Gênesis 31
Tutu ii - Kaꞌan ia Dios nuu ndiꞌi ñayiu (XTN) vs NTLH
1 Yun te ni jini soꞌo Jacob ja ka kani seꞌe Labán kuentu nuu ka kaꞌan de:
1 Jacó ficou sabendo que os filhos de Labão andavam dizendo o seguinte: — Jacó está tirando tudo o que é do nosso pai. É às custas do nosso pai que ele está ficando rico.
2 Te suni ni jini de ja ñayiꞌu saꞌa Labán ja tu kaꞌan mani guaꞌa ka ña de, nagua ni osaꞌa de ndee nuu inka ni jino ni de.
2 Jacó também notou que Labão já não se mostrava tão amigo como antes.
3 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Jacob:
3 Então o Senhor Deus disse a Jacó: — Volte para a terra dos seus pais, onde estão os seus parentes. Eu estarei com você.
4 Yun te ni kana ña Jacob jin ñasiꞌi de Raquel vi Lea ndee yuku nuu ka oo ndikachi yun.
4 Aí Jacó mandou chamar Raquel e Leia para que viessem ao campo, onde ele estava com as suas ovelhas e cabras.
5 Te jiñaꞌa de:
5 Quando chegaram, ele disse: — Tenho reparado que o pai de vocês já não se mostra tão meu amigo como antes; mas o Deus do meu pai tem estado comigo.
6 Te ka ndiaꞌa nuu maa ni ja nduku ndee ndevaꞌa san ja jinokuechi san nuu tata yua ni.
6 Vocês sabem muito bem que tenho me esforçado muito, trabalhando para o pai de vocês.
7 Te yua ni, chi ninoꞌo ni xndaꞌu ña de jin san, te vaa ja ni jino uxi jichi ja ndasama de yaꞌu san. Su ia Dios, chi tu jandetu ya ja saꞌa ña de in jakueꞌe.
7 Mas ele me tem enganado e já mudou o meu salário umas dez vezes. Porém Deus não deixou que ele me prejudicasse.
8 Chi nuu ni okaꞌan de: “Kiti ka ndaku pintu kokuu yaꞌu ni”, yun te vi ndiꞌi ndikachi ni ka oskaku lelu pintu. Axi nuu ni okaꞌan de: “Kiti kaa ndee letra yika kokuu yaꞌu ni”, yun te vi ndiꞌi ndikachi ni ka oskaku lelu ka ndee letra yika ti.
8 Quando ele dizia: “Os cabritos com manchas serão o seu salário”, aí as fêmeas tinham crias manchadas. E, quando ele dizia: “Os cabritos listados serão o seu salário”, aí as crias saíam todas listadas.
9 Saa ni kuu ja ni kindee ia Dios kiti yua ni, te ni ndataa ya ti nuu san.
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos do pai de vocês e os deu a mim.
10 Te ja ni kuu in jichi guaa maa yoo ka tatnaꞌa ndikachi kuu, te ni jani san ja ni ndanenuu san, te ni jini san ja ndimaa kiti ka ndee letra yika vi kiti pintu vi kiti saka tnaꞌa teku ka kuu kiti yii ja ka taa ña jin kiti siꞌi yun.
10 — Um dia, quando os animais estavam no tempo do cruzamento, eu tive um sonho. Eu vi que os bodes que cobriam as fêmeas eram listados, malhados e manchados.
11 Te nuu jani yun ni kachi ia jinokuechi nuu Dios: “Jacob”. Te jiñaꞌa san: “Yaꞌa oo san”.
11 O Anjo de Deus me chamou pelo nome, e eu respondi: “Aqui estou.”
12 Te ni kachi ya: “Kondiaꞌa guaꞌa te kuni ron ja kiti yii ka tatnaꞌa jin kiti siꞌi yaꞌa, chi ndimaa kiti ka ndee letra yika vi kiti pintu vi kiti saka tnaꞌa teku ka kuu ti, chi ja ni jini ndiꞌi rin nagua saꞌa ña Labán jin ron.
12 Então ele continuou: “Veja! Todos os bodes que estão cruzando são listados, malhados e manchados. Eu estou fazendo com que isso aconteça porque tenho visto o que Labão está fazendo com você.
