Gênesis 24
Tutu ii - Kaꞌan ia Dios nuu ndiꞌi ñayiu (XTN) vs NTLH
1 Te Abraham, chi ja ni kuu nijaꞌnu saꞌun de, te ni chindee ni chituu ña Jitoꞌo jin de.
1 Abraão já estava bem velho, e o Senhor Deus o havia abençoado em tudo.
2 Yun te ni kaꞌan Abraham jin in tee ni kuu naꞌa ndevaꞌa ka jinokuechi nuu de, in tee ni otatnuni siki ndiꞌi ja ni onevaꞌa de, te jiñaꞌa de:
2 Um dia ele chamou o seu empregado mais antigo, que tomava conta de tudo o que ele tinha, e disse: — Ponha a mão por baixo da minha coxa e faça um juramento.
3 Te kee yuꞌu ni nuu Jitoꞌo, ia kuu Dios andivi jin ñuyiu, ja ma nduku ni in suchi siꞌi ñuu Canaán nuu ka oo vitna ja kuaka tnaꞌa jin seyii san.
3 Jure pelo Senhor , o Deus do céu e da terra, que você não deixará que o meu filho Isaque case com nenhuma mulher deste país de Canaã, onde estou morando.
4 Chi suaꞌa kiꞌin ni ñuu san nuu ka oo tnaꞌa kuikin san, te yun nduku ni in suchi siꞌi ja na kuaka tnaꞌa jin seyii san Isaac ―jiñaꞌa de.
4 Vá até a minha terra e escolha no meio dos meus parentes uma esposa para Isaque.
5 Yun te jiñaꞌa tee jinokuechi yun nuu de:
5 O empregado perguntou: — E o que é que eu faço se a moça não quiser vir comigo? Devo levar o seu filho de volta para a terra de onde o senhor veio?
6 Te jiñaꞌa Abraham:
6 Abraão respondeu: — Não! Não faça o meu filho voltar para lá, de jeito nenhum!
7 Chi naꞌa maa Jitoꞌo Dios ndee andivi, ia ni keneꞌe ña jin san veꞌe tata yua san nuu kuu ñuu san ja ka oo tnaꞌa kuikin san, chi maa ya ni kee yuꞌu ja taa ya ñuu yaꞌa vi koo tatatnoꞌo san. Te suni maa ya tetniuu in ia jinokuechi nuu ya ja koxnoꞌo nuu ni, nagua ja yun kii ni jin ñasiꞌi seyii san.
7 O Senhor , o Deus do céu, me tirou da casa do meu pai e da terra dos meus parentes e jurou que daria esta terra aos meus descendentes. Ele vai enviar o seu Anjo para guiá-lo, e assim você conseguirá arranjar uma mulher para o meu filho.
8 Su nuu ja maa suchi siꞌi yun ma kachi ja kii jin ni, te tu na kuechi kotavi ni, chi ni skunkuu ni tnoꞌo ni ka ndatnoꞌo. Su maintnoꞌo kuu ja ma noꞌo ni jin seyii san ñuu yun ―jiñaꞌa de.
8 Se a moça não quiser vir, você ficará livre deste juramento. Porém não leve o meu filho de volta para lá, de jeito nenhum.
9 Yun te ni tnii tee jinokuechi yun kuñu kokin chii kaꞌa lamu de Abraham, te ni kee yuꞌu de nuu ia Dios ja skunkuu de tniuu ni tenuu ña lamu de.
9 Então o empregado pôs a mão por baixo da coxa de Abraão e jurou que faria o que ele havia ordenado.
10 Yun te ni jaka tee jinokuechi yun uxi kameyu ja ni onevaꞌa lamu de, te ni skuiso de ti ndinuu nuu ndatniuu guaꞌa ja ni kaji jitoꞌo de, ja skutaꞌu de ñayiu xiin nuu jino de, te ni kiꞌin de ichi kuaꞌan de. Yun te ni jino de ñuu Nacor nuu nani Mesopotamia.
10 Em seguida o empregado pegou dez camelos de Abraão e uma porção de presentes e foi até a cidade onde Naor havia morado, na Mesopotâmia.
