Lucas 1
Eyacuiñajjija Esohui (ESENT) vs ARC
1 Eyaya mi que tehuenaje Teopino achajja Jesosa ebajji. Quea dejja huisohua Jesosaja ehuohuiꞌyo cuanajo tehue sa aca cua, huohui mee sa aca cua peaꞌai.
1 Tendo, pois, muitos empreendido pôr em ordem a narração dos fatos que entre nós se cumpriram,
2 Ojaya epeejji cuaa, ojaya esohui huohuijji cuaa, Jesosa ba neinei ca cua. Ohuaya ecuanaya huohui neinei ca cua.
2 segundo nos transmitiram os mesmos que os presenciaram desde o princípio e foram ministros da palavra,
3 Jamajjeya eyaya catehueꞌyahua onaa huohui caꞌyoqui Jesosajo. Jjeya eyaya mi que tehuenaje, Teopino. Jiquio esohui eꞌe jojo nei Jesosajo. Eyaya shajjaꞌajja neineinaje onaa huohui caꞌyoqui Jesosajo. Majoya jjashahuaba neineiquinaje jiquio etehuejji, jamajjeya eꞌe jojo nei jiquio esohui.
3 pareceu-me também a mim conveniente descrevê-los a ti, ó excelentíssimo Teófilo, por sua ordem, havendo-me já informado minuciosamente de tudo desde o princípio,
4 Tehuenaje eyaya miquea Jesosa eba neineijji. Mi jjashahuaba neineiquijji eyaya tehuenaje, de. Jamajjeya ¡ba neineicue jiquio esohui ecue tehueꞌyo!
4 para que conheças a certeza das coisas de que já estás informado.
5 Yahuajo pishana Jodioja emeshi mese nequia cua. Yohua bajjani cua baꞌa: Enode. Ma eshequiajajo tiiya aje baꞌya cua Eyacuiñajji nijje mimiani yohua bajjani baꞌa: Sacania. Oya chacochacoania cua Eyacuiñajji nijje emimijji cuana nijje, ma dejja yohua bajjani nijje baꞌa: Abiase dejja cuana nijje. Oya cuana Eyacuiñajji nijje mimiania cua. Sacaniaja ehuanase yohua bajjani cua baꞌa: Isameni. Isamenija etiiquiana cuana Eyacuiñajji nijje mimiani peaꞌai cua. Anoni dejja bajjani cua.
5 Existiu, no tempo de Herodes, rei da Judeia, um sacerdote, chamado Zacarias, da ordem de Abias, e cuja mulher era das filhas de Arão; o nome dela era Isabel.
6 Sacania Eyacuiñajjija epeejji nei nei cua, oja huanase o jayojja nei neiya cua. Oya cuaa shajjaꞌajja neinei ca cua Eyacuiñajjija esohui.
6 E eram ambos justos perante Deus, vivendo irrepreensivelmente em todos os mandamentos e preceitos do Senhor.
7 Jamatii bacuamaꞌ cua; ojaya ehuanase jjamejoqui ajja neinei cua. Ehuanase epona tii cua; oya edejja tii peaꞌai cua.
7 E não tinham filhos, porque Isabel era estéril, e ambos eram avançados em idade.
8 — ausente —
8 E aconteceu que, exercendo ele o sacerdócio diante de Deus, na ordem da sua turma,
9 — ausente —
9 segundo o costume sacerdotal, coube-lhe em sorte entrar no templo do Senhor para oferecer o incenso.
10 Beca cuana aje oe esecuejo nequia cua Eyacuiñajji nijje emimijji peaꞌaiya.
10 E toda a multidão do povo estava fora, orando, à hora do incenso.
11 Sacaniaa aje oe acui shaa quea shiye dahua huichachajea canequia cua acui shaa edahuajeajji biajje iya ani. Majoya aje oe Eyacuiñajjija esohuidojojji jjanequijaꞌaquia cua, edahuajeajji ebañei mijijje nequia cua.
