Gênesis 24
hch (HCH) vs BKJ
1 Merikɨtsɨ 'Apɨrahami kani'ukiratsitɨkaitɨniri waɨkawa wiyari kanexeiyakaitɨni, Yawé Kakaɨyari kaniparewiekaitɨni naimekɨ.
1 E Abraão era velho e bem avançado em idade; e o SENHOR havia abençoado Abraão em todas as coisas.
2 Hikɨ 'Apɨrahami 'ukiratsi meripaitɨ miparewi kaniuta'inieni, kiena naime mɨti'uximayatsiriekai tita mɨrexeiyakai, mɨpaɨ katinitahɨawe:
2 E Abraão disse ao servo mais velho de sua casa, que governava sobre tudo o que ele tinha: Rogo-te que ponhas tua mão debaixo da minha coxa;
3 Yawé hɨxie yurikɨ yakenetineutahɨawi, kemɨ'ane kwie meta muyuawi mutawewi, kename 'uka 'ena kiekame Kanani peka'iwitɨtɨani neniwe
3 e eu te farei jurar pelo SENHOR, o Deus do céu, e o Deus da terra, que tu não tomarás mulher para meu filho dentre as filhas dos cananeus, entre os quais eu habito;
4 'Itsahaki, matsi pekaniyemieni nemarema wahetsɨa, muwa neniwe 'ɨyaya mayani pekananuyewaumɨkɨ.
4 mas irás à minha terra, e à minha parentela, e tomarás uma mulher para meu filho Isaque.
5 Ti'uximayatame mɨpaɨ katinitahɨawe:
5 E o servo lhe disse: Se porventura a mulher não quiser seguir-me para esta terra, eu deixarei levar teu filho novamente para a terra de onde tu vieste?
6 'Apɨrahami mɨpaɨ katinitahɨawe:
6 E Abraão lhe disse: Cuida para que não leves meu filho para lá novamente.
7 Yawé Kakaɨyari muyuawi mutawewi nekie pɨnetseheyewitɨ ne'iwama wahetsɨa, mɨpaɨ netihɨritɨatɨ: «'Anuiwarima nepɨwayetuirieni 'ikɨ kwie», mɨkɨ yuniuki tuayame kananunɨ'amɨkɨ 'ahamatɨa mɨmatsi'anuwitɨnikɨ, 'ekɨ pemeyɨwekaxɨanikɨ 'uka pemawitɨni neniwe 'Itsahaki hetsiemieme.
7 O SENHOR Deus do céu, que me tirou da casa de meu pai, e da terra de minha parentela, e que falou comigo, e que jurou para mim, dizendo: À tua semente eu darei esta terra, ele enviará o seu anjo adiante de ti, e tu tomarás para o meu filho uma mulher de lá.
8 Xɨka 'uka 'a'utɨa mamie kaheyuwaɨriyani, 'ekɨ pepɨxɨne kenemerahɨawe, peru neniwe pepɨkahewitɨkɨni muwa paitɨ.
8 E se a mulher não quiser te seguir, então tu estarás livre deste meu juramento; somente não leves o meu filho para lá novamente.
9 Hikɨ ti'uximayatame 'Apɨrahami teurieyatɨa kaneutameni, mɨpaɨ katinitahɨawe kename yurikɨ yatikayani kemɨtihɨritɨa.
9 E o servo colocou sua mão debaixo da coxa de Abraão, seu senhor, e jurou a ele acerca deste assunto.
10 Hikɨ kameyutsixi kaniwarukuha'aritɨani tamamata meyupaɨmeme 'Apɨrahami tewamama, meta waɨkawa 'imikierite katiniukuha'aritɨani, kaneyani Nakuxi manukateitsie Metsuputamiya kwieyaritsie.
10 E o servo tomou dez camelos dos camelos do seu senhor, e partiu; pois todos os bens de seu senhor estavam em suas mãos. E ele se levantou, e foi à Mesopotâmia, para a cidade de Naor.
11 Mana nuaka kiekari warita haputsu 'aurie yukameyutsixi kaniwarukatuani. Hikɨ kaniukutaikaire, kepauka 'ɨimarixi mematihanɨwetsie kanaye'ani.
11 E ele fez seus camelos se ajoelharem fora da cidade, junto a um poço de água na hora da tarde, a hora em que as mulheres saem para tirar água.
