Lucas 12
tyx (TYX) vs NVT
1 Mu matala mamo, mapfwunu ma baara mayabvuŋunu, mu obo babake bákadzyara myili mi banganda. Yiisu ábaana olyele kundaa binduono bi nde ti: «Lisa mayele mu pfini lili ba-Faridzyẽ, li lili mandagha mama fughuru-fughuru.
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Etsughu eli kiili mandagha mwohono ma másweme sa magyighili omoŋono, ya mansweghe mwohono sa bagyahaba mo.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 Mu obo, mandagha mwohono ma liibili be kunsa mpyibi, sa bagyughu mo mu nkara a mwiĩ, ya mandagha ma liilyele be mu mamfwunu munsa mangwumu ma manzo, sa bata mo mukwughu ku yulu a see li nzo lili eyala.»
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 «A baana-abo, me bu ndyele be: Ka libara baara baala yina a nyuru bakughu odzwa o, lo ka bakughu osa elogho ekimi o.
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Me be aansuo nande be lifaana obara. Mbwuru wu lifaana obara be, munde wuulu ŋa mbihi ŋa aamaha nde mbwuru muwumu, nde li a lileene lili otsili nde ku mungele-a-mbaa. Me ngyighili olyele be yo, me nde be lifaana obara.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 Ka baakatyeghe binswini-a-nswini bitaana mu mana a mipara myele o? Lo Nzaami ka aakadzimini si emõ mu bye nsimi o.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Ngu okala mfu a be yi a ku mutswi, Nzaami gyahaba mutala a yo. Mu obo ka likala a nzalamweẽ o. Ŋa mihi mi Nzaami, be liluru mupfunu ya binswini-a-nswini bilagha!»
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 «Me ndyele be bu, nswe mbwuru wu aakihi me ŋa mihi mi baara, Mwana a mbwuru si sa akihi nde ŋa mihi mi bangye-yulu ba Nzaami.
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Lo munde wu aatunu ŋa mihi mi baara ti nde ka gyahaba me o, Mwana a mbwuru sa abihi nde si ŋa mihi mi bangye-yulu ba Nzaami.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 Nswe mbwuru wu tughu Mwana a mbwuru kughu obagha kolokolo, lo munde wu aatsaala Mufulu a Ngili ka kughu obagha kolokolo o.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 Ŋa akala baabiri be mu manzo mama lisamana ma ba-Dzwife mu osa be muyala, bwunu we kundaa bamfumu ya ba baakatumu, ka likala a mikolo maã-maã mu mandagha ma liibvuhulu be bo o, bwunu we mu mandagha ma akala liibili be.
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 Mu kuulu mu matala mamo Mufulu a Ngili sa asuo be mandagha ma lifaana obili be.»
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Mbwuru mutsyini ŋa kara li ba báli oŋo ályele Yiisu ti: «Muluo, lyele naana a me akaba ya me pfa li oosihi taara bihi.»
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Yiisu ágwi nde mvuru yi: «Ta baghala, nande aatwulu me nsughu a lamana a be bwunu we mbwuru wu aakaba pfa li be?»
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 Ŋa mbihi oŋo nde ályele bo ndiri: «Lisa mayele linyaã okala a ntono a nzi, mu kuulu mbwuru ka kughu obagha laama lili ngaŋma mu nkooro a bilogho bi ali a bye o, si kala ti nde li a bye kyele.»
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Mu obo nde áti bo nkumu yi: «Esini etsyini éli a manseghe ma máburu ku olagha.
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 Nde ákatsimi ti: “Bunu-abo me aansa? Me ka aafirinsyili a ebini kii olwunu bimburu byehene bi aantolo me mu nseghe o.”
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 Mu obo, nde ályele ti: “Me bu aansa: Me sa mbwihi bitaghala bi me ya me sa ntwu bibaã bi biluru bunene, ya me sa ntwulu mburu a bele a me ya bilogho bi me omo.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 Ŋa mbihi oŋo sa ndyele muwumunu a ti: We aabunu bilogho bilagha bi bikughu osa bamvulu balagha. Gwumu o we, dza, ŋma ya kala mu esee!”
