1 Reis 11
hch (HCH) vs NVI
1 Merikɨte Tsarumuni yɨmɨireme 'ukari waruxeiyaka kaniwarutihiwe'erieni. Parahuni niweya 'utiwitɨkatɨtɨ, yuwaɨkawa hipame kaniwarutiwitɨnita, muhawitsixi, 'amunitsixi, 'erumitsixi, Tsiruniyu kiekatari meta hetitsixi teɨteriyari, mɨkɨ 'ukari yunaitɨ 'ateewa kiekatari mepɨhɨkɨtɨkai,
1 O rei Salomão amou muitas mulheres estrangeiras, além da filha do faraó. Eram mulheres moabitas, amonitas, edomitas, sidônias e hititas.
2 hipame nuiwarite waniwema mepɨhɨkɨtɨkai Yawé wahetsiemieme mɨpaɨ putayɨkai, mɨpaɨ tiwarahɨawetɨ 'ixaheritsixi: «Xepɨkawawitɨtɨweni meta mɨkɨ mepɨkaxewitɨtɨweni, ne yurikɨ mɨpaɨ nekanaineni xɨka xewarutiwitɨni mɨkɨ mepɨxeheuyexɨrieni xe'iyaritsie para xemɨwarayexeiyanikɨ hipame pɨta kakaɨyarixi». Mɨkɨ 'ukari Tsarumuni kaniwarutiwitɨni meta kaniwarutihiwe'erieni.
2 Elas eram das nações sobre as quais o Senhor tinha dito aos israelitas: "Vocês não poderão tomar mulheres dentre essas nações, porque elas os farão desviar-se para seguir os seus deuses". No entanto, Salomão apegou-se amorosamente a elas.
3 'Atahuta tsienituyari mepɨyupaɨmekai 'ɨitamama mɨkɨ te'aitamete waniwema mepɨhɨkɨtɨkai, haika tsienituyari mepɨtuxexerimamatɨkai, mɨkɨ 'ukari yunaitɨ 'axamekaniyurieni 'iyarieyatsie.
3 Casou com setecentas princesas e trezentas concubinas, e as suas mulheres o levaram a desviar-se.
4 Mɨpaɨ katiniɨyɨni, kepauka Tsarumuni 'ukiratsi matɨa, 'ɨitamama 'iyarieya mekaneuyehɨani, hipame kakaɨyarixi pɨta warayexeiyatɨ kanayani, Yawé yukakaɨyari hetsɨa yapɨkatikatɨa yuheyemekɨ paapaya Rawiri kemɨtikatɨa.
4 À medida que Salomão foi envelhecendo, suas mulheres o induziram a voltar-se para outros deuses, e o seu coração já não era totalmente dedicado ao Senhor, o seu Deus, como fora o coração do seu pai Davi.
5 Matsi pɨta, Tsarumuni 'Atsitaruti titewakame kanayexeiyakaitɨni tsiruniyutsixi wakakaɨyaritɨme meta Muruki titewakame 'axamɨ'ane 'amunitsixi wakakaɨyari.
5 Ele seguiu os postes sagrados, a deusa dos sidônios, e Moloque, o repugnante deus dos amonitas.
6 Mɨyatɨtɨri Tsarumuni Yawé kemɨkatinake katiniuyurieni, heitseriemekɨ yapɨkatikamiekai hetsiena mieme, paapaya Rawiri kemɨtikatɨa.
6 Dessa forma Salomão fez o que o Senhor reprova; não seguiu completamente o Senhor, como o seu pai Davi.
7 Mɨkɨ tukaritsie pɨtiyurienekai Tsarumuni kepauka, Kerutsareme tau manatineika hepatsie xeime yemuritsie mitawewi tuki muhawitsixi wakakaɨyari 'axamɨ'ane Kemuxi hetsiemieme, xeimeta tsiere kaniutawewieni 'amunitsixi wakakaɨyari 'axamɨ'ane Muruki hetsiemieme.
7 No monte que fica a leste de Jerusalém, Salomão construiu um altar para Camos, o repugnante deus de Moabe, e para Moloque, o repugnante deus dos amonitas.
8 Yaxeikɨata katiniuyurieni yu'ɨitama 'ateewa memɨkiekataritɨkai wahetsiemieme, mɨkɨ 'ɨkwa memɨwatairietɨwenikɨ meta memɨtewamawirietɨwenikɨ yukakaɨyarixi.
