Lucas 6
Mam Comitancillo NT (MAM_COM) vs ARA
1 Toj jun qꞌij te ajlabꞌl, nchi bꞌettaq Jesús kyxol awal. Me ayetaqtziꞌn t-xnaqꞌtzbꞌin nbꞌaj jawtaq kyxbꞌoqin triy, ex nbꞌaj kubꞌ kyxqꞌuchintaq toj kyqꞌobꞌ, exsin bꞌaj xi kywaꞌntz.
1 Aconteceu que, num sábado, passando Jesus pelas searas, os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Iteꞌtaq junjun Parisey antza, exsin bꞌaj xi kyqanintz kye kyjaluꞌn: ¿Tiquꞌnil nkubꞌ kybꞌinchinjiꞌy jun tiꞌ, a nya qꞌoꞌn tuꞌn tkubꞌ bꞌinchit kyojjo qꞌij te ajlabꞌl, jaꞌ mix aꞌl jun tuꞌn tja aqꞌnin?
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito aos sábados?
3 I xitzin ttzaqꞌwin Jesús kyjaluꞌn: ¿Ma naꞌmtzin tkux kyuꞌjin kyejiꞌy bꞌant jun maj tuꞌn qtzan David, a nimx toklin, tej ttzaj waꞌyaj tiꞌj kyukꞌa tukꞌa?
3 Respondeu-lhes Jesus: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 Bꞌeꞌx okx toj ojtxe tja Dios, exsin i etz tiꞌn wabꞌj, a otaq chi kubꞌ kyꞌiwlit te oyaj twutz Dios. Ex i xi twaꞌn, exsin xi tqꞌoꞌntz kyeꞌ tukꞌa, a ntiꞌtaq kyoklin tiꞌj tuꞌn t-xi kywaꞌn, qalaꞌ oꞌkqextaq pale.
4 Como entrou na casa de Deus, tomou, e comeu os pães da proposição, e os deu aos que com ele estavam, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Exsin xi tqꞌmaꞌnltz: Tzeꞌnku nteꞌn, ayiꞌn Tkꞌwal Ichin, chqꞌonqintza tuꞌn Dios kyxola; ex ayiꞌn at woklin tibꞌajjo qꞌij te ajlabꞌl, ex ayiꞌn chin qꞌmalte qa wen tuꞌn tkubꞌ bꞌinchit jun tiꞌ mo qa minaj.
5 E acrescentou-lhes: O Filho do Homem é senhor do sábado.
6 Tojtzin juntl qꞌij te ajlabꞌl, okx Jesús toj jun muꞌẍ ja te naꞌbꞌl Dios. Tokpinxi, ok ten xnaqꞌtzil kyeꞌ xjal. Tojxtaqtziꞌn kꞌulbꞌil, attaq jun ichin, a ntiꞌtaq tanmin tman tqꞌobꞌ.
6 Sucedeu que, em outro sábado, entrou ele na sinagoga e ensinava. Ora, achava-se ali um homem cuja mão direita estava ressequida.
7 Ex ayetziꞌn xnaqꞌtzil tiꞌj ojtxe kawbꞌil exqetziꞌn jniꞌ Parisey nchi bꞌaj ẍlukꞌintaq tiꞌj Jesús, qa tuꞌntaq tkubꞌ tqꞌanin yabꞌ toj jun qꞌij te ajlabꞌl, noq tuꞌn kystzꞌimin tiꞌj qa otaq kubꞌ tzꞌaq toj til, quꞌn nya wentaq toj kywutz tuꞌn tkubꞌ bꞌinchit jun tiꞌ toj qꞌij te ajlabꞌl.
7 Os escribas e os fariseus observavam-no, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Me ataqtzin te Jesús tojtzqiꞌntaql teꞌ kyxim, exsin xi tqꞌmaꞌntz teꞌ yabꞌ: ¡Weꞌksa, ex weꞌkuy kywutzxjal! Atzin tej ichin bꞌeꞌx jaw weꞌ.
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem da mão ressequida: Levanta-te e vem para o meio; e ele, levantando-se, permaneceu de pé.
9 Atzin te Jesús xi tqꞌmaꞌn kyeꞌ xjal kyjaluꞌn: At jun weꞌ tuꞌn t-xi nqanin kyeꞌy: ¿Ma tzuntzin ntqꞌmaꞌn tuꞌn tkubꞌ bꞌinchitjo nya wen, mo a wenj; tuꞌn tklet tchwinqil jun xjal, mo tuꞌn tok kaꞌyitj tuꞌn tkubꞌ kyim?
