Lucas 1
Tupana Ehay Satere Mawe Pusupuo (MAVNT) vs NVT
1 Mesup mienoi wakuat ti Aipotypot Iesui etiat. Uito ti ewy Iruka. Mesuwat uimiwan atipo'oro ewawi uiwy Teowiru. Mesup ti atipo'oro ewawi uimiwan Aimimohey Iesui etiat aikotã sa'awy'i toĩne'en Aipy'asetpiat hat enoi hamuat atipo'oro uimiwan ewawi mehĩ Teowiru. Mi'i e hap typy'i rakaria tiwan na'yn aikotã saĩke tokosap Tupana Mipo'oro Iesui ehat aipy'asetpiat toĩne'en turanuat hap ko'i. Mi'i hap ko'i ti ta'atuwan na'yn. Mi'i e hap ti wẽtup ok wẽtup ok tiwan na'yn ta'atupo wo. Mi'iria miwan toĩne'en uipo pe hawyi — Pyno waku i'atumiwan kaipyi atiwan yne sehay Iesui etiat wẽtup yn uimiwan me are'e uipy'a pe hawyi mesup ewawi mehĩ Teowiru atipo'oro ra'yn yne urumikuap wẽtup yn miwan me are.
1 Muitos se propuseram a escrever uma narração dos acontecimentos que se cumpriram entre nós.
2 Mi'i pote irania'in miwan Iesui etiat aremu'e kahato hawyi atikuap kahato Iesui minug ko'i i'ewyte Iesui e hap ko'i. Mi'i hawyi are'e — Pyno waku atiwan yne Iesui etiat wẽtup yn uimiwan me are. Pyno waku Iesui wywo hewyry rakaria wẽ pyi yn atiwan yne Iesui ete i'atumi'akasa ko'i sese are. Waku atiwan yne Iesui e hap i'atumikuap ko'i are. Waku Iesui wywo hewyry rakaria yn uimu'e are'e uiwepe are. Waku Iesui kuap haria miwan kaipyi yn atiwan uimiwan are. Mi'i hawyi waku atipo'oro uimiwan Iesui ky'e haria pe are.
2 Usaram os relatos que nos foram transmitidos por aqueles que, desde o princípio, foram testemunhas oculares e servos da palavra.
3 Pyno ti uito i'ewyte atikuap yne yne aikotã aikotã Iesui etiat hap sa'awy'iwuaria iwywo hewyry rakaria mienoi ko'i. Mi'i hawyi atiwan mesuwat uimiwan i'atumiwan ko'i ewat'ymo. Pyno waku.
3 Depois de investigar tudo detalhadamente desde o início, também decidi escrever-lhe um relato preciso, excelentíssimo Teófilo,
4 Mi'i uimiwan Iesui etiat mesup atipo'oro ra'yn ewawi uiwy sese Teowiru are. Pyno sa'awy'i ahenoi teran aikotã Iesui ywã'ĩ hap etiat aikotã sa'awy'i tuwemoherep hap etiat.
4 para que tenha plena certeza de tudo que lhe foi ensinado.
5 Sa'awy'i ti Iesui ywania etama puo toĩne'en wẽtup ok Pa'i Sakaria e hap het rakat. Mi'i miit Pa'i koro wo turan hap e'at pe Iesui ywã'ĩ hap e'at put'ok'e. Pyno waku sa'awy'i uimiwan me ahenoi epe kurin pa'i Sakaria e hap ete. Pa'i Sakaria sa'awy'i pa'i koro wo toĩne'en Tupana mõtypot yat koro pe. I'ywot ti Pa'i koro Api'a e hap het rakat. Mi'i saipepiat ipotpap takat Pa'i Sakaria toĩne'en. Mi'i tupono pa'i Api'a emiariru ko'i tukupte'en pa'i ko'i wo tawa wato Ierusarẽi me ma'ato haipepiat sese ti pa'i Sakaria toĩne'en. Mi'i pote Pa'i koro wo toĩne'en tawa wato Ierusarẽi me. Ma'ato Pa'i Sakaria yt ha'yru rakat i katupono ihary'i Isapeu yt karãpe i imẽpyt rakat toĩne'en. Pyno pa'i koro Sakaria e'ase'i koro sese Arãu toĩne'en mekewat Musei yket'et. Mi'i pote Sakaria pa'i koro sese toĩne'en. Sakaria ipotpap kahato pa'i wo ma'ato yt iwepit sese i katupono yt kat i tosaipepiat nuat pote. I'ewyte mana Isapeu yt iwepit i. Ta'atuky'esat kahato ta'atumẽpyt hap. Sakaria toĩne'en pa'i koro wo Eroti toĩne'en morekuat no turan.
5 Quando Herodes era rei da Judeia, havia um sacerdote chamado Zacarias, que fazia parte do grupo sacerdotal de Abias. Sua esposa, Isabel, também pertencia à linhagem sacerdotal de Arão.
6 Pa'i Sakaria'in waku kahato rakaria wo tukupte'en Tupana wanẽtup hawe. Ta'i Tupana miky'esat yn nug haria yn mi'iria. Pa'i tunug kahato wuat'i e'at pe Tupana mienoi ewy.
6 Zacarias e Isabel eram justos aos olhos de Deus e obedeciam cuidadosamente a todos os mandamentos e estatutos do Senhor.
7 Mekewat e'at pe turan ma'ato pa'i Sakaria saipepianuat yt kat i katupono i'atuporo kahato ra'yn. I'ewyte hehary'i mana Isapeu pyhu'at hap tokosap woity'i ra'yn. Mana Isapeu ti topakup wyi te yt karãpe i imẽpyt.
