Mateus 26
Xasasti talacaxlan (TOCNT) vs NTLH
1 Acxni̠ chuná ca̠li̠ma̠kalhchuhui̠ni̠ko̠lh eé tachuhuí̠n Jesús chiné ca̠huánilh xdiscípulos:
1 Quando Jesus acabou de ensinar essas coisas, disse aos discípulos:
2 —Huixinín catzi̠yá̠tit pi̠ huatiyá la̠ tu̠xama natzucuy xpa̠xcuajcán judíos xla taakspuntza̠lí̠n, na̠ acxnitiyá a̠má quilhtamacú naquinchipacán y naquimacama̠sta̠cán nac xlacati̠ncán hua̠nti̠ quintasi̠tzi̠niy la̠qui̠ naquimpekextokohuacacán nac cruz.
2 — Vocês sabem que daqui a dois dias vai ser comemorada a
3 Luu xli̠ca̠na hua̠ntu̠ Jesús xli̠chuhui̠nama porque na̠ huatiyá a̠má quilhtamacú xtatamacxtumi̠ni̠t xanapuxcun cura xa̠hua lakko̠lutzi̠nni hua̠nti̠ xtama̠peksi̠nán nac xlaksti̠pa̠ncán judíos, antá xtatamacxtumi̠ni̠t nac xchic Caifás porque xlá xapuxcu cura hua̠nti̠ xca̠ma̠peksi̠y hua̠k xa̠makapitzí̠n xta̠curajni.
3 Os chefes dos sacerdotes e os líderes judeus se reuniram no palácio de Caifás, o Grande Sacerdote ,
4 Xlacán tali̠lacchuhuí̠nalh pi̠ ma̠squi caj taaksaní̠n natama̠xtuniy Jesús la̠qui̠ tla̠n nachipacán y namakni̠cán.
4 e fizeram um plano para prender Jesus em segredo e matá-lo.
5 Pero huata sacstucán xtala̠huaniparay:
5 Eles diziam: — Não vamos fazer isso durante a festa, para não haver uma revolta no meio do povo.
6 Jesús antá xláhui nac xchic Simón nac Betania, huá eé chixcú hua̠nti̠ tatla̠nti̠ni̠t acxni̠ xkalhi̠y aktum li̠xcájnit tzitzi hua̠ntu̠ huanicán lepra.
6 — ausente —
7 Luu acxni̠ Jesús xua̠yama chilh cha̠tum pusca̠t xlá laktalacatzúhui̠lh nac mesa antanícu macahuácaj xuí; a̠má pusca̠t xli̠mini̠t pa̠tum lame̠ta xatlá̠n perfume hua̠ntu̠ luu xatapara̠xlá. Acxni̠ chú lákcha̠lh acma̠huácalh nac xakxa̠ka Jesús.
7 — ausente —
8 Acxni̠ a̠ma̠ko̠lh discípulos taúcxilhli xlacán tzúculh tasi̠tzi̠y y chiné tala̠huánilh:
8 Ao verem aquilo, os discípulos ficaram zangados e disseram: — Que desperdício!
9 Huata mejor tla̠n caj luu lhu̠hua tumi̠n xtili̠stá̠calh, y hua̠ntu̠ xtitástokli xatumi̠n xtica̠li̠makta̠yácalh lakli̠ma̠xkení̠n.
9 Esse perfume poderia ter sido vendido por uma fortuna, e o dinheiro, dado aos pobres.
10 Cumu Jesús ca̠kalhakáxmatli hua̠ntu̠ xlacán xtaquilhuamá̠nalh xlá chiné ca̠huánilh:
10 Mas Jesus, sabendo o que eles diziam, disse:
11 Huá chuná cca̠li̠huanimá̠n porque a̠ma̠ko̠lh cristianos hua̠nti̠ lakli̠ma̠xkení̠n ankalhi̠ná talamá̠nalh nahuán nac milaksti̠pa̠ncán, pero aquit ni̠ ankalhí̠n cca̠ta̠lamá̠n nac milaksti̠pa̠ncán.
