Atos 19
Ʉlwitɨkano Ʉlʉpya (NYY) vs NVT
1 Ʉko nkiisʉ ɨkya mu Akaja, Apolo aatʉʉgalaga mu Kolinti. Akabalɨlo kalakala, Paʉli alɨnkwenda paasi ʉkʉbʉʉka kʉ Efesi. Ʉko kʉ Efesi alɨnkʉbaaga abiitɨki bamo abaa Jesu.
1 Enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo viajou pelas regiões do interior até chegar a Éfeso, no litoral, onde encontrou alguns discípulos.
2 Alɨnkʉbalaalʉʉsya alɨnkʉtɨ, “Bo mummwitiike Jesu, bʉle mwalɨmmwambɨliile Mbepo Mwikemo?” Balɨnkʉmmwamula balɨnkʉtɨ, “Hɨmma, tʉkapɨlɨkamo sikʉ nʉ kʉtɨ aliko Mbepo Mwikemo.”
2 Ele lhes perguntou: “Vocês receberam o Espírito Santo quando creram?”. “Não”, responderam eles. “Nem sequer ouvimos que existe o Espírito Santo.”
3 Alɨnkʉbalaalʉʉsya kangɨ alɨnkʉtɨ, “Po mwalyosiigwe ʉloosyo lʉlɨkʉ?” Balɨnkʉmmwamula balɨnkʉtɨ, “Ʉloosyo lwa Johani.”
3 “Então que batismo vocês receberam?”, perguntou ele. “O batismo de João”, responderam.
4 Paʉli alɨnkʉbabʉʉla alɨnkʉtɨ, “Johani aaboosyaga abandʉ ʉkʉnangɨsya ʉkʉtɨ bapɨndwike. Aababʉʉlaga ʉkʉtɨ bammwitɨkege ʉjʉ ikʉja pakwisa kʉnyuma kʉmyake, jo Jesu.”
4 Paulo disse: “João batizava com o batismo de arrependimento, dizendo ao povo que cresse naquele que viria depois, isto é, em Jesus”.
5 Bo bapɨliike amasyʉ aga, balɨnkoosigwa mu ngamu jaa Ntwa Jesu.
5 Assim que ouviram isso, foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Po Paʉli alɨnkʉbɨɨka amaboko gaake pamwanya pamyabo, Mbepo Mwikemo alɨnkʉbasulukɨla, balɨnkwanda ʉkʉjoba mu njobelo ɨsingi, nʉ kʉkunguluka.
6 Paulo lhes impôs as mãos e o Espírito Santo veio sobre eles, e falaram em línguas e profetizaram.
7 Baalɨ banyambala kalongo na babɨlɨ bʉno.
7 Eram ao todo uns doze homens.
8 Paʉli ingɨlaga mu sinagogi, aajobaga kɨsita kʉtiila, kʉkabalɨlo akaa myesi mitatʉ, aamanyisyaga abandʉ ʉkʉtɨ basiitɨke ɨnongwa sya Bʉnyafyale bwa Kyala.
8 Em seguida, Paulo foi à sinagoga e ali pregou corajosamente durante três meses, argumentando de modo convincente sobre o reino de Deus.
9 Looli bamo baalɨ bakafu, baakaanile ʉkwitɨka, balɨnkʉjɨtʉka ɨNjɨla ɨjaa Ntwa Jesu pa kɨlʉndɨlo kya bandʉ. Paʉli alɨnkʉbaleka, alɨnkʉbeega abiitɨki baa Jesu ʉkwenda nagwe. Aamanyisyaga kʉkʉtɨ isikʉ pabʉjo ʉbwa mundʉ jʉmo, ɨngamu jaake Tilano.
9 Mas alguns deles se mostraram endurecidos, rejeitaram a mensagem e falaram publicamente contra o Caminho. Paulo, então, deixou a sinagoga e levou consigo os discípulos, passando a realizar discussões diárias na escola de Tirano.
10 Paʉli alɨnkwendelela ʉkʉbomba bʉnoobʉno ɨfyɨnja fibɨlɨ, po boosa aba baatʉʉgalaga nkiisʉ ɨkya mu Asija, aBajuuta na aba bakaja Bajuuta, balɨnkʉpɨlɨkɨsya iisyʉ lya Ntwa Jesu.
10 Isso continuou durante os dois anos seguintes, e gente de toda a província da Ásia, tanto judeus como gregos, ouviu a palavra do Senhor.
