Mateus 13
Tnuʼu vaʼa tnuʼu Jesucristo (XTDNT) vs VC
1 Kɨu ni ijan n‑ka kee‑da xiꞌin Jesús veꞌe tuu‑ia. Juaꞌan koio‑da xiꞌin‑ia yuꞌu mar, te n‑nukoo‑ia ijan.
1 Naquele dia, saiu Jesus e sentou-se à beira do lago.
2 Kueꞌe ñayiu n‑ka taka yuꞌu mar jan. Xaxeꞌe xijan n‑keé‑ia ɨɨn barcu, te n‑nukoo‑ia xiti barcu jan.
2 Acercou-se dele, porém, uma tal multidão, que precisou entrar numa barca. Nela se assentou, enquanto a multidão ficava à margem.
3 Kueꞌe xa n‑jaꞌan‑ia nuu‑da ntdaa‑da xa dakuaꞌa ñaꞌa‑ia. N‑jaꞌan‑ia:
3 E seus discursos foram uma série de parábolas.
4 Dava trɨu n‑dadaꞌu‑s jan n‑ndava ichi, te n‑ka xee chilidaa te n‑ka xaxi‑tɨ.
4 Disse ele: Um semeador saiu a semear. E, semeando, parte da semente caiu ao longo do caminho; os pássaros vieram e a comeram.
5 Dava trɨu n‑ndava nuu ñuꞌu yadi nuu kaa yuú. Yachi n‑ka xite, chi kakoꞌyo nuu ñuꞌu jan,
5 Outra parte caiu em solo pedregoso, onde não havia muita terra, e nasceu logo, porque a terra era pouco profunda.
6 ko nu n‑ndii, n‑ka dii te n‑ka yichi xaxeꞌe xa ña n‑xika yoꞌo‑i.
6 Logo, porém, que o sol nasceu, queimou-se, por falta de raízes.
7 Dava trɨu n‑ndava nuu yuku iñu. Ntdaa n‑ka xite, ko ña n‑xejoon yuku iñu jan xa kueꞌnu, te n‑ka kuchachi.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos: os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Dava trɨu n‑xe kava nuu ñuꞌu kojon jan n‑xaꞌnu te n‑kuaꞌa. Ntnaꞌa ɨɨn ɨɨn yoko trɨu ñuꞌu ɨɨn ɨɨn cientu nuni. Dava yoko trɨu jan n‑kee uni diko uni diko nuni. Dava yoko trɨu jan n‑kee oko uxi, oko uxi nuni.
8 Outras, enfim, caíram em terra boa: deram frutos, cem por um, sessenta por um, trinta por um.
9 Xaxeꞌe xa xnini‑n xa jaꞌan‑r kunini vaꞌa koio xa na kutnuni ini‑n.
9 Aquele que tem ouvidos, ouça.
10 Te n‑ka xetuꞌa ntdaa daña‑ia. Ka xiaꞌan‑da:
10 Os discípulos aproximaram-se dele, então, para dizer-lhe: Por que lhes falas em parábolas?
11 Te n‑jaꞌan Jesús nuu‑da ntdaa‑da:
11 Respondeu Jesus: Porque a vós é dado compreender os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Ñayiu ka kutnuni ini xaꞌa vitna, kutnuni vaꞌa ka ini‑i kɨu jɨꞌɨn‑ro. Ñayiu ña ka kutnuni vaꞌa ini vitna, ni itaꞌu ma kutnuni ini koio‑i kɨu jɨꞌɨn‑ro.
12 Ao que tem, se lhe dará e terá em abundância, mas ao que não tem será tirado até mesmo o que tem.
13 Xijan kuu xa jaꞌan‑r tnuꞌu ña ka kutnuni ini‑i nuu‑i. Xijan kuu xa: Kundeꞌa‑i, ko mayo‑i ke ini. Kunini koio‑i, ko mayo‑i kutnuni ini.