13 Chi maa rin kuu Dios ja ni skuni ña Betel nuu ni joso ron texeꞌen siki in yuu, te yun ni kee yuꞌu ron nuu rin. Vitna te ndakoo, te ndee nuu ñuu yaꞌa, te kuanoꞌo ñuu ni kaku ron”, kachi ya ―jiñaꞌa de nuu nduu ñasiꞌi de.
13 Eu sou o Deus que apareceu a você em Betel, onde você me dedicou uma pedra, derramando azeite sobre ela, e onde você me fez uma promessa. Agora prepare-se, saia desta terra e volte para a terra onde você nasceu.”
14 Yun te ka jiñaꞌa Raquel jin Lea:
14 Então Raquel e Leia responderam: — Não sobrou nada para herdarmos do nosso pai.
15 Chi vi suaꞌa ni ka ondaꞌu san na kuinio ñayiu inka ñuu, chi ja ni xiko ña de, te ja ni jaa ni jiꞌi de ndiꞌi yaꞌu ja ni ndakiꞌin ña ni.
15 Ele nos trata como se fôssemos estrangeiras. Ele até nos vendeu e depois gastou todo o dinheiro que recebeu como pagamento.
16 Te su guaa ni ndakindee ia Dios ndiꞌi ja ni onevaꞌa yua san, te ni ndataa ya nuu ni, chi kuenta in in sein jin seꞌe san kuu. Te yun guaa vitna te saꞌa ni ndiꞌi nagua ni kaꞌan ia Dios nuu ni ―ka jiñaꞌa ña.
16 Toda a riqueza que Deus tirou do nosso pai é nossa e dos nossos filhos. Portanto, faça tudo o que Deus mandou.
17 Yun te ni ndakoo Jacob, te ni skaa de ndiꞌi seꞌe de vi ñasiꞌi de yata kameyu.
17 — ausente —
18 Te ni janu ichi de ndiꞌi kiti ni niꞌi de vi ndiꞌi ja ni jinkonevaꞌa de ñuu Padan-aram, te kuanoꞌokuei de nuu oo tata de Isaac ñuu tnii Canaán.
18 — ausente —
19 Su tu Labán oo, chi kuaꞌan de sete de ndikachi de, guaa ni niꞌi Raquel chuꞌchi yua ña ja ni suꞌu ña.
19 Labão, o pai de Raquel, havia ido para outro lugar a fim de cortar a lã das suas ovelhas; e, enquanto ele estava fora, Raquel roubou as imagens dos deuses da casa dele.
20 Te Jacob, chi ni xndaꞌu de Labán, tee tatatnoꞌo arameo, ja tu ni kaxtnoꞌo de ja noꞌo de ñuu de.
20 Foi assim que Jacó, sem avisar que ia embora, enganou Labão, o arameu,
21 Yun te ni kee yuꞌu de jin ndiꞌi ja nevaꞌa de, te kuaꞌan de ja ni yaꞌa de yute Éufrates, yun te kuaꞌan de ichi yuku ja tnii Galaad.
21 fugindo com tudo o que tinha. Atravessou o rio Eufrates e foi na direção da região montanhosa de Gileade.
22 Te ndee nuu uni kiuu saa ni ka kaxtnoꞌo nuu Labán ja ni jino yuꞌu Jacob kuanoꞌo de ñuu de.
22 Três dias depois Labão ficou sabendo que Jacó havia fugido.
23 Yun te ni xtutu Labán ñayiu ka kuu tnaꞌa de, te ni ka sondikin de Jacob kuaꞌankuei de, te ndee nuu uja kiuu ja ka ñuꞌu ichi de, te saa ni ka jintnaꞌa ña de yuku ja tnii Galaad.
23 Ele reuniu os seus parentes e foi atrás de Jacó. Sete dias depois, Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade.
24 Su nuu jakuaa saa ni skuni ña ia Dios jin Labán, tatatnoꞌo arameo, nuu jani, te jiñaꞌa ya:
24 Naquela noite Deus apareceu num sonho a Labão, o arameu, e disse: — Cuidado! Não faça nada a Jacó.
25 Yun te ni ka jintnaꞌa ña Labán jin Jacob. Te ja siun ja ni saꞌa Jacob veꞌe saꞌun de in nuu yuku, guaa Labán jin tee ka ndeka tnaꞌa jin de ni ka jakin de veꞌe saꞌun de nuu yuku Galaad yun.
