Lucas 12
hch (HCH) vs NVT
1 Merikɨtsɨ 'ana teɨteri waɨkawa miriyari meyupaɨmetɨ meyukuxeɨrieku yuketatsie me'a'uwekaku. Kanitsutɨani mɨpaɨ tiwakuxaxatɨwatɨ yuhetsɨa miemete teyɨ'ɨkitɨwamete: «Xekeneyukweriwayurieka matsi paritseutsixi wahetsɨa mieme tiyukuxanariyame hepaɨtsita, wa'itarika yuri hepaɨ memɨte'ikuxata hepaɨtsita.
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Karikɨ naitɨ tita mɨti'awietsie katinahekɨarimɨkɨ, meta naitɨ tita 'awie mɨtimieme katinitamariwamɨkɨ.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 'Ayumieme mɨpaɨ nepaine, naime tita xemɨtekuxata yɨwikɨta, hekɨaripa kani'enieriemɨkɨ, meta tita kiita yu'inɨkai xemɨtekuxata, kii heima paitɨ kanitahekɨatsiemɨkɨ hiwarikɨ.
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 »Mɨpaɨ nepɨtixekɨhɨawe xeme, nehamikuma, xepɨkawamakarɨka mɨkɨ memɨyɨwawe tawaiyari memɨmieni xeikɨa, peru 'arike tawarita mepɨkayɨwawe yɨkɨ memɨte'uyurieni.
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Nepɨtixetaxatɨani kemɨ'ane matsi xemɨmakarɨka: xekenemakarɨka kemɨ'ane, ramieme, heitserie mexeiya tai yamɨtita'atsie mɨreukahɨani. Huu, mɨpaɨ nepɨtixekɨhɨawe, mɨkɨ xekenemakarɨka.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 Wikixi yu'auxɨwitɨ huta tsenitawuyari mepɨte'aye'axe, peru nixewitɨ mɨkɨ pɨkatɨmaiyarie Kakaɨyari hɨxie.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Mɨpaɨta yaxeikɨa xeme: xekɨpate xemu'utsie mieme naitɨ pɨti'inɨatsie. Xepɨkaheumamaka, yumɨiretɨ wikixi kememɨte'aye'atɨka, xeme matsi waɨkawa xepɨte'aye'atɨka.
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 »Mɨpaɨ nepɨtixekɨhɨawe, kemɨ'ane mɨyuhekɨata teɨteri wahɨxie kename nehetsɨa mieme, neta Yuri Tewi kenemɨtitewa nekaninehekɨatamɨkɨ kename hetsiena netiwiya Kakaɨyari hetsɨa miemete niuki tuayamete wahɨxie.
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Peru kemɨ'ane muyuku'imawa teɨteri wahɨxie kename nehetsɨa kamieme 'utaitɨ, mɨkɨta pɨkamatiwani Kakaɨyari niuki tuayametemama wahɨxie.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 Yunaitɨ memɨniukixie Yuri Tewi hepaɨtsita, mekaniyɨwaweni memɨteheuyehɨwiyarienikɨ, perutsɨ kemɨ'ane 'axamɨtayɨni 'Iyari Mɨtiyupata hepaɨtsita, mɨkɨ pɨkayɨweni mɨreuyehɨwiyarienikɨ.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 »Kepauka xemanuhapanieni tukiteta, kuwexinaruritsixi meta 'itsɨkate wahɨxie, xepɨkayu'iyaritɨaka kexemutiyuaneni yuhetsiemieme meta kehapaɨ xemutiyuaneni,
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 karikɨ 'ana 'Iyari Mɨtiyupata pɨtixeta'ɨkitɨani kexemutiyuaneni».
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Hikɨ teɨteri watsata 'uwetɨ xewitɨ mɨpaɨ katinitahɨawe:
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Ketsutsi mɨpaɨ katinitahɨawe:
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 Hikɨ mɨpaɨ katiniwarutahɨawe:
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Hikɨ 'ɨxatsi hepaɨtsita tikuxatatɨ katiniwaruti'ɨkitɨatɨyani mɨpaɨ 'utaitɨ:
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 Hikɨ mɨpaɨ katiniyɨkɨhɨawekaitɨni yu'iyaritsie: “¿Ketsɨ netiyurieni? Nepɨkaheixeiya hakewa nemeiti'uta netɨriku”.
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 Hikɨ mɨpaɨ kaniutayɨni: “Tsipara 'ipaɨ nepɨtiyurieni: Nepika'una nekaxetunite, 'epapame matsi nepɨtiwewieni, mana nepiti'uta netɨriku meta hipame nepiinitɨarika.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 'Anari ne'iyaritsie mɨpaɨ nepɨtinekɨhɨaweni: Ne'iyari 'aku, waɨkawa piinite pekatiniuti'uta mɨixa wiyaritsie mieme. Kene'uxipieka ketinekwaka ketine'ieka pe'atemawietɨ”.