13 Eis por que lhes falo em parábolas: para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não ouçam nem compreendam.
14 Tnuꞌu yaꞌa n‑chidotnuni Isaías. Duꞌa n‑chidotnuni‑s:
14 Assim se cumpre para eles o que foi dito pelo profeta Isaías: Ouvireis com vossos ouvidos e não entendereis, olhareis com vossos olhos e não vereis,
15 Ma jandixa ñayiu tnuꞌu teku‑i, chi unu xee ini‑i.
15 porque o coração deste povo se endureceu: taparam os seus ouvidos e fecharam os seus olhos, para que seus olhos não vejam e seus ouvidos não ouçam, nem seu coração compreenda; para que não se convertam e eu os sare {Is 6,9s}.
16 ʼNaka taꞌu kuu koio ndoꞌo chi xndeꞌa‑n xa kida‑r te xnini‑n xa jaꞌan‑r te ka kutnuni ini‑n nax kuu xa jaꞌan‑r.
16 Mas, quanto a vós, bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem! Ditosos os vossos ouvidos, porque ouvem!
17 Na jaꞌan ndaa‑r xa kueꞌe se n‑jaꞌan nuu ñayiu xa n‑jaꞌan Ianyuux xiꞌin dava ka ñayiu ka jandixa xa n‑taꞌu tniu‑ia n‑ka juini xa jini koio‑i xa kida‑r. N‑ka juini‑i xa jini‑i xa xndeꞌa‑n vitna, ko ñayo‑i n‑xini. N‑juini‑i xa kunini koio‑i tnuꞌu xnini mee‑n, ko ña n‑kuu xa kunini‑i.
17 Eu vos declaro, em verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não o viram, ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 ʼKunini koio na jaꞌan‑r nax kuu cuentu se xitu trɨu.
18 Ouvi, pois, o sentido da parábola do semeador:
19 Ñayiu ka teku nax io xa kada‑i xa kɨu tnaꞌa‑i nuu ñayiu taxnuni Ianyuux nuu‑i, te ña ka kutnuni ini‑i xa n‑ka teku‑i, kuenda kɨu ichi nuu ndava trɨu jan ka kuu‑i. Xee Kuiꞌna te dajaꞌan ñaꞌa‑i xa maxku kunini koio ka‑i tnuꞌu jan.
19 quando um homem ouve a palavra do Reino e não a entende, o Maligno vem e arranca o que foi semeado no seu coração. Este é aquele que recebeu a semente à beira do caminho.
20 Nuu kaa yuú nuu n‑ndava trɨu jan kuu ná kuu ñayiu xnini tnuꞌu Ianyuux. Ka kudɨ ini‑i te yachi ka jandixa‑i tnuꞌu jan.
20 O solo pedregoso em que ela caiu é aquele que acolhe com alegria a palavra ouvida,
21 Ña tuu na yoꞌo trɨu n‑xika nuu ñuꞌu jan. Xijan kuu ná kuu ñayiu xaku ni kɨu jandixa tnuꞌu jan. Na ndaꞌu yaꞌa‑i a kida ñaꞌa dava ka ñayiu ɨɨn xa kida ñaꞌa‑i xaxeꞌe xa ka jandixa‑i xa jaꞌan‑r, te ka dandoo‑i xa n‑ka dakuaꞌa‑i xaxeꞌe xa ka kujanuu‑i.
21 mas não tem raízes, é inconstante: sobrevindo uma tribulação ou uma perseguição por causa da palavra, logo encontra uma ocasião de queda.
22 Nuu ñuꞌu nuu n‑ndava trɨu meꞌñu yuku iñu, ka kuu ñayiu ka teku xa jaꞌan‑r. N‑kida yuku iñu xa n‑kuchachi trɨu jan, te ñatu n‑kuaꞌa. Ka chi ini ñayiu ijan xa ma niꞌi koio‑i tvini xa kutuu vaꞌa koio‑i ñuñayiu. Yɨ ini ka‑i xijan dada Ianyuux, te ña ka kida ka‑i xa juini‑ia.