11 Akabalɨlo ako Kyala aabombaga ɨfiika ɨfikʉlʉmba kʉ njɨla jaa Paʉli.
11 Deus concedeu a Paulo o poder de realizar milagres extraordinários.
12 Fyope ɨfitambala nɨ myenda ɨgɨ gɨpalamaasiisye ʉmbɨlɨ gwa Paʉli, baabatwalɨlaga ababine. Ababine baabʉmbʉlʉkaga ʉbʉbine bwabo, nɨ mbepo ɨnyali syasookangamo.
12 Quando lenços ou aventais usados por ele eram colocados sobre enfermos, estes eram curados de suas doenças e deles saíam espíritos malignos.
13 Baaliko aBajuuta bamo aba baagelaga ʉkʉsoosya ɨmbepo ɨnyali mmbandʉ nkaaja ako, kʉkʉbombela ɨngamu jaa Jesu, baatɨgɨ, “Mu ngamu jaa Jesu ʉjʉ ikʉlʉmbɨlɨligwa na Paʉli, nikʉkʉlagɨla sookamo!”
13 Alguns judeus viajavam pelas cidades expulsando espíritos malignos. Tentavam usar o nome do Senhor Jesus, dizendo: “Ordeno que saia em nome de Jesus, a quem Paulo anuncia!”.
14 Ndɨ abo baalipo abaana abanyambala bahaano na babɨlɨ, abaa mpuuti ʉndongosi gwa Bajuuta, ɨngamu jaake Sikeba.
14 Os homens que faziam isso eram os sete filhos de Ceva, um dos principais sacerdotes.
15 Looli ɨliisikʉ lɨmo bo bikʉjɨkaga ɨmbepo ɨnyali mmundʉ jʉmo, ɨmbepo ɨnyali jɨla jɨlɨnkʉbaamula jɨlɨnkʉtɨ, “Jesu nʉmmeenye, joope Paʉli nʉmmwageenie, leelo ʉmwe mwe baani?”
15 Certa ocasião, o espírito maligno respondeu: “Eu conheço Jesus e conheço Paulo, mas quem são vocês?”.
16 Po ʉmundʉ ʉjʉ aalɨ nɨ mbepo ɨnyali, alɨnkʉbanyeelela, alɨnkʉbafulasya, alɨnkʉbatola amaka, balɨnkʉbopa kɨtali ʉkʉsooka nnyumba jɨla.
16 O homem possuído pelo espírito maligno saltou em cima deles e os atacou com tanta violência que fugiram da casa, despidos e feridos.
17 Abandʉ boosa aba baatʉʉgalaga mu Efesi, aBajuuta boosa na aba bakaja Bajuuta, baasipɨliike ɨnongwa ɨsi baabombeliigwe abaana baa Sikeba. Boosa balɨnkʉja nʉ lʉtende, ɨngamu jaa Ntwa Jesu jɨlɨnkwɨmɨkigwa fiijo.
17 A notícia do ocorrido se espalhou rapidamente por toda a cidade de Éfeso, tanto entre judeus como entre gregos, e sobre eles veio um temor reverente, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 Abandʉ bingi aba baalɨmmwitiike Jesu balɨnkwisa, balɨnkwilaata pabwelu ɨmbiibi ɨsi babombile.
18 Muitos dos que creram confessaram suas obras pecaminosas.
19 Bamo ndɨ abo balɨnkʉbʉngaania baakalata abaa kʉbombela ʉbʉlosi, balɨnkʉkosya nkyeni mmbandʉ boosa. Baabalile ʉntengo gwa baakalata bala, syalɨ ndalama nyingi fiijo, syafwene ʉmfwalo gwa isikʉ lɨmo ʉgwa bandʉ 50,000.
19 Vários deles, que haviam praticado feitiçaria, trouxeram seus livros de encantamentos e os queimaram publicamente. O valor dos livros totalizou cinquenta mil moedas de prata.
20 Kʉ njɨla ɨjo ɨliisyʉ lya Ntwa lyakɨndɨlɨlaga ʉkʉfumuka nʉ kongelela ʉkʉja na maka.
20 Assim, a mensagem a respeito do Senhor se espalhou amplamente e teve efeito poderoso.
21 Bo sikɨndile ɨsyo, Paʉli alɨnkʉtumula ʉkʉbʉʉka mu Jelusalemu, ʉkwendela mu Maketonija na mu Akaja, alɨnkwinogona alɨnkʉtɨ, “Bo ngonilemo mu Jelusalemu, mpaka mbʉʉke koope kʉ Looma.”
21 Depois disso, Paulo se sentiu impelido pelo Espírito a passar pela Macedônia e a Acaia antes de ir a Jerusalém. “E, de lá, devo prosseguir para Roma!”, disse ele.
22 Po alɨnkʉbatʉma abatʉʉli baake babɨlɨ, Timoti na Elasiti, ʉkʉtɨ batalepo ʉkʉbʉʉka kʉ Maketonija. Ʉmwene alɨnkʉsyala akabalɨlo akanandɨ nkiisʉ ɨkya mu Asija.