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 Perutsɨ Kakaɨyari mɨpaɨ katinitahɨawe: “Kari 'atsipepɨkatimate. Hikɨ tɨkarikɨ 'a'iyari pepɨtawawiyarieni. ¿Tita pemɨtiuti'utaxɨ, kemɨ'ane piiniteya pɨrayani 'ana?”
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 »Mɨpaɨ katinikɨyɨneni kemɨ'ane yuhetsiemieme waɨkawa mɨtiyuti'utsiri hetsie, peru pɨkaxiku Kakaɨyari hetsiemieme».
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 Hikɨ mɨpaɨ katiniwarutahɨawe yuhetsɨa miemete teyɨ'ɨkitɨwamete:
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 Tukari matsi waɨkawa pɨraye'axe keyuri 'ikwai, meta xewaiyari keyuri 'ixuriki.
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Xekeneyɨ'ɨwiya kwatsari wahetsie: mepɨka'uka'etsa mepɨka'uka'itsana, kaxetuni 'iki mepɨkahexeiya, mɨyatɨtɨ Kakaɨyari katiniwamikwani. Wikixi kememɨte'aye'axe, xeme kwini mieme matsi xekate'aye'axe.
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 ¿Kemɨ'ane xeme waɨkawa yu'iyaritɨatɨ pɨyɨwe 'e'utewitɨ mayuyeitɨani xɨka 'etsi'utewini?
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 Merikɨ 'etsiwa xeikɨa xɨka xekayɨwaweni, ¿titayari xeteyu'iyaritɨa naimekɨ?
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 »Tuturi xekena'eriwani, kemɨkatiwita kemɨkatitsa'a, peru 'ipaɨ nepɨtixekɨhɨawe, Tsarumuni kwini mieme witsikemɨ'anekai, witsipɨkaranakatɨkɨkai wahepaɨ nixeime hepaɨ 'ikɨ tuturi.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Merikɨ xɨka Kakaɨyari mɨpaɨ tikemaritɨaka 'ɨxa 'ɨtsita mieme hikɨ muxuawe 'uxa'a huxunuta meukaxɨriyani, matsi yemekɨ katixekemaritɨaka xeme. Kari 'etsiwa xeikɨa yuri xepɨte'erie.
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 'Ayumieme xeme xepɨkayu'iyaritɨaka yu'ikwaikɨ meta tita xemɨte'ienikɨ, xeketeneuhayewa xe'iyarixietɨ.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Teɨteri naitsarie kwiepa miemete mɨpaɨ ti'aneneme naime mepɨtekuwautɨwe, xeme xe'ukiyari matsi mɨpaɨ pɨtimate xemeiyehɨwakɨ 'ikɨ.
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Xemetsɨ xekeneyuwaɨriyani Kakaɨyari tixe'aitɨwame mɨhɨkɨtɨnikɨ, mɨpaɨ xeteyurietɨ, mɨkɨ naime xepɨtemikienita.
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 »Nemuxatsima, tsepa xemɨkayumɨire, xepɨkaheumamaka, xe'ukiyari kaniyuwaɨriyani mɨtixepitɨanikɨ tita mɨrexeiya ti'aitametɨtɨ.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Xeketenetuaka yupiinite, xeteyuparewietɨ xeketeneyumikwani. Xekenanuhuri tumini maname mɨkaye'iriwe, taheima xekeneuti'uta tita mɨkatixɨwe, hakewa tinawayame 'ahurawa mɨkaheyeika hakewa kwitsi mɨkaretikwitamawa.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 Hakewa xemɨteheti'uta yupiinite mɨraye'atɨka, manata miemekɨ xe'iyari yakani'anemɨkɨ.
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 »Xekeneyuha'aritɨaka xe'ayɨhɨatɨkaitɨ xekɨxeme takaku.
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 Xemeta teɨteri wahepaɨ xekeneyɨaka yukutsiyari memɨkwewie, 'atsimekatemaitɨ kepauka neɨkiya 'ixɨararipa mayeyani, mekanikwewieka kwitɨwa memɨteheuyepienikɨ nuayu 'itupari heyuitɨayu.
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 'Aixɨa mekani'itɨariekakuni mɨkɨ te'uximayatamete xɨka wakutsiyari nuame waretaxeiya me'ayeneniereme. Yurikɨ nepɨtixekɨhɨawe, panayɨhɨani, mexatsie pɨwarutiyatsa, mana 'uyeikatɨ pɨtiwamini.
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 Tsepa tɨkari hixɨapa tsepa yuimuana munua, mɨya meteyuriekaku xɨka waretaxeiya, 'aixɨa mekani'itɨariekakuni mɨkɨ.