11 Pois os pobres estarão sempre com vocês, mas eu não.
12 Xlacata pi̠ eé pusca̠t quiacma̠huacani̠t perfume nac quiakxa̠ka xli̠ca̠na luu tlán, porque chuná a̠li̠sok quima̠mu̠csi̠nini̠t quimacni la̠qui̠ chunatiyá aya cca̠xui nahuán xlacata acxni̠ naquima̠cnu̠cán nac quintahuaxni.
12 O que ela fez foi perfumar o meu corpo para o meu sepultamento.
13 Aquit lacatancs cca̠huaniyá̠n pi̠ xli̠ca̠lanca ca̠quilhtamacú la̠tachá nícu naquili̠chuhui̠nancán y la̠ta lácu cmini̠t ca̠lakma̠xtuy cristianos, na̠ chuná nali̠chuhui̠nancán hua̠ntu̠ xlá quintlahuanini̠t eé pusca̠t acxni̠ quili̠tláhualh perfume y chuná xliankalhí̠n nali̠lacapa̠staccán.
13 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: em qualquer lugar do mundo onde o
14 La̠ta kalhacu̠tiy xca̠lacsacni̠t xdiscípulos Jesús, cha̠tum taxtuchá hua̠nti̠ xuanicán Judas Iscariote, xlá ca̠qui̠láklalh xanapuxcún cura
14 Então um dos doze discípulos, chamado Judas Iscariotes, foi falar com os chefes dos sacerdotes.
15 y chiné ca̠huánilh:
15 Ele disse: — Quanto vocês me pagam para eu lhes entregar Jesus? E eles lhe pagaram trinta moedas de prata.
16 pus hasta acxnitiyá a̠má quilhtamacú Judas tzúculh lacputzay lácu natlahuay y túcuya̠ quilhtamacú tla̠n namacama̠sta̠y Jesús.
16 E daí em diante Judas ficou procurando uma oportunidade para entregar Jesus.
17 Amá quilhtamacú xapa̠xcua taakspuntza̠lí̠n luu acxni̠ xli̠hua̠k judíos xtalakachixcuhui̠nán y xtahuay caxtilá̠nchahu hua̠ntu̠ ni̠tu̠ kalhi̠y levadura, a̠ma̠ko̠lh discípulos talaktalacatzúhui̠lh Jesús y chiné tahuánilh:
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento , os discípulos chegaram perto de Jesus e perguntaram: — Onde é que o senhor quer que a gente prepare o jantar da
18 Jesús ca̠kálhti̠lh:
18 Ele respondeu:
19 Ama̠ko̠lh discípulos chuná tatláhualh cumu la̠ Jesús xca̠li̠ma̠peksi̠ni̠t y antá taca̠xtlahuachá xtahuajcán xala ca̠ko̠tanú̠n.
19 Os discípulos fizeram como Jesus havia mandado e prepararam o jantar da Páscoa.
20 Acxni̠ chú luu li̠huana̠ tzi̠suanko̠lh, Jesús aya xca̠ta̠cha̠ni̠t y antá chú quilhpu̠xtum xca̠ta̠hui kalhacu̠tiy xdiscípulos nac mesa.
20 Quando anoiteceu, Jesus e os doze discípulos sentaram para comer.
21 Y li̠huán xca̠ta̠hua̠yama chiné ca̠huánilh:
21 Durante o jantar Jesus disse:
22 Ama̠ko̠lh discípulos luu snu̠n tali̠púhua y cha̠tunu tzúculh takalhasquín:
22 Eles ficaram muito tristes e, um por um, começaram a perguntar: — O senhor não está achando que sou eu; está?
23 Huata Jesús ca̠kálhti̠lh:
23 Jesus respondeu:
24 Cumu aquit Xatalacsacni Chixcú juerza nacma̠kantaxti̠y hua̠ntu̠ tatzoktahuilani̠t nac li̠kalhtahuaka caj quimpa̠lacata; pero ¡pa̠xcatacu tihuán a̠má chixcú hua̠nti̠ ámaj quimacama̠sta̠y! Huata luu xatlá̠n xtíhua pi̠ ni̠ xtilacáchilh tuncán nac ca̠quilhtamacú hua̠nti̠ chuná ámaj quintlahuay.
