Atos 17
Ʉlwitɨkano Ʉlʉpya (NYY) vs NVT
1 Paʉli na Sila bo basookilemo mu Filipi, balɨnkʉkɨɨsania nkaaja akaa mu Amfipoli na mu Apolonija, balɨnkʉfika mu Tesaloniki. Kʉno kwalɨ nɨ sinagogi jaa Bajuuta.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 Paʉli alɨnkwingɨla mu sinagogi, bo muumo lwajɨɨliile ʉlwiho lwake. Alɨnkʉmanyisya amasyʉ ʉkʉfuma mwa Kalata ʉMwikemo, kʉkabalɨlo akaa Sabati itatʉ.
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 Aabalɨngaaniaga nʉ kʉbanangɨsya ʉkʉtɨ, Kɨlɨsiti mpaka akʉbɨlwe nʉ kʉsyʉka ʉkʉfuma mbafwe. Aafumusyaga ɨnongwa sya Jesu, ʉkʉtɨ jo Meesija.
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 ABajuuta bamo balɨnkwitɨka, balɨnkʉja pamopeene na Paʉli na Sila. Boope aba bakaja Bajuuta abingi aba baalingiile ndwitɨko lwa Bajuuta na bakiikʉlʉ abingi abɨɨmɨkigwa balɨnkwitɨka, balɨnkʉja pamopeene na Paʉli na Sila.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Looli aBajuuta aba bakaalɨ biitɨki ʉbʉʉfi bʉlɨnkʉbakola, balɨnkʉbeega abandʉ bamo abaa kajɨɨlo akabiibi. Abo balɨnkʉbabʉngaania abandʉ abingi, balɨnkʉleefya nkaaja. Balɨnkʉbʉʉka kʉ nyumba jaa Jaasoni, balɨnkwingɨla kʉ maka, baabalondaga baa Paʉli na Sila, ʉkʉtɨ babatwale pa kɨlʉndɨlo kya bandʉ.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 Bo bakabaaga, balɨnkʉnnduusa Jaasoni na biitɨki biinɨɨtʉ bamo, balɨnkʉbʉʉka nabo kʉ balongosi baa kaaja, balɨnkʉlaata balɨnkʉtɨ, “Koope kʉno biisile, abandʉ aba bafisambʉleenie ɨfiisʉ fyosa.
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 Jaasoni abambɨliile kʉmyake. Ʉmwene na bandʉ abo bikʉkilania ɨndagɨlo sya malafyale gwa Balooma, bikʉtɨ baatɨ alipo ʉmalafyale ʉjʉngɨ, ɨngamu jaake jo Jesu.”
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Ɨkɨlʉndɨlo kya bandʉ na balongosi baa kaaja bo basipɨliike ɨsyo, syabataamiisye.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Jaasoni na biitɨki biinɨɨtʉ balɨnkʉsoosya ɨndalama ɨsya kwabʉligwa kʉ balongosi, balɨnkʉbalekesya.
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Ɨkɨlo kɨlakɨla abiitɨki abaa nkaaja kala, balɨnkʉbatʉma baa Paʉli na Sila kʉ Beloja. Bo bafikile kʉla, balɨnkʉbʉʉka mu sinagogi jaa Bajuuta.
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Abandʉ baa mu Beloja baapɨlɨkɨsyaga ʉkʉbakɨnda abandʉ baa mu Tesaloniki, baalyambɨliile iisyʉ lya Kyala nɨ ndumbula joosa. Beeneesyaga Kalata ʉMwikemo kʉkʉtɨ isikʉ, ʉkʉtɨ basimanye ɨsi baamanyisyaga Paʉli na Sila lɨnga sya nalooli.
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 ABajuuta bingi balɨnkwitɨka, pamopeene na bakiikʉlʉ abɨɨmɨkigwa aba bakaja Bajuuta, na banyambala boope.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Looli aBajuuta abaa mu Tesaloniki, bo bapɨliike ʉkʉtɨ Paʉli ikʉlʉmbɨlɨla iisyʉ lya Kyala mu Beloja, balɨnkʉbʉʉka koope, balɨnkʉtwala ʉnjwego nʉ kʉfisofania ɨfilʉndɨlo fya bandʉ.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Nakalɨnga abiitɨki abaa kʉla, balɨnkʉnsindɨkɨla Paʉli ʉkʉbʉʉka kʉ nyanja, looli Sila na Timoti balɨnkʉsyala kʉ Beloja.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Aba bansindɨkɨlaga Paʉli balɨnkwenda nagwe mpaka mu Ateni. Bo bikʉgomoka baalɨ nɨ ndʉmi ɨjaa kʉfuma kwa Paʉli, ʉkʉbabʉʉla baa Sila na Timoti ʉkʉtɨ bankonge mbɨbɨmbɨbɨ.
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 Paʉli bo ikʉbaguulɨla baa Timoti na Sila mu Ateni, ɨndumbula jaake jaasulumeenie fiijo paapo aalyagile akaaja kala kiiswile ɨfifwani ɨfya gyabaakyala.
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Po aamanyisyaga aBajuuta mu sinagogi, pamopeene na bandʉ abangɨ aba baalingiile ndwitɨko lwa Bajuuta. Na poope pa kɨbanja ɨkya lʉkomaano, aamanyisyaga kʉkʉtɨ isikʉ abandʉ aba aaganilaga nabo.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Pa kɨbanja apo, baalipo abamanyi bamo aba baabatɨgɨ, aBaepikuli na Basitoiki. Abo baajobesaniaga na Paʉli, bamo balɨnkʉtɨ, “Ʉgwa ndomo ʉjʉ ikʉlonda ʉkʉjoba ɨsya fiki?” Abangɨ balɨnkʉtɨ, “Sikʉnangɨsya ʉkʉtɨ ndʉmbɨlɨli gwa gyabaakyala ɨmiheesya.” Baajobile ɨsi paapo Paʉli aalʉmbɨlɨlaga ɨNdʉmi ɨNunu ɨjaa Jesu, nɨ sya kʉsyʉka.
