1 Reis 11
hch (HCH) vs NTLH
1 Merikɨte Tsarumuni yɨmɨireme 'ukari waruxeiyaka kaniwarutihiwe'erieni. Parahuni niweya 'utiwitɨkatɨtɨ, yuwaɨkawa hipame kaniwarutiwitɨnita, muhawitsixi, 'amunitsixi, 'erumitsixi, Tsiruniyu kiekatari meta hetitsixi teɨteriyari, mɨkɨ 'ukari yunaitɨ 'ateewa kiekatari mepɨhɨkɨtɨkai,
1 Salomão amou muitas mulheres estrangeiras. Além da filha do rei do Egito, ele casou com mulheres heteias e com mulheres dos países de Moabe, Amom, Edom e Sidom.
2 hipame nuiwarite waniwema mepɨhɨkɨtɨkai Yawé wahetsiemieme mɨpaɨ putayɨkai, mɨpaɨ tiwarahɨawetɨ 'ixaheritsixi: «Xepɨkawawitɨtɨweni meta mɨkɨ mepɨkaxewitɨtɨweni, ne yurikɨ mɨpaɨ nekanaineni xɨka xewarutiwitɨni mɨkɨ mepɨxeheuyexɨrieni xe'iyaritsie para xemɨwarayexeiyanikɨ hipame pɨta kakaɨyarixi». Mɨkɨ 'ukari Tsarumuni kaniwarutiwitɨni meta kaniwarutihiwe'erieni.
2 Casou com elas, mesmo sabendo que o Senhor Deus havia ordenado aos israelitas que não casassem com mulheres estrangeiras porque elas fariam com que os corações deles se voltassem para outros deuses.
3 'Atahuta tsienituyari mepɨyupaɨmekai 'ɨitamama mɨkɨ te'aitamete waniwema mepɨhɨkɨtɨkai, haika tsienituyari mepɨtuxexerimamatɨkai, mɨkɨ 'ukari yunaitɨ 'axamekaniyurieni 'iyarieyatsie.
3 Salomão casou com setecentas princesas e também teve trezentas concubinas . Elas fizeram com que ele se afastasse de Deus
4 Mɨpaɨ katiniɨyɨni, kepauka Tsarumuni 'ukiratsi matɨa, 'ɨitamama 'iyarieya mekaneuyehɨani, hipame kakaɨyarixi pɨta warayexeiyatɨ kanayani, Yawé yukakaɨyari hetsɨa yapɨkatikatɨa yuheyemekɨ paapaya Rawiri kemɨtikatɨa.
4 e, quando ele já estava velho, fizeram com que o seu coração se voltasse para deuses estrangeiros. Ele não foi fiel ao Senhor , seu Deus, como Davi, o seu pai, havia sido.
5 Matsi pɨta, Tsarumuni 'Atsitaruti titewakame kanayexeiyakaitɨni tsiruniyutsixi wakakaɨyaritɨme meta Muruki titewakame 'axamɨ'ane 'amunitsixi wakakaɨyari.
5 Salomão adorou Astarote , a deusa de Sidom, e Moloque , o nojento deus de Amom.
6 Mɨyatɨtɨri Tsarumuni Yawé kemɨkatinake katiniuyurieni, heitseriemekɨ yapɨkatikamiekai hetsiena mieme, paapaya Rawiri kemɨtikatɨa.
6 Ele pecou contra o Senhor e não foi fiel a ele como Davi, o seu pai, havia sido.
7 Mɨkɨ tukaritsie pɨtiyurienekai Tsarumuni kepauka, Kerutsareme tau manatineika hepatsie xeime yemuritsie mitawewi tuki muhawitsixi wakakaɨyari 'axamɨ'ane Kemuxi hetsiemieme, xeimeta tsiere kaniutawewieni 'amunitsixi wakakaɨyari 'axamɨ'ane Muruki hetsiemieme.
7 Na montanha que ficava a leste de Jerusalém, ele construiu um lugar para a adoração de Quemos, o nojento deus de Moabe, e um lugar para a adoração de Moloque, o nojento deus de Amom.
8 Yaxeikɨata katiniuyurieni yu'ɨitama 'ateewa memɨkiekataritɨkai wahetsiemieme, mɨkɨ 'ɨkwa memɨwatairietɨwenikɨ meta memɨtewamawirietɨwenikɨ yukakaɨyarixi.