24 Pois o
25 Y hua̠nchú Judas hua̠nti̠ xliakskahuinima Jesús chiné kalhásquilh:
25 Então Judas, o traidor, perguntou: — Mestre, o senhor não está achando que sou eu; está? Jesus respondeu:
26 Acxni̠ chú luu xtahua̠yamá̠nalh, Jesús tíyalh mactum caxtilá̠nchahu, pa̠xcatcatzí̠nilh Dios, lakchékelh y ca̠má̠xqui̠lh xdiscípulos y chiné ca̠huánilh:
26 Enquanto estavam comendo, Jesus pegou o pão e deu graças a Deus. Depois partiu o pão e o deu aos discípulos, dizendo:
27 Acali̠stá̠n tiyapá pa̠tum vaso, pa̠xcatcatzí̠nilh Dios, na̠chuná ca̠má̠xqui̠lh y chiné ca̠huánilh:
27 Em seguida, pegou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois passou o cálice aos discípulos, dizendo:
28 Porque aquit lacatancs cca̠huaniyá̠n pi̠ huá eé quinkalhni hua̠ntu̠ nama̠luloka xlacata pi̠ Dios ca̠ta̠tlahuani̠t cristianos aktum xasa̠sti talaca̠xlán la̠ta lácu naca̠lakma̠xtuy, y ma̠squi nastajtamakán la̠qui̠ lhu̠hua hua̠nti̠ naca̠li̠macuaniy porque chuná tla̠n naca̠li̠ma̠tzanke̠nanicán xtala̠kalhi̠ncán cristianos.
28 porque isto é o meu sangue, que é derramado em favor de muitos para o perdão dos pecados, o sangue que garante a
29 Xa̠huachí aquit lacatancs cca̠huaniyá̠n pi̠ niaj para maktum cactili̠kótnulh xchúchut uva, hasta acxni̠ nalakchá̠n quilhtamacú acxni̠ antá nac xpu̠ma̠peksí̠n Quintla̠t aquit pu̠tum nacca̠ta̠li̠kotnuna̠chá̠n tunu xasa̠sti xchúchut uva ni̠ xta̠chuná cumu la̠ eé.
29 Eu afirmo a vocês que nunca mais beberei deste vinho até o dia em que beber com vocês um vinho novo no
30 Acali̠stá̠n chú acxni̠ xlacán tali̠quilhtli̠ko̠lh aktum salmo táalh nac aktum ke̠stí̠n hua̠ntu̠ huanicán Monte de los Olivos.
30 Então eles cantaram canções de louvor e foram para o monte das Oliveiras.
31 Antá Jesús chiné ca̠huánilh:
31 E Jesus disse aos discípulos:
32 Pero acxni̠ aquit naclacastacuanán nac ca̠li̠ní̠n huata pu̠lh aquit nacca̠pu̠laniyá̠n xlacata pi̠ nacán nac Galilea la̠qui̠ antá natanoklha̠chá̠hu.
32 Mas, depois que eu ressuscitar, irei adiante de vocês para a Galileia.
33 Pedro chiné huánilh:
33 Então Pedro disse a Jesus: — Eu nunca abandonarei o senhor, mesmo que todos o abandonem.
34 Jesús kálhti̠lh:
34 Mas Jesus lhe disse:
35 Pedro huanipá:
35 Pedro respondeu: — Eu nunca vou dizer que não o conheço, mesmo que eu tenha de morrer com o senhor! E todos os outros discípulos disseram a mesma coisa.
36 Acali̠stá̠n Jesús ca̠tá̠alh xdiscípulos anta nícu tzinú tlak lakamákat lacatum antanícu xuanicán Getsemaní. Acxni̠ antá xtahuila̠nanchá chiné ca̠huánilh:
36 Jesus foi com os discípulos para um lugar chamado Getsêmani e lhes disse:
37 Xma̠nhuá ca̠tá̠alh Pedro chu a̠ma̠ko̠lh cha̠tiy xlakahuasán Zebedeo, Santiago y Juan. Caj xamaktum tzúculh maklhcatzi̠y tali̠puhuá̠n y juerza xlakapútzama xlaklhpe̠cuán caj xpa̠lacata hua̠ntu̠ xamaj akspulay.