25 Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade, onde ele estava acampado. E Labão e os seus parentes acamparam no mesmo lugar.
26 Te jiñaꞌa Labán nuu Jacob:
26 Aí Labão disse a Jacó: — Por que foi que você me enganou, levando as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra?
27 ¿Te nau ja ni tayuꞌu nuu ni, te ni jino yuꞌu ni vaji ni? ¿Nau ja ni xndaꞌu ña ni, te tu ni kaxtnoꞌo ni nuu san ja ndakuantaꞌu sii ini ña san jin tee ka jita yaa vi ka tee de tamborín vi arpa?
27 Por que você me enganou, fugindo desse jeito, sem me dizer nada? Se você tivesse falado comigo, eu teria preparado uma festa alegre de despedida, com canções acompanhadas de pandeiros e de liras .
28 Te ni ja tu ni jandetu ni visi ja chitu san yuꞌu seꞌe ñani kueli san jin sesiꞌi san, te ndakuantaꞌu nuu tnaꞌo. Maa ndia ni, guaa vi na saꞌa in ñayiu ndukueꞌe saꞌa ni vitna.
28 Você nem me deixou beijar os meus netos e as minhas filhas. O que você fez foi coisa de gente sem juízo.
29 Nuu siun chi kuu saꞌa ña san in jakueꞌe jin ni, su nuu jakuaa ni kaꞌan ia Dios tata yua ni nuu san, te kachi ya: “Koto maa ron masu ja koskiti ini tnaꞌa ron jin Jacob” kachi ya.
29 Eu poderia ter feito muito mal a vocês, mas na noite passada o Deus do seu pai me disse assim: “Cuidado! Não faça nada a Jacó.”
30 Su nuu ja noꞌo ni kaꞌan ni, chi ni ndioo ndija ini ni ja ndenta ni veꞌe tata yua ni, ¿su nau ja ni suꞌu ni chuꞌchi san? ―jiñaꞌa de.
30 Eu sei que você foi embora porque tinha saudades de casa. Mas por que foi que você roubou as imagens dos deuses da minha casa?
31 Yun te ni kaꞌan Jacob nuu Labán, te jiñaꞌa de:
31 Jacó respondeu: — Eu fiquei com medo, pois pensei que o senhor ia me tirar as suas filhas à força.
32 Su nuu ja ndee in ñayiu ka oo jin san yaꞌa nukuꞌun ni ja nevaꞌa chuꞌchi ni, te vi na kui yaꞌa. Te vi jin nuu tnaꞌa kuikion yaꞌa, te ndakaji ni nuu ndatniuu san nuu ja ndakuni ni na in ndatniuu ni, te ndakiꞌin ni ―jiñaꞌa Jacob, chi tu jini de ja ni suꞌu Raquel chuꞌchi yun.
32 Mas, se o senhor achar as suas imagens com alguém aqui, essa pessoa será morta. Os nossos parentes são testemunhas: se o senhor encontrar aqui qualquer coisa que seja sua, pode levar. Acontece que Jacó não sabia que Raquel havia roubado as imagens.
33 Saa te ni kiuu Labán xna ka veꞌe saꞌun maa Jacob. Yun te ni ndee de, te ni ndiuu tuku de veꞌe saꞌun Lea vi saa ni ndayaꞌa de veꞌe nduu ñaꞌa ka jinokuechi yun, te tu nagua ni ndaniꞌi saꞌun de. Yun te ni ndee de ja ni ndiuu de veꞌe saꞌun oo Raquel.
33 Labão entrou na barraca de Jacó, depois na de Leia e depois na das duas escravas, porém não encontrou as suas imagens. Então foi para a barraca de Raquel.
34 Su ni kiꞌin Raquel chuꞌchi yun, te ni chiꞌi ña maꞌñu ja yiꞌi yata kameyu, te ni jinkoo niꞌnu ña. Guaa ni ndanduku Labán nii ini veꞌe yun, su tu nagua ni ndaniꞌi saꞌun de.