11 Yun te ni saꞌa de ja ni ka jinkuiin jiti kameyu yun yuñuu yun yatni nuu oo in poso ndute nuu ja mañini saꞌun. Te ore saa kuu ja jaꞌankuei suchi siꞌi ndoo ja ka jinkiꞌin ndute nuu poso yun.
11 Quando o empregado chegou, fez os camelos se ajoelharem perto do poço, fora da cidade. Era de tardinha, a hora em que as mulheres vinham buscar água.
12 Yun te ni ndakuatu de nuu ia Dios, te jiñaꞌa de:
12 Aí ele orou assim: — Ó
13 Te yaꞌa ni na kondetu san nuu oo poso ndute yaꞌa, chi ore vitna guaa kikuei suchi siꞌi ñuu yaꞌa ja ka kikiꞌin ndute.
13 Eu estou aqui perto do poço aonde as moças da cidade vêm para tirar água.
14 Te chindee chituu ña ni ja na kokuu suchi xiin nuu kuñaꞌa san: “Saꞌa jandiuxi kuneꞌe joo kiyi ron na koꞌo rin joo ndute ron, vi xiku”, te na kachi: “Koꞌo ni de, xito, te suni na kuñaꞌa san ndute na vi koꞌo kameyu ni”. Saꞌa ni ja suchi yaꞌa na kokuu suchi ni kaji maa ni ja kondeka Isaac, suchi jinokuechi nuu maa ni. Saa te na kukanu ini san ja kundaꞌu ini ni lamu san ―jiñaꞌa de suaꞌa nuu ia Dios.
14 Vou dizer a uma delas: “Por favor, abaixe o seu pote para que eu beba um pouco de água.” Se ela disser assim: “Beba, e eu vou dar água também para os seus camelos”, que seja essa a moça que escolheste para o teu servo Isaque. Se isso acontecer, ficarei sabendo que foste bondoso para o meu patrão.
15 Su vi chiaꞌan ka ja xndiꞌi de ja ndakuatu de, te ni jini de ja ni kenta Rebeca, yisokoi in kiyi ja majinkiꞌin ndute. Te suchi yaꞌa, chi sesiꞌi Betuel kui, te Betuel chi seꞌe Nacor jin Milca, ñani maa Abraham ni okuu de.
15 Ele nem havia acabado a oração, quando Rebeca veio, carregando o seu pote no ombro. Ela era filha de Betuel, que era filho de Milca e de Naor, o irmão de Abraão.
16 Te Rebeca, chi luu ndevaꞌa ni ojitoi, te in suchi jaa ni okui, chi chiaꞌan ka ja nitnaꞌi jin ni in teyii. Yun te ni jinui nuu oo poso yun ni chitui kiyi, te ni ndachisokoi te mandaa ni kuaꞌin.
16 Rebeca era uma linda moça, ainda virgem; nenhum homem havia tocado nela. Ela desceu até o poço, encheu o seu pote e subiu.
17 Yun te ni jino tee jinokuechi yun ja ni juntnaꞌa ña de jin, te jiñaꞌa de:
17 Então o empregado de Abraão foi correndo se encontrar com ela e disse: — Por favor, deixe que eu beba um pouco da água do seu pote.
18 Yun te jiñaꞌi:
18 — O senhor pode beber — respondeu ela. E rapidamente abaixou o pote e o segurou enquanto ele bebia.
19 Te nuu ni ndiꞌi ni jiꞌi de ndute yun, te jiñaꞌi:
19 Depois de lhe dar de beber, a moça disse: — Vou tirar água também para os seus camelos e lhes darei de beber o quanto quiserem.
20 Te ñama ni kuei ndute ñuꞌu nuu kiyi yun nuu in pila, te vi jino kuaꞌan jino vai jioneꞌi ndute yun vi guaa ndee ni kundei ja ni ka jiꞌi ndiꞌi kameyu yun ndute.
20 Rapidamente ela despejou a água no bebedouro e correu várias vezes ao poço a fim de tirar água para todos os camelos.
21 Su tee jinokuechi yun, chi vini saꞌu kuii ini de ndiaꞌa de ja siun saꞌa suchi siꞌi yun, su tu ni kaꞌan saꞌun ni de, te ndakani ini de: ¿A masu ni kuatu ndiaꞌa maa Jitoꞌo ja ni kuu tniuu vajio axi nagua kuaa?, kaꞌan de.