8 Também fez altares para os deuses de todas as suas outras mulheres estrangeiras, que queimavam incenso e ofereciam sacrifícios a eles.
9 Hikɨ Yawé, 'Ixaheri Kakaɨyarieya, kaniuyeha'ani Tsarumuni hepaɨtsita 'iyarieya hetsiena mieme mɨkayukɨhɨawekaikɨri, tsepanetɨ hutakɨa Tsarumuni hɨxie muyuhekɨatakai,
9 O Senhor irou-se contra Salomão por ter-se desviado do Senhor, o Deus de Israel, que lhe havia aparecido duas vezes.
10 'iku'imaiyatɨ hipame kakaɨyarixi mɨkawaranukuweweiyanikɨ. Tsarumuni mɨkɨ Yawé 'aitsikaya mɨkahaye'atɨakɨ,
10 Embora ele tivesse proibido Salomão de seguir outros deuses, Salomão não obedeceu à ordem do Senhor.
11 Yawé mɨpaɨ katinitahɨawe: «Mɨya pemɨtikamiekɨ, netɨratu meta ne'aitsikate pemɨkahaye'atɨakɨ nemɨmatsiyetuiri, mɨpaɨ ketinemaika nepɨmatsinawairieni hakewa pemɨre'aita, xeime pɨta nepɨyetuirieni meti'uximayatsiriwame.
11 Então o Senhor disse a Salomão: "Já que essa é a sua atitude e você não obedeceu à minha aliança e aos meus decretos, os quais lhe ordenei, certamente lhe tirarei o reino e o darei a um dos seus servos.
12 Peru, 'apaapa nemɨnaki'eriekɨ Rawiri, mɨpaɨ nepɨkatiyurieni pe'ayeyurikaku, matsi 'aniwe ti'aitakakuke nepinawairieni.
12 No entanto, por amor a Davi, seu pai, não farei isso enquanto você viver. Eu o tirarei da mão do seu filho.
13 Meta mɨkɨ, tsiere 'a'ukiyari Rawiri nemɨnaki'eriekɨ meta Kerutsareme, naime nepɨka'inawairieni, matsi xeinuiwari nepihayewirieni, hikɨri 'ari nekanenayexeiya».
13 Mas, não tirarei dele o reino inteiro, eu lhe darei uma tribo por amor de Davi, meu servo, e por amor de Jerusalém, a cidade que escolhi".
14 Hikɨ 'ayumieme, Yawé xeime kaniuyuitɨani Harari titewakame 'erumi tewiyari, 'Erumi kwieyaritisie te'aitamete waniwe, Tsarumuni 'aye'uniekame kanayeitɨani.
14 Então o Senhor levantou contra Salomão um adversário, o edomita Hadade, da linhagem real de Edom.
15 Hikɨ, meripaitɨ Rawiri 'erumitsixi muwakwinekaitsie, kuyaxi tiwa'aitɨwame Kuhawi, kaneyakaitɨni warekateukuke 'ixaheritsixi memekwi'iwakai meheyukwitɨwetɨ, hikɨ mexi mana me'u'uwakai mepɨwarukwi yunaime 'ukitsi 'Erumi kiekatari.
15 Anteriormente, quando Davi estava lutando contra Edom, Joabe, o comandante do exército, que tinha ido para lá enterrar os mortos, exterminara todos os homens de Edom.
16 Kuhawi meta kuyaxi 'ixaheritsixi hamatɨana memu'uwakai mana mekaniyuhayewa 'ataxewi metseriyari, kepaukake memɨwarukwi yunaime 'ukitsi 'Erumi kiekatari.
16 Joabe e todo o exército israelita permaneceram lá seis meses, até matarem todos os edomitas.
17 Peru Harari, 'ana 'akuxi temaikɨ hɨkɨtɨtɨ, kaniutayuni 'Ekipitu paitɨ hipame paratsiyuta te'uximayatamete 'erumitsixi warawitɨtɨ paapaya memɨparewiekai.