34 Aí ele procurou em toda parte, porém não achou nada, pois Raquel havia posto as imagens numa sela de camelo e estava sentada em cima.
35 Yun te jiñaꞌa ña nuu tata ña:
35 Ela disse ao pai: — O senhor não fique zangado comigo por eu não me levantar, mas é que estou menstruada. Foi assim que Labão procurou as suas imagens, sem as encontrar.
36 Yun te ni kiti ini Jacob, te ni kaꞌan xeen de jin Labán, te jiñaꞌa de:
36 Aí Jacó ficou zangado. Ele disse a Labão: — O que foi que eu fiz de errado? Qual foi a
37 Su vitna ja vi nii ndaa nii nuu ni nuu ndiꞌi ndatniuu nevaꞌa san, ¿te a na in ndatniuu veꞌe ni guaa ni ndaniꞌi ni? Te kani ni yaꞌa vi jin nuu ndiꞌi ñayiu veꞌe ni vi ñayiu veꞌe san, te suu de guaa na vi kaꞌan ndeo guaa oo kuechi.
37 Agora que mexeu em todas as minhas coisas, será que encontrou alguns objetos que são seus? Pois ponha esses objetos aqui, na frente dos meus parentes e dos seus, para que eles julguem qual de nós dois está com a razão.
38 Chi oko kuia yaꞌa ja ni satniuu san nuu ni, te tu saꞌun na in kiuu, te ni kanuu seꞌe ndikachi ni, te ni ndixiꞌu ni, te suni tu na in kiuu te ni jaa san in ndikachi ni.
38 Durante os vinte anos que trabalhei para o senhor, as suas ovelhas e as suas cabras nunca tiveram abortos, e eu não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Te ni in kiuu tu ni ndatenuu ña san kiti ja ni ka ojaꞌni ña kiti xeen, chi ndiꞌi ni ondatniuyaꞌu san. Te ni in ti ña ni ojunaa, chi ni ondatnoꞌo ña maa ni visi kiti ni ka ondoñuꞌu jakuaa axi nduu.
39 Nunca lhe trouxe os animais que as feras mataram, mas eu mesmo pagava o prejuízo. O senhor me cobrava qualquer animal que fosse roubado de dia ou de noite.
40 Su sein ndaꞌu guaa vi ni okai san nuu kaꞌni tnoꞌo nduu, te tnoꞌo jakuaa ni okuitnu san jin yuaꞌa ja vi ndee ñuaꞌna kusun san ni okujioo.
40 A minha vida era assim: de dia o calor me castigava, e de noite eu morria de frio. E quantas noites eu passei sem dormir!
41 Te saa ni oo san oko kuia veꞌe ni. Uxi kuun kuia ni jinokuechi san nuu ni ja jaꞌa nduu sesiꞌi ni, te iñu kuia ja jaꞌa kiti ni, te ni ndasama ni yaꞌu san ndee uxi jichi.
41 Fiquei vinte anos na sua casa. Trabalhei catorze anos para conseguir as suas duas filhas e seis anos para conseguir os seus animais. E, ainda por cima, o senhor mudou o meu salário umas dez vezes.
42 Su nuu suaꞌa te tu ia Dios ndi tata jaꞌnu san Abraham, ia Dios xiin nuu yuꞌu niꞌnu tata yua san Isaac ni ojito ña jin san, chi vi jini ndandaa san ja suaꞌa ni ndaꞌa uun san ndatetniuu ña ni nuu siun. Su ia Dios, chi ni jini ya tnundoꞌo ja ni otnaꞌa san jin tniuu ja ni satniuu san jin ndaꞌa san, te yun guaa ni kaꞌan ya jin ni nuu jakuaa ja masu vatu ka saꞌa ni ―jiñaꞌa de.
42 Se o Deus dos meus antepassados — o Deus de Abraão, o Deus a quem Isaque temia — não tivesse estado comigo, o senhor teria me mandado embora com as mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho que tive e ontem à noite ele resolveu a questão.