9 Então, disse Jesus a eles: Que vos parece? É lícito, no sábado, fazer o bem ou o mal? Salvar a vida ou deixá-la perecer?
10 Tbꞌajlinxi tqꞌmaꞌn ikyjo, bꞌeꞌx xi tkaꞌyinku toj kywutzxjal iteꞌtaq tiꞌjile, exsin xi tqꞌmaꞌntz te ichin, yabꞌtaqjo tqꞌobꞌ: Nuqpinx tqꞌobꞌa. Atzin tej ichin kubꞌ tbꞌinchin tzeꞌnku otaq txi qꞌmaꞌn te, ex texjo tqan, bꞌeꞌx el weꞌ tyabꞌil tqꞌobꞌ.
10 E, fitando todos ao redor, disse ao homem: Estende a mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Me ayetzin kyej txqan xjal nimx txqan kyqꞌoj tzaj; i jaw yolbꞌin tiꞌjlbꞌinxi Jesús, exsin i ok tentz jyolte tumil tiꞌtaq tuꞌn tkubꞌ kybꞌinchin tiꞌj.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam a Jesus.
12 Kyojjo qꞌij anetziꞌn, bꞌeꞌx jax Jesús twiꞌ jun wutz naꞌl Dios, ex elkux aqꞌwil tuꞌn.
12 Naqueles dias, retirou-se para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Atzaj teꞌ qsqix, kykyaqiljo lipcheqetaq tiꞌj i tzaj ttxkoꞌn, exsin i jaw tjyoꞌntz kabꞌlajaj ichin kyxolx, tuꞌn kyok te t-xnaqꞌtzbꞌin.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Atzin kybꞌi junjun ichin i jaw tskꞌoꞌn: Simun, a ok tqꞌoꞌn juntl tbꞌi te Pegr; majxljo Andrés, a titzꞌin; Santyaw; Juan; Lip; Bartolomey;
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 majqexl Matey; Tmas; Santyaw, a tkꞌwal Alpey; Simun, a toktaqljo qꞌolbꞌinte te Celote;
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 majqexl Judas, a titzꞌin Santyaw; exsin Judas Iscariot, a ok meltzꞌaj tiꞌj Jesús.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Kuꞌtz Jesús kyukꞌa t-xnaqꞌtzbꞌin twiꞌ wutz, exsin kubꞌ weꞌ Jesús toj jun chqꞌajlaj. Antza otaq bꞌaj chmete nimku xjal, ayeꞌ otaq chi bꞌaj ok lipe tiꞌj, junx kyukꞌa a otaq chi bꞌaj tzajxi tzmax toj ttxꞌotxꞌ Judey, Jerusalén exqetziꞌn najleqetaq toj mlaj toj ttxꞌotxꞌ Tiro, ex otaq chi pon chmetljo najal te Sidón. Otaq chi pon chmetjo xjal antza, noq tuꞌn toktaq kybꞌiꞌn Tyol, ex tuꞌn tkubꞌ qꞌanitjo yabꞌqetaq.
17 E, descendo com eles, parou numa planura onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Majqexpekyej xjal i qꞌanit, ayeꞌ nimxtaq n-ikyꞌx kyuꞌn, noq kyuꞌn taqꞌnil tajaw il.
18 que vieram para o ouvirem e serem curados de suas enfermidades; também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Ikytaqtziꞌn kykyaqilxjo xjal kyajtaq tuꞌn tok kymekoꞌn Jesús, quꞌn nimxtaq tipin, tuꞌn kyqꞌanitjo kykyaqilxjal yabꞌqetaq.
19 E todos da multidão procuravam tocá-lo, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Jawtzin tiꞌn Jesús twutz, exsin xi tkaꞌyintz toj kywutz t-xnaqꞌtzbꞌin, exsin xi tqꞌmaꞌn kye kyjaluꞌn: Kyꞌiwlinqexix kyeꞌ, a ayiꞌy yajqiꞌy jaꞌlin, quꞌn at kyokliꞌn tiꞌjjo Tkawbꞌil Dios.
20 Então, olhando ele para os seus discípulos, disse-lhes:
21 Kyꞌiwlinqexix kyeꞌ, a ayiꞌy at waꞌyaj kyiꞌja jaꞌlin, quꞌn tzul jun qꞌij tuꞌn kynoja. Kyꞌiwlinqexix kyeꞌ, a ayiꞌy nchi bꞌaj oqꞌa jaꞌlin, quꞌn tzul jun qꞌij, jaꞌ kchi tzeꞌjilxa.
