Atos 17
Ʉlwitɨkano Ʉlʉpya (NYY) vs NTLH
1 Paʉli na Sila bo basookilemo mu Filipi, balɨnkʉkɨɨsania nkaaja akaa mu Amfipoli na mu Apolonija, balɨnkʉfika mu Tesaloniki. Kʉno kwalɨ nɨ sinagogi jaa Bajuuta.
1 Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga .
2 Paʉli alɨnkwingɨla mu sinagogi, bo muumo lwajɨɨliile ʉlwiho lwake. Alɨnkʉmanyisya amasyʉ ʉkʉfuma mwa Kalata ʉMwikemo, kʉkabalɨlo akaa Sabati itatʉ.
2 Conforme o seu costume, Paulo foi lá e nos três sábados seguintes falou sobre as Escrituras Sagradas com as pessoas que estavam ali na sinagoga.
3 Aabalɨngaaniaga nʉ kʉbanangɨsya ʉkʉtɨ, Kɨlɨsiti mpaka akʉbɨlwe nʉ kʉsyʉka ʉkʉfuma mbafwe. Aafumusyaga ɨnongwa sya Jesu, ʉkʉtɨ jo Meesija.
3 Paulo lhes explicava e provava que o Messias precisava sofrer e que, depois de morrer, tinha de ressuscitar. Ele dizia: — Este Jesus que estou anunciando a vocês é o Messias.
4 ABajuuta bamo balɨnkwitɨka, balɨnkʉja pamopeene na Paʉli na Sila. Boope aba bakaja Bajuuta abingi aba baalingiile ndwitɨko lwa Bajuuta na bakiikʉlʉ abingi abɨɨmɨkigwa balɨnkwitɨka, balɨnkʉja pamopeene na Paʉli na Sila.
4 Paulo e Silas conseguiram convencer disso algumas daquelas pessoas, as quais se juntaram a eles. Um grande número de não judeus convertidos ao Judaísmo e muitas senhoras da alta sociedade também se juntaram ao grupo.
5 Looli aBajuuta aba bakaalɨ biitɨki ʉbʉʉfi bʉlɨnkʉbakola, balɨnkʉbeega abandʉ bamo abaa kajɨɨlo akabiibi. Abo balɨnkʉbabʉngaania abandʉ abingi, balɨnkʉleefya nkaaja. Balɨnkʉbʉʉka kʉ nyumba jaa Jaasoni, balɨnkwingɨla kʉ maka, baabalondaga baa Paʉli na Sila, ʉkʉtɨ babatwale pa kɨlʉndɨlo kya bandʉ.
5 Mas os judeus ficaram com inveja. Eles foram buscar alguns homens maus entre os malandros das ruas e formaram um grupo de desordeiros. Estes fizeram muita confusão na cidade e atacaram a casa de Jasão, procurando Paulo e Silas a fim de os levar para o meio do povo.
6 Bo bakabaaga, balɨnkʉnnduusa Jaasoni na biitɨki biinɨɨtʉ bamo, balɨnkʉbʉʉka nabo kʉ balongosi baa kaaja, balɨnkʉlaata balɨnkʉtɨ, “Koope kʉno biisile, abandʉ aba bafisambʉleenie ɨfiisʉ fyosa.
6 Mas, como não os encontraram, levaram à força Jasão e alguns outros irmãos até a presença das autoridades da cidade, gritando: — Aqueles homens têm provocado desordens em todos os lugares! Agora chegaram até a nossa cidade,
7 Jaasoni abambɨliile kʉmyake. Ʉmwene na bandʉ abo bikʉkilania ɨndagɨlo sya malafyale gwa Balooma, bikʉtɨ baatɨ alipo ʉmalafyale ʉjʉngɨ, ɨngamu jaake jo Jesu.”
7 e Jasão os hospedou na casa dele. Eles estão desobedecendo às leis do Imperador romano, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Ɨkɨlʉndɨlo kya bandʉ na balongosi baa kaaja bo basipɨliike ɨsyo, syabataamiisye.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas quando ouviram essas palavras.
