Mateus 26
Dibshon Mengi-kan Ni Pansigshan (IBL) vs VC
1 Idi enaksheng nga inkowan nen Jesus iyay ya emin, ẃaray inkowan to so nonta ira too to, ja kowan to ey,
1 — ausente —
2 “Amtayo, no ondabas i showen akew, medeka sota piyasta tayon Hodiyos ja kowan tayo ey Paskowa, jet si‐kak ja kowan ni para padto ey Anak ni Too, may‐eẃatak so ni toray say maydansa shi koros.”
2 Ye know that after two days the passover takes place, and the Son of man is delivered up to be crucified.
3 Jet nontan met laeng nga akew, sota ira apo ni papashi, tan sota ira pangolo ni Hodiyos, esa‐nop ira shima ebadeg ga baley nonta kangeto‐an na pari, ja si Kaypas.
3 Then the chief priests and the elders of the people were gathered together to the palace of the high priest who was called Caiaphas,
4 Jet nantatabal ira no ngantoy pesing shen memono son Jesus, jet ninemnem sha ey olboren sha kono say ma‐shel et mebono.
4 and took counsel together in order that they might seize Jesus by subtlety and kill him;
5 Nem say kowan sha, “Aliẃen tayo itompong no timpon piyasta, ta baka et ey mankodo ira sota eshakel la totoo.”
5 but they said, Not in the feast, that there be not a tumult among the people.
6 Jet nontan na akew, ẃares Jesus shi Bitania, shima baley nen Simon ja istay ebaybayang i bakdang to.
6 — ausente —
7 Wara ngoy biin dimaw ali son si‐kato nodtan na baley, ja engita‐jon ni palit ta danen emanseng‐ew, ja nay‐iyan shi botilja. Jet insho‐jag to iyay shi toktok nen Jesus nonta maramen emengan si Jesus nodta damisaan.
7 a woman, having an alabaster flask of very precious ointment, came to him and poured it out upon his head as he lay at table.
8 Nem idi inon‐an ira nonta too to, ireka mankotot ja kowan sha ey, “Ngantoy inpakeẃasan to so emo nima dana?
8 But the disciples seeing it became indignant, saying, To what end {was} this waste?
9 No istay indako to koma sotan na dana, istay asdeg to komay tongkal to jet mebedin na may‐ekan so ni nankebiteg.”
9 for this might have been sold for much and been given to the poor.
10 Nem si Jesus, amta toy ẃared nemnem sha jet kowan to ey, “Baybay‐iyo ita bii; karejo bedawen. Ta mapteng ita dingka to son si‐kak.
10 But Jesus knowing {it} said to them, Why do ye trouble the woman? for she has wrought a good work toward me.
11 Sota ira nankebiteg, ẃara ni olay son si‐kayo, isonga mebedin na todongan jo; nem si‐kak, eg mebedjag i pekikadẃak son si‐kayo.
11 For ye have the poor always with you, but me ye have not always.
12 Jet saja dana ja insho‐jag to son si‐kak, singa toka pan‐isagana i kaybebka niya bakdang ko.
12 For in pouring out this ointment on my body, she has done it for my burying.
13 Jet agpayso iya ikowan ko son si‐kayo. Shiya intiron dobong, no maytosho sota mapteng nga shamag maypangkep son si‐kak, sajay ya dingka niyay ya bii, pekipedawag sha jet eg medibdibkan.” Kowan nen Jesus.
13 Verily I say to you, Wheresoever these glad tidings may be preached in the whole world, that also which this {woman} has done shall be spoken of for a memorial of her.
14 Sota sakey so nonta sampolo tan showen apostol nen Jesus, ja si Judas Iskariote i ngaran to, dimaw so nonta ira apo ni papashi ni Hodiyos,
14 — ausente —
15 jet kowan to son si‐kara ey, “Ngarantoy i‐akan jo son si‐kak no itorok son si‐kayo i kad‐an nen Jesus?” Jet binayshan sha ni tedon polon palata.
15 and said, What are ye willing to give me, and *I* will deliver him up to you? And they appointed to him thirty pieces of silver.