12 Hikɨ ti'uximayatame mɨpaɨ katiniuyutanenewieni: «Yawé, 'Apɨrahami neti'aitɨwame Kakaɨyarieya, waɨkawa nepɨmatsiwawirie hikɨ 'aixɨa nemɨtiyurienikɨ, 'Apɨrahami nekutsiyari kepemɨtinaki'erie yaketineuyuri.
12 E ele disse: Ó SENHOR Deus de meu senhor Abraão, rogo-te, dá-me bom êxito neste dia, e mostra bondade para com meu senhor Abraão.
13 Ne 'ena nepuwe haa matineika newatakwewietɨ, 'ena kiekatari waniwema memayekɨnirɨme metihanɨnike.
13 Eis que eu estou em pé aqui junto ao poço de água; e as filhas dos homens da cidade saem para tirar água;
14 Keneupitɨa 'iya 'uka kemɨ'ane mɨpaɨ nemɨtitahɨawe: “Neuxei 'aye'ɨ kenanakahani 'etsiwa nemanuharenikɨ”, mɨkɨta mɨpaɨ kenetiuta'eiya: “Kenanutihareka, 'akameyutsixita nekaniwatiharitɨamɨkɨ”, mɨkɨ 'uka kehɨkɨtɨni pemenayexei 'Itsahaki hetsiemieme mati'uximayatsiriwame. 'Ana mɨpaɨ nepɨretimani kename yapetiuyuri pe'inaki'erie 'Apɨrahami neti'aitɨwame».
14 E seja, pois, que a donzela a quem eu disser: Inclina o teu cântaro e beberei, e ela responder: Bebe, e também darei de beber aos teus camelos, essa seja a que designaste para o teu servo Isaque, e por ela saberei que tens misericórdia para com meu senhor.
15 Hikɨ yunenewietɨ karanunɨwekaku Xeweka kaniuxeiya, 'akanamiekaitɨni yuye'ɨ 'anakayetɨ. Xeweka Wetueri kaniniweyatɨkaitɨni, Wetuheri kaniwaniwetɨkaitɨni Mirika Nakuxi hamatɨa, Nakuxi 'Apɨrahami 'iwaya.
15 E aconteceu que, antes que ele terminasse de falar, eis que saiu Rebeca, que era nascida a Betuel, filho de Milca, esposa de Naor, irmão de Abraão, com seu cântaro sobre seu ombro.
16 Mɨkɨ 'uka witsipɨti'ɨimarikai, pɨkawikiekai, 'uki pɨkamaikai 'akuxi. Mɨkɨ haa matineika nuaka kaniutihanɨni. 'Ari pɨyemieximekai
16 E a donzela era muito formosa à vista, uma virgem, nem homem algum a conhecia, e ela desceu ao poço, e encheu seu cântaro, e subiu.
17 hikɨ ti'uximayatame kaniutanautsa hepana, mɨpaɨ katinitahɨawe:
17 E o servo correu para encontrá-la, e disse: Permite-me, rogo-te, beber um pouco da água de teu cântaro.
18 'Uka mɨpaɨ katinita'eiya:
18 E ela disse: Bebe, meu senhor; e ela se apressou e abaixou seu cântaro sobre sua mão, e lhe deu de beber.
19 Kepauka ti'uximayatame 'anuharekuri, Xeweka mɨpaɨ katinitahɨawe:
19 E, acabando ela de lhe dar de beber, disse: Eu também tirarei água para os teus camelos, até que tenham bebido.
20 Hikɨ tewaxi mematiharewetsie 'ikatuaka, waɨkawamexɨa kanakunuani hanɨnetɨ memɨte'atiharewetsie 'ikatu'atɨ, yunaitɨ memɨtiharenikɨ kameyutsixi.
20 E ela se apressou e esvaziou o seu cântaro no cocho, e correu novamente para o poço para tirar água, e tirou para todos os seus camelos.
21 'Apɨrahami ti'uximayatsiriwame kanixeiyakaitɨni, mɨpaɨ tiku'eriwatɨ xɨka'aku Yawé tiyurienekaitɨni, 'aixɨa 'anemekɨ makunuanikɨ.