7 Não tinham filhos, pois Isabel era estéril, e ambos já estavam bem velhos.
8 Wẽtup e'at pe pa'i koro Sakaria toĩne'en Tupana mõtypot yat koro pe Tupana miky'esat nug hamo to'ywot Api'a potpap ewy te tutunug.
8 Certo dia, Zacarias estava servindo diante de Deus no templo, pois seu grupo realizava o trabalho sacerdotal, conforme a escala.
9 To'ywot'in Api'a'in potpap ewy te toĩne'en ipotpap kat pote to'ywot Api'a'in saipepiat sese toĩne'en. Pa'i Api'a'in mi'airo Sakaria pote i'atueko ewy te tutunug itote. Mi'i pote pa'i Sakaria teke Tupana eiam sese pe Tupana mõtypot hamuat ikamhig se rakat wuk hap yparakai tote. Mi'i tote toiwuk ikamhig se rakat Tupana mõtypot hamuat hap.
9 Foi escolhido por sorteio, como era costume dos sacerdotes, para entrar no santuário do Senhor e queimar incenso.
10 Mi'i wuk totiat turan okenypyke õ'ẽ haria typy'i kahato Tupana kapiat ihay rakanuaria tukupte'en.
10 Enquanto o incenso era queimado, uma grande multidão orava do lado de fora.
11 Mi'i hawyi Tupana mõtypot yat e'okipyke atipy kaipywiat sut hat tuwemoherep ta'yn pa'i Sakaria kape. Mekewat mohag wuk hamo ran kawiat rote tuwemoherep.
11 Então um anjo do Senhor lhe apareceu, à direita do altar de incenso.
12 Ma'ato pa'i Sakaria mekewat wemoherep hat pupi token'ẽ kahato ne'i ta'akasa hawyi.
12 Ao vê-lo, Zacarias ficou muito abalado e assustado.
13 Mi'i pote atipy kaipywiat sut hat to'e pa'i Sakaria pe — Yt ereken'ẽ tei'o e katupono Tupana miium epiat sa'awy'iwuat emiẽtup ta'yn emẽpyt ky'esat hap ta'yn e. Mi'i hawyi ehary'i ti imẽpyt irane ra'yn e. Esa'yru irane ra'yn wyti Tupana miium epiat e. Mi'i set wyti Iuwãu e hamuat waku ehet'ok iwemoherep hawyi e.
13 O anjo, porém, lhe disse: “Não tenha medo, Zacarias! Sua oração foi ouvida. Isabel, sua esposa, lhe dará um filho, e você o chamará João.
14 Mi'i hawyi esa'yru wemoherep hap e'at pe wyti aru ewepit kahato ra'yn e. I'ewyte ti aru yne irania'in i'atuwepit kurum hit wemoherep hap ete hap e'at pe e.
14 Você terá grande satisfação e alegria, e muitos se alegrarão com o nascimento do menino,
15 Mi'i ti aru Tupana wywuat myhu'at hanuat e. Esa'yru tuwemoherep hawyi meremo howapy ra'yn Tupana Pã'ãu Wakuano e. Ta'i yne e'at pe toĩne'en hap ok tã howapy Tupana Pã'ãu Wakuano e.
15 pois ele será grande aos olhos do Senhor. Nunca tomará vinho nem outra bebida forte. Será cheio do Espírito Santo, antes mesmo de nascer.
16 Itag hawyi ti aru esa'yru ti'atumorem wyti aru e'ase'i Isareu ywania Tupana kape e.
16 Fará muitos israelitas voltarem ao Senhor, seu Deus.
17 Esa'yru ti aru topyhu'at Tupana ehay moherep hat akag wo e. Aikotã sa'awy'iwuat mekewat Tupana ehay moherep hat Eria e hap het rakat ewywuat topyhu'at esa'yru itag hawyi e. Aikotã Eria sa'awy'i hesaika kahato Tupana ehay enoi hap ete topyhu'at mi'i hap ewy te aru esa'yru Iuwãu ete topyhu'at e. Ta'i esa'yru ti aru miit'in sem mu'e hat koro wo topyhu'at e. Ipotmu'eria sem ni aru te'eropyhu'at wo'oky'e hanuaria e. Ta'i wo'owese hap sese toterut irane e'ase'i Isareu ywania kape e. Ta'i toi'atumorem kahato ti aru miit'in Tupana kape tehay wo tomienoi wo e. Mi'i hap e'at pe ti aru esa'yru Iuwãu terut wo'owese hap sese e'ywania kape e. Mi'i piat ta'atumu'e hap kaipyi ti aru nagnia'in tukupte'en wo'oky'e haria wo e. Mi'i hawyi hirakaria ti'atuky'e kahato ta'atu'ywot'in ta'atuty'in esa'yru piat ta'atumẽpyt'in mu'e hap kaipyi e. I'ewyte e'ywot'in ti'atuky'e kahato ta'atumẽpyt'in esa'yru piat ta'atu'ywot'in mu'e hap kaipyi e. Ta'i ta'atumu'e hap kaipyi wo'owese haria wo yn tukupte'en i'yat piaria e. Mi'i hawyi ti aru Tupana yt miky'esat i nug haria esa'yru ti'atumu'e hap kaipyi Tupana miky'esat nug haria wo ra'yn tukupte'en e. Waku puo i ra'yn tukupte'en Tupana miky'esat ewy ipotmu'eria tunug turan ti aru tut esa'yru Mimoherep mekewat Tupana Mipo'oro Wuat'i Miit'in Porekuat Nuat e. Mekewat e'at pe meimuẽwat esa'yru mimu'eria ko'i Tupana Mipo'oro ekatup hanuaria wo ra'yn tukupte'en. Mi'i ta'atuekatup turan ni aru put'ok'e I'atuehakyera'at Hat sese esa'yru Mimoherep e ti atipy kaipywiat sut hat pa'i koro Sakaria pe.
