Lucas 12
Tupana Puraca'alo Mari (YCN) vs NVT
1 Cajrú huani ina'uqué jahuacaño i'imacá. Mil chaje ne'emacá. Caja napayaca pe'emáchaca. E Jesús quemari ra'apiyatéjenajlo:
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Piyuque nacaje yucuna me'echú i'imacare me'etení, ajopana hue'epéjeño rinacojé. Piyuque nacaje me'echú i'imacare me'etení, amájero caja.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 Nacaje imacare nacú apujlo lapí, nema'ajica riyucuna hue'echú, camú camaré japi. Nacaje imacare nacú apujlo ri'ijhuí chojé cachuhua ucapú itaqueja chu, riyucuna ne'emajé caphí ajopánajlo nahuacáca'alo ejé —que rimacá najló.
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 E Jesús quemari piño najló:
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Numaje ijló na piyaca iná quero'ocó: iquero'ó Tupana piyá. Ricá huá'ari iná péchumi. Rihue'epí caja iná ca'acana quera'atani uncá yacálare chojé. Ñaquele iquero'ó ripiyá.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 ’Mahuemiru iná huarúhua'aca maárohua iyamá cupira'aphana. Mahuemíruna huani necá. E'iyonaja Tupana amari necá palá.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Cajrú cupira'aphana chaje huani íqui'ica rihuátaca iná. Rihue'epí iná nacú piyuqueja. Rihue'epí piyuque iná ihuilá nacojé méquelaca ricá. Ra'á caja rinacojó iná. Ñaquele iquero'oniyo ina'uqué nójeno piyá —que Jesús quemacá najló.
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 Jesús quemari piño najló:
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Eyá apú nujhua'ateje ca'ajná apáña'aro no'opí ajopana ina'uqué e'iyá. Aú calé rimá najló marí que nunacu: “Uncá rijhua'ateje calé nucá”. Ñaqué caja numájica rinacu, Tupana hua'atéjena, je'echú churúnajlo. Numaje najló: “Uncá nujhua'ateje calé ricá”. Marí que caja numájica rijló piyuque ina'uqué nacú, micho'otaño nuchaya ajopana ina'uqué e'iyá.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 ’Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá. Pu'uhuaré ina'uqué quemacare nunacu liyá, Tupana amárojla nachaje. Eyá pu'uhuaré nemacare Tupana Pechu nacú, uncá Tupana amálajo nachaje ripachá.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 ’Nujhua'atéjena i'imacale, ajopana ña'ajeño ca'ajná icá najhua'ató jahuacáca'alo ñacarelana chojé. Ihuacára'ajeño jimaje ca'ajná nahuá'aje icá, nahuajácaloje icá penaje. Maare que ri'imajica ee ijló, ihuó la'aniyo na'apejé méqueca ipura'ajico najhua'até ichayo.
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 Riphájicaja rená chojé ijló quéchami ipura'ajico ichayo. Ejéchami Tupana quemájica ijló méqueca imájica najló —que Jesús quemacá najló.
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Cajrú ina'uqué i'imaño re. E apú quemari Jesusjlo:
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Jesús quemari rijló:
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 E Jesús quemari piño najló piyuque:
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Eyá Jesús i'imari yucu najló marí que, rehuíña'atacaloje necá rinacu penaje:
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 Marí caje aú ri'ijnachiya ripéchuhua marí que: “¿Meque nula'alájica a'ajnejí? Nuhue'epí uncá riphálaje riñacarelana chojé, nulamá'atacaloje ricá richu penaje”, que ri'ijnachíyaca ripéchuhua.
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 E caja marí que riphíchaca ripechu nacú: “Palani ca'ajná nucajya'atácajla piyuque riñacarelana, nula'acáloje apú richaje ñópo'ojloca rapumí chojé penaje. Richojé nulamá'ataje piyuque a'ajnejí nujña'ajícare numena e'iyayá, nunane hua'ató.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 Nuñapátajicaja ricá numaje: ‘Chuhua re cajrú a'ajnejí nucapi. Júpija ri'imajica’. Ñaquele chuhua nuhuatána'ajica nusápaca'ala liyá. Nojñaje cajrú no'ojnehuá. Yuhuéra'acajo nacú nu'umajé. Queyajúpani caja nu'umajica, que ri'imajica nojló”, que ripechu i'imichaca.
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 E'iyonaja Tupana quemíchari rijló: “Uncá huani ina'uquélari ta picá. Chuhuajá lapí pitaca'ajica. ¿Eta, nacaje pilamá'atacare pijluhua, najlo chi riyurejo?” que Tupana quemíchaca rijló. Caja quetana riyucuna.
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 Jesús quemari piño najló:
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 E Jesús quemari ra'apiyatéjenajlo:
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 Tupana palamane iná cajmuchá inajlo, iná napona hua'até. A'ajnejí, a'arumacaji, quele chaje iná cajmuchá, iná napona hua'até.