8 Também construiu lugares de adoração, onde todas as suas mulheres estrangeiras queimavam incenso e ofereciam sacrifícios aos seus próprios deuses.
9 Hikɨ Yawé, 'Ixaheri Kakaɨyarieya, kaniuyeha'ani Tsarumuni hepaɨtsita 'iyarieya hetsiena mieme mɨkayukɨhɨawekaikɨri, tsepanetɨ hutakɨa Tsarumuni hɨxie muyuhekɨatakai,
9 — ausente —
10 'iku'imaiyatɨ hipame kakaɨyarixi mɨkawaranukuweweiyanikɨ. Tsarumuni mɨkɨ Yawé 'aitsikaya mɨkahaye'atɨakɨ,
10 — ausente —
11 Yawé mɨpaɨ katinitahɨawe: «Mɨya pemɨtikamiekɨ, netɨratu meta ne'aitsikate pemɨkahaye'atɨakɨ nemɨmatsiyetuiri, mɨpaɨ ketinemaika nepɨmatsinawairieni hakewa pemɨre'aita, xeime pɨta nepɨyetuirieni meti'uximayatsiriwame.
11 e disse: — Você quebrou a sua
12 Peru, 'apaapa nemɨnaki'eriekɨ Rawiri, mɨpaɨ nepɨkatiyurieni pe'ayeyurikaku, matsi 'aniwe ti'aitakakuke nepinawairieni.
12 No entanto, por amor a Davi, o seu pai, eu não farei isso enquanto você estiver vivo, mas durante o reinado do seu filho.
13 Meta mɨkɨ, tsiere 'a'ukiyari Rawiri nemɨnaki'eriekɨ meta Kerutsareme, naime nepɨka'inawairieni, matsi xeinuiwari nepihayewirieni, hikɨri 'ari nekanenayexeiya».
13 E não tomarei dele o reino inteiro, mas deixarei que ele fique com uma tribo , por causa do meu servo Davi e por causa de Jerusalém, que escolhi para ser a minha cidade.
14 Hikɨ 'ayumieme, Yawé xeime kaniuyuitɨani Harari titewakame 'erumi tewiyari, 'Erumi kwieyaritisie te'aitamete waniwe, Tsarumuni 'aye'uniekame kanayeitɨani.
14 O Senhor Deus fez com que Hadade se virasse contra Salomão. Hadade era da família do rei de Edom. Muito antes disso, quando Davi tinha conquistado Edom, Joabe, o comandante do exército de Israel, havia ido até lá para sepultar os mortos. Ele e os seus soldados ficaram ali seis meses e durante esse tempo mataram todos os homens de Edom.
15 Hikɨ, meripaitɨ Rawiri 'erumitsixi muwakwinekaitsie, kuyaxi tiwa'aitɨwame Kuhawi, kaneyakaitɨni warekateukuke 'ixaheritsixi memekwi'iwakai meheyukwitɨwetɨ, hikɨ mexi mana me'u'uwakai mepɨwarukwi yunaime 'ukitsi 'Erumi kiekatari.
15 — ausente —
16 Kuhawi meta kuyaxi 'ixaheritsixi hamatɨana memu'uwakai mana mekaniyuhayewa 'ataxewi metseriyari, kepaukake memɨwarukwi yunaime 'ukitsi 'Erumi kiekatari.
16 — ausente —
17 Peru Harari, 'ana 'akuxi temaikɨ hɨkɨtɨtɨ, kaniutayuni 'Ekipitu paitɨ hipame paratsiyuta te'uximayatamete 'erumitsixi warawitɨtɨ paapaya memɨparewiekai.
17 Somente escaparam Hadade e alguns escravos edomitas que pertenciam ao seu pai. Eles fugiram para o Egito. Naquele tempo Hadade ainda era menino.
18 Mɨkɨ Mariyani mekaniyekɨne hikɨ Parani paitɨ mekaniu'axɨani, mana hipatɨ teɨteri mekaniwarutinɨni mana kiekatari. Mana memɨyekɨ mekanekɨne 'Ekipitu paitɨ, hikɨ mana Parahuni hetsɨa mekaniyutaxata, mɨkɨ kwieyaritsie ti'aitame hetsɨa, mɨkɨ kii Harari kaniumini meta puyuhɨritɨa mɨtiwamikwanikɨ metatsiere kwie kaniwaruxatɨani.
