Mateus 12
Ju̱denu jto̱ nijya̱nvamyu (YADNT) vs NAA
1 Variryundamu ji̱ta riryamiryi̱jada Jesúsveda racabyimu jaruusiñi̱. Jiryatiy rijechi̱jada sisa̱ datyavavyeda daryaju̱, rijyo̱ta̱da rotyatityiyada jibyedaju̱ra jaruusibyi variy.
1 Por aquele tempo, num sábado, Jesus passou pelas searas. Estando os seus discípulos com fome, começaram a colher espigas e a comer.
2 Ridyiyadanumatiy Varyisévuvedabay riva, ru̱teda variy siva Jesús: “Ya̱jnu̱y, yisa̱ datyavay jvaarya jiryatiy ju̱bachara jiituyada rundamu jvaayadaju̱ra.”
2 Os fariseus, vendo isso, disseram a Jesus: — Olhe! Os seus discípulos estão fazendo o que não é lícito fazer num sábado.
3 Su̱teda Jesús variy ruuva Varyisévuvedabay: “¿Ne jiryeñiquettara catera padye didye, nu̱tyura sivaayada Davyíbe sajachi̱jadanumatiy, nu̱tyura? yisa̱ vichavabetya.
3 Mas Jesus lhes disse:
4 Nu̱tyuramusiy sajayada Ju̱denu rorivyimu, nu̱tyuramusiy, si̱byeda ji̱tara pa̱, jiryatiy ribeñu̱yada Ju̱denu jiyadaju̱ra, jiryatiy ju̱bachara riibyedajisidyerya, daryaday ju̱bachara rijyu̱ sisa̱ vichavabejisiy varintyidyerya, jiryatiy vinu caserdótevyeda jbyedaju̱ rani̱cha pa̱ day.
4 Como entrou na Casa de Deus, e comeram os pães da proposição, os quais não era lícito comer, nem a ele nem aos que estavam com ele, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 ¿Daryantyamu̱y ne jiryeñiquettara Muyusésibe nu̱rya Ju̱denu jtedamu day, nu̱tyuramusiy ruuvaañu̱yada caserdótevyedabay Ju̱denu rorivyimu, nu̱tyuramusiy, jiituyada rundamu? Ne ti̱ jiyasayada riva varidyeryi.
5 Ou vocês não leram na Lei que, aos sábados, os sacerdotes no templo profanam o sábado e ficam sem culpa?
6 Ri̱tatye ji̱ta jiryiva: Sani̱cha ti̱qui nijya̱mi̱ jiyu, jiryatiy jaryiñu̱ ramusiy Ju̱denu roriñi̱.
6 Pois eu lhes digo que aqui está quem é maior do que o templo.
7 Jiryetyi datya̱da ta̱ra ránique jirya niquejada: Radyiryu̱y ji̱tara jantyutya̱da, ne vinu jiryatiy ru̱ntatya yasi̱ rimu, jiryeryi jiyasayadava̱ riy jiryatimyu̱ ne jiyasayadatavadyeryi.
7 Mas, se vocês soubessem o que significa: “Quero misericórdia, e não sacrifício”, não teriam condenado inocentes.
8 Tapi Nijya̱mi̱denu ji̱ta jiituyada runda ja̱mi̱ day.”
8 Porque o Filho do Homem é senhor do sábado.
9 Saya̱da ji̱ta Jesús jadchintyi, sajayada riintye̱ryanijyovimu variy.
9 Tendo Jesus saído dali, entrou na sinagoga deles.
10 Mityamusiy savicha̱da nu̱ vanu jomutu susa̱ñubay jasiy. Ruutaja̱doda ji̱ta variñi̱ Jesús: “¿Samiryavidye Ju̱denu diya mi̱sadeda jiituyada rundamu, varimyatamu̱y ne?” Riñi jachipiya̱jada tu̱chuta̱da rivani̱.
10 Achava-se ali um homem que tinha uma das mãos ressequida. Então, a fim de o acusar, perguntaram a Jesus: — É lícito curar no sábado?