17 Será um homem com o espírito e o poder de Elias, e preparará o povo para a vinda do Senhor. Fará o coração dos pais voltar para seus filhos e levará os rebeldes a aceitarem a sabedoria dos justos”.
18 Mi'i to'e pote pa'i Sakaria tiwesat sa'ag atipy kaipywiat ehay pe — U pãi e aikotã apuru e'e hap atikuap sio pywo sio yt e. Kat som iwato kahato etomoherep epo wo ehay sio pywuat sio yt moherep hamo e. Pywo e'e hap pote pywo are aru ma'ato yt pote yt e. Katupono uiporo kahato ra'yn i'ewyte uhehary'i mẽpyt hap e'at tokosap kahato ra'yn uhyt e. Iporo sese ra'yn uhehary'i mehĩ e.
18 Zacarias disse ao anjo: “Como posso ter certeza de que isso acontecerá? Já sou velho, e minha mulher também é de idade avançada”.
19 Mio tã to'e Sakaria pote atipy kaipywiat Tupana e hap erut hat tiwesat haty wo — Uito ti atipy kaipywiat Tupana ehay erut hat koro e. Tupana ti uipo'oro tehay enoi epiat hamo e. Uhet sese ti Kapireu e. Tupana e hap ewywuat yn moherep hat uito pãi e. Tupana yt karãpe i heso rakat are e. Uito areĩne'en Tupana wywuat sese hat e. Yne ti uhehay uimimoherep epiat Tupana ehay esa'yru wanuat etiat pywo sese topyhu'at aru katupono Tupana to'e mio tã uhepe pote e. Mi'i pote ti aru put'ok'e yne i'e hap ewy emowepit hamuat e.
19 O anjo respondeu: “Sou Gabriel, e estou sempre na presença de Deus. Foi ele quem me enviou para lhe trazer estas boas-novas.
20 Uhyt e kat pote som yt etimohey i Tupana e hap uimierut e. Yt naku i kahato e. Yt etimohey i Tupana e hap pote ti yt ehay kuap i aru uhyt e. I'ewyte ti aru ewaure ka'a pe yt teke kuap i sehay katupono Tupana ehay uimierut pytkai yt uimohey i pote e. Ma'ato eimẽpyt put'ok'e ui'e hap ewy era'akasa ra'yn esa'yru hawyi ewaure ka'a i ra'yn i'ewyte ehay kuap i ra'yn mehĩ e atipy kaipywiat sut hat pa'i koro Sakaria pe.
20 Agora, porém, você ficará mudo até os dias em que essas coisas acontecerão, pois não acreditou em minhas palavras, que se cumprirão no devido tempo”.
21 Mi'i turan oken'ypyke gupte'en haria hekatup kahato pa'i Sakaria wẽtem hap. Mi'i pytkai yt tut i pot'i kahato hawyi te'eruwanẽtup to'ope — Katuponoĩ koitywy heniatpo kahato toĩne'en mot'i Tupana mõtypot yat pe i'atu'e.
21 Enquanto isso, o povo esperava Zacarias sair do santuário e se perguntava por que ele demorava tanto.
22 Mi'i hawyi pa'i Sakaria tuwẽtem hawyi put'ok'e oken'ypykiaria ete. Mi'i hawyi tohenoi teran to'e hap wen ma'ato yt ihay kuap i ra'yn. Yt ihay kuap i pote oken'ypykiaria te'ero'e to'ope — Pyno tomu'etu wuat ewy ra'yn Tupana e'okipyke toĩne'en turan pote yt ihay kuap i i'atu'e te'eruwanẽtup hawe. Mi'i hawyi Sakaria topo wo yn na'yn tohenoi teran tehay oken'ypykiaria pe.
22 Quando finalmente saiu, não conseguia falar com eles, e perceberam por seus gestos e seu silêncio que ele havia tido uma visão no santuário.
23 Mi'i hawyi Tupana yat pe tuwepotpap kahu hawyi pa'i Sakaria toto i ra'yn to'yat kape.
23 Ao fim de seus dias de serviço no templo, Zacarias voltou para casa.
24 Put'ok'e i ra'yn pa'i Sakaria to'yat piat hawyi ti toĩne'en tehary'i wywo hawyi ihary'i hupi'a ra'yn Tupana e hap ewy. Mi'i hawyi iheg me toĩne'en 5 ewaty.
24 Pouco tempo depois, sua esposa, Isabel, engravidou e não saiu de casa por cinco meses.
25 Mi'i turan mana Isapeu to'e — Waku kahato Tupana tunug uhepe e. Uiky'e kahato ra'yn Uhetupana e. Sa'awy'i aremõti kahato yt uimẽpyt i pote ma'ato mesup uhupi'a ra'yn toĩne'en mote yt aremõti kuap i ra'yn e. Sa'awy'i irania'in uimohit kahato yt uimẽpyt i pote e. Ma'ato uimẽpyt Tupana miium toĩne'en hawyi yt kat i i'atu'e kuap i aru e. Mi'i pote yt aremõti hin i katupono Tupana uiky'e kahato hawyi tutum na'yn uhepe uimẽpyt ra'yn to'e hap ewy e. Waku kahato Tupana e mana Isapeu.
25 “Como o Senhor foi bom para mim em minha velhice!”, exclamou ela. “Tirou de mim a humilhação pública de não ter filhos!”