22 Então, enviou adiante dele à Macedônia dois assistentes, Timóteo e Erasto, e permaneceu um pouco mais na província da Ásia.
23 Akabalɨlo ako mu Efesi, gʉlɨnkʉsookela ʉnjwego ʉnnywamu fiijo kʉnongwa jaa manyisyo ɨsya Njɨla jaa Ntwa.
23 Por essa época, houve enorme tumulto em Éfeso por causa do Caminho.
24 Aaliko ʉmundʉ jʉmo ɨngamu jaake Ndemetilio, ʉmponda fifwani fya feesa. Aapondaga ɨfifwani fya tempeli ɨjaa lyakyala ikiikʉlʉ, ɨngamu jaake Alitemi. Kʉ mbombo ɨjo Ndemetilio na bafundi baake baakabɨlangamo ʉbʉkabi ʉbwingi.
24 Começou com Demétrio, ourives que fabricava modelos de prata do templo da deusa grega Ártemis e que empregava muitos artífices.
25 Ndemetilio aababʉngeenie ababombi baake na bandʉ abangɨ aba baabombaga ɨmbombo bo ɨjo, alɨnkʉbabʉʉla alɨnkʉtɨ, “Mwe bandʉ ʉmwe, mumeenye ʉkʉtɨ ɨmbombo ɨjɨ jikʉtʉtwalɨla ʉbʉkabi ʉbwingi.
25 Ele os reuniu a outros que trabalhavam em ofícios semelhantes e disse: “Senhores, vocês sabem que nossa prosperidade vem deste empreendimento.
26 Looli musibwene nʉ kʉsipɨlɨka ʉkʉtɨ, Paʉli ʉjo abasongile abandʉ abingi nʉ kʉbasyutula ɨnyiinogono syabo. Biitiike ʉkʉtɨ gyabaakyala ɨgɨ gikʉtendekesigwa na bandʉ gɨkaja gyo gyabaakyala. Ikʉbomba bo ʉlo momma mwene mu Efesi, looli mbʉjo bwingi ʉbwa nkiisʉ ɨkya mu Asija.
26 Mas, como vocês viram e ouviram, esse sujeito, Paulo, convenceu muita gente de que deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade. Fez isso não apenas aqui em Éfeso, mas em toda a província.
27 Ngʉtiila ɨmbombo jɨɨtʉ ɨjɨ, abandʉ batikʉjɨɨmɨkaga, joope nɨ tempeli ɨjaa lyakyala ikiikʉlʉ ikʉlʉmba Alitemi, batikʉjɨɨmɨkaga. Kangɨ ʉbʉsisya bwa lyakyala ɨlyo, ɨlɨ abandʉ boosa abaa mu Asija nɨ fiisʉ fyosa bikwipuuta kʉmyake, bukʉmalɨka.”
27 Claro que não me refiro apenas à perda do respeito público por nossa atividade. Também me preocupa que o templo da grande deusa Ártemis perca sua influência e que esta deusa magnífica, adorada em toda a província da Ásia e ao redor do mundo, seja destituída de seu grande prestígio!”.
28 Abafundi abanine bo bapɨliike ɨnongwa ɨsyo, baakaleele fiijo, balɨnkwanda ʉkʉjwega balɨnkʉtɨ, “Alitemi ʉgwa Baefesi jo nkʉlʉmba!”
28 Ao ouvir isso, ficaram furiosos e começaram a gritar: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
29 Akaaja koosa kalɨnkwisʉla ʉnjwego. Abandʉ balɨnkwalʉka pamopeene, balɨnkʉkʉʉja ʉkwakʉbakwaba baa Gajo na Alisitaliko, ʉkʉbʉʉka pa kɨbanja ɨkya lʉkomaano. Abandʉ abo baalɨ baa nkiisʉ ɨkya mu Maketonija, aba baalyendile pamopeene na Paʉli.
29 Em pouco tempo, a cidade toda estava uma confusão. O povo correu para o anfiteatro, arrastando os macedônios Gaio e Aristarco, companheiros de viagem de Paulo.
30 Paʉli alɨnkʉlonda ʉkwingɨla pakatɨ pa kɨlʉndɨlo kya bandʉ, leelo abiitɨki abanine balɨnkʉnngomola.
30 Ele também quis entrar, mas os discípulos não permitiram.
31 Baalipo abalongosi bamo abaa nkaaja kala, aba baalɨ bamanyaani baa Paʉli. Baabatʉmile abandʉ kwa Paʉli ʉkʉmmbʉʉla ʉkʉtɨ, alɨngasulwa ʉkʉbʉʉka pa kɨbanja ɨkya lʉkomaano.