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Ihue'epí cupira'aphana nacojé. Uncá nejátala nacaje icha ijí, najña'acáloje richa najluhua penaje. Uncá caja a'ajnejí ñacarelana i'imalá najló, nalamá'atacaloje najluhua a'ajnejí richojé penaje. Tupánaja calé a'arí najló ajñacaje. Cupira'aphana chaje íqui'ica Tupana huátaca icá.
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 Iná huo ca'acochu nacaje nacú, uncá ra'alá iná ñaté, iná i'imacáloje richaje júpica marí eja'ahuá chu penaje.
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 Uncá caja ihue'epila méqueca la'acana, i'imacáloje richaje júpica marí eja'ahuá chu penaje. Majopéjari ricá. Eta ¿naje ihuó ca'aró apú nacaje nacú?
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 ’Ihue'epí caja a'ahuaná ihuí nacojé. Uncá risápala. Uncá caja riña'alá rijluhua a'arumacaji, ra'acáloje rinacuhuá penaje. E'iyonaja richá'ata a'arumacaji ripalacha aú. Cajrú huani le'ejepelari, ne'emacánami chu, Salomonmi chu i'imacá. E'iyonaja uncá richá'atala a'ahuaná ihuí palá nojé ra'arumacá aú.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Mequetánajloje penaje calé a'ahuaná ihuí. Chuhuajá que iná amaca ricá, muní que rihuijíño'oco. E'iyonaja palá amácanami ricá Tupana palamane. A'ahuaná ihuí chaje ra'ajica rinacojó icá, a'arumacaji i'imacáloje ijló penaje. ¡Meque huejápaja huani ipechu Tupana chojé caphí!
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 Tupana a'arí rinacojó icá. Ñaquele ihuó ca'aniyo nacaje nacú. Imaniya: “¿Na huajñaje? ¿Na hue'erajé?” que.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Necá, uncá hue'epílaño Tupana nacojé, ricaja calé nahue'epí natucumó. Eyá Tupana hue'epiri icá, ra'acáloje ijló nacaje ila'acare nacú camu'ují penaje.
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Ihue'epí itucumó pamineco Tupana huacára'aca que la'acana, rihuátaca que la'acana caje. Raú ra'ajé ijló a'ajnejí, a'arumacaji, caje macá.
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 ’Nujhua'atéjena, huejápaja icá. Iquero'oniyo. Nora'apá quemari inacu, i'imacáloje rijhua'até je'echú chu penaje. Palani rijló marí que ila'acana palá.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Eco a'atá piyuque inane ajopana ina'uquejlo rihuemí penaje. Ejomi a'ajé camu'ují la'acáñojlo liñeru. Marí que la'acana aú Tupana a'ajeri ijló nacaje je'echú chu i'imajica huacajé. Re uncá nacaje tajnálajo iliyá. Uncá caja ata'acáchina mujlúca'alajeño richojé nacaje ata'ajé. Uncá caja pi'iréjena apichátalaje iliyá nacaje.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 Iná i'ijnatá iná péchuhua nacaje íqui'i iná huátacare nacú. Iná huátacachu íqui'i nacaje je'echú chu i'imacare, iná i'ijnatá caja iná péchuhua rinacu. Eyá iná huátacachu íqui'ija nacaje marí eja'ahuá chu i'imacare, iná i'ijnatá caja iná péchuhua rinacu.
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 — ausente —
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 — ausente —
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 Palá rila'acá necá, i'imaño ripé lamá'ataqueja rihuátacana nacú. Rihuacára'a najñaca na'ajnehuá ra'apiyá. Pu'ují napechu i'imacá raú.
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 Apala riphá lapí jenaji que ca'ajná, apala riphá lapihuá ca'ajná. E'iyonaja riphata rijhua'até sápajeño cajmuruna rihuátacana nacú. Raú rila'á necá palá. Pu'ují napechu i'imacá raú.
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 — ausente —
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 — ausente —
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 E Pedro quemari Jesúsjlo:
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Jesús quemari rijló:
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 E caja ricarihuate i'ijnari ají que ya'ajnaje. Júpija huani ri'imacá rejo. E caja ehuaja ripa'ó rapumí chuhuá. Iphari rijhua'até sápajeri nacú. Amari rila'acá palá rihuacára'aca ricá que.
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Aú ricarihuate la'arí ricá palá. Ra'á ricá piyuque rinane amájeri penaje.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 Eyá uncá ina'uquélari ri'imaquela, rimajla marí que ricarihuate nacú ya'ajná jo'ó ri'imaqué huacajé: “¡Meque júpija huani nuhuacára'ajeri malá'ataca ricó rehuá!” Marí que ripechu i'imacajla aú riqueño'ójla ricarihuate hua'até sápajeño ña'atácana, achiñana, inaana hua'até. Cajrú ra'ajnehuá ajñacana nacú ri'imajla. Cajrú i'iracaje i'iracana nacú caja ca'ajná ri'imacajla. Yuhuéra'acajo nacú ca'ajná ri'imajla.