37 Então Jesus foi, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu. Aí ele começou a sentir uma grande tristeza e aflição
38 Huata chiné ca̠huánilh xdiscípulos:
38 e disse a eles:
39 Jesús alh tzinú lakamákat, antá tatzokóstalh lí̠cha̠lh xlacán hasta nac ca̠tiyatni y chiné kalhtahuakánilh Dios:
39 Ele foi um pouco mais adiante, ajoelhou-se, encostou o rosto no chão e orou:
40 Acali̠stá̠n chú táspitli antanícu xtahuilá̠nalh xdiscípulos, pero acxni̠ xlá ca̠lákcha̠lh xlacán xtalhtatamá̠nalh. Entonces huánilh Pedro:
40 Depois voltou e encontrou os três discípulos dormindo. Então disse a Pedro:
41 Ni̠ calhtatátit, la̠li̠huán calacahua̠nántit xa̠huachí cakalhtahuakanítit Dios la̠qui̠ ni̠ naca̠makatlajayá̠n akskahuiní. Porque ma̠squi tlihueke kalhi̠yá̠tit mintalacapa̠stacni, huá mimacnicán xli̠ca̠na pi̠ ni̠ kalhi̠y li̠camama.
41 Vigiem e orem para que não sejam tentados. É fácil querer resistir à tentação; o difícil mesmo é conseguir.
42 Xli̠maktiy ampá kalhtahuakaniy Dios, y chiné huanipá:
42 Pela segunda vez Jesus foi e orou, dizendo:
43 Acxni̠ qui̠taspitpá, pi̠ chunali̠túm xalhtatán ca̠ma̠noklhupá xdiscípulos porque niajlay xtalacata̠yaniy xlakastapucán caj xpa̠lacata talhtata.
43 Ele voltou de novo e encontrou os discípulos dormindo. Eles estavam com sono e não conseguiam ficar com os olhos abertos.
44 Antá xlá ca̠akxtekuili̠pá y ampá kalhtahuakaniy Dios xli̠maktutu, pi̠ chuná huanipá cumu la̠ xuanini̠t xapu̠lh.
44 Jesus tornou a sair de perto deles e orou pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Acxni̠ chú ca̠lakchimpá antanícu xlacán xtahuilá̠nalh chiné ca̠huánilh:
45 Então voltou até onde os discípulos estavam e perguntou:
46 La̠li̠huán cata̠quí̠tit y ca̠huá porque chú aya talacatzuhui̠ma hua̠nti̠ quiliakskahuinima.
46 Levantem-se, e vamos embora. Vejam! Aí vem chegando o homem que está me traindo!
47 Chunacú xchuhui̠nama Jesús acxni̠ Judas Iscariote hua̠nti̠ na̠ xdiscípulo xuani̠t, pu̠tum ca̠tá̠chilh lhu̠hua lacchixcuhuí̠n xlacán xtali̠mín xma̠chi̠tajcán chu quihui, u̠ma̠ko̠lh lacchixcuhuí̠n huá xtama̠lakacha̠ni̠t xanapuxcún cura xa̠hua lakko̠lutzi̠nni Judíos hua̠nti̠ xtama̠peksi̠nán.
47 Jesus ainda estava falando, quando chegou Judas, um dos doze discípulos. Vinha com ele uma grande multidão armada com espadas e porretes, que tinha sido mandada pelos chefes dos sacerdotes e pelos líderes judeus.
48 Judas xca̠huanini̠t xlacata pi̠ xma̠kalhtahuake̠ná hua̠nti̠ xamaj macama̠sta̠y pu̠lh nalacatzu̠ca la̠qui̠ chuná natalakapasa y nachipacán.
48 O traidor tinha combinado com eles um sinal. Ele tinha dito: “Prendam o homem que eu beijar, pois é ele.”
49 Pus acxni̠ li̠huana̠ laktalacatzúhui̠lh antanícu xyá Jesús chiné huánilh:
49 Judas foi até perto de Jesus e disse: — Mestre, que a paz esteja com o senhor! E o beijou.
50 Jesús kálhti̠lh:
50 Jesus respondeu: Então eles chegaram, prenderam Jesus e o amarraram.
51 Y cha̠tum xdiscípulo Jesús xtat tláhualh xma̠chi̠ta y ca̠ctí̠nilh xtaké̠n cha̠tum xtasa̠cua xapuxcu cura.
51 Mas um dos que estavam ali com Jesus tirou a espada, atacou um empregado do Grande Sacerdote e cortou uma orelha dele.