21 Enquanto isso o homem, sem dizer nada, ficou observando a moça para saber se o Senhor Deus havia ou não abençoado a sua viagem.
22 Te nuu ni ndiꞌi ja ni ka jiꞌi kameyu yun ndute, te ni kiꞌin de in xeꞌe ja kuu oro ja vee vaa ndee iñu gramu, te ni jiñaꞌa de nui, saa ni ni tnaa de sukun ndaꞌi uu kaa tikute nani brazalete ja vee vaa ndee uꞌun xiko gramu.
22 Quando os camelos acabaram de beber, o homem pegou uma argola de ouro, que pesava seis gramas, e colocou no nariz dela. E também lhe deu duas pulseiras de ouro, que pesavam mais de cem gramas.
23 Te jiñaꞌa de:
23 Em seguida perguntou: — Por favor, diga quem é o seu pai. Será que na casa dele há lugar para os meus homens e eu passarmos a noite?
24 Te jiñaꞌi:
24 Ela respondeu: — Eu sou filha de Betuel, filho de Milca e de Naor.
25 te veꞌe san, chi nune ja vi ndoo ni, te suni oo kuaꞌa paja vi ndayoꞌo ja vi kaa kameyu ni ―jiñaꞌi.
25 Na nossa casa há lugar para dormir e também bastante palha e capim para os camelos.
26 Yun te ni chindei de xini de, te ni ndakuantaꞌu kaꞌnu de nuu Jitoꞌo.
26 Então o homem se ajoelhou e adorou a Deus, o Senhor .
27 Te jiñaꞌa de:
27 Ele disse: — Bendito seja o
28 Te suchi siꞌi yun, chi vi jinoi ni ndajinoi veꞌe nuu oo nanai, te ni ndakani ndiꞌi ja ni jini yun.
28 A moça foi correndo para a casa da sua mãe e contou o que havia acontecido. Rebeca tinha um irmão chamado Labão, o qual viu a argola no nariz da irmã e as pulseiras nos seus braços e a ouviu contar o que o homem tinha dito para ela. Labão saiu correndo e foi buscar o empregado de Abraão, que havia ficado de pé, ao lado dos camelos, ali perto do poço.
29 Te Rebeca, chi ni onevaꞌi in kuaꞌi ni onani Labán. Te ni jino de ni jaꞌan de nuu oo tee yun nuu oo poso yun,
29 — ausente —
30 chi ni jini de xeꞌe yun vi kaa tikute ja ñuꞌu sukun ndaꞌa kuaꞌa de yun, vi ni ndakani siaꞌa kaꞌan tee yun, jiñaꞌi. Yun te ni jaꞌan de ni nutnaꞌa de musu yun, te vi oo ii ni de jin kameyu de nuu oo poso yun.
30 — ausente —
31 Te jiñaꞌa Labán:
31 Labão disse: — Venha comigo, homem abençoado por Deus, o
32 Yun te kuaꞌan de ja ni jino de veꞌe yun, te ni kindee Labán tei kameyu yun vi ni koto de paja vi ndayoꞌo nuu ti vi ni jiñaꞌa de ndute ja ni ndakate tee kuu musu yun jaꞌa de vi tee ka ndeka tnaꞌa jin de yun.
32 Então o homem entrou na casa. Labão tirou a carga dos camelos e lhes deu palha e capim. Depois trouxe água para que o empregado de Abraão e os seus companheiros lavassem os pés.
33 Yun te ni ka jiñaꞌa ndei ja vi kaxini de, su jiñaꞌa musu Abraham:
33 Quando trouxeram a comida, o homem disse: — Eu não vou comer enquanto não disser o que tenho para dizer. — Fale — disse Labão.
34 Yun te jiñaꞌa de:
34 Então ele disse o seguinte: — Eu sou empregado de Abraão.
35 Te Jitoꞌo, chi ni chindee ni chituu ya lamu san ja ni kuu kuika ndevaꞌa de. Ni jiñaꞌa ya ndikachi vi isndiki vi xuꞌun kuu oro vi xuꞌun kaa kuu plata vi kameyu vi mentu vi teyii vi ñasiꞌi ja ka jinokuechi nuu de.