26 Wẽtup e'at pe hawyi mana Isapeu 6 ewaty hupi'a toĩne'en turan Tupana tipo'oro i ra'yn sa'awy'iwuat atipy kaipywiat sut hat akag Kapireu wẽtup tama kape i ra'yn mekewat yi Karireia popykiat tawa hit Nasare kape i ra'yn toipo'oro.
26 No sexto mês da gestação de Isabel, Deus enviou o anjo Gabriel a Nazaré, uma cidade da Galileia,
27 Itote wẽtup ok pe pĩ'ã makuptia Maria e hap het rakat kape tuwemoherep atipy kaipywiat Kapireu. Pĩ'ã Maria ti yt he'aito rakat i te i'ewyte yt hewaire i te rakat toĩne'en. Toiky'esat kahato ma'ato te'aito wo wẽtup ok Iuse e hap het rakat mekewat morekuat Tawi emiariru emiariru toiky'esat. Mi'i tohekatup turan atipy kaipywiat Kapireu tuwemoherep tope.
27 a uma virgem de nome Maria. Ela estava prometida em casamento a um homem chamado José, descendente do rei Davi.
28 Mi'i hawyi to'e tope — Mana Maria e eremowepit ro e katupono koitywy ti Tupana mipoityro sese wo ereĩne'en e. Katupono tutum neran epe emẽpyt ihainia Wuat'i Miit'in Porekuat Nuat e. Mi'i pote ti aru po'og Tupana mipoityro wo ereĩne'en torania haryporia kai katupono Wuat'i Miit'in Potypot ty wo ereĩne'en aru pote e.
28 Gabriel apareceu a ela e lhe disse: “Alegre-se, mulher favorecida! O Senhor está com você!”.
29 Mi'i hawyi Mana Maria teha'at kahato atipy kaipywiat kape hawyi tuwanẽtup kahato tewawiat sehay kape hawyi — Kat to'e hamuat ewy ran uhepe an e tuwanẽtup hawe.
29 Confusa, Maria tentou imaginar o que o anjo quis dizer.
30 Mi'i hawyi Kapireu to'e tope — Maria yt ereken'ẽ tei'o e katupono Tupana tuwehum kahato ewawi e.
30 “Não tenha medo, Maria”, disse o anjo, “pois você encontrou favor diante de Deus.
31 Pyno emẽpyt irane wyti mana e. Emẽpyt ihainia ti tuwemoherep irane Tupana miium epiat e. Wakuat kahato e'iunmỹ'ã piat Emẽpyt mana e. Emẽpyt tuwemoherep hawyi waku ehet'ok Mi'i — Iesui ere'e e.
31 Ficará grávida e dará à luz um filho, e o chamará Jesus.
32 Mi'i hawyi En ni Tupana Po'og Torania Kawiat Sa'yru i'atu'e aru miit'in Emẽpyt Iesui pe e. I'ewyte — En ni Wuat'i Ywania Porekuat no i'atu'e Emẽpyt pe mana e. Emẽpyt ihainia pe Tupana tum aru Morekuat Tawi eiam e. Morekuat Tawi saipepiano ti aru topyhu'at Emẽpyt e atipy kaipywiat Kapireu Maria pe.
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo. O Senhor Deus lhe dará o trono de seu antepassado Davi,
33 Mi'i hawyi ti aru e'ase'i pot Iako emiariru'in sem Porekuat no ra'yn Emẽpyt Iesui topyhu'at wuat'i e'at pe e. Yt karãpe i aru Emẽpyt piat Wuat'i Porekuat no hap ikahuro e atipy kaipywiat sut hat Maria pe.
33 e ele reinará sobre Israel para sempre; seu reino jamais terá fim!”
34 Mi'i hawyi Maria apo'e — Aikotã aru uhupi'a mimi katupono yt kat i te uhe'aito e.
34 Maria perguntou ao anjo: “Como isso acontecerá? Eu sou virgem!”.
35 Mi'i hawyi Tupana mipo'oro Kapireu tiwesat ra'yn — Ta'i Tupana Pã'ãu tut ewawi e. Mi'i hawyi Ipã'ãu esaika howa eupi'a aru toĩne'en e. Mi'i pote Emẽpyt topyhu'at ri Tupana Koro Sese Sa'yru e atipy pywiat Maria pe.
35 O anjo respondeu: “O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Altíssimo a cobrirá com sua sombra. Portanto, o bebê que vai nascer será santo, e será chamado Filho de Deus.
36 I'ewyte wyti e'api'i pa'i Sakaria ehary'i Isapeu e hap het rakat hupi'a ra'yn wy. Iporo sese rakat pytkai toupi'a wywo toĩne'en mesup to'yat pe e. Pywo pe wyti imẽpyt tuwemoherep irane ra'yn e'api'i pot piat wy e. Sa'awy'i yt imẽpyt kahato rakat i e'api'i e. I'ewyte mesup ipo'oro sese rakano toĩne'en. Ma'ato mi'i hap pytkai toupi'a wywo toĩne'en mesup to'yat pe e. Pywo pe wyti imẽpyt tuwemoherep irane ra'yn e'api'i pot piat e.
36 Além disso, sua parenta, Isabel, ficou grávida em idade avançada. As pessoas diziam que ela era estéril, mas ela concebeu um filho e está no sexto mês de gestação.
37 Ta'i hesaika kahato Ahetupana e. Ta'i Tupana ti wuat'i nug kuap hat e. Yt kat i wyti niatpo Tupana wanẽtup hawe katupono tutunug kuap yne yne ko'i e. Yt watunug kuap i pytkai Tupana inug kuap e Kapireu mana Maria pe.