16 Jet nontan ma, ẃara ni olay shi nemnem nen Judas Iskariote no toway pesing ton mengibaag so nen Jesus son si‐kara.
16 And from that time he sought a good opportunity that he might deliver him up.
17 Idi shimanon sota pilmiron akew ni piyasta, ja shaka pengan nonta tinapay ya enshiy daok ton para debag, dimaw ira di sota apostol nen Jesus son si‐kato, jet kowan sha ey, “Toway piyan mon mi pansekana‐an ni penganan mo nem ma‐shem, tep Paskowa ma?”
17 — ausente —
18 Simongbat si Jesus ja kowan to son si‐kara ey, “Daw kayo so nen iman na polano shi Jerusalem jet no sebi‐en jo, ikowan jo son si‐kato ey, ‘Kowan ali nen Maistoro ey mengan konod ja baley mo niman na piyasta, pati si‐kamin too to, tep shanshani kono sota timpo to.’ ”
18 And he said, Go into the city unto such a one, and say to him, The Teacher says, My time is near, I will keep the passover in thy house with my disciples.
19 Jet sota ira too to, pinatira sota kowan nen Jesus jet dimaw ira ja sha insagana sota kenen sha ni mama‐shem nontan na Paskowa.
19 And the disciples did as Jesus had directed them, and they prepared the passover.
20 Idi mama‐shem mala, si Jesus tan sota sampolo tan showen apostol to, dimaw iren mengan nodtan, jet nansasango ired damisaan.
20 And when the evening was come he lay down at table with the twelve.
21 Idi maramen ireka emengan, kowan nen Jesus ey, “Agpayso iya ikowan ko son si‐kayo. Waray sakey son si‐kayo ja mengibaag son si‐kak so nonta ira makakontra son si‐kak!”
21 And as they were eating he said, Verily I say to you, that one of you shall deliver me up.
22 Jet sota ira too to, ensakit ta pasiya i nemnem sha, jet kowan ni sakey tan sakey son si‐kato ey, “Sipa apo? Aliẃen si‐kak emo?”
22 And being exceedingly grieved they began to say to him, each of them, Is it *I*, Lord?
23 Simongbat si Jesus ja kowan to ey, “Sota nay‐okob son si‐kak shi sakey ya pingkan, si‐katoy mengibaag son si‐kak.
23 But he answering said, He that dips his hand with me in the dish, *he* it is who shall deliver me up.
24 Si‐kak sota kowan ni para padto ey Anak ni Too jet kenshat ta metongpal sota padto ja naysolat nonta bayag da ni maypangkep son si‐kak. Nem kaasi met laeng sotan na toon mengibaag son si‐kak, ta meshosen pasiya! No da‐kaman to sotan na shosa, ikowan to shorog shi bakdang to ey, ‘Agpos et nem ekak koma nay‐anak!’ ”
24 The Son of man goes indeed, according as it is written concerning him, but woe to that man by whom the Son of man is delivered up; it were good for that man if he had not been born.
25 Jet si Judas Iskariote ja mengibaag ali so nen Jesus, kowan to ey, “Sipa apo? Aliẃen si‐kak emo?”
25 And Judas, who delivered him up, answering said, Is it *I*, Rabbi? He says to him, *Thou* hast said.
26 Nontan na maramen ireka ma emengan, inda nen Jesus sota tinapay et nan‐iyaman son Apo Shiyos, asan toka showashowa‐a. Jet in‐akan to nodta ira apostol to, ja kowan to ey, “Iya, kan jo iyay. Sajay i bakdang ko.”
26 — ausente —
27 Jet idi naksheng, inda to sota tasa et nan‐iyaman son Apo Shiyos, asan toka i‐kan mowan son si‐kara, ja kowan to ey, “Pan‐i‐inelbati jon inomen.
27 And having taken {the} cup and given thanks, he gave {it} to them, saying, Drink ye all of it.
28 Ta sajay i shalak ja on‐ayos ja pansigshan ni eshakel la totoo. Ta sota ketey ko di, si‐katoy kepekawanan ni basol ni totoo, tan si‐katoy panshoki‐an nonta badon bilin nen Apo Shiyos so ni totoo.
