1 Reis 1
hch (HCH) vs NVT
1 Merikɨtsɨ Rawiri ti'aitame waɨkawa kani'ukiratsitɨkaitɨniri, pɨkaheuxɨkakai tsepa waɨkawa memika'ɨkaritɨwakai yaxeikɨa katineuhaɨtɨkaitɨni.
1 O rei Davi já estava muito idoso e, por mais cobertores que pusessem sobre ele, não se aquecia.
2 'Ayumieme 'iparewiwamete mɨpaɨ mekatenitahɨawe: «Xeime 'uka 'ɨimari yuxewime tepɨkuwauni para matsi'ɨwiyanikɨ, meta 'a'aurie mutihupunikɨ mɨmatsi'utixɨriyanikɨ».
2 Então seus conselheiros lhe disseram: “Vamos procurar uma jovem virgem para servi-lo e cuidar do senhor, o rei. Ela se deitará em seus braços e o manterá aquecido”.
3 Hikɨ mɨkɨ mekaniukakɨne naitsarie 'ixaheritsixi wahetsɨa 'uka mekuwautɨwetɨ witsimɨ'ane, mekanitaxeiya 'Awitsahaki Tsunemi kiekariyaritsie kiekame, mɨkɨ ti'aitame mekani'atɨirieni.
3 Então procuraram em toda a terra de Israel uma jovem bonita e encontraram Abisague, de Suném, e a levaram ao rei.
4 Mɨkɨ 'uka yemekɨ witsipɨtiyuxexeiyakai, ti'aitame pɨ'ɨwiyakai meta 'apɨrepiniriwakai tita mɨreuyehɨakai, peru ti'aitame mɨkɨ hatsuaku pɨka'ikumayɨa.
4 A jovem, muito bela, passou a cuidar do rei e a servi-lo. O rei, porém, não teve relações sexuais com ela.
5 Merikɨtsɨ 'Aruniyaxi Rawiri nu'aya Kakiti matɨa memeyexei, kaniuyukuha'aritɨani mɨpaɨ 'utaitɨ: «Ti'aitame nepayani». 'Ayumieme yuwaɨkawame kaniwarukuxeɨrieni kuyaxi. Kaxetate kuyaxa miemete meta kawayutsixi kaniwarukuxeɨrieni meta huta tewiyari heimana tamamata kuyaxi 'ihɨwemete.
5 Por essa época, Adonias, filho de Davi e Hagite, começou a se gabar: “Eu assumirei o trono”. Providenciou carruagens e cavaleiros, e também cinquenta homens que serviam como sua guarda de honra.
6 'Aruniyaxi pɨtemaikɨtɨkai 'aixɨa pɨtiyuxexeiyakai yakɨ puyumaikai 'Awitsaruni 'utɨa mieme pɨhɨkɨtɨkai. Paapaya Rawiri hatsuaku pɨka'ita'imaiyaxɨ kemɨtiyurienekai 'Aruniyaxi.
6 Seu pai nunca o havia disciplinado, nem sequer lhe perguntava: “Por que está fazendo isso?”. Adonias havia nascido depois de Absalão e também era muito bonito.
7 'Ayumieme 'Aruniyaxi Kuhawi Tsariwiya nu'aya matɨa mekatenikuxatakaitɨni 'awie meta mawari wewiwame hamatɨa 'Awiyataxi, mɨkɨta mekaniparewieni.
7 Adonias buscou conselho com Joabe, filho de Zeruia, e com o sacerdote Abiatar, e eles o apoiaram em seu plano.
8 'Ikɨta 'Aruniyaxi memɨka'uparewi mepɨhɨkɨtɨkai mawari wewiwame Tsaruki meta Wenahiyaxi Kuyara nu'aya, Natani Kakaɨyari niukameya, Tsimi meta Xeki meta Rawiri kuyaximama memɨkamama.
8 Mas o sacerdote Zadoque, Benaia, filho de Joiada, o profeta Natã, Simei, Reí e a guarda pessoal de Davi se recusaram a apoiar Adonias.
9 Hikɨ 'Aruniyaxi 'Enixukeri haixayari 'aurie katiniutimawa, Tsukereti 'aiyari manukatsie, mana tsikerutsixi memɨwaiyatɨka, tuurutsixi meta muxatsi mekaniwarutimawa. Yu'iwama kaniwaruta'inieni ti'aitame niwemama memɨ'iwamamatɨkaikɨ meta yunaime paratsiyuta te'uximayatamete, Kura kwieyaritsie miemete,
9 Adonias foi à pedra de Zoelete, perto de En-Rogel, onde ofereceu sacrifícios de ovelhas, bois e novilhos gordos. Convidou todos os seus irmãos, os outros filhos do rei Davi, e todos os homens de Judá, oficiais do rei.