37 Pois nada é impossível para Deus”.
38 Mi'i hawyi pĩ'ã Maria to'e Kapireu pe — Uito ti Tupana eropat hano areĩne'en e. Pyno waku atung to'e hap ewy e. Waku Tupana tum uhepe to'e hap ewy e Maria Kapireu pe. Mio tã e kahu hawyi Kapireu ta'aipok ta'yn atipy kape Mana Maria pyi.
38 Maria disse: “Sou serva do Senhor. Que aconteça comigo tudo que foi dito a meu respeito”. E o anjo a deixou.
39 Mi'i hawyi Maria tuwe'arumary hawyi meremo toto te'api'i Isapeu yat kape. Wẽtup yi mekewat yi Iuta e hap kape yity'ok hit puat mu'ap upi toto. Pya kahato toto.
39 Alguns dias depois, Maria dirigiu-se apressadamente à região montanhosa da Judeia, à cidade
40 Mi'i hawyi put'okto'e mana Maria pa'i Sakaria yat pe hawyi teke hawyi — Ihot'ok e te'api'i mana Isapeu pe.
40 onde Zacarias morava. Ela entrou na casa e saudou Isabel.
41 — Ihot'ok e hawyi mana Isapeu mẽpyt'a huruk'e i'ymyẽ pe.
41 Ao ouvir a saudação de Maria, o bebê de Isabel se agitou dentro dela, e Isabel ficou cheia do Espírito Santo.
42 Mi'i hawyi mana Isapeu howapy ra'yn Tupana Pã'ãu wo hawyi to'e mana Maria pe tehay pirik wo — Waku pe kahato Tupana tunug mesup katupono Tupana po'og hegyi'at epe irania'in mana'in kai e. Mesup ta'yn Tupana Sa'yru Sese toĩne'en e'ymyẽ pe e.
42 Em alta voz, Isabel exclamou: “Você é abençoada entre as mulheres, e abençoada é a criança em seu ventre!
43 Tupana Mipo'oro Ahehakyera'at Hanuat ty wo ra'yn ereĩne'en mesup e. Mi'i pote ti uimowepit kahato E'iunmỹ'ã Piat e. Ereke hin waku ereĩne'en uru'yat pe e. En ne po'og uikai katupono Tupana Mipo'oro Aiporekuat nuat ty wo ereĩne'en e.
43 Por que tenho a grande honra de receber a visita da mãe do meu Senhor?
44 Koitywy — Ihot'ok ere'e uhepe turan uimẽpyt tuwemũkup uhe'ymyẽ pe iwepit haype e. Katupono uimẽpyt uhunmỹ'ã piat tikuap ta'yn Emẽpyt Eiunmỹ'ã piat toĩne'en Toporekuat Koro wuat hap e. Mi'i pote tuwemũkup uipiit pe tuwehum kahato haype e mana Isapeu Mana Maria pe.
44 Quando ouvi sua saudação, o bebê em meu ventre se agitou de alegria.
45 Sa'awy'i etomohey kahato Tupana e hap pote mesup waku pe kahato ereĩne'en e. Tupana e hap upi eupi'a ra'yn toĩne'en mesup e. Mi'i pote mesup Tupana mimowepit kahato wo ereĩne'en e he'api'i Isapeu pĩ'ã Maria pe.
45 Você é abençoada, pois creu no que o Senhor disse que faria!”.
46 Mi'i hawyi mana Maria tuwehum kahato Tupana ete hawyi to'e — Woromõtypot kahato uipy'a pyi Tupana e.
46 Maria respondeu: “Minha alma exalta ao Senhor!
47 Uhehakyera'at kahato hat En Tupana e. Uimowepit kahato hat En e.
47 Como meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador!
48 Tupana mihaky'e'i kahato rakano. Miit emiit no areĩne'en pytkai uiky'e kahato En an e. Sa'awy'i ereha'at uhowawi uiky'e hap wywo e. Yt miit'in miky'e i uito pytkai uiky'e En e. Are an uito wuat'i miit eropat hanuat yn areĩne'en pytkai ui'airo e. Uito ti po'og yi kapiat nakano areĩne'en wuat'i miit emiit kai pytkai uiky'e kahato En e. Mi'i hawyi ui'airo Esa'yru eiam mo Uruehakyera'at hat ty wo e. Ta'i uhewaku hap upi yt ui'airo i ma'ato uiky'e hap upi ui'airo e. Ta'i mi'i pote ti aru — Waku kahato En Tupana i'atu'e ewawi wuat'i ywania Uhehakyera'at hat En mote.
48 Pois ele observou sua humilde serva, e, de agora em diante, todas as gerações me chamarão abençoada.
49 Esaika kahato En Tupana e Maria. Waku sese En Tupana are katupono egyi'at hap kaipyi wakuap sese etunug uhete e. Mi'i hawyi uimẽpyt hap kaipyi wuat'i miit'in te'ero'e aru — Waku kahato Tupana i'atu'e epe e.
49 Pois o Poderoso é santo, e fez grandes coisas por mim.
50 Pywo pe ti yne mesuwarotiat gupte'en haria emõtypot haria wo tukupte'en aru katupono Esa'yru miehakyera'aria tukupte'en aru pote e. sa'awy'itewuaria koranuaria i'ewyte meiũranuaria gupte'en haria yt wemoherep i te haria ky'e kahato hano ereĩne'en mote e Maria Tupana pe.
50 Demonstra misericórdia a todos que o temem, geração após geração.
51 Yt uwe i po'og hesaika rakat ekai Tupana e. Waku kahato En po'og po'og torania kai e. Ma'ato irania'in mesuwarotiaria — Uruto po'og torania kai e haria mohit sese hanuat ereĩne'en Tupana e. Mi'i hawyi ti aru i'atuminug sa'ag hap ko'i eti'atumoma yne ra'yn e. I'ewyte i'atuwanẽtup sa'ag hap eti'atumoweityk yne ra'yn e.
