Lucas 12
tyx (TYX) vs ARA
1 Mu matala mamo, mapfwunu ma baara mayabvuŋunu, mu obo babake bákadzyara myili mi banganda. Yiisu ábaana olyele kundaa binduono bi nde ti: «Lisa mayele mu pfini lili ba-Faridzyẽ, li lili mandagha mama fughuru-fughuru.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Etsughu eli kiili mandagha mwohono ma másweme sa magyighili omoŋono, ya mansweghe mwohono sa bagyahaba mo.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Mu obo, mandagha mwohono ma liibili be kunsa mpyibi, sa bagyughu mo mu nkara a mwiĩ, ya mandagha ma liilyele be mu mamfwunu munsa mangwumu ma manzo, sa bata mo mukwughu ku yulu a see li nzo lili eyala.»
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 «A baana-abo, me bu ndyele be: Ka libara baara baala yina a nyuru bakughu odzwa o, lo ka bakughu osa elogho ekimi o.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Me be aansuo nande be lifaana obara. Mbwuru wu lifaana obara be, munde wuulu ŋa mbihi ŋa aamaha nde mbwuru muwumu, nde li a lileene lili otsili nde ku mungele-a-mbaa. Me ngyighili olyele be yo, me nde be lifaana obara.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 Ka baakatyeghe binswini-a-nswini bitaana mu mana a mipara myele o? Lo Nzaami ka aakadzimini si emõ mu bye nsimi o.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Ngu okala mfu a be yi a ku mutswi, Nzaami gyahaba mutala a yo. Mu obo ka likala a nzalamweẽ o. Ŋa mihi mi Nzaami, be liluru mupfunu ya binswini-a-nswini bilagha!»
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 «Me ndyele be bu, nswe mbwuru wu aakihi me ŋa mihi mi baara, Mwana a mbwuru si sa akihi nde ŋa mihi mi bangye-yulu ba Nzaami.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Lo munde wu aatunu ŋa mihi mi baara ti nde ka gyahaba me o, Mwana a mbwuru sa abihi nde si ŋa mihi mi bangye-yulu ba Nzaami.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Nswe mbwuru wu tughu Mwana a mbwuru kughu obagha kolokolo, lo munde wu aatsaala Mufulu a Ngili ka kughu obagha kolokolo o.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 Ŋa akala baabiri be mu manzo mama lisamana ma ba-Dzwife mu osa be muyala, bwunu we kundaa bamfumu ya ba baakatumu, ka likala a mikolo maã-maã mu mandagha ma liibvuhulu be bo o, bwunu we mu mandagha ma akala liibili be.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Mu kuulu mu matala mamo Mufulu a Ngili sa asuo be mandagha ma lifaana obili be.»
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Mbwuru mutsyini ŋa kara li ba báli oŋo ályele Yiisu ti: «Muluo, lyele naana a me akaba ya me pfa li oosihi taara bihi.»
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Yiisu ágwi nde mvuru yi: «Ta baghala, nande aatwulu me nsughu a lamana a be bwunu we mbwuru wu aakaba pfa li be?»
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Ŋa mbihi oŋo nde ályele bo ndiri: «Lisa mayele linyaã okala a ntono a nzi, mu kuulu mbwuru ka kughu obagha laama lili ngaŋma mu nkooro a bilogho bi ali a bye o, si kala ti nde li a bye kyele.»
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Mu obo nde áti bo nkumu yi: «Esini etsyini éli a manseghe ma máburu ku olagha.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Nde ákatsimi ti: “Bunu-abo me aansa? Me ka aafirinsyili a ebini kii olwunu bimburu byehene bi aantolo me mu nseghe o.”
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Mu obo, nde ályele ti: “Me bu aansa: Me sa mbwihi bitaghala bi me ya me sa ntwu bibaã bi biluru bunene, ya me sa ntwulu mburu a bele a me ya bilogho bi me omo.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Ŋa mbihi oŋo sa ndyele muwumunu a ti: We aabunu bilogho bilagha bi bikughu osa bamvulu balagha. Gwumu o we, dza, ŋma ya kala mu esee!”