11 Então, um anjo do Senhor lhe apareceu, posto em pé, à direita do altar do incenso.
12 Sacania esohuidojojji ba majje piopio neineiꞌya cua esohuidojojji ba po jjima jjejojoya.
12 E Zacarias, vendo- o, turbou-se, e caiu temor sobre ele.
13 Majoya aje oe esohuidojojjiya jama aca cua baꞌa: —Sacania, ¡aꞌa piopiojji! Miya Eyacuiñajji nijje mimi majamajanaje ebacua yajjijo. Jamajjeya miya Eyacuiñajjiya shajjaꞌajja canaje miquea esohui ebacua yajjijo. Miquea ehuanase aje oe jjamejoquije. Majoya ¡ebacua cuayajo Huani bajjani acue!
13 Mas o anjo lhe disse: Zacarias, não temas, porque a tua oração foi ouvida, e Isabel, tua mulher, dará à luz um filho, e lhe porás o nome de João.
14 Miya o cuayajo quea bihui nee nee cuaje. Pea dejja cuanaya quea bihui nee nee cuaje ebacua cuayajo.
14 E terás prazer e alegria, e muitos se alegrarão no seu nascimento,
15 Oya Eyacuiñajjija epeejji nei nei cuaje, jamajjeya miquianaya quea bihui nee cuaje. Oya acuijjajja na sese ishi ajja cuaje, ecahuishi ishi ajja peaꞌai cuaje. Edojjoshahua Bameya jaahuana cajeꞌyo oya cuayajo.
15 porque será grande diante do Senhor, e não beberá vinho, nem bebida forte, e será cheio do Espírito Santo, já desde o ventre de sua mãe.
16 Ohuaya Eyacuiñajjija esohui huohui bame bame caje. Jamajjeya quea huiso Jodio cuaa shajjaꞌajja caje Eyacuiñajjija esohui. Ohuaya jjapeequi mee cajeꞌyo quea huiso Jodio dejja cuana Eyacuiñajji nijje.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus,
17 Huaniya ebionei esohui huohui caje, majoya aje Quitohua, Eyacuiñajjija huoojeaꞌyohua esohui huohui caje. Huani Enia jayojja cuaje. Enia ma etiiquiana cua; Eyacuiñajjija esohui huohuijji nei nei cua. Huani Eyacuiñajjija esohui huohui po nequije. Shajjamaꞌ cuana ohuaya sohuihuohui caje. Majoya shajjamaꞌ cuaa ojaya esohui shajjaꞌajja caje; jjapeequije Eyacuiñajji nijje. Ojaya esohui shajjaꞌajja majje Quitoja esohui shajjaꞌajja sa acaje.
17 e irá adiante dele no espírito e virtude de Elias, para converter o coração dos pais aos filhos e os rebeldes, à prudência dos justos, com o fim de preparar ao Senhor um povo bem disposto.
18 Sacaniaa huohuiꞌajja ca cua esohuidojojji jama baꞌa: —De, ¿achajja acuae po cajji soꞌo? Oya ca iña edejja tii nojinoji aña, ecuea ehuanase epona tii peaꞌai.
18 Disse, então, Zacarias ao anjo: Como saberei isso? Pois eu já sou velho, e minha mulher, avançada em idade.
19 Esohuidojojjiya jama tecueame aca cua baꞌa: —Eya bajjani Jamieni, eya Eyacuiñajjija esohuidojojji nei nei cueyanaje. Ohuaya eya huoojea canaje minijje mimiya. Ecuea esohui quea bame miyaya shajjaꞌajjanaje.
19 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado a falar-te e dar-te estas alegres novas.
20 Miya jjashajjaꞌajjaqui ajja cuanaje, jamajjeya miya mimi ajja cuaje. Huani cuayajo ca mi ca oe mimijeꞌyo. Ma ecua miya eyaya huohuinaje jayojjaya cuaje miya —jamaya cua esohuidojojji.
20 Todavia ficarás mudo e não poderás falar até ao dia em que estas coisas aconteçam, porquanto não creste nas minhas palavras, que a seu tempo se hão de cumprir.
21 Pea cuaa esecuejo nequia ishoaꞌajja ca nequia cua Sacania. Jama huohuiꞌajjame aca cua baꞌa: —¿Yajjajje shai Sacania eyiyedojjo tii nequi?