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Po abamanyi abo balɨnkʉntwala Paʉli ndʉkomaano lwa bamanyi ʉlʉ baatɨgɨ Alyopagi, balɨnkʉtɨ, “Tukʉkʉsʉʉma ʉtʉlɨngaanie ʉlʉmanyisyo ʉlʉpya ʉlʉ kʉfumusya.
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 Ʉgwe ʉtwele ɨnongwa ɨmbya, tukʉlonda tʉsimanye ɨsyo silɨ bʉleebʉle.”
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 Abandʉ boosa abaa mu Ateni na baheesya aba baatʉʉgalaga nkaaja ako, baabombelaga akabalɨlo kaabo koosa ʉkʉpanga pamo ʉkʉpɨlɨkɨsya ɨnongwa ɨmbya.
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 Po Paʉli alɨnkwɨma ndʉkomaano lwa Alyopagi, alɨnkʉtɨ, “Mwe bandʉ baa mu Ateni! Ngwaga ʉkʉtɨ mukʉsyɨmɨka fiijo syosa ɨsya gyabaakyala gyɨnu.
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Bo ngwenda kʉno na kʉno nkaaja, mfibwene ɨfifwani ɨfi mukʉfiipuuta. Kangɨ nkɨbwene ɨkɨgemo ɨkɨ kɨsimbiigwe ʉkʉtɨ, ‘kwa Kyala ʉjʉ akamanyigwa.’ Po Kyala ʉjo, ʉjʉ mukʉmmwipuuta kɨsita kʉmmanya, jo ʉjʉ ngʉmfumusya kʉmyɨnu.
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 “Kyala ʉjo jo Ntwa gwa kʉmwanya na paasi, paapo jo ʉjʉ aapelile ɨkiisʉ na fyosa ɨfi filimo ʉmo. Ʉmwene atikʉtʉʉgala mu tempeli ɨsi basijengile abandʉ.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 Kangɨ atikʉbombeligwa na bandʉ ngatɨ ikʉlonda fimo, paapo ʉmwene jo ʉjʉ ikʉbapa abandʉ boosa ʉbʉʉmi, ʉmʉʉji nʉ tʉndʉ toosa.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 Aalɨmpelile ʉmundʉ jʉmo, ʉkʉfuma mmundʉ ʉjo aapelile ɨfikolo fyosa ɨfya bandʉ, ʉkʉtɨ batʉʉgalege mfiisʉ fyosa. Aababɨɨkiile ʉkʉtɨ bikʉtʉʉgalaga pooki, na kʉkabalɨlo kalɨkʉ.
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 Kyala aabombile bo ʉlo, ʉkʉtɨ abandʉ banndondege, pamo babagiile ʉkʉmfikɨla bo bikʉpalamaasya palamaasya, na paapo akaja kʉbʉtali nʉ mundʉ gwesa.
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 Ngʉjoba bo ʉlo, ‘Paapo mmyake tʉlɨ bʉʉmi, tukwenda, kangɨ tʉliko.’ Bo abɨmba nyɨmbo bɨɨnu bamo baatile, ‘Ʉswe tʉlɨ baanaake Kyala.’ ”
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 Paʉli alɨnkwendelela ʉkʉjoba, alɨnkʉtɨ, “Paapo tʉlɨ baana baa Kyala, tʉlɨngiinogonaga ʉkʉtɨ afwene nɨ fifwani ɨfya sahabʉ pamo ɨfeesa, pamo iibwe. Fitendekesiigwe kʉ bʉmangʼanyi na mahala gaa bandʉ.
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 Akabalɨlo kaa kʉnyuma, aka abandʉ baabombaga ɨsyo kʉ bʉkonyofu, Kyala aaliibɨɨkile ngatɨ atikʉkeeta. Looli akabalɨlo aka ikʉbalagɨla abandʉ boosa kʉkʉtɨ bʉjo, ʉkʉpɨndʉka.
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 Bikʉlondigwa ʉkʉpɨndʉka paapo alɨbɨɨkile ɨliisikʉ ɨlɨ ikwisa kʉbalonga abandʉ boosa mbʉgolofu, kʉ njɨla jaa mundʉ ʉjʉ aalɨnsalile. Kyala aabanangiisye ɨsi abandʉ boosa, kʉ njɨla jaa kʉnsyʉsya ʉmundʉ ʉjo mbʉfwe.”
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Abandʉ bala bo bapɨliike ɨsya kʉsyʉka abafwe, bamo bʉʉgɨɨlaga, looli bamo balɨnkʉtɨ, “Tukʉlonda ʉkʉpɨlɨkɨsya kangɨ sisiisi pabʉngɨ.”
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 Po Paʉli alɨnkʉsookapo pa lʉkomaano.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Bamo balɨnkʉlongosania nagwe, balɨnkʉmmwitɨka Jesu. Ndɨ abo aalimo Ndyonisi, ʉgwa ndʉkomaano lwa Alyopagi, nʉ nkiikʉlʉ jʉmo ɨngamu jaake Ndamali, na bandʉ abangɨ aba baalɨ pamopeene nabo.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.