21 Bem-aventurados vós, os que agora tendes fome, porque sereis fartos.
22 Kyꞌiwlinqexix kyeꞌ, aj kyel ikyꞌiꞌn kyuꞌnxjal, aj kyex lajoꞌn, ex aj kyok yisoꞌn kyuꞌn, aj tel iꞌjliꞌn kybꞌiꞌy, noqx tuꞌn npaja, ayiꞌn a Tkꞌwal Ichin.
22 Bem-aventurados sois quando os homens vos odiarem e quando vos expulsarem da sua companhia, vos injuriarem e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Qa ma tzikyꞌx kyuꞌn, chi tzeꞌjixa, ex chi tzalajxa, quꞌn ktzajil tqꞌoꞌn Dios nim t-xel kyeꞌy toj kyaꞌj, tzeꞌnku xi tqꞌoꞌn kye yolil Tyol Dios ojtxe, tuꞌn nim sikyꞌx kyuꞌn, tzeꞌnkuxjo kye jaꞌlin.
23 Regozijai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu; pois dessa forma procederam seus pais com os profetas.
24 Me bꞌisbꞌajilxla kyeꞌy, a ayiꞌy qꞌininqiꞌy; ntiꞌx kyeꞌ tzaljbꞌil tuꞌn tkubꞌ kyyoꞌn, quꞌn loqe kyeꞌ noqx nchi tzalaj jaꞌlin.
24 Mas ai de vós, os ricos! Porque tendes a vossa consolação.
25 Ex bꞌisbꞌajilxla kyeꞌy, a ayiꞌy noqx nchi loꞌnkuy jaꞌlin, quꞌn tzul jun qꞌij kyibꞌaja te nim waꞌyaj. Ex bꞌisbꞌajilxla kyeꞌy, loqiꞌy noqx nchi tzeꞌja jaꞌlin, quꞌn okxla kchi oqꞌila, ex kchi labꞌila.
25 Ai de vós, os que estais agora fartos! Porque vireis a ter fome.
26 Ex bꞌisbꞌajilxla kyeꞌy, a ayiꞌy njaw nimsin kybꞌiy kyuꞌnxjal qa wenqiꞌy, quꞌn ikyx jawe kynimsin xjaljo kybꞌi aye ok kyqꞌoꞌn kyibꞌ te yolil Tyol Dios ojtxe.
26 Ai de vós, quando todos vos louvarem! Porque assim procederam seus pais com os falsos profetas.
27 Me atzin kyetza, a loqiꞌy nchin kubꞌ kybꞌiꞌn, kxel nqꞌmaꞌn: Kykꞌuꞌjlinqektzinjiꞌy kyajqꞌoja; kybꞌinchinktziꞌn jun wen kye nchi el ikyꞌin kyeꞌy.
27 Digo-vos, porém, a vós outros que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei o bem aos que vos odeiam;
28 Kyqaninxa kyꞌiwbꞌil kyibꞌajjo nchi qanbꞌin kyiꞌja. Chi naꞌn Diosa kyiꞌjjo nchi ok yison kyeꞌy.
28 bendizei aos que vos maldizem, orai pelos que vos caluniam.
29 Qa at jun s-ok laqtzꞌin te jun plaj kytziꞌy, kymeltzꞌinxjiꞌy juntl plaj. Ex qa at jun nlabꞌte tuꞌn t-xi tiꞌn tchaketa, majx kykotpinxjiꞌy kykamiẍa tukꞌa te jun majx.
29 Ao que te bate numa face, oferece-lhe também a outra; e, ao que tirar a tua capa, deixa-o levar também a túnica;
30 Qa at jun saj qanin te jun tiꞌ kyeꞌy, kyqꞌonxa; ex qa at jun s-el elqꞌin te jun tiꞌ kyeꞌy, mi txi kyqanintla.
30 dá a todo o que te pede; e, se alguém levar o que é teu, não entres em demanda.
31 Tuꞌnpetziꞌn, kukxittzin kubꞌ kybꞌinchinjiꞌy kyukꞌa txqantl, tzeꞌnku kyaja tuꞌn tkubꞌ bꞌinchit kye.
31 Como quereis que os homens vos façam, assim fazei-o vós também a eles.
32 Quꞌn qa oꞌkx ẍi ok kykꞌuꞌjlinjiꞌy ayeꞌ nchi ok kꞌuꞌjlin kyeꞌy, ¿Tiꞌtzin jun tbꞌaniltz nkubꞌ kybꞌinchiꞌn ikyjo? Quꞌn ikypen kye bꞌinchil iljo nbꞌant kyuꞌn.
