Lucas 12
Tupana Puraca'alo Mari (YCN) vs NAA
1 Cajrú huani ina'uqué jahuacaño i'imacá. Mil chaje ne'emacá. Caja napayaca pe'emáchaca. E Jesús quemari ra'apiyatéjenajlo:
1 Visto que milhares de pessoas se aglomeraram, a ponto de se atropelarem umas às outras, Jesus começou a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos:
2 Piyuque nacaje yucuna me'echú i'imacare me'etení, ajopana hue'epéjeño rinacojé. Piyuque nacaje me'echú i'imacare me'etení, amájero caja.
2 Não há nada encoberto que não venha a ser revelado, nem oculto que não venha a ser conhecido.
3 Nacaje imacare nacú apujlo lapí, nema'ajica riyucuna hue'echú, camú camaré japi. Nacaje imacare nacú apujlo ri'ijhuí chojé cachuhua ucapú itaqueja chu, riyucuna ne'emajé caphí ajopánajlo nahuacáca'alo ejé —que rimacá najló.
3 Porque tudo o que vocês disseram às escuras será ouvido em plena luz; e o que disseram ao pé do ouvido no interior da casa será proclamado dos telhados.
4 E Jesús quemari piño najló:
4 — Digo a vocês, meus amigos: não temam os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Numaje ijló na piyaca iná quero'ocó: iquero'ó Tupana piyá. Ricá huá'ari iná péchumi. Rihue'epí caja iná ca'acana quera'atani uncá yacálare chojé. Ñaquele iquero'ó ripiyá.
5 Eu, porém, vou mostrar a quem vocês devem temer: temam aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo que a esse vocês devem temer.
6 ’Mahuemiru iná huarúhua'aca maárohua iyamá cupira'aphana. Mahuemíruna huani necá. E'iyonaja Tupana amari necá palá.
6 — Não se vendem cinco pardais por duas moedinhas? Entretanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Cajrú cupira'aphana chaje huani íqui'ica rihuátaca iná. Rihue'epí iná nacú piyuqueja. Rihue'epí piyuque iná ihuilá nacojé méquelaca ricá. Ra'á caja rinacojó iná. Ñaquele iquero'oniyo ina'uqué nójeno piyá —que Jesús quemacá najló.
7 Até os cabelos da cabeça de vocês estão todos contados. Não temam! Vocês valem bem mais do que muitos pardais.
8 Jesús quemari piño najló:
8 — Digo mais a vocês: todo aquele que me confessar diante dos outros, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Eyá apú nujhua'ateje ca'ajná apáña'aro no'opí ajopana ina'uqué e'iyá. Aú calé rimá najló marí que nunacu: “Uncá rijhua'ateje calé nucá”. Ñaqué caja numájica rinacu, Tupana hua'atéjena, je'echú churúnajlo. Numaje najló: “Uncá nujhua'ateje calé ricá”. Marí que caja numájica rijló piyuque ina'uqué nacú, micho'otaño nuchaya ajopana ina'uqué e'iyá.
9 mas o que me negar diante das pessoas será negado diante dos anjos de Deus.
10 ’Ina'uquéjloje penaje i'imacá nucá. Pu'uhuaré ina'uqué quemacare nunacu liyá, Tupana amárojla nachaje. Eyá pu'uhuaré nemacare Tupana Pechu nacú, uncá Tupana amálajo nachaje ripachá.
10 Todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 ’Nujhua'atéjena i'imacale, ajopana ña'ajeño ca'ajná icá najhua'ató jahuacáca'alo ñacarelana chojé. Ihuacára'ajeño jimaje ca'ajná nahuá'aje icá, nahuajácaloje icá penaje. Maare que ri'imajica ee ijló, ihuó la'aniyo na'apejé méqueca ipura'ajico najhua'até ichayo.
11 — Quando levarem vocês às sinagogas ou à presença de governadores e autoridades, não se preocupem quanto à maneira como irão responder, nem quanto às coisas que tiverem de falar.