21 E o homem estava admirado de vê-la, e ficou em paz, para saber se o SENHOR havia feito prosperar sua viagem ou não.
22 Kepauka kameyutsixi memɨte'utahayewaxɨ meharetɨ, ti'uximayatame huru nakɨtsayari hewati'ɨka tsurieyatsie kaniyewirieni 'ataxewime kɨramuyari raheteme, meta huru matsɨwayari kaneimaniriexɨani hutame, xeitsienituyari kɨramuyari raheteme, ti'uximayatame mɨpaɨ katinita'iwawiya:
22 E aconteceu que, quando os camelos haviam acabado de beber, que o homem tomou um brinco de ouro de meio shekel de peso, e dois braceletes para as mãos dela, do peso de dez shekels de ouro.
23 —Neuxei, ¿kemɨ'ane 'ekɨ pepɨraniwe, 'apaapa kie meyekani 'aumɨ reyɨwe?
23 E disse: De quem tu és filha? Dize-me, suplico-te. Há lugar na casa de teu pai para nos alojarmos?
24 Mɨkɨ mɨpaɨ katinita'eiya:
24 E ela lhe disse: Eu sou a filha de Betuel, filho de Milca, o que deu à luz a Naor.
25 mana xemetiheni peyɨwe meta mɨaxa waɨkawa pexɨawe kameyutsixi wahetsiemieme.
25 E ela disse além disso a ele: Nós temos tanto palha quanto forragem suficientes, e lugar para se alojar.
26 Hikɨ ti'uximayatame kaniutitunumakeni Yawé pamɨpariyutsi kaniupitɨani
26 E o homem curvou sua cabeça, e adorou ao SENHOR.
27 mɨpaɨ 'utaitɨ: «'Aixɨa pepɨtiuka'iyari Yawé 'Apɨrahami neti'aitɨwame Kakaɨyarieya, pe'inaki'erietɨ pepɨkatihayewa meta 'aixɨa pepɨnetiuye'atɨa 'iwamama wahetsɨa».
27 E ele disse: Bendito seja o SENHOR Deus de meu senhor Abraão, que não deixou desamparado meu senhor sem misericórdia e verdade. Eu estando no caminho, o SENHOR me conduziu à casa dos irmãos de meu senhor.
28 Xeweka kaneyani 'unautsarɨmetɨ yumaama hetsɨa, mana katinitaxatɨani kemɨreiyuriekai.
28 E a donzela correu, e contou aos da casa de sua mãe estas coisas.
29 Xeweka xeime yumatsika kanexeiyakaitɨni Rawani titewakame, mɨkɨ 'unautsarɨmetɨ kanayeyani ti'uximayatame heuwaumieka, haa matineika 'akuxi mɨkɨ kaniukateitɨni.
29 E Rebeca tinha um irmão, e seu nome era Labão; e Labão correu até o homem, junto ao poço.
30 Rawani yu'iwa nakɨtsa kaniuxeirieni meta matsɨwa metatsiere kani'enieni tikuxatakaku ti'uximayatame kemɨrehɨawekai. 'Ayumieme kanayeyani ti'uximayatame heuwaumieka, haputsu matiniere kanitaxeiya, yukameyutsixi wahamatɨa.
30 E aconteceu que, quando ele viu o brinco e os braceletes nas mãos de sua irmã, e quando ele ouviu as palavras de Rebeca, sua irmã, dizendo: Assim falou o homem comigo, que ele veio ao homem, e eis que ele estava em pé junto aos camelos diante do poço.
31 Mɨpaɨ katinitahɨawe:
31 E ele disse: Vem, bendito do SENHOR. Por que estás em pé aí fora? Pois eu preparei a casa, e lugar para os camelos.
32 Hikɨ ti'uximayatame kiepa kaniye'ani. Yapauka Rawani kameyutsixi kaniwaruti'ikapieni mɨaxa kaniwarutimini, meta haa kaniwaruhanitɨani ti'uximayatame meta mɨwarawitɨkɨkai yu'ɨkatetsie memauyuhauxixɨanikɨ.
32 E o homem entrou na casa, e ele desatou os seus camelos, e deu palha e forragem aos camelos, e água para lavar seus pés, e os pés dos homens que estavam com ele.
33 Kepauka memɨtekwanikekai 'Apɨrahami ti'uximayatameya mɨpaɨ kaniutayɨni:
33 E foi posto alimento diante dele para comer, mas ele disse: Não comerei, até que eu tenha dito a minha incumbência. E ele disse: Fala.