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 Huajátacajo ricarihuate ipháquela rinacu marí que rila'acá e'iyá ee, rihuajajla ricá íqui'i huani. Ajopana, uncá jema'alaño nahuacára'ajeri ja'apiyá, hua'até rijña'ájla chapú caje panacu.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 Re ca'ajná apú hua'até sápajeri. Rihue'epí palá naca ricarihuate huátaca rila'acá. E'iyonaja uncá rema'alá ra'apiyá. Uncá caja riculá rila'ajona, rila'acáloje ricá raú penaje. Marí que rila'acá aú ricarihuate ña'atájeri ricá cajrú huani.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Re ca'ajná apú, uncá rihue'epila palá naca ricarihuate huátaca rila'acá. Aú rila'á ricá menáhuaca, uncá paala rila'acá. Marí caje chona nahuajá iná. E'iyonaja huejápaja calé rihuajaca ricá. Apú ca'ajná hue'epiri palá quemachi nacaje rihuacára'ajeri huátacare la'acana nacojé. Ripechu locópa'ala rihuacára'ajeri huátaca rila'acá ricá. Apú ca'ajná hue'epiri huejápaja rihuacára'ajeri huátacare la'acana nacojé. Ripechu locópa'ala caja rihuacára'ajeri huátaca rila'acá rijló nacaje.
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 Nucá i'ijnari majó Tupana Pechu a'ajé ina'uqué naquiyánajlo. Palani ri'imaquela nojló, ñaqué ri'imacajla me'etení.
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Nujña'ajica chapú caje panacu aquijñojo. Camu'ují nu'ujnataca nupéchuhua a'ajná nuphájica richojé ejená.
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 Apala ipechu i'imá nunacu marí que: “Ricá la'ajeri palá ina'uqué pechu, nayúcha'aco piyá pachácaca.” Ipechu i'imaniya ilé que. Uncá ilé que calé ri'imajica ina'uquejlo. Nupuráca'alo a'acana nanacojó jimaje chapú napechu i'imajica no'opiyá jema'ajeño nacú.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Maare eyá a'ajná ño'ojó ina'uqué pechu i'imajé chapú panacuhuácaca. Marí que ca'ajná ri'imajica. Apú ca'ajná i'imajeri riyajalo hua'até. Re ca'ajná hueji quele riyani. Pajluhua té'ela quele necá piyuque riyani hua'até. Hueji quele nanaquiyana pechu i'imajé ca'ajná iyamá nacú chapú. Eyá iyamá pechu i'imajé ca'ajná hueji quele nacú chapú.
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 Nupuráca'alo ja'apiyá jema'ajeño jimaje rara'apá pechu ca'ajná i'imajé ri'irí nacú chapú. Ri'irí pechu ca'ajná i'imajé chapú rara'apá nacú. Chapú ca'ajná roló pechu i'imajica rutu nacú. Rutu pechu ca'ajná i'imajé roló nacú chapú. Ruyajneru pechu ca'ajná i'imajé chapú ru'urinó nacú. Ru'urinó pechu ca'ajná i'imajé chapú ruyajneru nacú. Marí que ne'emajica pajhua'atéchaca, nanaquiyana a'acale nanacojó nupuráca'alo —que Jesús quemacá najló.
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Jesús quemari piño najló:
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 Carená apho'ocá aú rihuilaphe ejo, imá nacú: “Ima'aní penaje i'imajeri”. Imacá queja ima'aní moco'ocá maare.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 ¡Pajlácachina icá! Icá la'añó icó palá la'ajeño que ina'uqué ijlú chuja. E'iyonaja uncá ñaqué calé icá. Icá hue'epiño méquechamica juni ja'ajico je'echú chojé yacá'acano aú. Ñaqué caja ihue'epica nacaje nacojé te'erí chaje yacá'acano aú. Eta, maare nucá ijhua'até me'etení. E'iyonaja uncá ihue'epila na penájeca Tupana huacára'aca nucá majó —que Jesús quemacá najló.
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 Jesús quemari piño najló:
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Apú ca'ajná quemari pinacu: “Pu'uhuaré la'ajeri ricá” que, uncá pachá pa'alá pilehuéricare huemí rijló. Raú ca'ajná rihuata pihuá'acana ihuacára'ajeri chaje, rilamá'atacaloje pijhua'até ricá penaje. Rihuá'ajica ee picá, pilamá'atajla ricá rijhua'até iñe'epú chuhuá ja'apácana nacú, rihuá'aca piyá picá ihuacára'ajeri ejo. Rihuá'aquela picá rejo, ra'apátajla picá policíajlo. Ricá piño ca'arijla picá ra'apiyá ina'uqué huajáquelana chojé.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Numá pijló, uncá pácho'olojla richiyá. Pa'atájla pilehuéricare huemí rijló, quéchami pácho'ojla richiyá.
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.