18 Eles saíram de Midiã e foram até Parã, onde alguns homens se juntaram a eles. Então viajaram para o Egito e foram falar com Faraó, rei daquele país. Este deu a Hadade um pedaço de terra e uma casa e lhe forneceu comida.
19 Parahuni Harari 'aixɨa katiniuxeiya, hikɨ 'ɨyaya mayanikɨ kaniwitɨtɨani yukwe, yɨ'ɨya Tapenetsi 'iwaya.
19 Hadade ganhou a amizade do rei, e ele lhe deu sua cunhada, a irmã da rainha Tafnes, em casamento.
20 Tapenetsi 'iwaya xeime nunutsi kanayexeiya, mɨkɨ Kenuwati katiniterɨwa, hikɨ Tapenetsi paratsiyuta katiniti'ɨkitɨani. Mɨyatɨtɨri Kenuwati Parahuni niwemama wahamatɨa kaniutawere.
20 A esposa de Hadade deu à luz um filho, chamado Genubate, que foi criado pela rainha no palácio, onde ele morava com os filhos do rei.
21 Harari 'Ekipitu 'uyeikatɨ katiniutamarieni kename hemɨkairi Rawiri meta Kuhawi, kuyaxi mɨtiwa'aitɨwametɨkai. Hikɨ Harari Parahuni mɨpaɨ katiniutahɨawe:
21 Um dia, no Egito, Hadade ficou sabendo que Davi tinha morrido e que Joabe, o comandante do seu exército, também estava morto. Então disse ao rei: — Deixe que eu volte para a minha terra.
22 Parahuni mɨpaɨ katinita'iwawiya:
22 E o rei disse: — Por que você quer voltar? Será que aqui está lhe faltando alguma coisa, e por isso você quer voltar para a sua terra? — Não me falta nada! — respondeu Hadade. — Mas deixe-me ir. Então Hadade voltou para a sua terra. E, como rei de Edom, foi um mau e feroz inimigo de Israel.
23 Yaxeikɨa Kakaɨyari, Xetsuni 'Erihara nu'aya kaniupitɨani Tsarumuni maye'unie mayanikɨ. Xetsuni, puyuta'unakai Harari-'Etsexi Tsuwa kwieyaritsie ti'aitame ti'uximayatsirietɨ,
23 Deus também fez com que Rezom, filho de Eliada, se virasse contra Salomão. Rezom havia fugido do seu patrão, o rei Hadadezer, de Zoba,
24 mɨkɨ kaniwarukuxeɨrieni 'axamete'u'iyarime, mɨkɨta wa'ukiyari kanayuyeitɨani. Kepauka Rawiri tsiriyutsixi mɨwara'iwaxɨ, mɨkɨ 'axamemɨte'u'iyari mekanekɨne Ramatsiku paitɨ, mana mɨkɨ mete'aitatɨ mekanakɨne.
24 e tinha se tornado o chefe de uma turma de bandidos. (Isso aconteceu depois que Davi derrotou Hadadezer e matou os sírios, que eram aliados dele.) Rezom e os seus homens foram morar em Damasco e ali eles o fizeram rei da Síria.
25 Mɨpaɨ 'uyɨka Xetsuni ti'aitame kanayani Tsiriya kwieyaritsie. Kepauka Tsarumuni 'amuyeikakai, Xetsuni 'Ixaheri naye'uxiwe'eriekaitɨni mɨkɨ meye'unie kanayani, mɨpaɨ meteyurietɨ kwinimieme mekatenikwinitɨani Harari yunaitɨ.
25 Rezom foi inimigo de Israel durante toda a vida de Salomão.
26 Metatsiere Keruwuhani Nawati nu'aya, ti'aitame Tsarumuni 'aye'unietɨ kanayani ti'uximayatsirietɨtɨ. Mɨkɨ Keruwuhani 'Epɨrahini nuiwarieya hetsie pumiemetɨkai, Tserera kiekariyaritsie kiekame, maamaya pɨtitewakai Tseruha meta pɨwiuratɨkai.