9 Jaasoni na biitɨki biinɨɨtʉ balɨnkʉsoosya ɨndalama ɨsya kwabʉligwa kʉ balongosi, balɨnkʉbalekesya.
9 E as autoridades soltaram Jasão e os outros, depois que eles pagaram a quantia exigida para isso.
10 Ɨkɨlo kɨlakɨla abiitɨki abaa nkaaja kala, balɨnkʉbatʉma baa Paʉli na Sila kʉ Beloja. Bo bafikile kʉla, balɨnkʉbʉʉka mu sinagogi jaa Bajuuta.
10 Logo que anoiteceu, os irmãos enviaram Paulo e Silas para a cidade de Bereia. Quando chegaram lá, eles foram à sinagoga .
11 Abandʉ baa mu Beloja baapɨlɨkɨsyaga ʉkʉbakɨnda abandʉ baa mu Tesaloniki, baalyambɨliile iisyʉ lya Kyala nɨ ndumbula joosa. Beeneesyaga Kalata ʉMwikemo kʉkʉtɨ isikʉ, ʉkʉtɨ basimanye ɨsi baamanyisyaga Paʉli na Sila lɨnga sya nalooli.
11 As pessoas dali eram mais bem-educadas do que as de Tessalônica e ouviam a mensagem com muito interesse. Todos os dias estudavam as Escrituras Sagradas para saber se o que Paulo dizia era mesmo verdade.
12 ABajuuta bingi balɨnkwitɨka, pamopeene na bakiikʉlʉ abɨɨmɨkigwa aba bakaja Bajuuta, na banyambala boope.
12 Assim muitos judeus naquela cidade creram, e também não judeus, tanto mulheres da alta sociedade como também muitos homens.
13 Looli aBajuuta abaa mu Tesaloniki, bo bapɨliike ʉkʉtɨ Paʉli ikʉlʉmbɨlɨla iisyʉ lya Kyala mu Beloja, balɨnkʉbʉʉka koope, balɨnkʉtwala ʉnjwego nʉ kʉfisofania ɨfilʉndɨlo fya bandʉ.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo tinha anunciado a palavra de Deus também em Bereia, foram até lá e começaram a agitar e atiçar o povo contra eles.
14 Nakalɨnga abiitɨki abaa kʉla, balɨnkʉnsindɨkɨla Paʉli ʉkʉbʉʉka kʉ nyanja, looli Sila na Timoti balɨnkʉsyala kʉ Beloja.
14 Então os irmãos enviaram Paulo imediatamente para o litoral; porém Silas e Timóteo ficaram em Bereia.
15 Aba bansindɨkɨlaga Paʉli balɨnkwenda nagwe mpaka mu Ateni. Bo bikʉgomoka baalɨ nɨ ndʉmi ɨjaa kʉfuma kwa Paʉli, ʉkʉbabʉʉla baa Sila na Timoti ʉkʉtɨ bankonge mbɨbɨmbɨbɨ.
15 Os irmãos que protegiam Paulo o levaram até a cidade de Atenas. Depois voltaram para Bereia, levando um recado de Paulo; ele pedia que Silas e Timóteo fossem encontrá-lo em Atenas o mais depressa possível.
16 Paʉli bo ikʉbaguulɨla baa Timoti na Sila mu Ateni, ɨndumbula jaake jaasulumeenie fiijo paapo aalyagile akaaja kala kiiswile ɨfifwani ɨfya gyabaakyala.
16 Enquanto estava esperando Silas e Timóteo em Atenas, Paulo ficou revoltado ao ver a cidade tão cheia de ídolos.
17 Po aamanyisyaga aBajuuta mu sinagogi, pamopeene na bandʉ abangɨ aba baalingiile ndwitɨko lwa Bajuuta. Na poope pa kɨbanja ɨkya lʉkomaano, aamanyisyaga kʉkʉtɨ isikʉ abandʉ aba aaganilaga nabo.
17 Ele ia para a sinagoga e ali falava com os judeus e com os não judeus convertidos ao Judaísmo. E todos os dias, na praça pública, ele falava com as pessoas que se encontravam ali.