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Lo Nzaami ályele nde ti: “We ewulu! Mu mpyibi yiyi we kpa aakpa. Lo bilogho byehene bi aalwunu we, nande aabyala bye?”»
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Yiisu áfiribwehe bu: «Bumõ kundaa munde wu aakakwu busini mu nkooro a ndeme, lo nde ka li esini ŋa nkulu a Nzaami o.»
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Ŋa mbihi oŋo, Yiisu ályele binduono bi nde ndiri: «Me mu obo me ndyele be ti: Ka limono mukolo mpara mu nkooro a bi-odza bi bifaana mu laama li be o, bwunu we mu binkuru bi bifaana mu manyuru ma be o.
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Mu kuulu, laama liluru bi-odza, ya nyuru yiluru binkuru.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Litala bangankwaã: Bo ka baakakunu o, ka baakatolo o, ka bali a bibaã bwunu we mangwumu ma baakalwunu bimburu o, lo Nzaami aakabuŋunu bo. Ligyahaba ti be liluru baŋmini mupfunu.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Nande ŋa kara li be kughu obwehe etsughu mu laama li nde mu nkooro a minyoõ mi nde?
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Kala be ka likughu osa enda-ndagha kii obo o, mu emakye be lili a minyoõ mu bilogho bibike?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 Litala bu ookamene bifulu mu ebiri, bye ka biikasala o, bye ka biikatwu o, lo me ndyele be ti, si kala Salomõ, mbwuru wu áali a nsia yi alagha, ka álaha bubwe oluru efulu emõ mu bye o.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Kala ti Nzaami aakalaha obo lolo nsele yili mu ebiri ya yiili mbala sa batsili yo ku mbaa, lo bunu-abo nde akala aangwene olaha be obo, be baara banga-a-kana li lisala?
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Lo be, ka likasagha bilogho bi liidza bwunu we bi liiŋma, ya mikolo mi be minyaã okala mu yulu mu okatsimi mandagha mamo.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Mu kuulu, yini a babo baala ka bali ba-Dzwife o baakasughu mukolo mu bilogho byene bibye. Lo Taara a be gyahaba ti be lili a nzala a bilogho bibye.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Nsomo-a-nsomo be lifaana osagha Emfumu e Nzaami, ya sa bagwa be bilogho bibike bibye.»
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 «Mukaã a bindoomo wu asala, ka kala a nzalamweẽ o, mu kuulu Taara a be aamono ti oli bubwe nde agwa be Emfumu e nde.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Lityeghe bilogho bi lili a be ya ligwa nzi kundaa bawele. Likala a bimpogholo bi nzi bi biigwene okakagha, lilwunu mu mayulu busini bu buugwene okafa, mu kuulu oko muturu ka kughu oturu bo o, ya bansiele ka bakughu odza bo o.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Mu kuulu ebini ki okala busini bu be, me oŋo ŋa okala mikolo mi behe si.»
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 «Likala yeelee, likuru nswele mu bala ya lisa kuulu ti miindi mi be mikala mi minama.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Behe si, likala ti anga baara ba bali mu okakebe mfumu a bo, wu aagyene ku kyiri kii mabala, mpaala badzubulu nde nzo maswa-maswa ŋa ayabvughuru nde ya ŋa aakoboro nde muŋma a nzo.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Esee kundaa bisala bi ooyabagha mfumu a bo ŋa aagya nde mu okakahala mihi! Mu engaŋma, me ndyele be, nde sa alaha binkuru bi nde bii esala, sa abwihi bo nsini ŋa tabele, ya nde ndeme sa agwa bo bi-odza.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Ngu okala ti nde gyi kara-a-kara a mpyibi bwunu we ku ookya bwihi, ya nde ayabagha bo mu okakahala mihi, bo sa bakala kunsa esee ki elagha.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Limatsimi ati. Kala ti nga-a-nzo aakasoolo matala ma okagya muturu, nde nkini aakasa myehene mu kuulu banyaã obulu nzo a nde.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Behe si likala yeelee, mu kuulu Mwana a mbwuru kughu ogya mu matala maala be ka lili a si bitsimi bi mo o.»