28 For this is my blood, that of the {new} covenant, that shed for many for remission of sins.
29 Iyay i ikowan ko son si‐kayo. Sajay i ka‐onoran na penginom ko ni shanom niya obas, jet ekak nin menginom ingkatod onsabi sota penginom ko nonta badon shanom ni obas shima pantoshayan nen Apo Shiyos ja Amak; jet meki‐inom kayo ngo.”
29 But I say to you, that I will not at all drink henceforth of this fruit of the vine, until that day when I drink it new with you in the kingdom of my Father.
30 Nankansiyon ira ni maypangkep ni panshedjaw sha son Apo Shiyos, jet idi naksheng, bimo‐day ira nodtan na baley jet dimaw ired ma shontog ga kowan sha ey Olibas.
30 Depois do canto dos Salmos, dirigiram-se eles para o monte das Oliveiras.
31 Jet si Jesus, kowan to so nonta ira too to ey, “Niman na dabi, ibaing jowak ka emin jet onbetik kayo, ta si‐katoy ketongpal nonta padton naysolat nonta bayag da, ja kowan to ey, ‘Bono‐en ko sota para bantay ni kalniro, jet sota eman‐o‐odop ja kalniro, mebodak ira.’
31 Disse-lhes então Jesus: Esta noite serei para todos vós uma ocasião de queda; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersadas {Zc 13,7}.
32 Nem no meksheng i pan‐ongal ko, mepangdo‐ak ja ondaw shi Galilia ey si‐kayo.”
32 Mas, depois da minha Ressurreição, eu vos precederei na Galiléia.
33 Nem si Pedro, kowan to ey, “Angken ibaing shaka ni emin na kait ko, eg taka mango ibaing.”
33 Pedro interveio: Mesmo que sejas para todos uma ocasião de queda, para mim jamais o serás.
34 Simongbat si Jesus ja kowan to ey, “Podno iya ikowan ko son si‐kam Pedro: niman na dabi, isaot mowak ni memintedo ja ikowan mo ey eg mowak am‐amta. Jet no meksheng iyay, ẃara ngoy ontekok ja kawitan.”
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo: nesta noite mesma, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Nem si Pedro, kowan to ey, “Angken na pekibono sha‐ak son si‐kam, ekak ikowan ey eg taka am‐amta!” Jet sota ira kait to, sotan ngoy inonoran shen inkowan.
35 Respondeu-lhe Pedro: Mesmo que seja necessário morrer contigo, jamais te negarei! E todos os outros discípulos diziam-lhe o mesmo.
36 Jet si Jesus, inodop to sota ira apostol to shima dogad ja kowan sha ey Gitsimani jet kowan to son si‐kara ey, “Tongaw kayod jay, ta ondawak shima a‐adaw ja nak nin mansheẃat son Apo Shiyos.”
36 Retirou-se Jesus com eles para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Inodop tos Pedro tan sota showen anak nen Sibidi, jet nontan ma, emankaikelkel‐eẃi.
37 E, tomando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Jet kowan to son si‐kara ey, “Singa meteyak ni daringit ko! Shiyay kayo nin, eg kito ma‐okip.”
38 Disse-lhes, então: Minha alma está triste até a morte. Ficai aqui e vigiai comigo.
39 Idi naksheng nga inkowan to iyay, bintawan to ira ni ootik, jet nanshomog ja nanshawat son Apo Shiyos, ja kowan to ey, “Ama, no mebedin koma, karam ipalobos iyay ya pandikat ko di. Nem say kowan ko, sota piyan mo, si‐katoy metongpal; aliẃen sota kostok.”
39 Adiantou-se um pouco e, prostrando-se com a face por terra, assim rezou: Meu Pai, se é possível, afasta de mim este cálice! Todavia não se faça o que eu quero, mas sim o que tu queres.
40 Idi imekẃas, dimaw ja to inon‐an sota too to jet simbi to iren na‐ogip. Jet kowan to so nen Pedro ey, “Ngantoy? Na‐ogip kayo. Apay, eg mebedin ja itoled joy jo‐kew jo ni angken sakey ya oras bengat, ja kadẃa‐an jowak?