10 peru Natani Kakaɨyari niukameya pɨka'uta'ini, Wenahiyaxi meta ti'aitame kuyaximama memɨkamama, meta yu'iwa Tsarumuni pɨka'uta'ini.
10 Mas não convidou o profeta Natã, nem Benaia, nem a guarda pessoal do rei, nem seu irmão Salomão.
11 'Ayumieme Natani Tsarumuni maamaya Wetitsawe, mɨpaɨ katiniuta'iwawiya: «¿Mɨpaɨ petimateri, 'Aruniyaxi Kakiti nu'aya ti'aitame mayuyeitɨaxime, tati'aitɨwame Rawiri 'atsikatimaikaku?
11 Então Natã foi falar com Bate-Seba, mãe de Salomão, e lhe perguntou: “Você está sabendo que Adonias, filho de Hagite, se proclamou rei, e nosso senhor Davi nem sabe?
12 Xɨka pehauyuwikweitsitɨamɨkɨni meta 'aniwe Tsarumuni pehauwikweitsitɨamɨkɨni, keneneupitɨa mɨpaɨ nemɨmatitaxatɨanikɨ:
12 Se deseja salvar a sua vida e a de seu filho Salomão, siga meu conselho.
13 Kenemie ti'aitame Rawiri hetsɨa, mɨpaɨ ketinetahɨawi: “¿Tamɨ ne mati'uximayatsiriwame mɨpaɨ pepɨnetiuhɨritɨa, kename neniwe Tsarumuni ti'aitame 'ayanikekai 'a'utɨma? ¿Kepautɨtɨ hikɨ 'Aruniyaxi ti'aitame pɨhɨkɨ?”
13 Vá depressa ao rei Davi e diga-lhe: ‘Meu senhor, o rei, não jurou a mim que meu filho Salomão certamente seria o próximo rei e se sentaria em seu trono? Então por que Adonias se proclamou rei?’.
14 Mexi 'ekɨ perekuxatani Rawiri hamatɨa neta nepautahani para neta yaxeikɨa nemɨreitahɨawekɨ».
14 E, enquanto você ainda estiver falando com ele, eu virei e confirmarei tudo que disse”.
15 Merikɨte Wetitsawe kaneutahani ti'aitame muyehupu. Mɨkɨri waɨkawa mɨ'ukiratsitɨkaikɨ 'Awitsahaki pi'ɨwiyakai Tsunemi kiekame.
15 O rei Davi, já bastante idoso, estava em seu quarto, onde Abisague cuidava dele. Bate-Seba foi até lá
16 Wetitsawe kepauka muwa munua kaniukatunumakeni hɨxiena. Hikɨ ti'aitame mɨpaɨ katinita'iwawiya:
16 e curvou-se diante do rei. “O que você quer?”, perguntou ele.
17 Hikɨ Wetitsawe mɨpaɨ katinita'eiya:
17 Ela respondeu: “Meu senhor jurou diante do S enhor , seu Deus, que Salomão, o filho de sua serva, certamente seria o próximo rei e se sentaria em seu trono.
18 Peru hikɨ matsi 'Aruniyaxi pɨta ti'aitame payuyeitɨaxime, 'ekɨ 'atsipekatimaikaku yuri ti'aitame pemɨhɨkɨ.
18 Mas, agora, Adonias se proclamou rei, e meu senhor, o rei, nem sabe.
19 Mɨkɨri mawari kanewewieni turutsixi, tsikerutsixi meta muxatsi kaniwarekwini yumɨireme. Hikɨ kaniwaruta'inieni yunaime ti'aitame 'aniwema, mawari wewiwame 'Awiyataxi meta Kuhawi kuyaxi tiwa'aitɨwame. Peru Tsarumuni pɨka'uta'ini 'aixɨa mɨmati'uximayatsirie.
19 Ele ofereceu muitos sacrifícios de bois, novilhos gordos e ovelhas, e convidou todos os filhos do rei para a celebração. Também convidou o sacerdote Abiatar e Joabe, o comandante do exército. Mas não convidou seu servo Salomão.
20 Hikɨ neti'aitɨwame meta ti'aitame, yunaitɨ 'ixaheritsixi mekanita'ikwewani yapemɨtayɨnikɨ, kemɨ'ane mɨtita'aita 'a'utɨma 'a'uwenitsie mayerɨni.