51 Seu braço poderoso fez coisas tremendas! Dispersou os orgulhosos e os arrogantes.
52 I'ewyte wemowato haria etipuruk kahato i'atuwemowato hap kaipyi ma'ato mi'i pytkai miit emiit ko'i paa'e haria ewywuaria eti'atumowato kahato morekuat no mesuwe e mana Maria Tupana pe.
52 Derrubou príncipes de seus tronos e exaltou os humildes.
53 Are an Hegyi'at kahato rakano ereĩne'en hesy'at rakaria pe ihaky'e'i rakaria pe. Mi'i hawyi mi'u wakuano eti'atupoi kahato mi'iria e ma'ato irania'in — Uruto po'og hekat rakaria e haria eti'atunug hesy'at kahato rakaria wo e.
53 Encheu de coisas boas os famintos e despediu de mãos vazias os ricos.
54 Waku sese rakat En Tupana are katupono yt etiwaure hin e'e hap — Atunug aru e hap etunug yne e'e hap ok tã e. Sa'awy'iwuat urue'ase'i pot Isareu pe mio tã ere'e — Esaipepiat kawiano wyti aru ati'atuehakyera'at wuat'i ywania ere hap ewy etunug mesup e. Mesup ta'yn e'e hap ewy eti'atupowyro kahato uru'ywania e'e hap urue'ase'i pot Isareu piat ewy e urue'ase'i emiariru emiariru uruto pote. Waku kahato En katupono e'e hap urue'ase'i piat hap ewywuat mesup ta'yn etunug aikotã sa'awy'i e'e hap ewy — Atipo'oro aru emiariru'in me I'atuehakyera'at hanuat e'e hap ewy etunug na'yn mesup katupono etipo'oro koran uruewawi Uruehakyera'at hat e'e hap sa'awy'iwuat ewy ehay uruky'e wywuat hap ewy e.
54 Ajudou seu servo Israel e lembrou-se de ser misericordioso.
55 Aikotã urue'ase'i'in me — Atunug aru ui'e hap ewy etunug na'yn mesup aikotã sa'awy'i urue'ase'i koro Aparãu me ere'e hap ewy — Ati'atupoityro aru torania Wẽtup Esaipepiat po wo e. Wẽtup Emiariru upi Eiã'ỹi upi aru ati'atumowaku kahato imohey haria wuat'i ywania mesuwat yi totiaria e Tupana sa'awy'i urue'ase'i Aparãu me e. Pyno waku kahato En Tupana katupono e'e hap ewy ra'yn put'ok'e mesup e. Are an Aparãu Emiariru Koro toĩne'en na'yn mesup uhunmỹ'ã pe e mana Maria Tupana pe.
55 Pois assim prometeu a nossos antepassados, a Abraão e a seus descendentes para sempre”.
56 Mi'i hawyi mana Maria topyhu'at mye'ym ewaty te'api'i Isapeu yat pe. Mi'i hawyi te'aipok i ra'yn to'yat kape tawa Nasare kape.
56 Maria ficou com Isabel cerca de três meses, e então voltou para casa.
57 Wẽtup e'at hawyi mana Isapeu mẽpyt hap e'at put'ok'e ra'yn hawyi imẽpyt ra'yn ihainia tuwemoherep ta'yn Tupana miium topiat to'e hap ewy.
57 Chegado o tempo de seu bebê nascer, Isabel deu à luz um filho.
58 Mi'i hawyi iwyria'in sese ko'i i'ewyte hekatuwyria'in tikuap ta'yn Tupana miium wakuat mana Isapeu piat hawyi te'eruwehum kahato Tupana kape.
58 Vizinhos e parentes se alegraram ao tomar conhecimento de que o Senhor havia sido tão misericordioso com ela.
59 Mi'i hawyi mana Isapeu emẽpyt 8 e'at ra'yn hawyi tuwat tuwat ra'yn iwyria'in mana Isapeu yat kape hawyi — Pyno waku watikaykay pa'i meikowo emẽpyt emusin sokpe ãpy tek hamuat i'atu'e.
59 Quando o bebê estava com oito dias, eles vieram para a cerimônia de circuncisão. Queriam chamar o menino de Zacarias, como o pai,
60 — Mi'i watunug hawyi waku watum het emẽpyt pe aheko ewy i'atu'e. Waku wahet'ok emẽpyt Sakaria e'aito set mõtypot hamo i'atu'e ma'ato mana Isapeu — Yt an e. Waku watum tope het Iuwãu e i'atuepe.
60 mas Isabel disse: “Não! Seu nome é João!”.
61 Mi'i hawyi te'ero'e mana Isapeu pe — Ahetama puo waku wahet'ok aimẽpyt'in aha'yru'in ai'ywot'in set ewywuat sio aha'ase'i'in set ewywuat i'atu'e. Kat pote pyno — Uimẽpyt set ti waku Iuwãu ere'e uruepe i'atu'e. Ma'ato e'aito pa'i Sakaria e'ase'i'in set Iuwãu e hap het rakat yt uwe i i'atu'e mana Isapeu pe.
61 Então eles lhe disseram: “Não há ninguém em sua família com esse nome”,
62 Mi'i pote ta'atupo wo ta'atuhẽtup pa'i Sakaria pe yt hewaure i pote — Kat som waku wahet'ok esa'yru uhyt i'atu'e hap kuap hamo.
62 e com gestos perguntaram ao pai como queria chamar o bebê.