40 Foi ter então com os discípulos e os encontrou dormindo. E disse a Pedro: Então não pudestes vigiar uma hora comigo...
41 Panmolakat kayo jet panshawat kayo ngo so nen Apo Shiyos ni kedsang say eg shakejo ebaken ni ngaaw wa onsabi son si‐kayo. Sota nemnem jo, makedsang niman, nem baka et ey ma‐ebak kayo tep ekapoy i bakdang jon ontongpal nonta ẃared nemnem jo met laeng.”
41 Vigiai e orai para que não entreis em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Jet nonta maykepinshowa, dimaw mowan na en nanshawat son Apo Shiyos et kowan to ey, “Ama, no kenshat ta ipalobos mon mandikatak, i‐onod ko sota piyan mon dag‐en ko!”
42 Afastou-se pela segunda vez e orou, dizendo: Meu Pai, se não é possível que este cálice passe sem que eu o beba, faça-se a tua vontade!
43 Jet nay‐oli mowan ali jet simbi to ira sota too to ja na‐ogip, ta epaladoy jo‐kew sha.
43 Voltou ainda e os encontrou novamente dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 Jet indekjas to mowan ira ja en nanshawat ni maykepintedo, jet iso met laeng i inkowan to ni shawat to son Apo Shiyos.
44 Deixou-os e foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Idi naksheng, dimaw mowan ali so nonta too to, jet kowan to son si‐kara ey, “Ngantoy? Piyan jon ma‐okip ni olay? Edabas mala sota oras ja pansheẃat jo koma. Simabi ma sota timpo, jet si‐kak ja kowan ni para padto ey Anak ni Too, may‐eẃatak ma so nonta ira toon nankekedsel.
45 Voltou então para os seus discípulos e disse-lhes: Dormi agora e repousai! Chegou a hora: o Filho do Homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores...
46 Eti, ondaw kito. Iyay ma ali sota mengibaag son si‐kak.”
46 Levantai-vos, vamos! Aquele que me trai está perto daqui.
47 Idi maramen eman‐a‐sel si Jesus, si Judas Iskariote ja sakey so nonta ira sampolo tan showa ja apostol nen Jesus, engolop ali ni eshakel la too. Sota eshom, nan‐etak ira, tan sota ira eshom, ẃaray peg‐as sha. Sajay iren too, inbetkag ira nonta apo ni papashi tan pangolo ni Hodiyos.
47 Jesus ainda falava, quando veio Judas, um dos Doze, e com ele uma multidão de gente armada de espadas e cacetes, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Si Judas Iskariote, insigod ton inkowan so niya ira inodop to ey, “Say pengimatonan jo son Jesus, ongo‐an ko; jet tengel jo.”
48 O traidor combinara com eles este sinal: Aquele que eu beijar, é ele. Prendei-o!
49 Isonga dimaw alin shagos si Judas so nen Jesus jet kowan to ey, “Apo, iyay ka gayam shiyay!” Jet inongo‐an to ja singa agpayson ensemek to noman.
49 Aproximou-se imediatamente de Jesus e disse: Salve, Mestre. E beijou-o.
50 Jet si Jesus, kowan to son Judas ey, “Kajem, ita et mangon ẃara ked jay?” Jet sota ira inodop ali nen Judas Iskariote, dimaw ira di jet tinngel shen shagos si Jesus ja a‐shelen sha ma.
50 Disse-lhe Jesus: É, então, para isso que vens aqui? Em seguida, adiantaram-se eles e lançaram mão em Jesus para prendê-lo.
51 Jet nontan, sota sakey so nonta ira too nen Jesus, inokbos ton shagos i kampilan to jet kinimpas toy tangida nonta baga‐en ni kangeto‐an na pari.
51 Mas um dos companheiros de Jesus desembainhou a espada e feriu um servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 Jet si Jesus, kowan to so nonta engimpas ey, “I‐odim ita kampilan mo shita atip to, ta sota mengosal ni kampilan, kampilan met laeng i ipatey to.
52 Jesus, no entanto, lhe disse: Embainha tua espada, porque todos aqueles que usarem da espada, pela espada morrerão.
53 Say kowan mo emo, eg mebedin na mengshawak so nen Amak ni tolong? Say agpayso, no mengshawak son si‐kato, mengibetkag alin shagos ni dinibon anghil.