52 Pero Jesús chiné huánilh:
52 Aí Jesus disse:
53 ¿Lácu pi̠ ni̠ catzi̠ya huix xlacata pi̠ para aquit xacli̠squínilh Quintla̠t pi̠ xquimacamínilh lhu̠hua ángeles xlacata naquintamakta̠yay, xlá la̠nchujtuncán xtláhualh?
53 Você não sabe que, se eu pedisse ajuda ao meu Pai, ele me mandaria agora mesmo doze exércitos de anjos?
54 Pero para chuná aquit xactláhualh ni̠ xkantáxtulh hua̠ntu̠ tatzoktahuilani̠t xtachuhuí̠n Dios antaní huán xlacata pi̠ juerza chuná xli̠kantáxtut hua̠ntu̠ aquit naquiokspulay.
54 Mas, nesse caso, como poderia se cumprir aquilo que as
55 Acxni̠ chuná ca̠huaniko̠lh, Jesús ca̠huánilh a̠ma̠ko̠lh lacchixcuhuí̠n:
55 Depois Jesus disse para aquela gente:
56 Pero huá chuná li̠tlahuapá̠tit xlacata pi̠ ma̠kantaxti̠pá̠tit hua̠ntu̠ titali̠chuhuí̠nalh xalakmaká̠n profetas acxni̠ chiné tátzokli nac li̠kalhtahuaka.
56 Mas tudo isso está acontecendo para se cumprir o que os Então todos os discípulos abandonaram Jesus e fugiram.
57 Ama̠ko̠lh lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ tachí̠le̠lh Jesús antati̠túm talí̠cha̠lh nac xchic Caifás cumu huá xapuxcu cura xuani̠t y xa̠huachí porque hua̠k antá xtatamacxtumi̠ni̠t xma̠kalhtahuake̠nacán judíos xa̠hua lakko̠lutzi̠nni.
57 Os homens que prenderam Jesus o levaram até a casa do Grande Sacerdote Caifás, onde estavam reunidos alguns mestres da Lei e alguns líderes judeus.
58 La̠ta tuntiji Pedro tze̠k csta̠laniti̠lhani̠t hasta li̠chá̠ncalh nac xchic Caifás. Xlá tánu̠lh y antá culucs táhui ní xtahuilá̠nalh policías la̠qui̠ hua̠k naucxilha hua̠ntu̠ natlahuanicán xma̠kalhtahuake̠nacán.
58 Pedro seguiu Jesus de longe até o pátio da casa do Grande Sacerdote. Entrou e sentou-se com os guardas para ver como aquilo ia terminar.
59 Ama̠ko̠lh lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ xtatamacxtumi̠ni̠t xanapuxcun cura xa̠hua lactali̠pa̠hu lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ xca̠li̠ma̠pa̠cuhui̠cán La Junta Suprema, xlacán xtalacputzamá̠nalh la̠ta túcu natali̠ya̠huay Jesús la̠qui̠ chuná tla̠n namakni̠cán.
59 Os chefes dos sacerdotes e todo o Conselho Superior estavam procurando alguma acusação falsa contra Jesus a fim de o condenar à morte.
60 Pero ma̠squi lhu̠hua hua̠ntu̠ xtali̠ya̠huamá̠nalh ni̠tu̠cu lay xtama̠lulokniy, xa̠huachí lhu̠hua hua̠nti̠ tatalácnu̠lh xlacata natama̠xtuniy taaksaní̠n, ma̠squi luu chuná tatláhualh ni̠tu̠ tama̠tlá̠nti̠lh.
60 Mas não puderam encontrar nada contra ele, embora muitos se levantassem para dizer mentiras a respeito dele. Afinal dois homens se apresentaram
61 Pero acali̠stá̠n tachilh cha̠tiy lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ luu xtama̠lulokmá̠nalh acxni̠ chiné xtaquilhuamá̠nalh:
61 e disseram: — Este homem afirmou: “Eu posso destruir o Templo de Deus e construí-lo de novo em três dias.”