20 Agora, ó meu senhor, o rei, todo o Israel espera que o senhor anuncie quem o sucederá no trono.
21 Mexɨka 'ekɨ yapekatayɨwetɨ pe'umɨni, matsi kwitɨwa 'Aruniyaxi pɨtatsikwini ne meta neniwe Tsarumuni matɨa 'axateyuruwamete wahepaɨ.
21 Se o senhor não tomar uma providência, meu filho Salomão e eu seremos tratados como criminosos quando meu senhor, o rei, morrer”.
22 Mexi 'akuxi Wetitsawe tikuxatakai ti'aitame hamatɨa, Natani Kakaɨyari niukameya kaninuani.
22 Enquanto ela ainda falava com o rei, chegou o profeta Natã.
23 Ti'aitame katinetimani kepauka munua. Hikɨ Natani hɨxiena 'utihɨximakeka,
23 Os servos do rei lhe disseram: “O profeta Natã deseja vê-lo”. Natã entrou, curvou-se com o rosto no chão diante do rei
24 mɨpaɨ Rawiri katiniutahɨawe:
24 e perguntou: “Meu senhor, o rei, decidiu que Adonias será o próximo rei e se sentará em seu trono?
25 Mɨpaɨ nekamatina'iwawiyani yanetimaitɨ mɨkɨ mawari mewewikɨ yumɨireme, turutsixi, muxatsi meta tsikerutsixi memɨwaiyatɨka. Meta yunaime 'aniwema kaniwaruta'inieni, kuyaxi tewa'aitɨwamete, meta mawari wewiwamete 'Awiyataxi mana mɨkɨ yunaitɨ mekatenekwaka mekane'ieka, mɨpaɨ mete'uhiwatɨ hɨxiena: “Ti'aitame 'Aruniyaxi yuheyemekɨ keti'aitani”.
25 Hoje ele ofereceu muitos sacrifícios de bois, novilhos gordos e ovelhas, e convidou todos os filhos do rei para a celebração. Também convidou os comandantes do exército e o sacerdote Abiatar. Estão comendo e bebendo com ele e gritando: ‘Viva o rei Adonias!’.
26 Peru ne pɨkanetsi'uta'ini 'ahetsiemieme nemɨti'uximaya, yaxeikɨa mawari wewiwame Tsaruki meta Wenahiyaxi Kuyara nu'aya meta Tsarumuni pɨka'uta'ini 'aixɨa mɨmati'uximayatsirie.
26 Mas ele não convidou a mim, seu servo, nem ao sacerdote Zadoque, nem a Benaia, filho de Joiada, nem a seu servo Salomão.
27 ¿Kamɨtsɨ 'ekɨ mɨpaɨ petiuta'ai, tame mate'uximayatsiriwamete yapekatarahɨawetɨ, kemɨ'ane 'a'utɨma 'a'uwenitsie mayerɨnikekai?
27 Meu senhor, o rei, fez isso sem informar nenhum de seus conselheiros quem será o próximo rei?”.
28 Merikɨtsɨ mɨpaɨ tiu'enaka, ti'aitame Rawiri mɨpaɨ katiniuta'aita:
28 O rei Davi respondeu: “Chamem Bate-Seba!”. Então ela voltou e ficou em pé diante dele.
29 Hikɨ ti'aitame mɨpaɨ katinitahɨawe:
29 O rei repetiu seu juramento: “Tão certo como vive o S enhor , que me livrou de todos os perigos,
30 hikɨ nekaneye'atɨamɨkɨ kenemɨmatiutahɨawixɨ Yawé 'ixaheritsixi takakaɨyari hɨxie. Hikɨ yanepɨtiyurieni ne kenemɨmatiutahɨawixɨ, 'aniwe Tsarumuni ti'aitame payani ne'utɨma, nehetsiemieme pɨtita'aita.
30 seu filho Salomão será o próximo rei e se sentará em meu trono hoje mesmo, como jurei a você diante do S enhor , o Deus de Israel!”.
31 Hikɨ Wetitsawe ti'aitame hɨxie 'utihɨximakeka, mɨpaɨ kaniutayɨni:
31 Então Bate-Seba se curvou diante do rei com o rosto no chão e exclamou: “Que o rei Davi, meu senhor, viva para sempre!”.
32 'Ana Rawiri mɨpaɨ katiniuta'aita:
32 O rei Davi ordenou: “Chamem o sacerdote Zadoque, o profeta Natã e Benaia, filho de Joiada”. Quando eles chegaram à presença do rei,
33 ti'aitame mɨpaɨ katiniwarutahɨawe:
33 ele lhes disse: “Levem Salomão e meus conselheiros à fonte de Giom. Salomão deve ir montado em minha mula.