32 Se amais os que vos amam, qual é a vossa recompensa? Porque até os pecadores amam aos que os amam.
33 Ex qa ma tzꞌok kybꞌinchiꞌn jun wen noq kyiꞌjku xjal nchi ok bꞌinchin teꞌ wen kyiꞌja, ¿Tiꞌtzin jun tbꞌaniltz nkubꞌ kybꞌinchiꞌn ikyjo? Quꞌn ikypen kye bꞌinchil iljo nbꞌant kyuꞌn.
33 Se fizerdes o bem aos que vos fazem o bem, qual é a vossa recompensa? Até os pecadores fazem isso.
34 Ex qa ma txi kyqꞌoꞌn jun txꞌex kyexjal noq tuꞌn ttzaj qꞌoꞌnku chꞌin taꞌl kyeꞌy, ¿Tiꞌtzin jun tbꞌaniltz nkubꞌ kybꞌinchiꞌn ikyjo? Quꞌn ikypen kye aj iljo nbꞌant kyuꞌn, quꞌn nchi bꞌaj jaw txon kyxolile, ex nkubꞌ kyyoꞌn, tuꞌn ttzaj qꞌoꞌn kyinxljo te manbꞌilte.
34 E, se emprestais àqueles de quem esperais receber, qual é a vossa recompensa? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Tuꞌnpetziꞌn, il tiꞌj tuꞌn tok kykꞌuꞌjlin kyeꞌ kyajqꞌoj, ex tuꞌn tkubꞌ kybꞌinchinjiꞌy wen. Kyqꞌonxa txꞌex ex mina bꞌaj kubꞌ kyyoꞌn, tuꞌn tbꞌaj tzaj qꞌoꞌn manbꞌilte. Ikytzin ktzajile nim t-xeljo kyeꞌy, ex ikytzin kchi okilejiꞌy te tbꞌanil tkꞌwal Dios, nimxix tbꞌi. Qo ok tzeꞌnku te qMan, quꞌn ntzaj pax teꞌ tanmin kyiꞌjjo mibꞌin chi qꞌon chjonte ex kyiꞌjjo nya wen xjalqe.
35 Amai, porém, os vossos inimigos, fazei o bem e emprestai, sem esperar nenhuma paga; será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo. Pois ele é benigno até para com os ingratos e maus.
36 Tzaj qꞌaqꞌintzin kyeꞌ kykꞌuꞌj kyiꞌj xjal, tzeꞌnku ntzaj qꞌaqꞌin te qMan Dios tkꞌuꞌj kyiꞌja.
36 Sede misericordiosos, como também é misericordioso vosso Pai.
37 Mi chi oka kawil kyibꞌaj kynimbꞌil txqantl, tuꞌntzintla mi kawine Dios kyibꞌaja. Ex mi chi yolbꞌiꞌn kyiꞌj txqantl, tuꞌn mi yolbꞌin Dios kyiꞌja, aj kyxiꞌy toj paꞌbꞌin. Kynajsinkuy kyil txqantl tukꞌa tkyaqil kyanmiꞌn, ex ikytziꞌn kꞌwele tnajsinte Diosjo kyila.
37 Não julgueis e não sereis julgados; não condeneis e não sereis condenados; perdoai e sereis perdoados;
38 Ku kyoka soꞌj kyukꞌa kykyaqil, ex axte Dios k-okil soꞌj kyukꞌiy. Ex ktzajil tqꞌoꞌn Dios t-xel kyeꞌy tzꞌaqlexix, ex nojninxix, ex chꞌuqin wen. Quꞌn axla malbꞌiljo k-okil tqꞌoꞌn Dios kyiꞌja, tzeꞌnkuxjo s-ok kyqꞌoꞌn kyiꞌj txqantl.
38 dai, e dar-se-vos-á; boa medida, recalcada, sacudida, transbordante, generosamente vos darão; porque com a medida com que tiverdes medido vos medirão também.
39 Kubꞌtzin tyolin Jesús jun techil kywutz kyjaluꞌn, tuꞌn mi cheꞌxe lipe kyiꞌjjo xnaqꞌtzbꞌil nya wen: ¿Ma akutzin bꞌant tuꞌn tkubꞌ nej jun moẍ, yekꞌil teꞌ tbꞌe juntl moẍ? ¿Ma nyapetzila kykabꞌilx aku chi kux lankꞌaj toj xaq?
39 Propôs-lhes também uma parábola: Pode, porventura, um cego guiar a outro cego? Não cairão ambos no barranco?
40 Ex mix aꞌl jun xnaqꞌtzbꞌin aku tzꞌok nimxixtl toklin tzeꞌnku xnaqꞌtzilte. Qalaꞌ tzmaxi aj tjapin bꞌaj xnaqꞌtzbꞌil tuꞌn, okpin japin toklintz tzeꞌnxjo te xnaqꞌtzilte.