18 Pa kɨbanja apo, baalipo abamanyi bamo aba baabatɨgɨ, aBaepikuli na Basitoiki. Abo baajobesaniaga na Paʉli, bamo balɨnkʉtɨ, “Ʉgwa ndomo ʉjʉ ikʉlonda ʉkʉjoba ɨsya fiki?” Abangɨ balɨnkʉtɨ, “Sikʉnangɨsya ʉkʉtɨ ndʉmbɨlɨli gwa gyabaakyala ɨmiheesya.” Baajobile ɨsi paapo Paʉli aalʉmbɨlɨlaga ɨNdʉmi ɨNunu ɨjaa Jesu, nɨ sya kʉsyʉka.
18 Alguns professores epicureus e alguns estoicos discutiam com ele e perguntavam: — O que é que esse ignorante está querendo dizer? Outros comentavam: — Parece que ele está falando de deuses estrangeiros. Diziam isso porque Paulo estava anunciando Jesus e a ressurreição .
19 Po abamanyi abo balɨnkʉntwala Paʉli ndʉkomaano lwa bamanyi ʉlʉ baatɨgɨ Alyopagi, balɨnkʉtɨ, “Tukʉkʉsʉʉma ʉtʉlɨngaanie ʉlʉmanyisyo ʉlʉpya ʉlʉ kʉfumusya.
19 Então eles o levaram a uma reunião da Câmara Municipal e disseram: — Gostaríamos de saber que novo ensinamento é esse que você está trazendo para nós.
20 Ʉgwe ʉtwele ɨnongwa ɨmbya, tukʉlonda tʉsimanye ɨsyo silɨ bʉleebʉle.”
20 Pois você diz algumas coisas que nos parecem esquisitas, e nós gostaríamos de saber o que elas querem dizer.
21 Abandʉ boosa abaa mu Ateni na baheesya aba baatʉʉgalaga nkaaja ako, baabombelaga akabalɨlo kaabo koosa ʉkʉpanga pamo ʉkʉpɨlɨkɨsya ɨnongwa ɨmbya.
21 É que todos os moradores de Atenas e os estrangeiros que viviam ali gostavam de passar o tempo contando e ouvindo as últimas novidades.
22 Po Paʉli alɨnkwɨma ndʉkomaano lwa Alyopagi, alɨnkʉtɨ, “Mwe bandʉ baa mu Ateni! Ngwaga ʉkʉtɨ mukʉsyɨmɨka fiijo syosa ɨsya gyabaakyala gyɨnu.
22 Então Paulo ficou de pé diante deles, na reunião da Câmara Municipal, e disse: — Atenienses! Vejo que em todas as coisas vocês são muito religiosos.
23 Bo ngwenda kʉno na kʉno nkaaja, mfibwene ɨfifwani ɨfi mukʉfiipuuta. Kangɨ nkɨbwene ɨkɨgemo ɨkɨ kɨsimbiigwe ʉkʉtɨ, ‘kwa Kyala ʉjʉ akamanyigwa.’ Po Kyala ʉjo, ʉjʉ mukʉmmwipuuta kɨsita kʉmmanya, jo ʉjʉ ngʉmfumusya kʉmyɨnu.
23 De fato, quando eu estava andando pela cidade e olhava os lugares onde vocês adoram os seus deuses, encontrei um altar em que está escrito: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse Deus que vocês adoram sem conhecer é justamente aquele que eu estou anunciando a vocês.
24 “Kyala ʉjo jo Ntwa gwa kʉmwanya na paasi, paapo jo ʉjʉ aapelile ɨkiisʉ na fyosa ɨfi filimo ʉmo. Ʉmwene atikʉtʉʉgala mu tempeli ɨsi basijengile abandʉ.
24 — Deus, que fez o mundo e tudo o que nele existe, é o Senhor do céu e da terra e não mora em templos feitos por seres humanos.
25 Kangɨ atikʉbombeligwa na bandʉ ngatɨ ikʉlonda fimo, paapo ʉmwene jo ʉjʉ ikʉbapa abandʉ boosa ʉbʉʉmi, ʉmʉʉji nʉ tʉndʉ toosa.