53 Crês tu que não posso invocar meu Pai e ele não me enviaria imediatamente mais de doze legiões de anjos?
54 Nem no sotan i dag‐en ko, eg metongpal sota esel nen Apo Shiyos ja naysolat nonta bayag da ja naypadto. Isonga sajay niman i medeka.”
54 Mas como se cumpririam então as Escrituras, segundo as quais é preciso que seja assim?
55 Jet nontan met laeng, kowan nen Jesus so nonta ira eshakel la totoo ey, “No si‐kak i kowan jo ey a‐shelen jo, apay nga nan‐etak kayo tan ẃaray peg‐as jo? Apay tolisanak? Inakew met ja ẃara‐ak shima Timplo ja emantosho, ket apay nga eg jowak inshel nontan?
55 Depois, voltando-se para a turba, falou: Saístes armados de espadas e porretes para prender-me, como se eu fosse um malfeitor. Entretanto, todos os dias estava eu sentado entre vós ensinando no templo e não me prendestes.
56 Nem mesepol la sajay i medeka ta say metongpal sota insolat ni para padto nonta bayag da.” Kowan nen Jesus.
56 Mas tudo isto aconteceu porque era necessário que se cumprissem os oráculos dos profetas. Então os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Jet si Jesus, indaw sha shi baley nen Kaypas ja kangeto‐an na pari, tep shiman i na‐olnongan ira nonta mamaistoro ni dinteg tan sota ira pangolo ni Hodiyos.
57 Os que haviam prendido Jesus levaram-no à casa do sumo sacerdote Caifás, onde estavam reunidos os escribas e os anciãos do povo.
58 Jet si Pedro, tinned to ira nem bimetaw, ingkatod simabi nodta bo‐dayan ni kangeto‐an na pari jet simekep nodtan. Ekitongaw so nonta ira kowadja ta piyan ton asen no ngantoy pesing sha son Jesus.
58 Pedro seguia-o de longe, até o pátio do sumo sacerdote. Entrou e sentou-se junto aos criados para ver como terminaria aquilo.
59 Nontan, sota ira apo ni papashi tan sota ira esa‐nop pa toray, ireka mengenap ni ikowan shen basol nen Jesus, angken o‐owap koma, say ẃaray kabol la ikowanan sha so ey si‐katoy kebono‐an to.
59 Enquanto isso, os príncipes dos sacerdotes e todo o conselho procuravam um falso testemunho contra Jesus, a fim de o levarem à morte.
60 Nem enshiy shaka sepolen koston basol to. Angken eshakel sota sistigon dimaw ali ja o‐owap i kowan sha, enshiy eki‐det kari. Nem shi ka‐onoran, ẃaray showen dimaw ali,
60 Mas não o conseguiram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas.
61 jet kowan sha ey, “Sajay ya too, kowan to ey mebedin ton sheshalen kono ima Timplo nen Apo Shiyos jet i‐oli to kono mowan na dag‐en ni tedon akew.”
61 Por fim, apresentaram-se duas testemunhas, que disseram: Este homem disse: Posso destruir o templo de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Jet sota kangeto‐an na pari, dimayat et kowan to son Jesus ey, “Jet enshiy isongbat mo? Sajay met i kowan ira niya too ey basol mo!”
62 Levantou-se o sumo sacerdote e lhe perguntou: Nada tens a responder ao que essa gente depõe contra ti?
63 Nem si Jesus, imeg‐eket. Jet sota kangeto‐an na pari, kowan to ey, “Ipodnom no agpayson si‐kam sota Anak nen Apo Shiyos ja inkari to nonta bayag da ey ibetkag to alin mengisedakan! Si Apo Shiyos, ẃara ni olay ingkatod ingka jet si‐katoy pansangba‐an mo!”
63 Jesus, no entanto, permanecia calado. Disse-lhe o sumo sacerdote: Por Deus vivo, conjuro-te que nos digas se és o Cristo, o Filho de Deus?