17 Mas Hadade, sendo ainda um menino, fugiu para o Egito com alguns dos oficiais edomitas que tinham servido a seu pai.
18 Mɨkɨ Mariyani mekaniyekɨne hikɨ Parani paitɨ mekaniu'axɨani, mana hipatɨ teɨteri mekaniwarutinɨni mana kiekatari. Mana memɨyekɨ mekanekɨne 'Ekipitu paitɨ, hikɨ mana Parahuni hetsɨa mekaniyutaxata, mɨkɨ kwieyaritsie ti'aitame hetsɨa, mɨkɨ kii Harari kaniumini meta puyuhɨritɨa mɨtiwamikwanikɨ metatsiere kwie kaniwaruxatɨani.
18 Partiram de Midiã e foram a Parã. Lá reuniram alguns homens e foram ao Egito, até o faraó, rei do Egito, que deu uma casa e terras a Hadade e lhe forneceu alimento.
19 Parahuni Harari 'aixɨa katiniuxeiya, hikɨ 'ɨyaya mayanikɨ kaniwitɨtɨani yukwe, yɨ'ɨya Tapenetsi 'iwaya.
19 O faraó acolheu bem a Hadade, a ponto de dar-lhe em casamento uma irmã de sua própria mulher, a rainha Tafnes.
20 Tapenetsi 'iwaya xeime nunutsi kanayexeiya, mɨkɨ Kenuwati katiniterɨwa, hikɨ Tapenetsi paratsiyuta katiniti'ɨkitɨani. Mɨyatɨtɨri Kenuwati Parahuni niwemama wahamatɨa kaniutawere.
20 A irmã de Tafnes deu-lhe um filho, chamado Genubate, que fora criado por Tafnes no palácio real. Ali Genubate viveu com os próprios filhos do faraó.
21 Harari 'Ekipitu 'uyeikatɨ katiniutamarieni kename hemɨkairi Rawiri meta Kuhawi, kuyaxi mɨtiwa'aitɨwametɨkai. Hikɨ Harari Parahuni mɨpaɨ katiniutahɨawe:
21 Enquanto estava no Egito, Hadade soube que Davi tinha descansado com seus antepassados e que Joabe, o comandante do exército, também estava morto. Então Hadade disse ao faraó: "Deixa-me voltar para a minha terra".
22 Parahuni mɨpaɨ katinita'iwawiya:
22 "O que lhe falta aqui para que você queira voltar para a sua terra? ", perguntou o faraó. "Nada me falta", respondeu Hadade, "mas deixa-me ir! "
23 Yaxeikɨa Kakaɨyari, Xetsuni 'Erihara nu'aya kaniupitɨani Tsarumuni maye'unie mayanikɨ. Xetsuni, puyuta'unakai Harari-'Etsexi Tsuwa kwieyaritsie ti'aitame ti'uximayatsirietɨ,
23 E Deus fez um outro adversário levantar-se contra Salomão: Rezom, filho de Eliada, que tinha fugido do seu senhor, Hadadezer, rei de Zobá.
24 mɨkɨ kaniwarukuxeɨrieni 'axamete'u'iyarime, mɨkɨta wa'ukiyari kanayuyeitɨani. Kepauka Rawiri tsiriyutsixi mɨwara'iwaxɨ, mɨkɨ 'axamemɨte'u'iyari mekanekɨne Ramatsiku paitɨ, mana mɨkɨ mete'aitatɨ mekanakɨne.
24 Quando Davi destruiu o exército de Zobá, Rezom reuniu alguns homens e tornou-se líder de um bando de rebeldes. Eles foram para Damasco, onde se instalaram e assumiram o controle.
25 Mɨpaɨ 'uyɨka Xetsuni ti'aitame kanayani Tsiriya kwieyaritsie. Kepauka Tsarumuni 'amuyeikakai, Xetsuni 'Ixaheri naye'uxiwe'eriekaitɨni mɨkɨ meye'unie kanayani, mɨpaɨ meteyurietɨ kwinimieme mekatenikwinitɨani Harari yunaitɨ.
25 Rezom foi adversário de Israel enquanto Salomão viveu, e trouxe-lhe muitos problemas, além dos causados por Hadade. Assim Rezom governou a Síria e foi hostil para com Israel.
26 Metatsiere Keruwuhani Nawati nu'aya, ti'aitame Tsarumuni 'aye'unietɨ kanayani ti'uximayatsirietɨtɨ. Mɨkɨ Keruwuhani 'Epɨrahini nuiwarieya hetsie pumiemetɨkai, Tserera kiekariyaritsie kiekame, maamaya pɨtitewakai Tseruha meta pɨwiuratɨkai.