11 Su̱teda Jesús variy ruuva: “¿Mi̱ra jiryetyenu, ti̱quide jasi̱ti̱, mi̱, saryityi ju̱u̱y sa̱si̱ jiituyada rundamu vataju̱vimu, nevidye sa̱sipyata variy ravimusiñi̱?
11 Ao que lhes respondeu:
12 ¡Ta̱ jaryivya̱ju̱ samurichevay nijya̱mi̱ simusiy jasi̱! Ramuni̱ samirya Ju̱denu diya vurya̱jvaarya samirya jvaayada jiituyada rundamu.”
12 Ora, quanto mais vale um homem do que uma ovelha! Logo, é lícito nos sábados fazer o bem.
13 Jadchiy ji̱ta su̱teda Jesús siva jomutu susa̱ñubay: “Ya̱ratyara jijyomutu.” Saratya̱da vanubay varirya, rata̱rya̱jada variy yibivaju̱ nu̱tyu rataryarantiy.
13 Então Jesus disse ao homem: O homem estendeu a mão, e ela foi restaurada e ficou sã como a outra.
14 Rimya̱seda ji̱ta Varyisévuvedabay, rityu̱chudoda variy sayaro̱ju̱ Jesúsyu: “¿Nu̱tyuramusiy vu̱ryi jvañi̱, nu̱tyuramusiy?”
14 Mas os fariseus, saindo dali, conspiravam contra ele, procurando ver como o matariam.
15 Sadatya̱da ji̱ta Jesús jiryatiy ru̱varyu̱yada Varyisévuvedabañi̱, sanumuteda variy jadchiy. Richiityari̱jada rajuuvay variñi̱, sami̱sadeda ji̱ta ti̱ta̱ju̱ variy jasiryi.
15 Mas Jesus, sabendo disto, afastou-se dali. Muitos o seguiram, e a todos ele curou,
16 Su̱teda ji̱ta variy ruuva: “Ne jirya̱datyanu tavajyu̱ raynchiy.”
16 advertindo-lhes, porém, que não o expusessem à publicidade.
17 Rani̱ ji̱ta jto̱tadedara Ju̱denuju̱ tu̱chu̱bay niquejada, Isayíyasiy jtyati̱bay, jiryatiy saniquejada:
17 Isso aconteceu para se cumprir o que foi dito por meio do profeta Isaías:
18 — ausente —
18 “Eis aqui o meu servo, que escolhi, o meu amado, em quem a minha alma se agrada. Farei repousar sobre ele o meu Espírito, e ele anunciará juízo aos gentios.
19 — ausente —
19 Não entrará em discussões, nem gritará, nem fará ouvir nas praças a sua voz.
20 — ausente —
20 Não esmagará a cana quebrada, nem apagará o pavio que fumega, até que faça vencedor o juízo.
21 — ausente —
21 E no seu nome os gentios colocarão a sua esperança.”
22 Jadchiy ji̱ta ruuti̱ta̱da Jesúsmuju̱ni̱ vanu bayantuti̱bay jiryatiy ni̱sipyuryiñi̱, niquejasa̱ risa̱ju̱ni̱. Sami̱sadeda ji̱ta variñi̱ sa̱tidye nique variy niquejasa̱bay, su̱nu̱yasubeda ji̱ta varintyi.
22 Então trouxeram a Jesus um endemoniado, cego e mudo. Jesus o curou, e o homem passou a falar e a ver.
23 Rityi̱tta̱da ji̱ta nijya̱nvabe variñi̱, ruutaja̱doda variy: “¿Neviy ni̱ sani̱cha Davyíbe jasi̱ jiñu day?”
23 E toda a multidão se admirava e dizia: — Não seria este, por acaso, o Filho de Davi?
24 Rityuva̱chodanumatiy Varyisévuvedabarya ruutaja̱doda, ru̱teda ji̱ta variy ruuva: “Vinu bayantu nutyityu̱ Satanásimyusiy sani jatyajaya̱sara jiñu vanuriy bayantuveda nijya̱nvavyasiy.”
24 Mas os fariseus, ouvindo isto, diziam: — Este não expulsa demônios senão pelo poder de Belzebu, o maioral dos demônios.