34 Ti'uximayatame mɨpaɨ katinitsutɨani:
34 E ele disse: Eu sou o servo de Abraão.
35 Yawé waɨkawa 'aixɨa kaniyurieka kaniparewieka. Katinikupinirieka muxatsi, wakaitsixi, huru, pɨrata, te'uximayatamete 'ukitsi 'ukari, kameyutsixi, meta puxuri.
35 E o SENHOR abençoou meu senhor grandemente, e ele tornou-se grande; e ele lhe deu rebanhos, e gado, e prata, e ouro, e servos, e servas, e camelos e jumentos.
36 Meta neti'aitɨwame 'ukiratsitɨtɨri yu'ɨya Tsara hamatɨa xeime nunutsi mekanayexeiya, neti'aitɨwame yuniwe naime katiniupitɨani.
36 E Sara, esposa de meu senhor, deu um filho a meu senhor quando ela já estava velha, e a ele deu ele tudo que possui.
37 Hikɨ neti'aitɨwame mɨpaɨ pɨnerehɨritɨa: “Neniwe pepɨkakuwitɨtɨwani 'ena kiekame kananeutsixi waniwe, nemanukatsie.
37 E meu senhor me fez jurar, dizendo: Tu não tomarás mulher para meu filho dentre as filhas dos cananeus, em cuja terra eu habito;
38 Matsi pɨta kenemie ne'iwama memanu'uwatsie, mana kenetiwawa 'uka neniwe 'ɨyaya mayanikɨ”.
38 mas tu irás à casa de meu pai, e à minha parentela, para tomar uma mulher para meu filho.
39 Ne mɨpaɨ nekatineitahɨawe neti'aitɨwame: “Neuxeitsɨ. ¿Peru xɨka 'uka kaheyuwaɨriyani ne 'utɨma mamie?”
39 E eu disse ao meu senhor: E se porventura a mulher não quiser me seguir.
40 Hikɨ mɨpaɨ nerahɨawe: “Yawé nehamatɨa puyeika, mɨkɨ 'ahamatɨa yuniuki tuayame panunɨ'ani, 'aixɨa 'anemekɨ pemakunuanikɨ pemeikaxeiyakɨta 'uka neniwe hetsiemieme nepaapa tɨɨriyamama wahetsɨa.
40 E ele me disse: O SENHOR, diante de quem eu ando, enviará seu anjo contigo, e prosperará o teu caminho; e tu tomarás uma mulher para meu filho da minha parentela, e da casa de meu pai.
41 Xɨka ne'iwama mekaheitaunieni 'uka, mɨpaɨ 'ekɨri pepɨkaraye'atɨani kepemutayɨ neri waɨriyarika nepɨkamatsipitɨani”.
41 Então tu estarás livre deste meu juramento, quando fores à minha parentela; e se eles não te derem uma, estarás livre do meu juramento.
42 »Kepauka haa matineika nemunua mɨpaɨ neputayɨ: “Yawé 'Apɨrahami Kakaɨyarieya, xɨka mɨpaɨ matinakeni, waɨkawamekɨ nepɨmatsiwawirie 'aixɨa ketineuyuri 'aixɨa nemɨrakunuanikɨ.
42 E eu vim neste dia para este poço, e disse: Ó SENHOR Deus de meu senhor Abraão, se agora tu fizeres prosperar o caminho em que eu ando,
43 'Ena nepuka, neta'ikwewatɨ haputsu matinieretsie. Xɨka xewitɨ 'ɨimari hayeyani kuhanɨnetɨ, mɨpaɨ nepɨtitahɨawe: ‘Neuxei, 'Etsiwa keneneuharitɨa 'aye'ɨta mieme’,
43 eis que estou em pé junto ao poço de água, e acontecerá que, quando uma virgem vier para tirar água, e eu disser a ela: Dá-me, rogo-te, um pouco de água de teu cântaro para beber,
44 xɨka kemɨ'ane mɨpaɨ mɨtayɨni: ‘Kenanuhareka 'ekɨ, nekaniwatihanɨimɨkɨta kameyutsixi wahetsiemieme’, mɨkɨ kehɨkɨtɨni 'uka pemanayexei Yawé, neti'aitɨwame nu'aya hetsiemieme”.