21 E o povo estava esperando a Zacarias e maravilhava-se de que tanto se demorasse no templo.
22 Majoya Sacania esecue yasijje cuayaꞌyo majje mimiꞌyo ajja cua. Eme nei ca ca oe huo canequia cua Sacaniaa. Sohuimajojo jama aca cuaa cua baꞌa: —Ohuaya pojjaꞌa ba canaje esohuidojojji nei eyiyedojjo nequi, de.
22 E, saindo ele, não lhes podia falar; e entenderam que tivera alguma visão no templo. E falava por acenos e ficou mudo.
23 Sacania Eyacuiñajjija equijo chacojeyo majje poquia cua oja equi yasijje.
23 E sucedeu que, terminados os dias de seu ministério, voltou para sua casa.
24 Quijje pishana Sacaniaa ehuanase bacua jea ca cua, oꞌejji po majje. Isameni me oejje baꞌime cuayaquiꞌyo jjima; ania cua oja equijo tii. Oya jjashahuabaquia cua jama baꞌa:
24 E, depois daqueles dias, Isabel, sua mulher, concebeu e, por cinco meses, se ocultou, dizendo:
25 —Eyacuiñajjiya eya jjamejoqui meesahua canaje quea bihui epojji. Jjeya pea cuana mimijajiꞌyo ajja e bacuajjijo —jamaya Isameni cua.
25 Assim me fez o Senhor, nos dias em que atentou em mim, para destruir o meu opróbrio entre os homens.
26 — ausente —
26 E, no sexto mês, foi o anjo Gabriel enviado por Deus a uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 — ausente —
27 a uma virgem desposada com um varão cujo nome era José, da casa de Davi; e o nome da virgem era Maria.
28 Esohuidojojji dobiquia cua Maniaja equi yasijje. Jama mimime cua onijje baꞌa: —Mania, yani eya. Eya Eyacuiñajjiya huoojea canaje mi que mimiya. Miya ca ca oe ohuaya bacaca canaje ejjamejoquijji. Eyacuiñajji miquea Emeshi Mese nei, miya ohuaya jaahuana cani —jamaya cua esohuidojojji.
28 E, entrando o anjo onde ela estava, disse: Salve, agraciada; o Senhor é contigo; bendita és tu entre as mulheres.
29 Mania quea mete cuanaje esohuidojojjija esohuijo. Majoya oya jama jjashahuabaquime cua baꞌa: —¿Apiojji shai oya jama mimime cuani enijje?
29 E, vendo- o ela, turbou-se muito com aquelas palavras e considerava que saudação seria esta.
30 Esohuidojojjiya jama aca cua baꞌa: —Mania, ¡aꞌa quea mete pojji! Eyacuiñajjiya miya quea jea nee acani.
30 Disse-lhe, então, o anjo: Maria, não temas, porque achaste graça diante de Deus,
31 Jjeyahua nei miya oꞌejji anije, ebacuajje dejja cuaje. ¡Yohua bajjani acue baꞌa: Jesosa!
31 E eis que em teu ventre conceberás, e darás à luz um filho, e pôr-lhe-ás o nome de Jesus.
32 — ausente —
32 Este será grande e será chamado Filho do Altíssimo; e o Senhor Deus lhe dará o trono de Davi, seu pai,
33 — ausente —
33 e reinará eternamente na casa de Jacó, e o seu Reino não terá fim.
34 Maniaa esohuidojojji huohuiꞌajja ca cua jama baꞌa: —¿Achajja jjamejoquime acuae po cajji soꞌo, ca dejja ba po jjima?
34 E disse Maria ao anjo: Como se fará isso, visto que não conheço varão?
35 Esohuidojojjiya jama aca cua baꞌa: —Edojjoshahua Bame nei mi que cueje. Bo jayojja mi que anioqueje. Eyacuiñajjiya miquea ebacua baꞌe mee caje. Jamajjeya miquea ebacua quea bame nee nee cuayaje oya Eyacuiñajjija Bacua jjejojo.
35 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Descerá sobre ti o Espírito Santo, e a virtude do Altíssimo te cobrirá com a sua sombra; pelo que também o Santo, que de ti há de nascer, será chamado Filho de Deus.
36 Ecuea esohui eꞌe jojo nei, mique nene Isameni eshoꞌyahua bacuamaꞌ tii cua. Jjeya ca ca oe jjamejoquinaje. Me oejje oe baꞌime ejjamejoqui ani. Jamajjeya ecuea esohui eꞌe jojo cuanaje.