34 muwa mawari wewiwame Tsaruki meta Natani Kakaɨyari niukameya hatseiti witsimu'ɨa memeikawirienikɨ, 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame mayanikɨ. Hikɨ 'ana 'awa kuxinetayari xekenetahɨtsi meta xekenetihiwani mɨpaɨ xe'utiyuatɨ: “Ti'aitame Tsarumuni yuheyemekɨ keti'aitani”.
34 Ali o sacerdote Zadoque e o profeta Natã o ungirão rei sobre Israel. Toquem a trombeta e gritem: ‘Viva o rei Salomão!’.
35 Hikɨ mɨpaɨ xeteheyurieme, xekenakunuitɨa Tsarumuni ne'uwenitsie mayerɨnikɨ nehetsiemieme mɨtita'aitakɨ. Karikɨ ne nekanenayexeiya mɨkɨ mɨhɨkɨtɨnikɨ 'Ixaheri kwieyaritsie mɨtita'aita meta Kura kwieyaritsie.
35 Em seguida, acompanhem Salomão de volta para cá, e ele se sentará em meu trono. Será meu sucessor, pois eu decretei que ele reinará sobre Israel e Judá”.
36 Wenahiyaxi Kuyara nu'aya mɨpaɨ katinita'eiya:
36 “Amém!”, respondeu Benaia, filho de Joiada. “Que o S enhor , o Deus de meu senhor, o rei, confirme suas palavras.
37 Ti'aitame Yawé 'ahamatɨa kemɨtiuyeikakai, mɨpaɨta Tsarumuni hamatɨa ketiuyeikani, ketimariwemekɨ pemɨti'aitakai Rawiri ti'aitame, matsi waɨkawa Tsarumuni mariwemekɨ ketiuta'aita.
37 E que o S enhor esteja com Salomão como esteve com meu senhor, o rei, e que torne o reinado de Salomão ainda maior que o seu!”
38 Tsaruki mawari wewiwame, Natani Kakaɨyari niukameya meta Wenahiyaxi Kuyara nu'aya, meta kereteutsixi, pereteutsixi, Tsarumuni mekananutiyeni Rawiri ti'aitame murayatsie, meta me'ihɨtɨ 'auriena mekaneutiwetɨkateitɨni kepauka Kikuni haixayari hepa kɨatsata memukahukai.
38 Então o sacerdote Zadoque, o profeta Natã, Benaia, filho de Joiada, e a guarda pessoal do rei levaram Salomão à fonte de Giom, e Salomão foi montado na mula que pertencia ao rei Davi.
39 Meheta'axɨaka mawari wewiwame Tsaruki hatseiti 'awata mɨyema kanewatihana 'ixuriki tukiyarita Kakaɨyari hetsiemieme muyepatsieta meiyehanakai, hikɨ Tsarumuni kaniukawirieni mu'uyatsie. Meta 'awa mekaniutahɨtsieni, hikɨ yunaitɨ teɨteri mɨpaɨ mekateniuhiwa: «Ti'aitame Tsarumuni yuheyemekɨ keti'aitani».
39 Ali o sacerdote Zadoque pegou uma vasilha de óleo da tenda sagrada e ungiu Salomão. Em seguida, tocaram a trombeta, e todo o povo gritou: “Viva o rei Salomão!”.
40 Mɨpaɨ tiuyɨku, yunaitɨ mekanekɨne 'utɨmana, pirikɨxakɨ mete'ukayuitɨwatɨ meta me'utihiwatɨ karima temawierikakɨ. Kwinimieme yemekɨ pɨtiyu'eniɨriɨkɨkai wahiwari, kwie 'ɨaritɨ puwatayuanekai.
40 E todos acompanharam Salomão, tocando flautas e soltando gritos de alegria. A celebração era tão animada e barulhenta que fazia o chão tremer.
41 Hikɨ 'Aruniyaxi meta yu'inierima yunaitɨ metekwatɨ mekatenitahayewarɨmekaitɨniri kepauka yuariya memu'eni. Kuhawi 'awa yuariyaya 'u'enieka, mɨpaɨ kaniutayɨni:
41 Adonias e seus convidados ouviram a celebração bem na hora em que terminavam o banquete. Quando Joabe ouviu o som da trombeta, perguntou: “O que está acontecendo? Por que a cidade está nesse alvoroço?”.
42 Kuhawi 'akuxi tikuxatakaku Kunatani kaninuani, mawari wewiwame 'Awiyataxi nu'aya.
42 Enquanto ele ainda falava, chegou Jônatas, filho do sacerdote Abiatar. “Entre”, disse-lhe Adonias. “Você é um homem de bem. Com certeza traz boas notícias.”