26 Também Jeroboão, filho de Nebate, rebelou-se contra o rei. Ele era um dos oficiais de Salomão, um efraimita de Zeredá, e a sua mãe era uma viúva chamada Zerua.
27 Kepauka Keruwuhani Tsarumuni 'aye'unietɨ matɨa pɨtiuyɨ Tsarumuni Rawiri kiekariena ti'uximayakaku kwie heukawiwiwatɨ hakuweriritakaku, paapaya Rawiri kiekariena kuraruyatsie mɨranunanikɨ.
27 E foi assim que ele se revoltou contra o rei: Salomão tinha construído o Milo e havia tapado a abertura no muro da cidade de Davi, seu pai.
28 Keruwuhani yunaitɨ 'aixɨa metenixeiyakaitɨni, merikɨte kepauka Tsarumuni mixei 'aixɨa ti'uximayakame kanihɨritɨani raheteme memɨte'uximaya mɨwaxeiyanikɨ mɨpaɨ mekateni'uximayakaitɨni Kutse nuiwarimama.
28 Ora, Jeroboão era homem capaz, e, quando Salomão viu como ele fazia bem o seu trabalho, encarregou-o de todos os que faziam trabalho forçado, pertencentes às tribos de José.
29 Heiwa Keruwuhani Kerutsareme kiekariyaritsie 'ayeyaku, huyeta Kakaɨyari niukameya 'Ahiyaxi Tsiru kiekame kanenukunake, mɨkɨ mata hekwame newawiekaitɨni. Yuxaɨta yuhutatɨ yeuta meniyɨakaitɨni.
29 Naquela ocasião, Jeroboão saiu de Jerusalém, e Aías, o profeta de Siló, que estava usando uma capa nova, encontrou-se com ele no caminho. Os dois estavam sozinhos no campo,
30 Hikɨ 'Ahiyaxi mata mewawiekai 'enutihurieka, kanititsanaxɨani tamamata heimana hutame kanayexɨrieni,
30 e Aías segurou firmemente a capa que estava usando e a rasgou em doze pedaços.
31 mɨpaɨ Keruwuhani katiniutahɨawe: «'Ekɨ kenanuhuri 'ahetsiemieme tamamata paɨmeme, mɨpaɨtsɨ Yawé 'Ixaheri Kakakaɨyarieya kanaineni: “Hikɨri Tsarumuni nekaninawairiemɨkɨ mɨra'aitatsie, 'ekɨ pɨta nekamenipitɨamɨkɨ tamamata nuiwariyari.
31 Então disse a Jeroboão: "Apanhe dez pedaços para você, pois assim diz o Senhor, o Deus de Israel: ‘Saiba que vou tirar o reino das mãos de Salomão e dar a você dez tribos.
32 Mɨkɨ xeinuiwari xeikɨa nepihayewirieni, neti'uximayatsiriwame Rawiri nemɨnaki'eriekɨ meta Kerutsareme, mɨkɨ kiekari pɨhɨkɨ nemenayexei yunaime 'Ixaheri nuiwarimama watsata.
32 Mas, por amor ao meu servo Davi e à cidade de Jerusalém, a qual escolhi dentre todas as tribos de Israel, ele terá uma tribo.
33 Mɨpaɨ nepɨtiyurieni mɨkɨ mɨnetsi'uku'eirikɨ, 'Atsitaruti mayexeiyakɨ tsiruniyutsixi wakakaɨyari meta Kemuxi muhawitsixi wakakaɨyari, metatsiere Muruki 'amunitsixi wakakaɨyari. Tsarumuni nehuyeta pɨka'umie, yapɨkatiyuriwe kemɨnetinake, pɨkaraye'atɨa ne'aitsikatsie ne'inɨari niukiyaritsie, yupaapa Rawiri hepaɨ pɨkatikatɨa.
33 Farei isso porque eles me abandonaram e adoraram os postes sagrados, deusa dos sidônios, Camos, deus dos moabitas, e Moloque, deus dos amonitas, e não andaram nos meus caminhos, nem fizeram o que eu aprovo, nem obedeceram aos meus decretos e as minhas ordenanças, como fez Davi, pai de Salomão.