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 Peru 'ipaɨ xeketenemaika, xɨka kiekame yatimaikake kemɨ'ane hurayaritsie munuani tinawayame, pɨta'ikwewanikeyu mɨka'ipitɨanikɨ kiita meutahani.
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 Mɨpaɨta xeme kaneuyeweka xemɨyuha'aritɨaka, karikɨ kepauka Yuri Tewi kanuaximeme xemɨ'erieka 'ana kaninuamɨkɨ».
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 Hikɨ Pekuru mɨpaɨ kaniutayɨni:
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Ti'aitame mɨpaɨ katinita'eiya:
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 'Aixɨa ke'itɨarieka mɨkɨ ti'uximayatame xɨka kutsiyarieya nuame 'itaxeiya yatiyurieneme kemɨtiuta'aitɨarie.
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Yurikɨ mɨpaɨ nepɨxerahɨawe, pɨtihɨritɨani yupiinite tinaime.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 Peru mexɨka mɨkɨ ti'uximayatame mɨpaɨ tiuyɨhɨawe: “Nekutsiyari 'epɨreutere kwitɨwa pɨkanuani”, hikɨ xɨka warutiwatɨyani te'uximayatamete 'ukitsi meta 'ukari, meta xɨka tikwaneni meta 'ieneni meta taweneni.
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 Mɨkɨ ti'uximayatame kutsiyarieya kaninuamɨkɨ kepauka mɨka'ikwewietsie, meta kemɨ'ane hurayaritsie yemekɨ mɨka'ikwewietsie. Hikɨ waɨkawa pi'uximatɨani meta yuri memɨkate'erie wahepaɨ katinipitɨamɨkɨ.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 »Mɨkɨ ti'uximayatame yamɨtimaikai kemɨtinakekai kutsiyarieya, peru mɨkayukuha'aritɨa 'atsimɨkatiuyuri kemɨtinakekai, mɨkɨ kwini mieme kanikuweiyaxɨamɨkɨ.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Kemɨ'ane pɨta 'atsikatimaitɨ yamɨtiuyuri para mɨkuweiyaxɨanikɨ, 'etsiwa xeikɨa pɨkuweiyaxɨani. Kemɨ'ane waɨkawa mɨtiumikie, mɨkɨ waɨka pɨtitawawiyarieni, kemɨ'ane waɨkawa mɨhɨritɨarie, waɨkawa matsi pɨtitawawiyarieni.
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 »Ne nekaninuani tai nemeukahɨanikɨ kwiepa, yanepɨra'eriwakaku 'ari xɨka takake.
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Peuyewetse nema'iwarienikɨ nemɨmierienikɨ, tewi kemɨranukanamiepaɨ hakɨ kepauka muka'ɨyarie, haweri mieme nepɨtiuka'eniwa mexi ka'aye'awe.
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 ¿Xeme mɨpaɨ xeteku'eriwa kename nenua newapitɨanike kwiepa memɨtama 'aixɨa memɨteyuxeiyanikɨ? Hawaikɨ, hixɨata nemɨwatsanakɨ pɨta nepunua.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Hikɨ 'uxa'atɨni yu'auxɨwitɨ xeikiyarita miemete hixɨata mepɨyutsanani yuhaikatɨ yuhutame mewaraye'unietɨ, yuhutatɨ yuhaikame mewaraye'unietɨ.
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 Mepɨkayuxewini nuariekame yuniwe paye'unieka meta nu'aya yupaapa paye'unieka, niwekame yuniwe 'uka paye'unieka meta 'uka yumaama paye'unieka, niwekame yumu'e paye'unieka meta wikiekame yumu'e paye'unieka».
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Hikɨ mɨpaɨ katiniwarutahɨawe teɨteri:
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 Meta kepauka 'eka tatsutɨa hepatsie mieme mu'eka, mɨpaɨ xeputiyuane: pukɨxɨre, mɨpaɨta pɨtikɨyɨne.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 Xemɨte'itawamete. Xepi'inɨatawawe kwie kemɨtiyuxexeiya muyuawi meta. ¿Titayari xekate'i'inɨatawawe 'ikɨ tukaritsie mieme?
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 »¿Titayarita yɨkɨmana xekateheitimaiwawe tita mɨtiheitserie?
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Kepauka 'itsɨkame hetsɨa pemanuhanieni, huyeta xe'uhutɨ keneunɨtɨa 'axanetame matsixɨnakɨ, kapa 'itsɨkame hɨxie matsihe'atɨanikɨ, 'itsɨkame kapa matsiyetuanikɨ tupiri hetsɨa, tupiri kapa matsi'anutahɨani katsariyanata.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Mɨpaɨ nepɨmatikɨhɨawe, muwa pepɨkawayeyani kepaukake naimekɨ pemɨti'atuani».
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.