22 O terreno que recebeu a semente entre os espinhos representa aquele que ouviu bem a palavra, mas nele os cuidados do mundo e a sedução das riquezas a sufocam e a tornam infrutuosa.
23 Nuu ñuꞌu vaꞌa nuu n‑daꞌu trɨu jan, xijan kuu ñayiu xnini tnuꞌu Ianyuux, te ka kutnuni ini‑i. Dava yoko trɨu jan n‑kee ɨɨn cientu ɨɨn cientu nuni. Dava yoko trɨu jan n‑kee uni diko, uni diko nuni. Dava yoko jan n‑kee oko uxi, oko uxi nuni —kuu Jesús, n‑jaꞌan‑ia.
23 A terra boa semeada é aquele que ouve a palavra e a compreende, e produz fruto: cem por um, sessenta por um, trinta por um.
24 Ijan dada n‑jaꞌan ka‑ia ɨnka tnuꞌu kandee nuu ñayiu xyuku ijan. Xiaꞌan‑ia:
24 Jesus propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é semelhante a um homem que tinha semeado boa semente em seu campo.
25 Nu n‑kidi‑s, n‑ka xe kate se ka xini uꞌu ñaꞌa ndɨjɨn cebadilla nuu n‑dadaꞌu‑s trɨu jan, te n‑ka ndee‑s; ka nuꞌu‑s.
25 Na hora, porém, em que os homens repousavam, veio o seu inimigo, semeou joio no meio do trigo e partiu.
26 N‑xite trɨu jan te n‑ka xaꞌnu. Dɨuni n‑ka xaꞌnu cebadilla. N‑ka xini se ka xinokuechi nuu xtoꞌo ñuꞌu jan xijan,
26 O trigo cresceu e deu fruto, mas apareceu também o joio.
27 te n‑ka xe juña tnuꞌu‑s xtoꞌo‑s. Ka xiaꞌan‑s: “Dito, ¿Nax kuu xa n‑kane cebadilla nuu trɨu‑n?, te mee ni trɨu vaꞌa n‑dadaꞌu‑n”, kuu‑s, ka xiaꞌan‑s.
27 Os servidores do pai de família vieram e disseram-lhe: - Senhor, não semeaste bom trigo em teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Xiaꞌan xtoꞌo‑s nuu‑s: “Xijan n‑kida ɨɨn se xini uꞌu ñaꞌa.” Te ka xiaꞌan se xinokuechi jan nuu‑s: “¿Nax kachi‑n? ¿Jɨn tnuꞌu koio‑da cebadilla, te janyuku‑da ɨɨn nuu janyuku‑da u?”
28 Disse-lhes ele: - Foi um inimigo que fez isto! Replicaram-lhe: - Queres que vamos e o arranquemos?
29 Te xiaꞌan‑s: “Ñaꞌa, maxku tnuꞌu koio‑n na ñaꞌa tnuꞌu koio‑n xiꞌin nde trɨu.
29 - Não, disse ele; arrancando o joio, arriscais a tirar também o trigo.
30 Daa na koo naꞌi nde kɨu na ndoneꞌe‑ro. Kɨu ijan juñaꞌa‑r nuu se kaꞌnde trɨu jan. Kiꞌna ka cebadilla kaꞌnde koio, te janyuku koio‑n xa dakeé koio‑n nuu nuꞌu. Ijan dada kaꞌnde koio‑n trɨu jan te chiꞌi‑n ɨɨn yaka.” Kuu xtoꞌo ñuꞌu trɨu jan, n‑xiaꞌan‑s nuu se ka xinokuechi nuu‑s.
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita. No tempo da colheita, direi aos ceifadores: arrancai primeiro o joio e atai-o em feixes para o queimar. Recolhei depois o trigo no meu celeiro.