35 O Senhor Deus abençoou muito o meu patrão, e ele ficou rico. O Senhor lhe deu rebanhos de ovelhas e cabras, gado, prata, ouro, escravos e escravas, camelos e jumentos.
36 Te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni jinkoo in seyii Sara jin de nuu ja mavikunijaꞌnu saꞌun de, te ndaꞌa seꞌe de yaꞌa xndendoo de ndiꞌi ja nevaꞌa de.
36 Sara, a sua mulher, mesmo depois de velha, deu um filho ao meu patrão, e o filho herdará tudo o que o pai tem.
37 Te ni saꞌa lamu san ja ni kee yuꞌu san nuu ia Dios, te kachi de: “Ma nduku ni ñasiꞌi seyii san neꞌu sesiꞌi ñayiu Canaán nuu ñuu ka oo vitna.
37 O meu patrão me fez jurar que eu faria o que ele ordenasse e me disse: “Não deixe que o meu filho case com nenhuma mulher deste país de Canaã, onde estou morando.
38 Chi suaꞌa kiꞌin ni ñuu san nuu ka oo tnaꞌa kuikin san, te yun nduku ni in suchi siꞌi ja na kuaka tnaꞌa jin seyii san”, kachi de.
38 Vá até o lugar onde mora a família do meu pai e no meio dos meus parentes escolha uma mulher para ele.”
39 Te jiñaꞌa san: “Te ¿nuu saa ma kachi suchi siꞌi yun ja kii san jin?”, jiñaꞌa san.
39 Então eu lhe perguntei: “E o que é que eu faço se a moça não quiser vir comigo?”
40 Yun te ni kachi de: “Naꞌa maa Jitoꞌo, ia xiin nuu jinokuechi san, ja tetniuu ya in ia jinokuechi nuu ya ja koxnoꞌo nuu ni kiꞌin ni, te kee vii kee vaꞌa ni ichi kiꞌin ni, nagua ja kii ni jin in suchi siꞌi kuu tnaꞌa kuikin maa san jin yua san ja na kondeka seyii san.
40 Ele me respondeu: “Eu tenho obedecido fielmente a Deus, o Senhor . Ele enviará o seu Anjo para estar com você, e tudo dará certo. No meio da minha gente, na família do meu pai, você escolherá uma mulher para o meu filho.
41 Su nuu ja jino ni nuu ka oo tnaꞌa kuikin san, te ma vi taa ña ja kii ni jin, saa te tu na kuechi kotavi ni, chi ni skunkuu ni tnoꞌo ni ka ndatnoꞌo”, kachi de.
41 Se você falar com os meus parentes, e eles não quiserem dar a moça, então você ficará livre do juramento que me fez.”
42 Yun te nuu ni kenta san vitna nuu oo poso yun, te ni ndakuatu san nuu ia Dios, te jiñaꞌa san: “Tata Dios ja kuu ni Dios jitoꞌo san Abraham, chindee chituu ña ni nuu ichi jika san vitna,
42 — E foi assim que hoje cheguei ao poço e disse a Deus o seguinte: “Ó Senhor , ó Deus de Abraão, o meu patrão, eu peço que aquilo que vou fazer dê certo.
43 te yaꞌa ni na kondetu san nuu oo poso yaꞌa, su saꞌa ni ja na kokuu in suchi siꞌi ja kikiꞌin ndute yaꞌa, te na kokuu suchi xiin nuu kuñaꞌa san suaꞌa: Jikantaꞌu rin nuu ron, vi xiku, kuni mani ña joo ndute nuu kiyi ron na koꞌo rin, kuñaꞌa san,
43 Eu estou aqui ao lado do poço. Quando uma moça vier tirar água, eu vou pedir que me dê de beber da água do seu pote.
44 te na kachi: Koꞌo ni de, xito, te suni na tau san ndute vi koꞌo kameyu ni, na kachi. Saꞌa ni ja suchi yaꞌa na kokuu suchi ni kaji maa ni ja na kondeka seyii lamu san”, jiñaꞌa san.
44 Se ela concordar e também se oferecer para tirar água para os meus camelos, que seja essa a que escolheste para ser mulher do filho do meu patrão.”