36 E eis que também Isabel, tua prima, concebeu um filho em sua velhice; e é este o sexto mês para aquela que era chamada estéril.
37 Eꞌe, Eyacuiñajjiya camajaꞌama po mee cajeꞌyo ojjaña —jamaya esohuidojojji cua.
37 Porque para Deus nada é impossível.
38 Jamajjeya Mania jama cua baꞌa: —Eya Eyacuiñajji nijje jjapee neineiqui sa cuani. Miquea esohui jayojja jama caꞌa cahua Eyacuiñajjiya —jamaya cuanaje Mania.
38 Disse, então, Maria: Eis aqui a serva do Senhor; cumpra-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo ausentou-se dela.
39 Quijje pishana Mania poquia cua eꞌaꞌi meseja equi yasijje, Isamenija equi yasijje. Jodea meshi bajjani yasijje poquicuajinaje, eyiyojo baꞌeca huasijje.
39 E, naqueles dias, levantando-se Maria, foi apressada às montanhas, a uma cidade de Judá,
40 Isamenija equi yasijje dobiqui majje Mania jama cua baꞌa: —Eya mi que cueyanaje anicuaa.
40 e entrou em casa de Zacarias, e saudou a Isabel.
41 O mimiajo Isamenija bacua teejo baꞌe moquiquia cua. Isameni quea bihui cua; Edojjoshahua Bameya mimi mee ca cua.
41 E aconteceu que, ao ouvir Isabel a saudação de Maria, a criancinha saltou no seu ventre; e Isabel foi cheia do Espírito Santo,
42 Jamajjeya Isameni jjanobajjima nei mimia cua Mania nijje jama baꞌa: —Mania, miya Eyacuiñajjija quea jea nee nee pea epona jayojja jama pojjeama. Jamajjeya miquea ebacua teejo baꞌe ojaya quea jea nee nee peaꞌaiya.
42 e exclamou com grande voz, e disse: Bendita és tu entre as mulheres, e é bendito o fruto do teu ventre!
43 Eꞌe, miya cueyanaje e que anicuaa, jamajjeya eya quea bihui nee cuani miya Eyacuiñajjija Bacua baꞌe meejojo.
43 E de onde me provém isso a mim, que venha visitar-me a mãe do meu Senhor?
44 Mi ecue equi yasijje dobiajo ecuea ebacua moquiquinaje teejo baꞌe.
44 Pois eis que, ao chegar aos meus ouvidos a voz da tua saudação, a criancinha saltou de alegria no meu ventre.
45 Eꞌe, miyaya Eyacuiñajjija esohui shajjaꞌajja neineinaje, jamajjeya jamaya acajeꞌyo —jama mimimeya Isameni cua.
45 Bem-aventurada a que creu, pois hão de cumprir-se as coisas que da parte do Senhor lhe foram ditas!
46 Majoya aje Mania jama mimime cua baꞌa: —Jjeya eya quea bihui nee nee Eyacuiñajji nijje.
46 Disse, então, Maria: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 Eyacuiñajji ecuea Emeshi Mese nei cuani. Ohuaya ecuea mimishi cuijea caꞌyonaje.
47 e o meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador,
48 Jamatii eya epona, ahuemaꞌani. Eya baꞌe sa cuani Eyacuiñajjija yajjijo. ¿Yajjajo shai Eyacuiñajjiya eya bacaca canaje? Jamatii ojjaña cuana aje oe mimi tiitiijeꞌyo ejo jama baꞌa: “Mania quea bihui nee nee. Eyacuiñajjiya oya bacaca canaje”.
48 porque atentou na humildade de sua serva; pois eis que, desde agora, todas as gerações me chamarão bem-aventurada.
49 Eyacuiñajji quea caꞌa nee nee. Jamajjeya eya ohuaya quea bame acanaje. Oya mimishiꞌama nei nei, quea bame nee nee baꞌe.