31 Alguns amigos de Paulo, oficiais da província, também lhe enviaram um recado no qual suplicaram que não arriscasse a vida entrando no anfiteatro.
32 Abandʉ aba baabʉngeene pala, bamo balɨnkʉjwega, kʉkʉtɨ mundʉ alɨnkʉjoba ɨsyake. Ʉlʉkomaano lwalyonangiike. Abandʉ bingi bakaasimeenye na ɨsi baakomaaniile pala.
32 Lá dentro, em polvorosa, o povo todo gritava, e cada um dizia uma coisa. Na verdade, a maioria nem sabia por que estava ali.
33 ABajuuta balɨnkʉnnguta ʉmundʉ gwabo jʉmo, ɨngamu jaake Alikisanda, na bandʉ bamo abaa nkɨlʉndɨlo kɨla balɨnkʉmmwɨmɨka ʉkʉtɨ ajobe. Joope Alikisanda alɨnkwinʉla ɨkɨboko kyake, ʉkʉtɨ abajobele ɨsya kʉbanokesya pabwelu.
33 Entre a multidão, os judeus empurraram Alexandre para a frente e ordenaram que explicasse a situação. Ele fez sinal pedindo silêncio e tentou falar.
34 Looli abandʉ aba baabʉngeene pala bo basyageenie ʉkʉtɨ Njuuta, boosa balɨnkʉlaata palɨkɨmo kʉkabalɨlo akaa sala ibɨlɨ, baatɨgɨ, “Alitemi ʉgwa Baefesi jo nkʉlʉmba!”
34 No entanto, quando a multidão percebeu que ele era judeu, começou a gritar novamente e continuou por cerca de duas horas: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
35 Kʉmmalɨɨkɨsyo ʉnsimbi gwa kaaja kala alɨnkʉbabatamisya abandʉ, alɨnkʉjoba alɨnkʉtɨ, “Mwe bandʉ baa mu Efesi, jwani ʉjʉ akamanya ʉkʉtɨ akaaja akaa mu Efesi, ko aka kikʉjɨlɨndɨlɨla ɨtempeli ɨjaa Alitemi ʉnkʉlʉmba, nɨ kɨfwani kyake ɨkɨ kyasatwike ʉkʉfuma kʉmwanya?
35 Por fim, o escrivão da cidade conseguiu acalmar a multidão e disse: “Cidadãos de Éfeso, todos sabem que Éfeso é a guardiã do templo da grande Ártemis, cuja imagem caiu do céu para nós.
36 Akajako ʉmundʉ ʉjʉ abagiile ʉkʉbʉkaana ʉbwanalooli ʉbʉ. Po mumyeke, kangɨ mulɨngakʉʉjaga ʉkʉbomba simo,
36 Portanto, sendo este um fato inegável, acalmem-se e não façam nada precipitadamente.
37 paapo mubatwele abandʉ aba apa, na paapo bakalɨtʉkamo sikʉ lyakyala lyɨtʉ ikiikʉlʉ Alitemi, kangɨ bakiiba nafimo mu tempeli jaake.
37 Vocês trouxeram estes homens aqui, mas eles não roubaram nada do templo nem disseram coisa alguma contra nossa deusa.
38 Po lɨnga Ndemetilio na bafundi banine, balɨ nɨ nongwa simo kʉ bandʉ bamo, pabʉlongi na balongi abakʉlʉmba balipo. Babagiile ʉkʉbasitaaka ʉko.
38 “Se Demétrio e seus artífices têm alguma queixa contra eles, os tribunais estão abertos e há oficiais disponíveis para ouvir o caso. Que façam acusações formais.
39 Lɨnga mulɨ nasyo ɨnongwa ɨsingi, mutwale kʉ lʉkomaano ʉlʉ lwitɨkɨsiigwe nɨ ndagɨlo syɨtʉ.
39 E, se há outras queixas que desejam apresentar, elas podem ser resolvidas em assembleia, conforme a lei.
40 Ngʉjoba bo ʉlo paapo ʉlʉ tʉbagiile ʉkʉlongigwa kʉnongwa jaa njwego ʉgwa mwisyʉgʉ, namanga tʉkaja nasyo nasimo ɨsya kwinokesya kʉnongwa jaa njwego ʉgʉ.”
40 Corremos o perigo de ser acusados de provocar desordem, pois não há motivo para este tumulto. E, se exigirem de nós uma explicação, não teremos o que dizer”.
41 Bo amalile ʉkʉjoba ɨsi, alɨnkʉlʉbalania ʉlʉkomaano.
41 Então os despediu, e a multidão se dispersou.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.