25 Sadatya̱danumatiy Jesúsra rijechipiya̱jada, su̱teda ji̱ta variy ruuva: “Riryiñumatiy panaryi̱ jiñique̱yadamu curaca nijya̱nvay nu̱ñi riy jiñijyu̱, rirya̱raay variyu, mityanuma ra̱ma̱cho̱ rivyicha̱da variy; vicha̱daja̱nvay jarye ra̱ju̱raay varintyiyu. Varimyata rorijya̱nvantyi, riryiñumatiy panaryi̱ jiñique̱yadamu nu̱ñi riy jiñijyu̱ntidye, ne riryichuru̱y variy.
25 Mas Jesus, sabendo o que eles pensavam, disse-lhes:
26 Daryaday ravicha Satanásiy nusu̱yadamuntiy; riryityi panaryi̱ jiñique̱yadamu Satanásivyeda jiñijyu̱ntidye, ¿nu̱tyichiñuma ra̱suru̱y sansu̱yada varintyi, nu̱tyichiy?
26 Se Satanás expulsa Satanás, está dividido contra si mesmo; como, então, o seu reino subsistirá?
27 Raryityi jatya Satanásimyusiryi bayantuveda, ¿chi̱ vanu̱yadata rijetyasara jiryetyevadyeryi bayantuveda nijya̱nvavyasidye, chi̱? Ramuni̱tiy rirya̱dityanu jiryetyevarya jiryecyarayada.
27 E, se eu expulso os demônios por Belzebu, por quem os filhos de vocês os expulsam? Por isso, eles mesmos serão os juízes de vocês.
28 Ray ji̱ta raryi jatya Ju̱denu Jnututa riy bayantuveda nijya̱nvavyasiy, ranuma Ju̱denu nusu̱yada rañi jti̱ jiryimu.
28 Se, porém, eu expulso os demônios pelo Espírito de Deus, certamente é chegado o Reino de Deus sobre vocês.
29 ¿Nu̱tyuramusiy ti̱ jayadasa̱ra̱ ravimu saroriy vanu vanu̱rya nu̱tyu savichasara bayantu nutyityu̱, nu̱tyuramusiy? Ne saryi jay ya̱tidye so̱varya sabarya variy, tetya sapuchusa̱siy munatyayu. Rivasiy ji̱ta sa̱so̱varya sabarya.
29 Ou como pode alguém entrar na casa do valente e roubar-lhe os bens sem primeiro amarrá-lo? E só então saqueará a casa dele.
30 Mi̱ni̱tyimyu̱ ne vichasara risa̱ jvaañu, savichasara ji̱ta rayaro̱ju̱; daryadantyi mi̱nintyimyu̱ ne jmu̱tyaru̱rye, jiryatiy rañi ju̱tye̱ryaniryu̱ryi nijya̱nvay, su̱resara variryi.
30 — Quem não é por mim é contra mim; e quem comigo não ajunta espalha.
31 Ramuni̱ ri̱tay jiryiva: Sa̱ramityaniy Ju̱denura juuchuveda ti̱ta̱ju̱ nijya̱nvavya, ti̱ta̱ju̱ rirya̱vityiye̱yadiva jarye; vinu rityi javityiye̱ñi̱ Ju̱denu Jnutu, ne sa̱ramityaniy Ju̱denu ruuvara.
31 Por isso, digo a vocês que todo pecado e blasfêmia serão perdoados aos homens; mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada.
32 Mi̱ni̱tyi ra̱nique sayaro̱ju̱ Nijya̱mi̱denu, sa̱ramityaniy mitya rajye̱rya. Mi̱nintyi ji̱ta ra̱nique sayaro̱ju̱ Ju̱denu Jnutu, ne sa̱ramityaniy mityara saniquejada, ne vinu diye, dantyamu̱y ne ju̱na̱reju̱.”
32 Se alguém disser alguma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, se alguém falar contra o Espírito Santo, isso não lhe será perdoado, nem neste mundo nem no porvir.
33 “Jirya̱ntya datya samiy vu̱vyichasa̱danchiy, nu̱tyu ni̱nu, raryityi vicha samiñu, darya samijyo raryicha rajontidye; raryityi vicha nicyara̱ñu, darya nicyara̱jyo raryicha rajo varintyidye. Tapi vu̱dyetyara ni̱nu nu̱ñi rajonchiy daryaju̱.