49 Porque me fez grandes coisas o Poderoso; e Santo é o seu nome.
50 Eyacuiñajjiya ojaya epeejji cuana jaahuana cani. Eꞌe, ojjaña joya onijje jjapeequiani Eyacuiñajjiya jaahuana cani etiiquiana yahuajo nei baꞌya cua, eshoꞌiquiana jjeya nei baꞌyani peaꞌai.
50 E a sua misericórdia é de geração em geração sobre os que o temem.
51 — ausente —
51 Com o seu braço, agiu valorosamente, dissipou os soberbos no pensamento de seu coração,
52 — ausente —
52 depôs dos tronos os poderosos e elevou os humildes;
53 Ojjaña cuana oja esohuijo jjashajjaꞌajjaqui sa cuanijo ohuaya jjashajjaꞌajjaqui mee cajeꞌyo. Beca cuana ca ca oja esohuijo jjashajjaꞌajjaqui sa po ajjajo ohuaya jjashajjaꞌajjaqui mee jjima acajeꞌyo; jeajea cajeꞌyo cuaqui yasijje jjashajjaꞌajjaqui sa po ajjajojo.
53 encheu de bens os famintos, despediu vazios os ricos,
54 Eyacuiñajjiya Jodio dejja cuana jaahuana caje. Jamajjeya ohuaya oja Bacua Ejja huoojea caje Jodio dejja jaahuanajji epojji. Ohuaya pajeaꞌyo jjima acajeꞌyo.
54 e auxiliou a Israel, seu servo, recordando-se da sua misericórdia
55 Jamaya ohuaya esejaya etiiquiana Amajama jaahuana ca cua. Oja bacua cuana peaꞌai jaahuana ca cua. Oja osecua cuana jaahuana tiitii ca cua. Jjeya nei ohuaya eseya jaahuana cani peaꞌai —jama bihuiameya Maniaa Eyacuiñajji aca cua.
55 (como falou a nossos pais) para com Abraão e sua posteridade, para sempre.
56 Majoya Mania pea beca peejjima baꞌime ania cua oja nene nijje. Majoya aje Mania poquiꞌya cua oja equi yasijje.
56 E Maria ficou com ela quase três meses e depois voltou para sua casa.
57 Quijje Isamenija bacua cuaya cua; yahue cua.
57 E completou-se para Isabel o tempo de dar à luz, e teve um filho.
58 Ojaya huapa pojjeama cuana cueya cua oja bacua baa. Ojjaña Eyacuiñajji nijje quea bihui cua Isamenija ebacua cuayajo.
58 E os seus vizinhos e parentes ouviram que tinha Deus usado para com ela de grande misericórdia e alegraram-se com ela.
59 Me oejje pea beca peejjima cahuime po majje ojjaña cue oꞌoya cua ebacua bajjaniya; oja cuiishasha jehuisejjajeaa peaꞌai. Ojjañaa bajjani sa aca cua ejeajjija bajjani.
59 E aconteceu que, ao oitavo dia, vieram circuncidar o menino e lhe chamavam Zacarias, o nome de seu pai.
60 Isameniya ca jama aca cua baꞌa: —Chojja, ¡yohua bajjani oe acue baꞌa: Huani!
60 E, respondendo sua mãe, disse: Não, porém será chamado João.
61 Pea cuaa jama aca cua baꞌa: —¿Apiojji acuaeya ma bajjani aje? Chamaꞌ aje jja che pea bajjani Huani.
61 E disseram-lhe: Ninguém há na tua parentela que se chame por este nome.
62 Jamajjeya aje jja oe ojjañaa Sacania huohuiꞌajja ca cua: —¿Ae bajjani acuae jja cuaje soꞌo?
62 E perguntaram, por acenos, ao pai como queria que lhe chamassem.
63 Majoya Sacaniaa mimi ajja jjejojo jama tehueme aca cua baꞌa: —¡Huani bajjani oe acue!
63 E, pedindo ele uma tabuinha de escrever, escreveu, dizendo: O seu nome é João. E todos se maravilharam.
64 Majoya aje Sacania mimi mee ca oꞌoya cua Eyacuiñajjiya. Jamajjeya ohuaya Eyacuiñajji bihui ca oꞌoya cua.
64 E logo a boca se lhe abriu, e a língua se lhe soltou; e falava, louvando a Deus.
65 Ojjaña cuana ca jja ca jama cua baꞌa: —De, Sacania mimiꞌya, de.
65 E veio temor sobre todos os seus vizinhos, e em todas as montanhas da Judeia foram divulgadas todas essas coisas.
66 Ojjañaa shajjaꞌajja majje huohuiꞌajja ca cua jama baꞌa: —Eyacuiñajjiya jaahuana cani Sacaniaja bacua, Huani. Oya quea caꞌa nee nee cuaje; Eyacuiñajjiya quea bame nee nee baꞌe meesahua caje Huani.