26 Houve outro homem que se virou contra o rei Salomão. Foi Jeroboão, filho de Nebate, que era de Zereda, no território da tribo de Efraim. Jeroboão era oficial de Salomão, e a sua mãe era uma viúva chamada Zerua.
27 Kepauka Keruwuhani Tsarumuni 'aye'unietɨ matɨa pɨtiuyɨ Tsarumuni Rawiri kiekariena ti'uximayakaku kwie heukawiwiwatɨ hakuweriritakaku, paapaya Rawiri kiekariena kuraruyatsie mɨranunanikɨ.
27 Esta é a história da revolta de Jeroboão: Salomão estava aterrando o lado leste da cidade de Jerusalém e consertando as muralhas da cidade.
28 Keruwuhani yunaitɨ 'aixɨa metenixeiyakaitɨni, merikɨte kepauka Tsarumuni mixei 'aixɨa ti'uximayakame kanihɨritɨani raheteme memɨte'uximaya mɨwaxeiyanikɨ mɨpaɨ mekateni'uximayakaitɨni Kutse nuiwarimama.
28 Jeroboão era um jovem capaz, e Salomão viu que ele trabalhava com vontade. Então o colocou como encarregado de todos os trabalhadores forçados do território das tribos de Manassés e Efraim.
29 Heiwa Keruwuhani Kerutsareme kiekariyaritsie 'ayeyaku, huyeta Kakaɨyari niukameya 'Ahiyaxi Tsiru kiekame kanenukunake, mɨkɨ mata hekwame newawiekaitɨni. Yuxaɨta yuhutatɨ yeuta meniyɨakaitɨni.
29 Um dia Jeroboão saiu de Jerusalém em viagem, e o profeta Aías, de Siló, se encontrou com ele sozinho na estrada, no meio do campo.
30 Hikɨ 'Ahiyaxi mata mewawiekai 'enutihurieka, kanititsanaxɨani tamamata heimana hutame kanayexɨrieni,
30 Então Aías tirou a capa nova que estava usando, cortou-a em doze pedaços
31 mɨpaɨ Keruwuhani katiniutahɨawe: «'Ekɨ kenanuhuri 'ahetsiemieme tamamata paɨmeme, mɨpaɨtsɨ Yawé 'Ixaheri Kakakaɨyarieya kanaineni: “Hikɨri Tsarumuni nekaninawairiemɨkɨ mɨra'aitatsie, 'ekɨ pɨta nekamenipitɨamɨkɨ tamamata nuiwariyari.
31 e disse a Jeroboão: — Fique com dez pedaços porque o
32 Mɨkɨ xeinuiwari xeikɨa nepihayewirieni, neti'uximayatsiriwame Rawiri nemɨnaki'eriekɨ meta Kerutsareme, mɨkɨ kiekari pɨhɨkɨ nemenayexei yunaime 'Ixaheri nuiwarimama watsata.
32 Salomão ficará com uma tribo por causa do meu servo Davi e por causa de Jerusalém, a cidade que escolhi em toda a terra de Israel para ser minha.
33 Mɨpaɨ nepɨtiyurieni mɨkɨ mɨnetsi'uku'eirikɨ, 'Atsitaruti mayexeiyakɨ tsiruniyutsixi wakakaɨyari meta Kemuxi muhawitsixi wakakaɨyari, metatsiere Muruki 'amunitsixi wakakaɨyari. Tsarumuni nehuyeta pɨka'umie, yapɨkatiyuriwe kemɨnetinake, pɨkaraye'atɨa ne'aitsikatsie ne'inɨari niukiyaritsie, yupaapa Rawiri hepaɨ pɨkatikatɨa.
33 Vou fazer isso porque Salomão me rejeitou e tem adorado deuses estrangeiros: Astarote , a deusa de Sidom, Quemos, o deus de Moabe, e Moloque , o deus de Amom. Salomão tem me desobedecido; ele tem agido de maneira errada e não tem guardado as minhas leis e as minhas ordens como Davi, o seu pai, guardou.
34 »”Peru, naime nepɨka'inawairieni mɨra'aitatsie Tsarumuni, matsi nepihayewa mɨtita'aitakɨ 'ayeyuritɨ kemɨreutere, neti'uximayatsiriwame Rawiri nemɨnaki'eriekɨ, nemenayexei meta yamɨtikatɨakɨ ne'inɨari niukiyaritsie meta ne'aitsikatetsie.