45 Su vi kuini ka ja ndiꞌi ndakuatu san jin anu san, te ni jini san ja ni kenta Rebeca yisokoi in kiyi majai ni jinoi nuu oo poso yun, te ni kiꞌin ndute. Te jiñaꞌa san: “Jikantaꞌu rin nuu ron, vi xiku, kuni mani ña joo ndute ron na koꞌo rin”, jiñaꞌa san.
45 Eu nem havia acabado de fazer essa oração em silêncio, quando Rebeca veio com um pote no ombro, desceu até o poço e tirou água. Aí eu disse: “Dê-me um pouco de água, por favor.”
46 Te ñama ni kuneꞌi kiyi yun nuu sokoi, te kachi: “Nuu saa te koꞌo ni de, vi xtoo, te suni na kuñaꞌa san ndute vi koꞌo kameyu ni”, ni kachi. Yun te ni jiꞌi san de vi suni ni jiñaꞌi ndute ni ka jiꞌi kameyu san.
46 Ela abaixou depressa o seu pote e disse: “Pode beber, e vou dar de beber também aos seus camelos.” Então eu bebi, e ela deu água também aos camelos.
47 Yun te ni jikan tnoꞌo san jin, te jiñaꞌa san: “¿Na xiin sesiꞌi kuu ron, vi xiku?” Te kachi: “Sesiꞌi Betuel kuu san, te tata jaꞌnu san kuu Nacor vi nana jaꞌnu san kuu Milca”, kachi. Yun te ni chindee san in xeꞌe xtnii vi ni tnaa san uu kaa tikute ka xnani brazalete sukun ndaꞌi.
47 Em seguida perguntei: “Quem é o seu pai?” Ela respondeu: “Eu sou filha de Betuel, filho de Milca e de Naor.” Então coloquei uma argola no nariz dela e duas pulseiras nos seus braços.
48 Te ni chindei san xini san ja ni ndakuantaꞌu kaꞌnu san nuu Jitoꞌo vi ni chiñuꞌu san Jitoꞌo, ia kuu Dios lamu san Abraham ja ndeka ndaa kuiti ña ya in ichi ndaa, nagua ja kiꞌin san jin sesiꞌi ñani lamu san ja kuaka tnaꞌa jin seyii de.
48 Eu me ajoelhei e adorei a Deus. E louvei o Senhor , o Deus de Abraão, o meu patrão, que me guiou diretamente aos seus parentes a fim de que eu levasse a filha do irmão do meu patrão para o seu filho.
49 Su vitna te kuini san ja vi kaꞌan ni a vi kundee vi kukaꞌnu ini ni joo ja vi saꞌa ña ni in jandiuxi jin lamu san axi nuu ja ma vi kuantaꞌu ni joo, te kondioꞌni a ichi ndaꞌa kuaꞌa axi ichi satni kiꞌin san ―jiñaꞌa de.
49 Agora, digam se vocês vão ser bondosos e sinceros com o meu patrão; se não, digam também, para que eu resolva o que fazer.
50 Yun te ka jiñaꞌa Labán jin tata de Betuel:
50 Labão e Betuel responderam: — Tudo isso vem de Deus, o
51 Yaꞌa oo Rebeca nuu ni. Kuaka ni jin te kuaꞌankuei ni jin na kokuu ñasiꞌi ña seyii lamu ni, nagua ni kaꞌan maa Jitoꞌo ―ka jiñaꞌa de.
51 Aqui está Rebeca; leve-a com você. Que ela seja a mulher do filho do seu patrão, como o Senhor Deus já disse.
52 Te nuu ni jini tee jinokuechi nuu Abraham ja siun ka jiñaꞌa de, te ni chindei de xini de ichi nuu ñuꞌu ja ni chiñuꞌu de Jitoꞌo.
52 Quando o empregado de Abraão ouviu essas palavras, ajoelhou-se, encostou o rosto no chão e adorou a Deus, o Senhor .
53 Te ni tau de ndinuu nuu kaa ja kuu oro vi plata vi saꞌun, te ni jiñaꞌa de nuu Rebeca vi suni ni skutaꞌu de kuaꞌi vi nanai taka ndatniuu vii ndevaꞌa ja nee de.
53 Em seguida pegou vários objetos de prata e de ouro e vestidos e os deu a Rebeca. E também deu presentes caros ao irmão e à mãe dela.