34 »”Peru, naime nepɨka'inawairieni mɨra'aitatsie Tsarumuni, matsi nepihayewa mɨtita'aitakɨ 'ayeyuritɨ kemɨreutere, neti'uximayatsiriwame Rawiri nemɨnaki'eriekɨ, nemenayexei meta yamɨtikatɨakɨ ne'inɨari niukiyaritsie meta ne'aitsikatetsie.
34 " ‘Mas não tirarei o reino todo das mãos de Salomão; eu o fiz governante todos os dias de sua vida por amor ao meu servo Davi, a quem escolhi e que obedeceu aos meus mandamentos e aos meus decretos.
35 Nu'aya pɨta nepɨnawairieni, 'ekɨta nepɨmatsiyetuirieni tamamata nuiwarite.
35 Tirarei o reino das mãos do seu filho e darei dez tribos a você.
36 Peru nu'aya xeime hɨkɨame nepɨyetuirieni xeikɨa, Rawiri nuiwarimama memiyeweiyanikɨ mete'aitatɨ, kɨxeme hepaɨ memɨhekɨariwiekakɨ Kerutsaremetsie, kiekari nemenayexeitsie mana nemukanikɨ.
36 Darei uma tribo ao seu filho a fim de que o meu servo Davi sempre tenha diante de mim um descendente no trono em Jerusalém, a cidade onde eu quis pôr o meu nome.
37 'Ekɨta, ti'aitame nepɨmatsihayeitɨani 'Ixaheri kwieyaritsie, kemɨmatinake mana pemɨtita'aitakɨ naitsarie.
37 Quanto a você, eu o farei governar tudo o que o seu coração desejar; você será rei de Israel.
38 Xɨka naimetsie yapetikamieni kenemati'aitɨa meta xɨka nehuyeta pe'umieni, yapetiyurienetɨ kemɨnetinake meta peraye'atɨwatɨ ne'aitsikatsie meta ne'inɨari niukiyaritsie, netsiparewiwame Rawiri mɨreye'atɨa hepaɨ, ne 'ana 'ahamatɨa nekaniuyeikamɨkɨ. Ne nepɨmatsipitɨani 'anuiwari yuheyemekɨ te'aitamete memɨhɨkɨtɨnikɨ Rawiri kenemɨtiupitɨa, 'Ixaheri kwieyari nepɨmatsiyetuirieni.
38 Se você fizer tudo o que eu lhe ordenar e andar nos meus caminhos e fizer o que eu aprovo, obedecendo aos meus decretos e aos meus mandamentos, como fez o meu servo Davi, estarei com você. Edificarei para você uma dinastia tão permanente quanto a que edifiquei para Davi, e darei Israel a você.
39 Ne nepɨwa'uximatɨani Rawiri nuiwarimama, peru yuheyemekɨ pɨkatixaɨ”».
39 Humilharei os descendentes de Davi por causa disso, mas não para sempre’ ".
40 Hikɨ Tsarumuni, mɨpaɨ 'ayumieme Keruwuhani pɨmiemɨkɨkai, peru mɨkɨ kaniyuta'una 'Ekipitu paitɨ hikɨ mana kaniyuhayewa, ti'aitame Tsitsaki 'iparewiekaku, mana puyuhayewaxɨ kepaukake Tsarumuni mumɨ.
40 Salomão tentou matar Jeroboão, mas ele fugiu para o Egito, para o rei Sisaque, e lá permaneceu até a morte de Salomão.
41 Hipatɨta kemɨtiɨyɨ Tsarumuni ti'aitakaku, meta kemɨtimaiwekai metatsiere naime kemɨtiuyuri, mɨkɨ katinaka'utɨarieni kemɨtiuyɨ xapayaritsie Tsarumuni xapayatsie,
41 Os demais acontecimentos do reinado de Salomão, tudo o que fez e a sabedoria que teve, estão todos escritos nos registros históricos de Salomão.
42 mɨkɨ huta tewiyari wiyari Kerutsareme 'ukaitɨ katiniuta'aita naitsarie 'Ixaheri kwieyaritsie.
42 Salomão reinou quarenta anos em Jerusalém sobre todo o Israel.
43 Kepauka mumɨ, kaniukateukieni Rawiri kiekariena, mɨpaapayatɨkai, hikɨ nu'aya Xuwuhani kanitsutɨani ti'aitatɨ 'utɨmana.
43 Então descansou com os seus antepassados e foi sepultado na cidade de Davi, seu pai. E o seu filho Roboão foi o seu sucessor.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.