43 Yun te ni kaꞌan Labán nuu Jacob, te jiñaꞌa de:
43 Labão respondeu a Jacó assim: — Estas filhas são minhas, os netos são meus, estes animais são meus, e tudo o que você está vendo é meu. Agora, como não posso fazer nada para ficar com as minhas filhas e com os filhos que elas tiveram,
44 Neꞌe ni te na vi saꞌo in tratu ja na vi koo manio, te na vi kondakaꞌan ndi nduo ja siaꞌa ni ka ndatnoꞌo ―jiñaꞌa de.
44 estou disposto a fazer um trato com você. Vamos fazer aqui um montão de pedras para que lembremos desse trato.
45 Yun te ni kiꞌin Jacob in kava, te ni jani de ja na kokuu in seña.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a pôs de pé como se fosse um pilar.
46 Te jiñaꞌa Jacob nuu tnaꞌa de ja na vi xtutui yuu. Te ndiꞌi ni ka xtutu yuu ja ka saꞌa montoo, te siki montoo yuu yun ni ka jaa de xtaa.
46 Depois disse aos seus parentes que ajuntassem e amontoassem pedras. Eles fizeram um montão de pedras e depois tomaram uma refeição ali do lado dele.
47 Te ni xnani Labán yun Jegar Sahaduta jin saꞌan arameo. Te Jacob ni xnani Galaad jin saꞌan hebreo.
47 Labão pôs naquele lugar o nome de Jegar-Saaduta , e Jacó o chamou de Galeede .
48 Chi ni kaꞌan Labán:
48 Depois Labão disse: — Este montão de pedras servirá para que nós dois lembremos desse trato. Foi por isso que aquele lugar recebeu o nome de Galeede.
49 vi Mispa, chi ni kachi de:
49 E também teve o nome de Mispa porque Labão disse: — Que o
50 Te nuu ja kuni uꞌu ni sesiꞌi san axi nuu ja ndakuaka tnaꞌa ni jin inka ñasiꞌi, te vi siin ka kuu sesiꞌi san, su visi tu na ñayiu ka oo jion, su oo ia Dios ja ndiaꞌa ña ya, te suu ya kuu testiu ndi nduo.
50 Se você maltratar as minhas filhas ou se você casar com outras mulheres, mesmo que eu não saiba o que está acontecendo, lembre que Deus está nos vigiando.
51 Te ni kaꞌan ka Labán nuu Jacob:
51 Aqui estão as pedras e o pilar que coloquei entre nós dois.
52 Te testiu na kokuu montoo yaꞌa vi testiu na kokuu seña yaꞌa ja vi ni sein ma yaꞌa san yaꞌa ja jaa san siki ni, te ni maa ni ma yaꞌa ni nuu oo montoo yaꞌa ni nuu oo kava ja kuu seña yaꞌa ja jaa ni siki san ja saꞌa ña ni in jakueꞌe.
52 O montão de pedras e o pilar são para lembrarmos desse trato. Eu nunca passarei para lá deste pilar para atacá-lo, e você não passará para cá deste montão de pedras e deste pilar para me atacar.
53 Te maa ia Dios Abraham vi Dios Nacor guaa na saꞌa ndaa ya kuechi ndi nduo ―jiñaꞌa de.
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor será juiz entre nós. Então Jacó fez um juramento em nome do Deus a quem Isaque, o seu pai,
54 Yun te ni jaꞌni Jacob kiti ja ni soko de nuu ia Dios nuu oo de yuku yun, te ni ndakana de ndiꞌi tnaꞌa kuikin de ja vi kaa de xtaa. Te ndiꞌi de ni ka jaa xtaa, te vi yun ni ka kixin de nuu jakuaa yuku yun.
54 Ele ofereceu um animal em sacrifício ali na montanha e convidou os seus parentes para uma refeição. Naquela noite eles comeram e dormiram ali na montanha.
55 Te neꞌe ndevaꞌa ni ndakoo Labán inka kiuu tnee suaꞌa, te ni chitu de nuu señani kueli de vi nuu sesiꞌi de, te ni jikantaꞌu ña de nuu ia Dios. Te ni ndajiokuiin Labán ja ni ndajino de veꞌe nuu oo de.
55 Na manhã seguinte Labão se levantou bem cedo, beijou as suas filhas e os seus netos e os abençoou. E depois foi embora, voltando para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.