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 Lo Nzaami ályele nde ti: “We ewulu! Mu mpyibi yiyi we kpa aakpa. Lo bilogho byehene bi aalwunu we, nande aabyala bye?”»
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 Yiisu áfiribwehe bu: «Bumõ kundaa munde wu aakakwu busini mu nkooro a ndeme, lo nde ka li esini ŋa nkulu a Nzaami o.»
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 Ŋa mbihi oŋo, Yiisu ályele binduono bi nde ndiri: «Me mu obo me ndyele be ti: Ka limono mukolo mpara mu nkooro a bi-odza bi bifaana mu laama li be o, bwunu we mu binkuru bi bifaana mu manyuru ma be o.
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 Mu kuulu, laama liluru bi-odza, ya nyuru yiluru binkuru.
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Litala bangankwaã: Bo ka baakakunu o, ka baakatolo o, ka bali a bibaã bwunu we mangwumu ma baakalwunu bimburu o, lo Nzaami aakabuŋunu bo. Ligyahaba ti be liluru baŋmini mupfunu.
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 Nande ŋa kara li be kughu obwehe etsughu mu laama li nde mu nkooro a minyoõ mi nde?
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 Kala be ka likughu osa enda-ndagha kii obo o, mu emakye be lili a minyoõ mu bilogho bibike?
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 Litala bu ookamene bifulu mu ebiri, bye ka biikasala o, bye ka biikatwu o, lo me ndyele be ti, si kala Salomõ, mbwuru wu áali a nsia yi alagha, ka álaha bubwe oluru efulu emõ mu bye o.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Kala ti Nzaami aakalaha obo lolo nsele yili mu ebiri ya yiili mbala sa batsili yo ku mbaa, lo bunu-abo nde akala aangwene olaha be obo, be baara banga-a-kana li lisala?
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 Lo be, ka likasagha bilogho bi liidza bwunu we bi liiŋma, ya mikolo mi be minyaã okala mu yulu mu okatsimi mandagha mamo.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Mu kuulu, yini a babo baala ka bali ba-Dzwife o baakasughu mukolo mu bilogho byene bibye. Lo Taara a be gyahaba ti be lili a nzala a bilogho bibye.
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Nsomo-a-nsomo be lifaana osagha Emfumu e Nzaami, ya sa bagwa be bilogho bibike bibye.»
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 «Mukaã a bindoomo wu asala, ka kala a nzalamweẽ o, mu kuulu Taara a be aamono ti oli bubwe nde agwa be Emfumu e nde.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Lityeghe bilogho bi lili a be ya ligwa nzi kundaa bawele. Likala a bimpogholo bi nzi bi biigwene okakagha, lilwunu mu mayulu busini bu buugwene okafa, mu kuulu oko muturu ka kughu oturu bo o, ya bansiele ka bakughu odza bo o.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 Mu kuulu ebini ki okala busini bu be, me oŋo ŋa okala mikolo mi behe si.»
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 «Likala yeelee, likuru nswele mu bala ya lisa kuulu ti miindi mi be mikala mi minama.
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 Behe si, likala ti anga baara ba bali mu okakebe mfumu a bo, wu aagyene ku kyiri kii mabala, mpaala badzubulu nde nzo maswa-maswa ŋa ayabvughuru nde ya ŋa aakoboro nde muŋma a nzo.
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 Esee kundaa bisala bi ooyabagha mfumu a bo ŋa aagya nde mu okakahala mihi! Mu engaŋma, me ndyele be, nde sa alaha binkuru bi nde bii esala, sa abwihi bo nsini ŋa tabele, ya nde ndeme sa agwa bo bi-odza.
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 Ngu okala ti nde gyi kara-a-kara a mpyibi bwunu we ku ookya bwihi, ya nde ayabagha bo mu okakahala mihi, bo sa bakala kunsa esee ki elagha.
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 Limatsimi ati. Kala ti nga-a-nzo aakasoolo matala ma okagya muturu, nde nkini aakasa myehene mu kuulu banyaã obulu nzo a nde.