31 Ijan dada n‑jaꞌan‑ia ɨnka xa n‑jaꞌan‑ia nuu‑da ntdaa‑da xiꞌin nuu ñayiu xyuku ijan:
31 Em seguida, propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é comparado a um grão de mostarda que um homem toma e semeia em seu campo.
32 Yava ka ndɨjɨn tnumaxtaxa dada ndɨjɨn kuꞌu, ko dujun ka xaꞌnu‑tnu dada kuꞌu te ka xajan chilidaa taka‑tɨ daꞌnda‑tnu.
32 É esta a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, torna-se um arbusto maior que todas as hortaliças, de sorte que os pássaros vêm aninhar-se em seus ramos.
33 Ijan dada n‑jaꞌan‑ia ɨnka tnuꞌu kandee nuu‑da ntdaa‑da:
33 Disse-lhes, por fim, esta outra parábola. O Reino dos céus é comparado ao fermento que uma mulher toma e mistura em três medidas de farinha e que faz fermentar toda a massa.
34 Diko ni tnuꞌu kandee n‑xo jaꞌan‑ia nuu‑da xiꞌin nuu ñayiu n‑ka xo nataka nuu‑ia; ña n‑xo jaꞌan ndaa‑ia.
34 Tudo isto disse Jesus à multidão em forma de parábola. De outro modo não lhe falava,
35 Xijan n‑xo jaꞌan‑ia xa na jɨn tnaꞌa xa n‑chidotnuni ɨɨn se n‑jaꞌan nuu ñayiu xa n‑jaꞌan Ianyuux. N‑chidotnuni‑s:
35 para que se cumprisse a profecia: Abrirei a boca para ensinar em parábolas; revelarei coisas ocultas desde a criação {Sl 77,2}.
36 Ijan dada n‑dandoo‑ia ñayiu xyuku ijan te n‑xe juindodo nuu‑ia xa juan nuꞌu‑ia veꞌe n‑xeen nuu‑ia. Ijan dada xndijun uxi uu daña, se dakuaꞌa ñaꞌa‑ia juaꞌan veꞌe‑ia. Te ka xiaꞌan‑da nuu‑ia:
36 Então despediu a multidão. Em seguida, entrou de novo na casa e seus discípulos agruparam-se ao redor dele para perguntar-lhe: Explica-nos a parábola do joio no campo.
37 Te n‑jaꞌan Jesús nuu‑da ntdaa‑da:
37 Jesus respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem.
38 te ñuꞌu trɨu kuu ñuñayiu. Trɨu ka kuu ñayiu n‑ka kɨu tnaꞌa nuu ñayiu taxnuni Ianyuux nuu‑i. Cebadilla ka kuu ñayiu kida xaloko juini Kuiꞌna.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno.
39 Se xini uꞌu ñaꞌa te n‑xate‑s cebadilla kuu Kuiꞌna. Trɨu n‑yichi kuu ñayiu kuyuku kɨu na naa ñuñayiu. Se kaꞌnde trɨu te taxtnaꞌa‑s kuu ángel, ia ka xinokuechi nuu Ianyuux.
39 O inimigo, que o semeia, é o demônio. A colheita é o fim do mundo. Os ceifadores são os anjos.
40 Xa keé cebadilla nuu nuꞌu kuu xa yaꞌa na naa ñuñayiu.
40 E assim como se recolhe o joio para jogá-lo no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Kɨu ijan tundaꞌa ruꞌu, Ia kuu ñayiu, ángel, ia ka xinokuechi nuu Ianyuux, xa kineꞌe dɨɨn‑ia ñayiu ñatu ka jandixa tnuꞌu n‑jaꞌan Ianyuux nuu ñayiu vaꞌa. Ñayiu yaꞌa n‑ka dajaꞌan dava ka ñayiu xa maxku jandixa ka‑i Ianyuux. Ma kandeka tnaꞌa ka‑i xiꞌin ñayiu n‑ka kɨu tnaꞌa nuu ñayiu taxnuni Ianyuux nuu‑i.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, que retirarão de seu Reino todos os escândalos e todos os que fazem o mal