44 e ela me disser: Bebe tu, e eu tirarei também para teus camelos, seja esta a mulher que o SENHOR designou para o filho de meu senhor.
45 »'Akuxi nekaranunɨwekaku neyunenewietɨ, Xeweka nekaniuxeiya mana 'amiekame yuye'ɨ 'anakayetɨ. Hikɨ kaniutihanɨni haputsuta, mɨpaɨ nekatineitahɨawe: “Neuxei, keneneuharitɨa”.
45 E antes que eu tivesse acabado de falar em meu coração, eis que Rebeca veio com seu cântaro no seu ombro, e ela desceu ao poço e tirou água. E eu lhe disse: Permite-me que eu beba, rogo-te.
46 Mɨkɨ yapauka yuye'ɨ 'anakahanaka mɨpaɨ kanetinetahɨawe: “Kenanutihareka 'ekɨ, meta 'akameyutsixi nekaniwatiharitɨamɨkɨ”. Mexi ne neheharekai mɨkɨta nekameyutsixi kaniwaretiharitɨani.
46 E ela se apressou, e baixou seu cântaro de seu ombro, e disse: Bebe, e eu darei de beber também aos teus camelos. Assim eu bebi, e ela fez os camelos beberem também.
47 Hikɨ nekaneita'iwawiya: “¿Kemɨ'ane pepɨraniwe?” Kepauka mɨkɨ mɨpaɨ mɨnereta'ei: “Wetuheri nepɨniweya, Nakuxi Mirika waniwe”, ne tsurieyatsie nekaneiyewirieni nakɨtsa meta matsɨwa hutame nekaneimini,
47 E eu lhe perguntei, e disse: De quem tu és filha? E ela disse: A filha de Betuel, filho de Naor, que Milca lhe deu, e eu coloquei o brinco sobre a sua face, e os braceletes nas suas mãos.
48 hikɨ nekanetitunumakeni Yawé pamɨpariyutsi nekanepitɨani, 'Apɨrahami Kakaɨyarieya, 'aixɨa mɨnetiuye'atɨa 'uka nemɨtaxeiyakɨ 'iwamama waniwetɨme neti'aitɨwame nu'aya hetsiemieme.
48 E eu curvei a minha cabeça, e adorei ao SENHOR, e bendisse ao SENHOR, Deus do meu senhor Abraão, que havia me conduzido no caminho certo para tomar a filha do irmão de meu senhor para seu filho.
49 Hikɨ, yaxekeneteneutahɨawi xɨka 'aixɨa xetekakɨnikuni xe'inaki'erietɨ neti'aitɨwame, metatsiere yaxeneteneutahɨawi xɨka katixaɨtɨni. Netari kenemɨyɨaneni».
49 E agora, se quiserdes agir de forma bondosa e verdadeira com meu senhor, dizei-mo; e se não, dizei-mo, para que eu possa tornar para a direita ou para a esquerda.
50 Hikɨ Rawani Wetuheri hamatɨa mɨpaɨ mekaniutiyuani:
50 Então Labão e Betuel responderam e disseram: A coisa procede do SENHOR; não podemos falar-te mal ou bem.
51 Mana puka Xeweka kenanuwitɨki mati'aitɨwame nu'aya 'ɨyaya kanayeimɨkɨ, heitseriemekɨ Yawé kemaine.
51 Eis que Rebeca está diante de ti, toma-a e vai. E deixa que ela seja a mulher do filho de teu senhor, como o SENHOR disse.
52 Hikɨ kepauka 'Apɨrahami ti'uximayatsiriwame mɨpaɨ mɨtiutahɨawarie, kaniukatunumakeni kananakatutsire Yawé hɨxie.
52 E aconteceu que, quando o servo de Abraão ouviu as palavras deles, adorou ao SENHOR, curvando-se à terra.
53 Hikɨ katinewatipini hurukɨ mɨtiwewiyatɨka meta pɨratakɨ metatsiere 'ixurikite mɨraye'atɨka Xeweka katiniupitɨani. Yaxeikɨa matsikaya meta maamaya katiniwayetuirieni 'imikierite.
53 E o servo trouxe joias de prata, e joias de ouro, e vestes e os deu a Rebeca, e ele deu coisas preciosas também ao seu irmão e à sua mãe.
54 'Anari mɨkɨ meta mɨwarawitɨkɨkai mekateniukwani mekateniu'ieni, mana mekanikuheteitɨni wahetsɨa.