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Mu obo Piere áfwulu nde ti: «Mfumu, we yini a mu bihi aati nkumu oyo, bwunu we mu baara bwohono?»
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Mfumu ábvuhulu nde ndiri: «Nande li musala wu aakakebe ya aakasalala bilogho bi mfumu a nde wu mayele ya wu bakughu osa kana mu nde, wu ootwulu mfumu mukwuru a basala ba nde, mu kuulu akagwa bo bi-odza mu matala ma mafaana?
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Esee kundaa musala munde kala ti mfumu a nde yabvughuru ya yabagha nde mu okasala esala ekye!
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Mu engaŋma me ndyele be, mfumu munde sa agwa bilogho bi nde byehene ŋa myaã mi nde, mu kuulu nde akatala bye.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Lo kala ti musala munde tsimi bu: “Mfumu a me li mu ogyili”. Ya kala nde baana odzwa basala babake baba babaghala ya baba bakaha nkubu, kala ti nde bwi mu odza, oŋma ya okolo mala,
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 mfumu a musala munde sa ayabvughuru ensihibi mu etsughu ya matala maala nde ka agyahaba o. Nde sa agwini a nde nkubu yi luru, sa abagha masyeme mamo ya baara ba bagwene a kana.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 Musala wu gyahaba mi okadzyi mfumu a nde, lo kwono ogyighili dzyi li nde, sa bakaha nde nswa-nswa yi alagha.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Lo munde wu gwene gyahaba mi okadzyi mfumu a nde ya gyighili mandagha ma makughu osa ti bakaha nde nswa-nswa, ka badzwa nde nkubu yi alagha o. Sa basagha bi bilagha kundaa munde wu baagwi bi bilagha. Sa baluomo bi biluru kundaa munde wu baagwi bi bibvulu.»
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 «Me aayantsili mbaa ŋa yulu a nsie. Me áli ndzyi omono mbaa oyo yimaalughulu.
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Oli a liboghoro li mfaana me obagha, ya mukolo a me li a mbaa mu obaabagha lo!
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Be bu litsimi ti me edzuunu aayangwa ŋa nsie? Pele! Me bu ndyele be: Me aangyi mu okabala baara.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Mu kuulu, obaana etsughu kii lolo dzumu lili baara bataana sa likaghaba, nkolo mõ baara batere, nkolo yinke baara buolo:
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Munkaghaba sa akala ŋa kara li taara ya mwana a nde wu baghala, ŋa kara li mwana wu baghala ya taara a nde, ŋa kara li ngughu ya mwana a nde wu mukaha, ŋa kara li mwana wu mukaha ya ngughu a nde, ŋa kara li bako ba bakaha bo-a-bo.»
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Yiisu áfirilyele kunda mpwumu a baara bu: «Ŋa liikamono be edzi kii epyini ku ookadzyama tala, mu matala maana mamo be liikalyele ti: “Mvulu sa anoõ”. Ya ookakala obo.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Ya ŋa liikamono be efulu ki eekafa ku Sude, be liikalyele: “Lolo mwiĩ sa agyighili obala”. Ya ookakala obo.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Be baara ba lili fughuru-fughuru! Be ligyahaba okabaghala mandagha ma liikamono ku yulu ya ŋa nsie ŋa. Mu emakye liikuono obaghala mandagha ma mali mu oluru mu matala ma?»
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 «Mu emakye be beme liikakuono obaghala mandagha mama bunsumu?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Mu matala ma li mu okagye we kundaa nsughu a lamana ya mutaara a we, sa myehene mu ogwihini ya nde ŋaala be nkini mu nzili. Kala pele, mbwuru munde sa abiri we kundaa nsughu a lamana, ya nsughu sa agwa we ku myaã mi bambumbulu mu kuulu balo we mu boloko.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Me ndyele be, we ka pala mu boloko o, kala ti we ka mana ofiri ebyimi kyehene o.»
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.