12 Riphájicaja rená chojé ijló quéchami ipura'ajico ichayo. Ejéchami Tupana quemájica ijló méqueca imájica najló —que Jesús quemacá najló.
12 Porque o Espírito Santo lhes ensinará, naquela mesma hora, as coisas que vocês devem dizer.
13 Cajrú ina'uqué i'imaño re. E apú quemari Jesusjlo:
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão disse a Jesus: — Mestre, diga a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Jesús quemari rijló:
14 Mas Jesus lhe respondeu:
15 E Jesús quemari piño najló piyuque:
15 Então lhes recomendou:
16 Eyá Jesús i'imari yucu najló marí que, rehuíña'atacaloje necá rinacu penaje:
16 E Jesus lhes contou ainda uma parábola, dizendo:
17 Marí caje aú ri'ijnachiya ripéchuhua marí que: “¿Meque nula'alájica a'ajnejí? Nuhue'epí uncá riphálaje riñacarelana chojé, nulamá'atacaloje ricá richu penaje”, que ri'ijnachíyaca ripéchuhua.
17 Então ele começou a pensar: “Que farei, pois não tenho onde armazenar a minha colheita?”
18 E caja marí que riphíchaca ripechu nacú: “Palani ca'ajná nucajya'atácajla piyuque riñacarelana, nula'acáloje apú richaje ñópo'ojloca rapumí chojé penaje. Richojé nulamá'ataje piyuque a'ajnejí nujña'ajícare numena e'iyayá, nunane hua'ató.
18 Até que disse: “Já sei! Destruirei os meus celeiros, construirei outros maiores e aí armazenarei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Nuñapátajicaja ricá numaje: ‘Chuhua re cajrú a'ajnejí nucapi. Júpija ri'imajica’. Ñaquele chuhua nuhuatána'ajica nusápaca'ala liyá. Nojñaje cajrú no'ojnehuá. Yuhuéra'acajo nacú nu'umajé. Queyajúpani caja nu'umajica, que ri'imajica nojló”, que ripechu i'imichaca.
19 Então direi à minha alma: ‘Você tem em depósito muitos bens para muitos anos; descanse, coma, beba e aproveite a vida.’”
20 E'iyonaja Tupana quemíchari rijló: “Uncá huani ina'uquélari ta picá. Chuhuajá lapí pitaca'ajica. ¿Eta, nacaje pilamá'atacare pijluhua, najlo chi riyurejo?” que Tupana quemíchaca rijló. Caja quetana riyucuna.
20 Mas Deus lhe disse: “Louco! Esta noite lhe pedirão a sua alma; e o que você tem preparado, para quem será?”
21 Jesús quemari piño najló:
21 — Assim é o que ajunta tesouros para si mesmo, mas não é rico para com Deus.
22 E Jesús quemari ra'apiyatéjenajlo:
22 A seguir, Jesus se dirigiu aos seus discípulos, dizendo:
23 Tupana palamane iná cajmuchá inajlo, iná napona hua'até. A'ajnejí, a'arumacaji, quele chaje iná cajmuchá, iná napona hua'até.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as roupas.
24 Ihue'epí cupira'aphana nacojé. Uncá nejátala nacaje icha ijí, najña'acáloje richa najluhua penaje. Uncá caja a'ajnejí ñacarelana i'imalá najló, nalamá'atacaloje najluhua a'ajnejí richojé penaje. Tupánaja calé a'arí najló ajñacaje. Cupira'aphana chaje íqui'ica Tupana huátaca icá.
24 Observem os corvos, que não semeiam, não colhem, não têm despensa nem celeiros; contudo, Deus os sustenta. Vocês valem muito mais do que as aves!
25 Iná huo ca'acochu nacaje nacú, uncá ra'alá iná ñaté, iná i'imacáloje richaje júpica marí eja'ahuá chu penaje.
25 Quem de vocês, por mais que se preocupe, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Uncá caja ihue'epila méqueca la'acana, i'imacáloje richaje júpica marí eja'ahuá chu penaje. Majopéjari ricá. Eta ¿naje ihuó ca'aró apú nacaje nacú?