34 Mas eu não vou tomar de Salomão o reino todo; vou deixar que ele governe enquanto viver. Eu farei isso por causa de Davi, o meu servo, que escolhi e que obedeceu aos meus mandamentos e leis.
35 Nu'aya pɨta nepɨnawairieni, 'ekɨta nepɨmatsiyetuirieni tamamata nuiwarite.
35 Do filho de Salomão eu tomarei o reino e darei a você dez tribos.
36 Peru nu'aya xeime hɨkɨame nepɨyetuirieni xeikɨa, Rawiri nuiwarimama memiyeweiyanikɨ mete'aitatɨ, kɨxeme hepaɨ memɨhekɨariwiekakɨ Kerutsaremetsie, kiekari nemenayexeitsie mana nemukanikɨ.
36 Mas deixarei que o filho de Salomão fique com uma tribo, para que eu sempre tenha um descendente de Davi reinando em Jerusalém, a cidade que escolhi como o lugar onde devo ser adorado.
37 'Ekɨta, ti'aitame nepɨmatsihayeitɨani 'Ixaheri kwieyaritsie, kemɨmatinake mana pemɨtita'aitakɨ naitsarie.
37 Jeroboão, eu vou fazer de você o rei de Israel, e você vai governar todo o território que quiser.
38 Xɨka naimetsie yapetikamieni kenemati'aitɨa meta xɨka nehuyeta pe'umieni, yapetiyurienetɨ kemɨnetinake meta peraye'atɨwatɨ ne'aitsikatsie meta ne'inɨari niukiyaritsie, netsiparewiwame Rawiri mɨreye'atɨa hepaɨ, ne 'ana 'ahamatɨa nekaniuyeikamɨkɨ. Ne nepɨmatsipitɨani 'anuiwari yuheyemekɨ te'aitamete memɨhɨkɨtɨnikɨ Rawiri kenemɨtiupitɨa, 'Ixaheri kwieyari nepɨmatsiyetuirieni.
38 Se você der atenção a todas as minhas ordens e viver de acordo com a minha vontade, fazendo aquilo que eu aprovo e obedecendo às minhas leis e aos meus mandamentos, como fez o meu servo Davi, então eu sempre estarei com você. Eu farei com que você seja o rei de Israel e, como fiz com Davi, certamente farei com que os seus descendentes governem depois de você.
39 Ne nepɨwa'uximatɨani Rawiri nuiwarimama, peru yuheyemekɨ pɨkatixaɨ”».
39 Por causa do pecado de Salomão, eu castigarei os descendentes de Davi, mas isso não será para sempre.”
40 Hikɨ Tsarumuni, mɨpaɨ 'ayumieme Keruwuhani pɨmiemɨkɨkai, peru mɨkɨ kaniyuta'una 'Ekipitu paitɨ hikɨ mana kaniyuhayewa, ti'aitame Tsitsaki 'iparewiekaku, mana puyuhayewaxɨ kepaukake Tsarumuni mumɨ.
40 Por causa disso, Salomão tentou matar Jeroboão, mas ele fugiu para o Egito. Jeroboão ficou com Sisaque, rei do Egito, e morou lá até a morte de Salomão.
41 Hipatɨta kemɨtiɨyɨ Tsarumuni ti'aitakaku, meta kemɨtimaiwekai metatsiere naime kemɨtiuyuri, mɨkɨ katinaka'utɨarieni kemɨtiuyɨ xapayaritsie Tsarumuni xapayatsie,
41 Todas as outras coisas que Salomão fez, os seus atos e a sua sabedoria, estão todos registrados na História de Salomão .
42 mɨkɨ huta tewiyari wiyari Kerutsareme 'ukaitɨ katiniuta'aita naitsarie 'Ixaheri kwieyaritsie.
42 Ele governou quarenta anos em Jerusalém como rei de todo o povo de Israel.
43 Kepauka mumɨ, kaniukateukieni Rawiri kiekariena, mɨpaapayatɨkai, hikɨ nu'aya Xuwuhani kanitsutɨani ti'aitatɨ 'utɨmana.
43 Salomão morreu e foi sepultado na Cidade de Davi , e o seu filho Roboão ficou no lugar dele como rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.