62 Amá xapuxcu cura huakaj tá̠yalh y kalhásquilh Jesús:
62 Aí o Grande Sacerdote se levantou e perguntou a Jesus: — Você não vai se defender desta acusação?
63 Pero huata Jesús cacs tá̠yalh cumu la̠mpara ni̠ káxmatli, y amá xapuxcu cura kalhasquimpá:
63 Mas Jesus ficou calado. Então o Grande Sacerdote tornou a perguntar: — Em nome do Deus vivo, eu exijo que você diga para nós: você é o
64 Jesús kálhti̠lh:
64 Jesus respondeu:
65 Amá xapuxcu cura maktum xti̠t pa̠tláhualh clháka̠t caj xtasi̠tzi y chiné ca̠huánilh xa̠makapitzí̠n xcompañeros:
65 Aí o Grande Sacerdote rasgou as suas próprias roupas e disse: — Ele
66 ¿Lácu chi̠nchú huixinín huaná̠tit? ¿Túcu natlahuaniyá̠hu?
66 Então, o que resolvem? Eles responderam: — Ele é culpado e deve morrer!
67 Acxni̠ chuná tahuanko̠lh caj tzúculh tali̠kama̠nán, talacachujmáni̠lh, talakakáxilh, y makapitzí̠n caj taakkáxilh.
67 Em seguida cuspiram no rosto de Jesus e deram bofetadas nele. E os que batiam nele
68 Y chiné xtahuaniy:
68 diziam: — Ei, Messias, adivinhe para nós quem foi que bateu em você!
69 Pedro antá culucs xuí nac xma̠lakatancs má̠lacchi antiyá nícu xtamakxtekni̠t acxni̠ antá cha̠lh, caj li̠puntzú laktalacatzúhui̠lh cha̠tum squitihui̠ná y chiné huánilh:
69 Pedro estava sentado lá fora no pátio, quando uma das empregadas chegou perto dele e disse: — Você também estava com Jesus da Galileia.
70 Cumu luu lhu̠hua xtzamacán Pedro ma̠láktze̠kli ni̠ li̠tá̠yalh, y chiné huánilh:
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: — Eu não sei do que é que você está falando.
71 Pedro antá xpekama nac xamá̠lacchi a̠má li̠pacan, pero antá ucxilhparachá cha̠tumli̠túm squitihui̠ná y chiné ca̠huánilh hua̠nti̠ antá xtalayá̠nalh:
71 Depois foi para a entrada do pátio. Outra empregada o viu e disse às pessoas que estavam ali: — Ele estava com Jesus de Nazaré.
72 Huata Pedro catu̠huá hua̠ntu̠ tzúculh li̠quilhán la̠qui̠ chuná mat naca̠najlanicán hua̠ntu̠ xlá xquilhuama y chiné huánilh:
72 Pedro negou outra vez, respondendo: — Juro que não conheço esse homem!
73 Pero caj li̠puntzú a̠ma̠ko̠lh lacchixcuhuí̠n hua̠nti̠ antá xtalayá̠nalh xlacán talaktalacatzúhui̠lh Pedro y chiné tahuánilh:
73 Pouco depois, os que estavam ali chegaram perto de Pedro e disseram: — O seu modo de falar mostra que, de fato, você também é um deles.
74 Huata Pedro ma̠laktze̠kpá y hasta Dios xli̠quilhán xlacata pi̠ caca̠najlanícalh pi̠ mat ni̠ lakapasa y chiné huá:
74 Então Pedro disse: — Juro que não conheço esse homem! Que Deus me castigue se não estou dizendo a verdade! Naquele instante o galo cantou,
75 y Pedro na̠ acxnicú lacapá̠stacli xtachuhuí̠n Jesús hua̠ntu̠ xuanini̠t: “Acxni̠ nia̠ tasay nahuán pu̠yu, huix aya huani̠tatá nahuán xli̠maktutu xlacata pi̠ ni̠ quilakapasa.” Acxni̠ chú lacapa̠stacko̠lh la̠li̠huán táxtulh nac quilhtí̠n y antá tzúculh tasay caj xtali̠puhuá̠n.
75 e Pedro lembrou que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante, você dirá três vezes que não me conhece.” Então Pedro saiu dali e chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.