64 Simongbat si Jesus ja kowan to ey, “Sota inkowan mo, si‐kato. Nem say kowan ko ngo, si‐kak sota kowan ni para padto ey Anak ni Too, jet no ekay ali, ontongaẃak shi apit ni kanawan nen Apo Shiyos ja Manakabalin, jet asen jowak ali mowan ja metaksholan ni kolpot.”
64 Jesus respondeu: Sim. Além disso, eu vos declaro que vereis doravante o Filho do Homem sentar-se à direita do Todo-poderoso, e voltar sobre as nuvens do céu.
65 Jet sota kangeto‐an na pari, bini‐nik to sota baro to shorog ni bonget to, jet kowan to ey, “Eg mesepol la ẃara pay i sistigo! Intenengan jo met i inkowan to! Toka pa‐so‐is Apo Shiyos!
65 A estas palavras, o sumo sacerdote rasgou suas vestes, exclamando: Que necessidade temos ainda de testemunhas? Acabastes de ouvir a blasfêmia!
66 Jet ngarantoy piyan jon pesing son si‐kato?”
66 Qual o vosso parecer? Eles responderam: Merece a morte!
67 Jet tinopsha‐an shay dopa to. Shinengpel sha, tan ẃara pay aliy eshom ma enedpak son si‐kato,
67 Cuspiram-lhe então na face, bateram-lhe com os punhos e deram-lhe tapas,
68 ja kowan sha ey, “Tiga, si‐kam ma inbebetkag kono nen Apo Shiyos ali, ikowan mo ga no moka idasin met laeng sota enengpel son si‐kam?”
68 dizendo: Adivinha, ó Cristo: quem te bateu?
69 Nontan met laeng, emantetongaw si Pedro nodta bo‐dayan ni baley nonta kangeto‐an na pari, jet ẃaray biin baga‐en nonta kangeto‐an na pari ja dimaw ali son Pedro, jet kowan to ey, “Angken si‐kam met, eki‐od‐odop ka son Jesus ja i‐Galilia.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado no pátio. Aproximou-se dele uma das servas, dizendo: Também tu estavas com Jesus, o Galileu.
70 Nem si Pedro, indibak to son si‐karen emin, ja kowan to ey, “Enshiy am‐amtak shita moka pan‐ikowan!”
70 Mas ele negou publicamente, nestes termos: Não sei o que dizes.
71 Jet idi dimaw si Pedro nodta pasbol, ẃara mowan i biin kowan to so nonta ira toon ẃara nodtan ey, “Sajay ya too, eki‐od‐odop met so nen Jesus ja i‐Nasarit!”
71 Dirigia-se ele para a porta, a fim de sair, quando outra criada o viu e disse aos que lá estavam: Este homem também estava com Jesus de Nazaré.
72 Nem insaot nen Pedro mowan ja tinaksholan to ni sangba ja kowan to ey, “Angken pansangba‐an ko, ekak am‐amta itan na too!”
72 Pedro, pela segunda vez, negou com juramento: Eu nem conheço tal homem.
73 Idi ekay, sota ira toon ẃara nodtan, dimaw ira di son Pedro jet kowan sha ey, “Ayshiy showashowa! Kenshat ta si‐kam i sakey ya kait to did Galilia! Ma‐imaton shi moka pengibodikas ni esel!”
73 Pouco depois, os que ali estavam aproximaram-se de Pedro e disseram: Sim, tu és daqueles; teu modo de falar te dá a conhecer.
74 Nem si Pedro, nansangba mowan ja kowan to ey, “Angken shosa‐en towak nen Apo Shiyos, no o‐owap iyay ya inkowan ko la! Ekak am‐amta itan na too!”
74 Pedro então começou a fazer imprecações, jurando que nem sequer conhecia tal homem. E, neste momento, cantou o galo.
75 Jet idi intenengan nen Pedro, ninemnem to ma sota inkowan nen Jesus ey, “Isaot mowak ni memintedo, ja kowan mo ey eg mowak am‐amta, jet no meksheng, ẃara ngoy ontekok ja kawitan.” Jet si Pedro, dimaw shima powisha ja epaladoy nangis to tep naydaw‐an.
75 Pedro recordou-se do que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, negar-me-ás três vezes. E saindo, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.