40 O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 Mi chi oktza tzeꞌnqeku xnaqꞌtzil, a at jun il nbꞌant tuꞌn, bꞌalaqa tzeꞌnku jun ma tij tze toj twutz, exsin taj tuꞌn tmojin, tuꞌn tetz jun tal netzꞌ tzꞌis toj twutz tukꞌa.
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão, porém não reparas na trave que está no teu próprio?
42 ¿Tzeꞌntzin tten tuꞌn t-xi tqꞌmaꞌn te termana, Yonkutzin nej, tuꞌn tetz wiꞌn tzꞌis toj twutza, ex mi ntnaꞌn qa ma tijjo te tokx? ¡Xmiletzꞌqiꞌy! Ntiꞌ kynabꞌla ikyjo. Il tiꞌj nej tuꞌn tetz te ma tij tze toj twutz, tuꞌntzintla tbꞌant tkaꞌyiꞌn, tuꞌn tetz tiꞌn ajo tal netzꞌ tzꞌis, a at toj twutz termana.
42 Como poderás dizer a teu irmão: Deixa, irmão, que eu tire o argueiro do teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e, então, verás claramente para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 Nya tuꞌn kyxi lipeꞌy kyiꞌjjo xnaqꞌtzil, a nya wen, quꞌn noq tiꞌjjo kybꞌinchbꞌin k-elile kynikyꞌa kyiꞌj. Quꞌn ikytziꞌn tzeꞌnku jun tze, a nya wen, nlay tzꞌel twutz, a wen te lobꞌj. Ex ikyxjo, jun tze, a tbꞌanil, nlay tzꞌel twutz, a nya wen.
43 Não há árvore boa que dê mau fruto; nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Ikyxjo tzeꞌnku jun tze, n-el tnikyꞌtzajil noq tuꞌnjo twutz. Quꞌn nlay tzꞌel twutz iw tiꞌj txꞌiꞌx; ex nlay tzꞌel twutz uv tiꞌj saqtxꞌiꞌx.
44 Porquanto cada árvore é conhecida pelo seu próprio fruto. Porque não se colhem figos de espinheiros, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Ikytzin jun tbꞌanil xjaljo, tbꞌanil tanmin, a jaꞌ n-anqꞌine tbꞌinchbꞌin wen. Me atzin xjal nya wen, ex nya wen tanmin, a jaꞌ n-anqꞌineꞌ tbꞌinchbꞌin nya wen. Tzeꞌnkuxsiꞌn at toj kyanmin, qa jun tbꞌanil mo jun nya wenj, ikyxsin chi yoliꞌn.
45 O homem bom do bom tesouro do coração tira o bem, e o mau do mau tesouro tira o mal; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 ¿Tiquꞌnil ntzaj kyqꞌmaꞌn weꞌy, wAjaw, wAjaw, exsin mina nkubꞌ kybꞌinchinjiꞌy a nxi nqꞌmaꞌn kyeꞌy?
46 Por que me chamais Senhor, Senhor, e não fazeis o que vos mando?
47 Kxel nqꞌmaꞌn jun tumil kyeꞌy tzeꞌntzin t-xilin jun aꞌla ktzajil lipe wiꞌja, a nkubꞌ tbꞌinchin a nxi nqꞌmaꞌn.
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Ikytziꞌn tzeꞌnku jun ichin, kjawil tbꞌinchin jun tja; tnejilxix kꞌwelix tlakuꞌn tqꞌuqil, exsin kꞌwel tbꞌinchintz tibꞌaj abꞌj. Tej ttzaj nim jbꞌal, jaw chꞌiy nim aꞌ ex pon peqꞌj aꞌ tiꞌjjo ja, me mix jawe yekche, quꞌn bꞌinchinku tibꞌaj abꞌj.
48 É semelhante a um homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha; e, vindo a enchente, arrojou-se o rio contra aquela casa e não a pôde abalar, por ter sido bem-construída.
49 Me atzin teꞌ nchin kubꞌ tbꞌiꞌn, me mina nchin kubꞌ tnimiꞌn, ikytzin kbꞌajileꞌ tzeꞌnku jun ichin, a nkubꞌ tbꞌinchin tja tibꞌaj tzꞌawin, exsin mix jawe tbꞌinchineꞌ tqꞌuqil. Teꞌ ttzaj nim jbꞌal, jaw chꞌiy nim aꞌ, ex pon peqꞌj aꞌ tiꞌjjo ja, ex jun paqx jaw yuchꞌj te jun majx.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre a terra sem alicerces, e, arrojando-se o rio contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.