26 Portanto, se não podem fazer nada quanto às coisas mínimas, por que se preocupam com as outras?
27 ’Ihue'epí caja a'ahuaná ihuí nacojé. Uncá risápala. Uncá caja riña'alá rijluhua a'arumacaji, ra'acáloje rinacuhuá penaje. E'iyonaja richá'ata a'arumacaji ripalacha aú. Cajrú huani le'ejepelari, ne'emacánami chu, Salomonmi chu i'imacá. E'iyonaja uncá richá'atala a'ahuaná ihuí palá nojé ra'arumacá aú.
27 Observem como crescem os lírios: eles não trabalham, nem fiam. Eu, porém, afirmo a vocês que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Mequetánajloje penaje calé a'ahuaná ihuí. Chuhuajá que iná amaca ricá, muní que rihuijíño'oco. E'iyonaja palá amácanami ricá Tupana palamane. A'ahuaná ihuí chaje ra'ajica rinacojó icá, a'arumacaji i'imacáloje ijló penaje. ¡Meque huejápaja huani ipechu Tupana chojé caphí!
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, muito mais fará por vocês, homens de pequena fé!
29 Tupana a'arí rinacojó icá. Ñaquele ihuó ca'aniyo nacaje nacú. Imaniya: “¿Na huajñaje? ¿Na hue'erajé?” que.
29 Portanto, não fiquem perguntando o que irão comer ou beber e não fiquem preocupados com isso.
30 Necá, uncá hue'epílaño Tupana nacojé, ricaja calé nahue'epí natucumó. Eyá Tupana hue'epiri icá, ra'acáloje ijló nacaje ila'acare nacú camu'ují penaje.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas o Pai de vocês sabe que vocês precisam delas.
31 Ihue'epí itucumó pamineco Tupana huacára'aca que la'acana, rihuátaca que la'acana caje. Raú ra'ajé ijló a'ajnejí, a'arumacaji, caje macá.
31 Busquem, antes de tudo, o seu Reino, e estas coisas lhes serão acrescentadas.
32 ’Nujhua'atéjena, huejápaja icá. Iquero'oniyo. Nora'apá quemari inacu, i'imacáloje rijhua'até je'echú chu penaje. Palani rijló marí que ila'acana palá.
32 — Não tenha medo, ó pequenino rebanho; porque o Pai de vocês se agradou em dar-lhes o seu Reino.
33 Eco a'atá piyuque inane ajopana ina'uquejlo rihuemí penaje. Ejomi a'ajé camu'ují la'acáñojlo liñeru. Marí que la'acana aú Tupana a'ajeri ijló nacaje je'echú chu i'imajica huacajé. Re uncá nacaje tajnálajo iliyá. Uncá caja ata'acáchina mujlúca'alajeño richojé nacaje ata'ajé. Uncá caja pi'iréjena apichátalaje iliyá nacaje.
33 Vendam os seus bens e deem esmola; façam para vocês mesmos bolsas que não desgastem, tesouro inesgotável nos céus, onde o ladrão não chega, nem a traça corrói,
34 Iná i'ijnatá iná péchuhua nacaje íqui'i iná huátacare nacú. Iná huátacachu íqui'i nacaje je'echú chu i'imacare, iná i'ijnatá caja iná péchuhua rinacu. Eyá iná huátacachu íqui'ija nacaje marí eja'ahuá chu i'imacare, iná i'ijnatá caja iná péchuhua rinacu.
34 porque, onde estiver o tesouro de vocês, aí estará também o seu coração.
35 — ausente —
35 — Estejam preparados, com o corpo cingido e as lamparinas acesas.
36 — ausente —
36 Façam como os homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que logo abram a porta, quando vier e bater.
37 Palá rila'acá necá, i'imaño ripé lamá'ataqueja rihuátacana nacú. Rihuacára'a najñaca na'ajnehuá ra'apiyá. Pu'ují napechu i'imacá raú.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, encontrar vigilantes. Em verdade lhes digo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Apala riphá lapí jenaji que ca'ajná, apala riphá lapihuá ca'ajná. E'iyonaja riphata rijhua'até sápajeño cajmuruna rihuátacana nacú. Raú rila'á necá palá. Pu'ují napechu i'imacá raú.