66 E todos os que as ouviam as conservavam em seu coração, dizendo: Quem será, pois, este menino? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Sacania Edojjoshahua Bameya sohuicuaya mee ca cua. Jama sohuicuayame po mee ca cua baꞌa:
67 E Zacarias, seu pai, foi cheio do Espírito Santo e profetizou, dizendo:
68 —Eseyaya oe Eyacuiñajji ejjabihuiaqui, ojjañaa. Oya esejaya Emeshi Mese nei, Jodio dejjaja Emeshi Mese nei, de. Ohuaya esejaya mimishi cuana cuijea caꞌyani.
68 Bendito o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e remiu o seu povo!
69 Ohuaya Quito huoojea caje ese que. Ma ehuoojeaꞌyo Quito quea sohui poja nee nee cuajeꞌyo. Quitohua eseya quea caꞌa po mee cajeꞌyo. Ojaya etiiquiana Dabi emeshi mese cua yahuajo nei iye caꞌa caꞌa cua, Quito ca ca oe ojjañaja Emeshi Mese cuaje ese jaahuanajji.
69 E nos levantou uma salvação poderosa na casa de Davi, seu servo,
70 Jamaya yahuajo tehue ca cua Eyacuiñajjija esohui huohuijji cuaa. Tehue majamaja ca cua Quitojo.
70 como falou pela boca dos seus santos profetas, desde o princípio do mundo,
71 Jama tehueme aca cua baꞌa:
71 para nos livrar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos aborrecem
72 — ausente —
72 e para manifestar misericórdia a nossos pais, e para lembrar-se do seu santo concerto
73 — ausente —
73 e do juramento que jurou a Abraão, nosso pai,
74 — ausente —
74 de conceder-nos que, libertados das mãos de nossos inimigos, o servíssemos sem temor,
75 — ausente —
75 em santidade e justiça perante ele, todos os dias da nossa vida.
76 Majoya Sacaniaa oja bacua jama aca cua baꞌa: —Miya ecue bacua oe nei. Miya Eyacuiñajjija esohui huohuijji cuajeꞌyo. Ohuaya miya huoojea caje ebionei. Huohuicue jama baꞌa: “¡Oya shajjaꞌajjacue! Oya Quito, Eyacuiñajjija huoojeaꞌyo ojjaña jaahuanajji cueje”.
76 E tu, ó menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque hás de ir ante a face do Senhor, a preparar os seus caminhos,
77 Huani, miyaya ojjaña cuana huohuicue jiquio esohui jama baꞌa: “Eyacuiñajjiya ojjaña cuanaja mimishi cuijea cajeꞌyo onijje jjapeequianija”.
77 para dar ao seu povo conhecimento da salvação, na remissão dos seus pecados,
78 Jamaya eseya Eyacuiñajjiya quea jea nee nee acajeꞌyo.
78 pelas entranhas da misericórdia do nosso Deus, com que o oriente do alto nos visitou,
79 Jamajjeya ecuana meteꞌama cuaje onijje jjapeequi majje. Poquije eyahuasijje onijje ebaꞌe tiitiiꞌyojji. Ohuaya eseya quea bihui po mee cajeꞌyo —jamaya Sacania cua.
79 para alumiar os que estão assentados em trevas e sombra de morte, a fim de dirigir os nossos pés pelo caminho da paz.
80 Majoya ebacua tii majje quea caꞌa nee nee cua; Eyacuiñajjija epeejji nei nei cua. Oya oe nei baꞌya cua quimajo. Majo tiiya aje Huaniya esohui huohui ca cua Jodio dejja cuana huasijje.
80 E o menino crescia, e se robustecia em espírito, e esteve nos desertos até ao dia em que havia de mostrar-se a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.