54 E eles comeram e beberam, ele e os homens que estavam com ele, e passaram toda a noite. E se levantaram de manhã, e ele disse: Enviai-me a meu senhor.
55 Peru Xeweka matsikaya meta maamaya mɨpaɨ mekaniutiyuani:
55 E o irmão dela e a sua mãe disseram: Deixa que a donzela fique conosco alguns dias, pelo menos dez, e depois disso, ela irá.
56 Ti'uximayatame mɨpaɨ kaniutayɨni:
56 E ele lhes disse: Não me detenhais, vendo que o SENHOR tem prosperado o meu caminho. Enviai-me para que eu possa ir ao meu senhor.
57 Hikɨ mɨkɨ mɨpaɨ mekaniutiyuani:
57 E eles disseram: Chamaremos a donzela, e perguntaremos de sua boca.
58 Mɨkɨ me'ita'inieka mɨpaɨ mekatenita'iwawiya:
58 E eles chamaram Rebeca, e lhe disseram: Tu queres ir com este homem? E ela disse: Eu irei.
59 Hikɨ mekanipitɨani Xeweka mɨyemiekɨ, meta 'ukaratsi yamɨti'ɨwiyakai mitaweriyaxɨ 'Apɨrahami ti'uximayatsiriwame 'utɨa meta memeweiyakai.
59 E eles enviaram Rebeca, sua irmã, e sua ama, e o servo de Abraão, e seus homens.
60 Hikɨ Kakaɨyari mekaniutawawirieni Xeweka hetsiemieme 'aixɨa miyurienikɨ mɨpaɨ me'utiyuatɨ:
60 E eles abençoaram Rebeca, e lhe disseram: Tu és nossa irmã, seja a mãe de milhares de milhões, e que a tua semente possua o portão dos que te odeiam.
61 Hikɨ Xeweka meta memɨte'ita'uximayatsirieni me'anutiyaxeka kameyutsixi wahetsie mekanekɨne 'Apɨrahami ti'uximayatsiriwame 'utɨa. Mɨpaɨ Xeweka katinewitɨkieni, 'ana kanayeyani.
61 E Rebeca se levantou, e suas donzelas, e montaram em seus camelos, e seguiram o homem. E o servo tomou Rebeca, e foi pelo seu caminho.
62 Hikɨ 'Itsahaki kaninuakaitɨni haputsu matinieretsie «'Amuyeika Mɨnetsixeiya» mɨtitewatsie, 'anatsɨ Nekexi mɨrakutewatsie kaniuyeikakaitɨni.
62 E Isaque veio do caminho do poço Beer-Laai-Rói, pois ele habitava na terra do sul.
63 Merikɨtsɨ taikai kanikuyani yeuta. Hikɨ yapauka kameyutsixi kaniwaruxeiya me'aye'axɨaximeme mematiteitsie.
63 E Isaque saiu para meditar no campo ao anoitecer. E ele levantou seus olhos, e viu, e eis que os camelos estavam vindo.
64 Yaxeikɨata Xeweka 'Itsahaki kaniuxeiya, 'ixeiyaka kananakayani kameyutsie
64 E Rebeca levantou seus olhos, e quando ela viu Isaque, desceu do camelo,
65 ti'uximayatame mɨpaɨ katiniuta'iwawiya:
65 pois ela havia dito ao servo: Que homem é este que anda no campo ao nosso encontro? E o servo havia dito: É meu senhor. Por isso, ela tomou um véu e se cobriu.
66 Hikɨ ti'uximayatame 'Itsahaki naime katiniutaxatɨani kemɨrakunua.
66 E o servo contou a Isaque todas as coisas que ele havia feito.
67 Hikɨ 'Itsahaki Xeweka 'ixuriki kiiyarita kaneutawitɨni maamaya muyehupukaitsie Tsara, kanitiwitɨni waɨkawa 'inaki'erietɨ, 'ɨyaya kanayani. Mɨpaɨ 'Itsahaki yu'iyaritsie katiniuyɨnɨtɨani maamaya mumɨkaikɨri.
67 E Isaque a levou para a tenda de Sara, sua mãe, e tomou Rebeca, e ela se tornou sua esposa. E ele a amou, e Isaque foi confortado após a morte de sua mãe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 24, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.