38 Quer ele venha à meia-noite ou de madrugada, bem-aventurados serão eles, se os encontrar vigilantes.
39 — ausente —
39 Porém, considerem isto: se o pai de família soubesse a que hora viria o ladrão, não deixaria que a sua casa fosse arrombada.
40 — ausente —
40 Estejam também vocês preparados, porque o Filho do Homem virá à hora em que vocês menos esperam.
41 E Pedro quemari Jesúsjlo:
41 Então Pedro perguntou: — Senhor, esta parábola é só para nós ou também para todos?
42 Jesús quemari rijló:
42 O Senhor respondeu:
43 E caja ricarihuate i'ijnari ají que ya'ajnaje. Júpija huani ri'imacá rejo. E caja ehuaja ripa'ó rapumí chuhuá. Iphari rijhua'até sápajeri nacú. Amari rila'acá palá rihuacára'aca ricá que.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Aú ricarihuate la'arí ricá palá. Ra'á ricá piyuque rinane amájeri penaje.
44 Em verdade lhes digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Eyá uncá ina'uquélari ri'imaquela, rimajla marí que ricarihuate nacú ya'ajná jo'ó ri'imaqué huacajé: “¡Meque júpija huani nuhuacára'ajeri malá'ataca ricó rehuá!” Marí que ripechu i'imacajla aú riqueño'ójla ricarihuate hua'até sápajeño ña'atácana, achiñana, inaana hua'até. Cajrú ra'ajnehuá ajñacana nacú ri'imajla. Cajrú i'iracaje i'iracana nacú caja ca'ajná ri'imacajla. Yuhuéra'acajo nacú ca'ajná ri'imajla.
45 Mas o que acontecerá se aquele servo disser consigo mesmo: “Meu senhor demora para vir”, e começar a espancar os empregados e as empregadas, a comer, a beber e a embriagar-se?
46 Huajátacajo ricarihuate ipháquela rinacu marí que rila'acá e'iyá ee, rihuajajla ricá íqui'i huani. Ajopana, uncá jema'alaño nahuacára'ajeri ja'apiyá, hua'até rijña'ájla chapú caje panacu.
46 Virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e irá aplicar-lhe um castigo severo, condenando-o com os infiéis.
47 Re ca'ajná apú hua'até sápajeri. Rihue'epí palá naca ricarihuate huátaca rila'acá. E'iyonaja uncá rema'alá ra'apiyá. Uncá caja riculá rila'ajona, rila'acáloje ricá raú penaje. Marí que rila'acá aú ricarihuate ña'atájeri ricá cajrú huani.
47 — Aquele servo que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade, será punido com muitos açoites.
48 Re ca'ajná apú, uncá rihue'epila palá naca ricarihuate huátaca rila'acá. Aú rila'á ricá menáhuaca, uncá paala rila'acá. Marí caje chona nahuajá iná. E'iyonaja huejápaja calé rihuajaca ricá. Apú ca'ajná hue'epiri palá quemachi nacaje rihuacára'ajeri huátacare la'acana nacojé. Ripechu locópa'ala rihuacára'ajeri huátaca rila'acá ricá. Apú ca'ajná hue'epiri huejápaja rihuacára'ajeri huátacare la'acana nacojé. Ripechu locópa'ala caja rihuacára'ajeri huátaca rila'acá rijló nacaje.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Nucá i'ijnari majó Tupana Pechu a'ajé ina'uqué naquiyánajlo. Palani ri'imaquela nojló, ñaqué ri'imacajla me'etení.
49 — Eu vim para lançar fogo sobre a terra, e bem que eu gostaria que já estivesse aceso.