33 — Tornem a árvore boa e o seu fruto será bom, ou tornem a árvore má e o seu fruto será mau; porque pelo fruto se conhece a árvore.
34 ¡Codityevay rapu̱ryamiy! ¿Nu̱tyichiy jirya̱nique samirya tara, nu̱tyichiy? jiryatiy nicyara̱myi daryaju̱ jirye. Vuryi̱tosiy ji̱ta rasipyatachara niquejada daryaju̱, jiryatiy vu̱beyada vu̱jechimyura.
34 Raça de víboras! Como vocês podem falar coisas boas, sendo maus? Porque a boca fala do que está cheio o coração.
35 Daryaday sivaachara samiy nijya̱mi̱ra samiy jvaayadantiy, jiryatiy rajontay sajachiy samirya jachipiya̱jadamusiy. Sivaachara jamirya vicharara va̱cha jvaayada, jiryatiy rajontay sajachiy va̱cha jachipiya̱jadamusiy.
35 A pessoa boa tira do tesouro bom coisas boas; mas a pessoa má do mau tesouro tira coisas más.
36 Ri̱tay ji̱ta jiryiva: Ti̱ta̱ju̱ niquejada jiryatiy vu̱ñique mityara, vurya̱day murichenura ramurichirya Ju̱denu murichenutadeda rundamu.
36 — Digo a vocês que, no Dia do Juízo, as pessoas darão conta de toda palavra inútil que proferirem;
37 Tapi vu̱ñiquejadamusiy ji̱ta sa̱jtay Ju̱denu vu̱ñi̱cha samivye, varimyata sa̱jtay vu̱ñi̱cha nicyara̱myi.”
37 porque, pelas suas palavras, você será justificado e, pelas suas palavras, você será condenado.
38 Jadchiy ji̱ta ru̱mutya̱jada Ju̱denu niquejada datyanuvay tevabe, Varyisévuveda tevabe jarye ruusa̱ju̱ni̱: “Datyanu̱, nu̱vya̱ta diyada yimusiy riva mityamusiy dityadoda.”
38 Então alguns escribas e fariseus disseram a Jesus: — Mestre, queremos ver algum sinal feito pelo senhor.
39 Su̱mutya̱jada ji̱ta Jesús variryi: “Nijya̱nvay jamirya vichavay, jiryatiy rityochicharani̱ Ju̱denu nu̱tyu rityochichara jmuchanuvedacanumiryi jivyatuy, riñi va̱tasara rana̱cho̱ mityamusiy dityadoda. Ne rirya̱diy ji̱ta riva mityamusiy dityadoda day, vinu ra jiryatiy sabayada Ju̱denu Jonásibenchiy tu̱chodara, ni̱tiy vichanu̱yada ta̱riy Ju̱denuju̱ tu̱chu̱.
39 Mas ele respondeu:
40 Tapi nu̱tyu savicha̱da Jonásibe mumurundamiy ti̱ta̱ju̱ quiva̱suma vimu, daryaday sa̱chasara Nijya̱midenu mumurundamiy ti̱ta̱ju̱ mucadinubentiy.
40 Porque assim como Jonas esteve três dias e três noites no ventre do grande peixe, assim o Filho do Homem estará três dias e três noites no coração da terra.
41 Ñíñivye ja̱nvay bayanumiy ji̱ta ra̱nubesumiy tamitya rundamu, rirya̱tidye tu̱chuta riy diye vichavay, tapi rivyitya paru̱yada variy riva ta̱riy jivyicha̱da, rityuva̱chodanumatirya Jonásibe niquejada Ju̱denunchiy. Dañuma sani̱cha ti̱qui vanu jaryi datyara simusiy Jonásibe, dantyamu̱y ne rityuva̱churu̱y diye nijya̱nvay variy simu day.
41 Ninivitas se levantarão, no Juízo, com esta geração e a condenarão, porque se arrependeram com a pregação de Jonas. E aqui está quem é maior do que Jonas.