43 Hikɨ Kunatani mɨpaɨ 'Aruniyaxi katiniutahɨawe:
43 “Pelo contrário!”, respondeu Jônatas. “O rei Davi, nosso senhor, proclamou Salomão o novo rei!
44 Metatsiere kaniwaruta'aitɨani Tsaruki mawari wewiwame, Natani Kakaɨyari niukameya meta Wenahiyaxi Kuyara nu'aya metatsiere kereteutsixi, pereteutsixi, Tsarumuni memanutiyenikɨ ti'aitame murayatsie.
44 Enviou-o à fonte de Giom acompanhado do sacerdote Zadoque, do profeta Natã e de Benaia, filho de Joiada, sob a proteção da guarda pessoal do rei. Salomão ia montado na mula que pertence ao rei,
45 Tsaruki Natani matɨa ti'aitame mayanikɨ hatseiti witsimu'ɨa mekaneikawirieni Kikuni paitɨ. Muwa paitɨ mekaneitsutɨani teɨteri me'utihiwatɨ temawierikakɨ meta kiekaritsie yaxeikɨa mepeyuxeɨrie. 'Ayumieme mɨkɨ hiwari kana'eniɨriɨkɨni.
45 e Zadoque e Natã o ungiram rei na fonte de Giom. Acabam de voltar, e a cidade inteira está festejando com grande alegria. Esse é o motivo de todo esse alvoroço.
46 Metatsiere 'ari Tsarumuni ti'aitame 'uwenieyatsie kanayerɨni,
46 Além disso, agora mesmo Salomão está sentado no trono real,
47 meta paratsiyuta te'uximayatamete tati'aitɨwame Rawiri mekaneiwaɨritɨatɨwekaitɨni mɨyamɨtiuyurikɨ. Mɨpaɨ paitɨ matsi mekateneikɨhɨawekaitɨni Kakaɨyari Tsarumuni matsi waɨkawa mariweme kehayeitɨani keyuri Rawiri, meta matsi mariwemekɨ ketiuta'aita keyuri Rawiri. Hikɨ ti'aitame Rawiri mɨpaɨ rahɨawarɨwatɨ yu'utatsie 'akaitɨ kananakatutsire
47 e todos os oficiais do rei foram cumprimentar Davi e lhe disseram: ‘Que o seu Deus torne a fama de Salomão ainda maior que a sua, e que o reinado de Salomão seja ainda maior que o seu!’. E, deitado na cama, o rei curvou-se em adoração
48 hikɨ mɨpaɨ kanetayɨni: “'Aixɨa kerahɨawarɨwani Yawé 'ixaheritsixi takakaɨyari, hikɨ mɨnetsi'upitɨa nemixeiyakɨ ne'utɨma mɨtita'aita, ne'uwenitsie 'akaime”.
48 e disse: ‘Louvado seja o S enhor , o Deus de Israel, que hoje escolheu um sucessor para sentar-se em meu trono enquanto ainda estou vivo para ver isso acontecer’.”
49 Hikɨ mɨpaɨ mete'u'enanaka, yunaitɨ 'Aruniyaxi 'inierimama me'anuku'uka mekaneutayeixɨani waɨkawa memamatɨ.
49 Então, em pânico, os convidados de Adonias se levantaram da mesa do banquete e se dispersaram.
50 'Aruniyaxi, waɨkawa Tsarumuni makatɨ, 'ixuriki tukiyari manuwe kaneuyuta'una, mawari wewiwame 'awateyatsie katinawiyakaitɨni.
50 Adonias, com medo de Salomão, correu para a tenda sagrada e se agarrou às pontas do altar.
51 Hikɨ yapauka ti'aitame Tsarumuni mɨpaɨ pɨtiutaxatɨarie:
51 Salomão soube que Adonias, por medo, estava agarrado às pontas do altar e dizia: “Que o rei Salomão jure hoje que não matará a mim, seu servo!”.
52 Hikɨ Tsarumuni mɨpaɨ kaniutayɨni:
52 Salomão respondeu: “Se ele for leal, não se tocará num só fio de cabelo de sua cabeça. Mas, se ele demonstrar más intenções, morrerá”.
53 Hikɨ ti'aitame Tsarumuni katiniutanɨ'ani mɨwitɨkiemiekɨ. Kepauka 'Aruniyaxi munua, kaniutihɨximakeni ti'aitame Tsarumuni hɨxie, hikɨ mɨkɨ kanitanɨ'ani yukie mɨyemiekɨ.
53 Então o rei Salomão mandou chamar Adonias, e eles o retiraram de junto do altar. Ele veio e se curvou diante do rei Salomão, que lhe disse: “Vá para casa”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.