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 Behe si likala yeelee, mu kuulu Mwana a mbwuru kughu ogya mu matala maala be ka lili a si bitsimi bi mo o.»
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 Mu obo Piere áfwulu nde ti: «Mfumu, we yini a mu bihi aati nkumu oyo, bwunu we mu baara bwohono?»
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Mfumu ábvuhulu nde ndiri: «Nande li musala wu aakakebe ya aakasalala bilogho bi mfumu a nde wu mayele ya wu bakughu osa kana mu nde, wu ootwulu mfumu mukwuru a basala ba nde, mu kuulu akagwa bo bi-odza mu matala ma mafaana?
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 Esee kundaa musala munde kala ti mfumu a nde yabvughuru ya yabagha nde mu okasala esala ekye!
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Mu engaŋma me ndyele be, mfumu munde sa agwa bilogho bi nde byehene ŋa myaã mi nde, mu kuulu nde akatala bye.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 Lo kala ti musala munde tsimi bu: “Mfumu a me li mu ogyili”. Ya kala nde baana odzwa basala babake baba babaghala ya baba bakaha nkubu, kala ti nde bwi mu odza, oŋma ya okolo mala,
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 mfumu a musala munde sa ayabvughuru ensihibi mu etsughu ya matala maala nde ka agyahaba o. Nde sa agwini a nde nkubu yi luru, sa abagha masyeme mamo ya baara ba bagwene a kana.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 Musala wu gyahaba mi okadzyi mfumu a nde, lo kwono ogyighili dzyi li nde, sa bakaha nde nswa-nswa yi alagha.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Lo munde wu gwene gyahaba mi okadzyi mfumu a nde ya gyighili mandagha ma makughu osa ti bakaha nde nswa-nswa, ka badzwa nde nkubu yi alagha o. Sa basagha bi bilagha kundaa munde wu baagwi bi bilagha. Sa baluomo bi biluru kundaa munde wu baagwi bi bibvulu.»
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 «Me aayantsili mbaa ŋa yulu a nsie. Me áli ndzyi omono mbaa oyo yimaalughulu.
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Oli a liboghoro li mfaana me obagha, ya mukolo a me li a mbaa mu obaabagha lo!
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 Be bu litsimi ti me edzuunu aayangwa ŋa nsie? Pele! Me bu ndyele be: Me aangyi mu okabala baara.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Mu kuulu, obaana etsughu kii lolo dzumu lili baara bataana sa likaghaba, nkolo mõ baara batere, nkolo yinke baara buolo:
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 Munkaghaba sa akala ŋa kara li taara ya mwana a nde wu baghala, ŋa kara li mwana wu baghala ya taara a nde, ŋa kara li ngughu ya mwana a nde wu mukaha, ŋa kara li mwana wu mukaha ya ngughu a nde, ŋa kara li bako ba bakaha bo-a-bo.»
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Yiisu áfirilyele kunda mpwumu a baara bu: «Ŋa liikamono be edzi kii epyini ku ookadzyama tala, mu matala maana mamo be liikalyele ti: “Mvulu sa anoõ”. Ya ookakala obo.
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 Ya ŋa liikamono be efulu ki eekafa ku Sude, be liikalyele: “Lolo mwiĩ sa agyighili obala”. Ya ookakala obo.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 Be baara ba lili fughuru-fughuru! Be ligyahaba okabaghala mandagha ma liikamono ku yulu ya ŋa nsie ŋa. Mu emakye liikuono obaghala mandagha ma mali mu oluru mu matala ma?»
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 «Mu emakye be beme liikakuono obaghala mandagha mama bunsumu?
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Mu matala ma li mu okagye we kundaa nsughu a lamana ya mutaara a we, sa myehene mu ogwihini ya nde ŋaala be nkini mu nzili. Kala pele, mbwuru munde sa abiri we kundaa nsughu a lamana, ya nsughu sa agwa we ku myaã mi bambumbulu mu kuulu balo we mu boloko.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Me ndyele be, we ka pala mu boloko o, kala ti we ka mana ofiri ebyimi kyehene o.»
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.