54 Te ni ka jaa ni ka jiꞌi de jin tee ka ndeka tnaꞌa jin de, saa te ni ka kixin de yun. Te nuu ni tuu inka kiuu tnee suaꞌa ja ni ndontakuei de, te jiñaꞌa tee kuu musu Abraham:
54 Então ele e os seus companheiros comeram e beberam, e passaram a noite ali. No outro dia de manhã, quando se levantaram, o empregado disse: — Deixem que eu volte para a casa do meu patrão.
55 Yun te ka jiñaꞌa kuaꞌa Rebeca vi nanai:
55 Mas o irmão e a mãe de Rebeca disseram: — É melhor que ela fique com a gente alguns dias, talvez uns dez, e depois poderá ir.
56 Su yun te jiñaꞌa tee jinokuechi yun:
56 Mas o empregado respondeu: — Não me façam ficar aqui. O
57 Yun te ka jiñaꞌa de:
57 Então eles disseram: — Vamos chamar Rebeca para ver o que ela diz.
58 Te ni ka kana de Rebeca, te ka jiñaꞌa de:
58 Eles chamaram a moça e lhe perguntaram: — Você quer ir com este homem? — Quero — respondeu ela.
59 Yun te ni ka jandetu de ja kuaꞌankuei kuaꞌa de Rebeca jin ñaꞌa jito ña jin, ja ni ka jaka ña tee ka jinokuechi nuu Abraham.
59 Aí deixaram que Rebeca e a mulher que havia sido sua babá fossem com o empregado de Abraão e os seus companheiros.
60 Yun te ni ka kaꞌan vii ni ka kaꞌan vaꞌa de jin Rebeca, te ka jiñaꞌa de:
60 E abençoaram Rebeca, dizendo: “Que você, nossa irmã, seja mãe de milhões! Que os seus descendentes conquistem as cidades dos seus inimigos!”
61 Yun te ni ndakoo Rebeca jin sava suchi siꞌi kuechi ja ka jinokuechi nui, te ni ka jinkoxnei yata kameyu yun, te ni ka jata ndikin tee ka jinokuechi nuu Abraham. Saa ni kuu ja ni jaka ña tee jinokuechi yun jin Rebeca veꞌi ja kuaꞌan de jin.
61 Então Rebeca e as suas empregadas se prepararam, montaram os camelos e seguiram o empregado de Abraão. E assim eles foram embora.
62 Te mandii Isaac nuu oo poso nani ia teku ja ndiaꞌa ña, chi ni oi Neguev.
62 Isaque tinha vindo ao deserto onde ficava o “Poço Daquele que Vive e Me Vê”, pois morava no sul de Canaã.
63 Te ni kee Isaac ja jiondita sii ini nuu yuku yun nuu mañini suaꞌa, te ni ndanenui ndiaꞌi, te ni jini kameyu ja mandikuei ti.
63 Ele havia saído à tardinha para dar um passeio pelo campo, quando viu que vinham vindo camelos.
64 Te suni Rebeca, chi ni jini ñai jin Isaac, te ni nui yata kameyu yun.
64 Rebeca também olhou e, quando viu Isaque, desceu do camelo
65 Te ni jikan tnoꞌi tee jinokuechi nuu Abraham:
65 e perguntou ao empregado: — Quem é aquele homem que vem andando pelo campo na nossa direção? — É o meu patrão — respondeu ele. Aí ela pegou o véu e cobriu o rosto.
66 Yun te ni ndakani tee jinokuechi yun nuu Isaac ndiꞌi nagua ni saꞌa de.
66 O empregado contou a Isaque tudo o que havia feito.
67 Yun te ni jaka Isaac Rebeca ja kuaꞌankuei de jin veꞌe saꞌun nuu ni oo ndi nana de Sara, te yun ni nitnaꞌa de jin ña ja ni kuu ñasiꞌi de ña, te ni okutoo ndevaꞌa ña de jin ña. Saa te ni ndusii ini de ja siun ni jiꞌi ndi nana de.
67 Então Isaque levou Rebeca para a barraca onde Sara, a sua mãe, havia morado, e ela se tornou a sua mulher. Isaque amou Rebeca e assim foi consolado depois da morte da sua mãe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 24, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.