63 Ma'ato pa'i Sakaria yt ihay kuap i. Mi'i hawyi pa'i Sakaria hẽtup miwan hug hap hawyi — Waku wahet'ok uha'yru Iuwãu e tomiwan me. Mi'i hawyi te'eruwanẽtup kahato to'e miwan miat hap ete. — Aikotã toikuap ahehay mesuwe i'atu'e katupono yt toikuap i ahehay tewaure pote i'atu'e.
63 Ele pediu que lhe dessem uma tabuinha e, para surpresa de todos, escreveu: “Seu nome é João”.
64 Ma'ato mi'i hawyi pa'i Sakaria tiwan het hawyi meremo ihay kuap i ra'yn itote hewaure ka'a i ra'yn. Mi'i hawyi toimõtypot kahato ra'yn Tupana tehay wo sa'awy'i yt ihay kuap i rakat pa'i Sakaria.
64 No mesmo instante, Zacarias voltou a falar e começou a louvar a Deus.
65 Mi'i pote Sakaria yat piaria hekatuwyria'in te'erewanẽtup kahato ha'yru Iuwãu wemoherep hap kape. Mi'i hawyi tuwat ra'yn tawa piaria ko'i kape Iuwãu wemoherep hap enoi hamo.
65 Toda a vizinhança se encheu de temor, e a notícia do que havia acontecido se espalhou por toda a região montanhosa da Judeia.
66 Meiũran irania'in yne tama Iuteu piaria ikuap ta'yn Sakaria sa'yru Iuwãu wemoherep hap etiat hawyi te'ero'e to'ope — Kan no aru pa'i Sakaria sa'yru topyhu'at i'atu'e. Uwe ewy aru mekewat Iuwãu topyhu'at i'atu'e to'ope tawa piaria. Mi'i hawyi Iuwãu Tupana mipoityro kahato wo topyhu'at itote. Mi'i hawyi Tupana toĩne'en kahato Iuwãu kai hawyi waku pe kahato toĩne'en ipiit ete iwanẽtup hap ete.
66 Todos que ficavam sabendo meditavam sobre esses acontecimentos e perguntavam: “O que vai ser esse menino?”. Pois a mão do Senhor estava sobre ele.
67 Mi'i hawyi pa'i Sakaria ihay kahato itote Tupana Pã'ãu kaipyi tohenoi kahato yianmete tosa'yru Iuwãu etiat Tupana e hap ewy tohenoi.
67 Então seu pai, Zacarias, ficou cheio do Espírito Santo e profetizou:
68 Mi'i ko'i tohenoi henoi yian note wuat sehay yne tosa'yru pakup etiat aikotã aru hamuat ihay i'ewyte Aipotypot Iesui etiat aikotã aru hamuat ihay yt iwemoherep i te pytkai.
68 “Seja bendito o Senhor, o Deus de Israel, pois visitou e resgatou seu povo.
69 Mio tã to'e Pa'i Sakaria — Ta'i esaika kahato Tupana uruehakyera'at hamo. Ta'i esaika hap po'og hĩpo po ehã'ãpe esaika hap kai uruewanĩkaptia moma hamo e. Ta'i morekuat Tawi saipepiat sese ti Emipo'oro tuwemoherep irane e.
69 Ele nos enviou poderosa salvação da linhagem real de seu servo Davi,
70 Aikotã ere'e sa'awy'i te morekuat Tawi pe hap ewy — Meiũran wyti aru atum epe Emiariru Emiariru Kawiat Wẽtup ok Esaipepiat Wuat'i Miit'in ekyi Ehowawi Hanuat e hap ewy put'ok'e mesup ta'yn uruewawi e. Aikotã sa'awy'itewuat ehay moherep haria pe ere'e hap ewy ra'yn mesup ta'yn etunug na'yn e. Aikotã ha'awytepyite mesuwuat kape mi'i e'e hap ewywuat yne yne mesup etunug ra'yn uruky'e haype e pa'i Sakaria Tupana pe.
70 como havia prometido muito tempo atrás por meio de seus santos profetas.
71 Mio tã ere'e sa'awy'i uruepe ehay moherep haria wẽ pyi — Pywo ti aru meiũran atipo'oro Uhemiit sese ehewanĩkaptia po pywiat eipuruk hamo ere'e. Mi'i hawyi e'e hap ewywuat etunug mesup e.
71 Agora seremos salvos de nossos inimigos e de todos que nos odeiam.
72 — Yt atiwaure hin i ti sa'awy'iwuat ui'e hap atunug aru ui'e hap ere'e. Uiwese hap wyti aru atimoherep yne ra'yn ui'e hap ewy ere'e urue'yian miaria pe e. — Uhegyi'at hap uiwese hap atimoherep wuat'i miit'in me aru ere'e sa'awy'i e. Mi'i e'e hap ewy koitywy etunug na'yn uruepe e.
72 Ele foi misericordioso com nossos antepassados ao lembrar-se de sua santa aliança,
73 I'ewyte sa'awy'itewuat urue'ase'i pot koro Aparãu miat e'e hap ewywuat re etunug na'yn aikotã ere'e sa'awy'i — Atunug irane e'e hap ewy etunug na'yn mesuwat e'at pe e. Yt etiwaure hin i e'e hap Tupana e. Aikotã ere'e urue'ase'i pot Aparãu me — Ati'atumoehãite aru wuat'i ywania mesuwat yi totiaria Esaipepiat po wo e'e hap ewy etunug na'yn mesup e. Wẽtup ok Emiariru emiariru minug kaipyi ti aru ati'atupoityro wuat'i imohey haria ere'e hap ewy etunug na'yn mesup e pa'i Sakaria Tupana pe itote wuat'i miit'in ehamo.
73 o juramento solene que fez com nosso antepassado Abraão.