42 Nana̱nubesiy ji̱ta ranro nutyityu̱toda bayanu tamitya rundamu, nana̱tidye tu̱chuta variryi diye vichavay, jiryatiy naditi̱jada mucadi su̱tyeryamusiy, nana̱tidye tuva̱chura Sadumú̱bay datya̱da. Dañuma sani̱cha ti̱qui vanu jiyu, jaryi datyarava̱ju̱ Sadumú̱bamyusiy, dantyamu̱y ne rityuva̱churu̱y diye nijya̱nvay ramusiy simu day.”
42 A rainha do Sul se levantará, no Juízo, com esta geração e a condenará, porque veio dos confins da terra para ouvir a sabedoria de Salomão. E aqui está quem é maior do que Salomão.
43 “Sasipyatedanumatiy bayantu jamirya vichara sivasiy vanu, savu̱taya̱numaya̱ vassatova variy, sava̱tana̱ya̱ rana̱cho̱ samityo yajiju̱ jasityi sani nta ya̱jiituy. Ne sasarye ji̱ta daryaju̱ra.
43 — Quando o espírito imundo sai de uma pessoa, anda por lugares áridos procurando repouso, porém não encontra.
44 Jadchiy ji̱ta sajachipiya̱: Ra̱ta̱ryava̱ ri̱bivaju̱ day. Sasaryenuvi̱ ji̱tani̱ vanuntiy, nu̱tyu mitya roriy nunichara, samiy jdutyasara nta ti̱ta̱ju̱ra.
44 Por isso, diz: “Voltarei para a minha casa, de onde saí.” E, voltando, ele a encontra vazia, varrida e arrumada.
45 Jadchiy ji̱ta saya, sapu̱chiy yisa̱ju̱ riy danu̱ju̱ñijyate bayantu rapu̱ryamiy, jiryatiy jamirya vichavavya̱ju̱ simusiryi. Rije ji̱ta jivyicha̱daju̱ jasiy siva. Sa̱ma̱cho̱ ji̱ta vanu variy jaryi jamiryanu ruumusiy, ta̱riy jivyicha̱da jiyadaju̱. Daryaday ra̱chasara rijyu̱ diye vichavay nijya̱nvay nicyara̱myintyi.”
45 Então vai e leva consigo outros sete espíritos, piores do que ele, e, entrando, habitam ali. E o último estado daquela pessoa se torna pior do que o primeiro. Assim também acontecerá a esta geração perversa.
46 Saniquejadanumatiy Jesús darya ruuva nijya̱nvay, mityamusiy nanuvicha̱da raniñu̱y bimu Jesús jno̱dabay, sataryi̱vedabatya, riñi va̱ta̱da sana̱cho̱, rirya̱tidye tu̱chu sisa̱.
46 Enquanto Jesus ainda falava ao povo, eis que a mãe e os irmãos dele estavam do lado de fora, procurando falar com ele.
47 Ti̱ tu̱choda variy siva: “Nanuraniy yino̱da bimu, jityeryi̱vedata, riñi va̱ta jiñe̱cho̱ rirya̱tidye tu̱chu yisa̱.”
47 E alguém lhe disse: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor.
48 Su̱mutya̱jada ji̱ta variñi̱ tu̱chu̱: “¿Miñu̱ña̱ ri̱no̱da, miñu̱y? ¿Mi̱ra ratyeryi̱, mi̱?”
48 Porém Jesus respondeu ao que lhe trouxe o aviso:
49 Saratya̱danumatirya jijyomutu riñe̱cho̱ yisa̱ datyavavyedabay, su̱teda variy: “Jiñu̱tyiñada ri̱no̱da, jivyetyiryi ratyeryi̱vedantiy.
49 E, estendendo a mão para os discípulos, disse:
50 Tapi mi̱ni̱tyi jvaaryu̱rya ratiy sava̱ta rajye̱ Jarichumuvichi̱ jvaayada day, ni̱ni̱ ji̱ta ratyeryi̱ day, ri̱tyamutu jarye, ri̱no̱da jarye ruusa̱ju̱.”
50 Portanto, aquele que fizer a vontade de meu Pai celeste, esse é meu irmão, minha irmã e minha mãe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.