50 Nujña'ajica chapú caje panacu aquijñojo. Camu'ují nu'ujnataca nupéchuhua a'ajná nuphájica richojé ejená.
50 Mas existe um batismo pelo qual tenho de passar, e como me angustio até que o mesmo se cumpra!
51 Apala ipechu i'imá nunacu marí que: “Ricá la'ajeri palá ina'uqué pechu, nayúcha'aco piyá pachácaca.” Ipechu i'imaniya ilé que. Uncá ilé que calé ri'imajica ina'uquejlo. Nupuráca'alo a'acana nanacojó jimaje chapú napechu i'imajica no'opiyá jema'ajeño nacú.
51 Vocês pensam que vim para dar paz à terra? Eu afirmo a vocês que não; pelo contrário, vim para trazer divisão.
52 Maare eyá a'ajná ño'ojó ina'uqué pechu i'imajé chapú panacuhuácaca. Marí que ca'ajná ri'imajica. Apú ca'ajná i'imajeri riyajalo hua'até. Re ca'ajná hueji quele riyani. Pajluhua té'ela quele necá piyuque riyani hua'até. Hueji quele nanaquiyana pechu i'imajé ca'ajná iyamá nacú chapú. Eyá iyamá pechu i'imajé ca'ajná hueji quele nacú chapú.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois e dois contra três.
53 Nupuráca'alo ja'apiyá jema'ajeño jimaje rara'apá pechu ca'ajná i'imajé ri'irí nacú chapú. Ri'irí pechu ca'ajná i'imajé chapú rara'apá nacú. Chapú ca'ajná roló pechu i'imajica rutu nacú. Rutu pechu ca'ajná i'imajé roló nacú chapú. Ruyajneru pechu ca'ajná i'imajé chapú ru'urinó nacú. Ru'urinó pechu ca'ajná i'imajé chapú ruyajneru nacú. Marí que ne'emajica pajhua'atéchaca, nanaquiyana a'acale nanacojó nupuráca'alo —que Jesús quemacá najló.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora e nora contra sogra.
54 Jesús quemari piño najló:
54 Jesus disse ainda às multidões:
55 Carená apho'ocá aú rihuilaphe ejo, imá nacú: “Ima'aní penaje i'imajeri”. Imacá queja ima'aní moco'ocá maare.
55 E, quando notam que sopra o vento sul, dizem que fará calor, e assim acontece.
56 ¡Pajlácachina icá! Icá la'añó icó palá la'ajeño que ina'uqué ijlú chuja. E'iyonaja uncá ñaqué calé icá. Icá hue'epiño méquechamica juni ja'ajico je'echú chojé yacá'acano aú. Ñaqué caja ihue'epica nacaje nacojé te'erí chaje yacá'acano aú. Eta, maare nucá ijhua'até me'etení. E'iyonaja uncá ihue'epila na penájeca Tupana huacára'aca nucá majó —que Jesús quemacá najló.
56 Hipócritas! Vocês sabem interpretar a aparência da terra e do céu, mas não sabem discernir esta época?
57 Jesús quemari piño najló:
57 — E por que não julgam também por vocês mesmos o que é justo?
58 Apú ca'ajná quemari pinacu: “Pu'uhuaré la'ajeri ricá” que, uncá pachá pa'alá pilehuéricare huemí rijló. Raú ca'ajná rihuata pihuá'acana ihuacára'ajeri chaje, rilamá'atacaloje pijhua'até ricá penaje. Rihuá'ajica ee picá, pilamá'atajla ricá rijhua'até iñe'epú chuhuá ja'apácana nacú, rihuá'aca piyá picá ihuacára'ajeri ejo. Rihuá'aquela picá rejo, ra'apátajla picá policíajlo. Ricá piño ca'arijla picá ra'apiyá ina'uqué huajáquelana chojé.
58 Quando você for com o seu adversário ao magistrado, faça o possível para chegar a um acordo com ele enquanto vocês estão a caminho, para não acontecer que ele arraste você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça e o oficial de justiça ponha você na prisão.
59 Numá pijló, uncá pácho'olojla richiyá. Pa'atájla pilehuéricare huemí rijló, quéchami pácho'ojla richiyá.
59 Digo-lhe que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.