74 Mi'i hawyi pa'i Sakaria to'e ra'yn ta'apypueri haria pe — Uiwyria'in e Tupana tiky'esat kahato ahewanĩkaptia po pywiat ahenõtem hap e. Toiky'esat kahato aheropat tepiat hap yn e. Yt toiky'esat hin i watoken'ẽ ahewanĩkaptia pupiat hap e. Mi'i pote aiporenõtem neran ahewanĩkaptia po pyi e.
74 Prometeu livrar-nos de nossos inimigos para o servirmos sem medo,
75 Mi'i hawyi Tupana ainug neran hãpyk kahato rakaria wo aikotã tewaku hap ewy hap toiky'esat e. Toiky'esat yne e'at pe waku hap ewy watukupte'en hap e pa'i Sakaria itotiaria pe tosa'yru Iuwãu ywã'ĩ hap e'at pe.
75 em santidade e justiça, enquanto vivermos.
76 Mi'i hawyi pa'i Sakaria to'e tosa'yru Iuwãu me — Uha'yru e meiũran ni aru ereĩne'en Tupana kapiat mu'ap moherep hano e. Mi'i hap e'at pe mio tã ere'e miit'in sem me — Tut irane tut irane Tupana ahowawi Aiporekuat nuat ere'e aru e. Mi'i hawyi miit'in emienoi kape te'eruwanẽtup kahato hap turan aru put'ok'e Emimoherep e pa'i Sakaria tosa'yru Iuwãu me Ahehakyera'at hat Iesui etiat. Mi'i hawyi to'e i Iuwãu me — Pywo ti rat ehenoi henoi aru ai'ywania pe aikotã waku ta'atupuẽti ta'atuehakyera'at hap Tupana piat hap e.
76 “E você, meu filhinho, será chamado profeta do Altíssimo, pois preparará o caminho para o Senhor.
77 Uha'yru Iuwãu e ai'ywania timohey e'e hap Emimoherep hawyi ti aru waku pe kahato tukupte'en are katupono ta'atumohey ehay hawyi Tupana waure wo toĩne'en aru ta'atuminug sa'ag ko'i kai e. Mi'i hap ko'i ti aru ehenoi henoi ai'ywania pe Tupana Mipo'oro ut hap etiat yianmete e pa'i Sakaria tosa'yru Iuwãu me. Mi'i hap e'at pe ti aru ehenoi aikotã waku ta'atupuẽti ta'atuehakyera'at Tupana piat hamuat hap e. Katupono ta'atumohey Emimoherep hawyi Tupana waure wo toĩne'en i'atuminug sa'ag ko'i kai e.
77 Dirá a seu povo como encontrar salvação por meio do perdão de seus pecados.
78 Ta'i Tupana yt ti'atupopetek teran hin i miit'in e. Tehay wo toi'atuky'e kahato miit'in e. Ta'i miit'in ho'owasat hap haty kahato tuete e. Mi'i hap kaipyi toipo'oro Temiit sese Ahehakyera'at hanuat e. Ta'i atipy kaipyi toipo'oro ahekyi tuwewawiat hanuat e. Toiky'esat wuat'i miit'in mesuwat yi totiaria tuwewawiat hap uha'yru e. Aikotã at ta'am hawyi toimoẽtyhot yne i'ypyryp hap mi'i hap ewy toimoẽtyhot teran tehay wo wuat'i ywania e.
78 Graças à terna misericórdia de nosso Deus, a luz da manhã, vinda do céu, está prestes a raiar sobre nós,
79 Uha'yru Iuwãu e mesuwarotiaria ti yt ihapytig hin i rakaria ewy kahato tukupte'en aikotã i'ypyryp we ga'apy puat ho'owasat rakaria ewy miit'in tukupte'en e. Aikotã miit'in misyp we tukupte'en i'ypyryp we hap ewy mesuwarotiaria tukupte'en yt te'era'akasa kuap i Tupana kape pote e. Aikotã ho'owasat kahato rakaria ga'apy piaria yt ikuap i mu'ap ta'atu'yat kapiat hap ewy kahato miit'in mesuwarotiaria tukupte'en e. Yt ta'atupuẽti hin i ta'atumowepit Tupana piat hap e. Ma'ato hẽtyhot hap put'ok'e hawyi ta'atukuap meremo mu'ap i ra'yn hawyi waku pe i ra'yn tukupte'en e. Mi'i ui'e hap Emimoherep Tupana Mipo'oro aimoẽtyhot hamuat toĩne'en aru e. Uha'yru Iuwãu e mio tã ere'e aru emimu'eria pe — Tut irane tut irane Aimoẽtyhot Kahato Hanuat hawyi waku pe aru watoĩne'en ere'e ti aru e pa'i Sakaria tosa'yru Iuwãu hire pe.
79 para iluminar aqueles que estão na escuridão e na sombra da morte e nos guiar ao caminho da paz”.
80 Mi'i hawyi ha'yru Iuwãu hit tuwemotag itote pa'i Sakaria mana Isapeu yatype. Mi'i tote ipiit hesaika kahato toĩne'en ihãite kahato. Itote tuwemoesaika kahato Tupana kuap hap ete. Mi'i hawyi Tupana Pã'ãu Wakuat imu'e kahato itote. Iuwãu kurum iwasu turan hawyi toto ra'yn yahig wato sese kape. Mi'i tote tuwemu'e kahato Tupana e hap kuap hamo. Mekewat yahig koro tote Tupana mikuap ok tã tuwemu'e kahato katupono toiky'esat tuwemoesaika kahato aikotã aru toimoherep to'ywania pe Tupana e hap ko'i hap ete.
80 João cresceu e se fortaleceu em espírito. E viveu no deserto até chegar o tempo de se apresentar ao povo de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.