25 E também não precisa que façam nada por ele, pois é ele mesmo quem dá a todos vida, respiração e tudo mais.
26 Aalɨmpelile ʉmundʉ jʉmo, ʉkʉfuma mmundʉ ʉjo aapelile ɨfikolo fyosa ɨfya bandʉ, ʉkʉtɨ batʉʉgalege mfiisʉ fyosa. Aababɨɨkiile ʉkʉtɨ bikʉtʉʉgalaga pooki, na kʉkabalɨlo kalɨkʉ.
26 De um só homem ele criou todas as raças humanas para viverem na terra. Antes de criar os povos, Deus marcou para eles os lugares onde iriam morar e quanto tempo ficariam lá.
27 Kyala aabombile bo ʉlo, ʉkʉtɨ abandʉ banndondege, pamo babagiile ʉkʉmfikɨla bo bikʉpalamaasya palamaasya, na paapo akaja kʉbʉtali nʉ mundʉ gwesa.
27 Ele fez isso para que todos pudessem procurá-lo e talvez encontrá-lo, embora ele não esteja longe de cada um de nós.
28 Ngʉjoba bo ʉlo, ‘Paapo mmyake tʉlɨ bʉʉmi, tukwenda, kangɨ tʉliko.’ Bo abɨmba nyɨmbo bɨɨnu bamo baatile, ‘Ʉswe tʉlɨ baanaake Kyala.’ ”
28 Porque, como alguém disse: “Nele vivemos, nos movemos e existimos.” E alguns dos poetas de vocês disseram: “Nós também somos filhos dele.”
29 Paʉli alɨnkwendelela ʉkʉjoba, alɨnkʉtɨ, “Paapo tʉlɨ baana baa Kyala, tʉlɨngiinogonaga ʉkʉtɨ afwene nɨ fifwani ɨfya sahabʉ pamo ɨfeesa, pamo iibwe. Fitendekesiigwe kʉ bʉmangʼanyi na mahala gaa bandʉ.
29 E, já que somos filhos dele, não devemos pensar que Deus é parecido com um ídolo de ouro, de prata ou de pedra, feito pela arte e habilidade das pessoas.
30 Akabalɨlo kaa kʉnyuma, aka abandʉ baabombaga ɨsyo kʉ bʉkonyofu, Kyala aaliibɨɨkile ngatɨ atikʉkeeta. Looli akabalɨlo aka ikʉbalagɨla abandʉ boosa kʉkʉtɨ bʉjo, ʉkʉpɨndʉka.
30 No passado Deus não levou em conta essa ignorância. Mas agora ele manda que todas as pessoas, em todos os lugares, se arrependam dos seus pecados.
31 Bikʉlondigwa ʉkʉpɨndʉka paapo alɨbɨɨkile ɨliisikʉ ɨlɨ ikwisa kʉbalonga abandʉ boosa mbʉgolofu, kʉ njɨla jaa mundʉ ʉjʉ aalɨnsalile. Kyala aabanangiisye ɨsi abandʉ boosa, kʉ njɨla jaa kʉnsyʉsya ʉmundʉ ʉjo mbʉfwe.”
31 Pois ele marcou o dia em que vai julgar o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu prova disso a todos quando ressuscitou esse homem.
32 Abandʉ bala bo bapɨliike ɨsya kʉsyʉka abafwe, bamo bʉʉgɨɨlaga, looli bamo balɨnkʉtɨ, “Tukʉlonda ʉkʉpɨlɨkɨsya kangɨ sisiisi pabʉngɨ.”
32 Quando ouviram Paulo falar a respeito de ressurreição, alguns zombaram dele, mas outros disseram: — Em outra ocasião queremos ouvir você falar sobre este assunto.
33 Po Paʉli alɨnkʉsookapo pa lʉkomaano.
33 Então Paulo foi embora dali.
34 Bamo balɨnkʉlongosania nagwe, balɨnkʉmmwitɨka Jesu. Ndɨ abo aalimo Ndyonisi, ʉgwa ndʉkomaano lwa Alyopagi, nʉ nkiikʉlʉ jʉmo ɨngamu jaake Ndamali, na bandʉ abangɨ aba baalɨ pamopeene nabo.
34 Mas algumas pessoas creram e se juntaram a ele. Entre essas estavam Dionísio, que era membro da Câmara Municipal, uma mulher chamada Dâmaris e mais outras pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.