42 Dakeé‑ia ñayiu jan andea. Ijan ndeꞌe ndaꞌi koio‑i te ndeꞌe kiti ini‑i nuu Ianyuux.
42 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Kɨu ijan ndii ñayiu n‑ka jandixa xa n‑jaꞌan Ianyuux ná ndii ngandii. Xaxeꞌe xa xnini‑n xa jaꞌan‑r kunini vaꞌa koio xa na kutnuni ini‑n.
43 Então, no Reino de seu Pai, os justos resplandecerão como o sol. Aquele que tem ouvidos, ouça.
44 ʼKuenda kɨu ɨɨn xa yo yaꞌu yɨnduxi nuu ñuꞌu xitu ɨɨn ñayiu kuu nuu taxnuni Ianyuux. Hora na naniꞌi ɨɨn se naniꞌi xijan, nachinduxi‑s. Xaxeꞌe xa yo kuvete‑s xa n‑naniꞌi‑s xaꞌa, jɨn nudiko‑s ntdantuꞌu xaxii‑s te jueen‑s ñuꞌu ijan.
44 O Reino dos céus é também semelhante a um tesouro escondido num campo. Um homem o encontra, mas o esconde de novo. E, cheio de alegria, vai, vende tudo o que tem para comprar aquele campo.
45 ʼDɨuni kuenda kɨu ɨɨn perla yo yaꞌu kuu nuu taxnuni Ianyuux. Se xko xeen perla te nadiko‑s,
45 O Reino dos céus é ainda semelhante a um negociante que procura pérolas preciosas.
46 na jini‑s ɨɨn perla yo yaꞌu, nadiko‑s ntdantuꞌu xaxii‑s te jueen‑s perla jan.
46 Encontrando uma de grande valor, vai, vende tudo o que possui e a compra.
47 ʼKuenda kɨu ñunu tava‑ro chaka kuu nuu taxnuni Ianyuux. N‑keé ñunu jan nuu mar, te kueꞌe nuu chaka n‑ka keé xiti‑i.
47 O Reino dos céus é semelhante ainda a uma rede que, jogada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Nu n‑chitu ñunu jan, te n‑ka ñuꞌu se ka tava chaka ñunu jan yuꞌu mar, te n‑ka nukoo‑s xa n‑ka kineꞌe dɨɨn‑s chaka vaꞌa. N‑ka dakee‑s chaka vaꞌa xiti yɨka, te n‑ka dajane‑s chaka ña ka xiniñuꞌu.
48 Quando está repleta, os pescadores puxam-na para a praia, sentam-se e separam nos cestos o que é bom e jogam fora o que não presta.
49 Duꞌa yaꞌa ñayiu na naa ñuñayiu. Kixi ángel, ia ka xinokuechi nuu Ianyuux te kaxi koio‑ia ñayiu ka jandixa xa taꞌu tniu Ianyuux nuu ñayiu loko.
49 Assim será no fim do mundo: os anjos virão separar os maus do meio dos justos
50 Dakeé koio‑ia ñayiu loko jan andea. Ijan ndeꞌe ndaꞌi koio ñayiu jan, te ndeꞌe kiti ini‑i nuu Ianyuux —kuu Jesús, n‑jaꞌan‑ia nuu‑da ntdaa‑da.
50 e os arrojarão na fornalha, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Ijan dada n‑xijan tnuꞌu ñaꞌa Jesús ntdaa‑da:
51 Compreendestes tudo isto? Sim, Senhor, responderam eles.
52 Te n‑jaꞌan‑ia ɨnka ntuku tnuꞌu kandee:
52 Por isso, todo escriba instruído nas coisas do Reino dos céus é comparado a um pai de família que tira de seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Nu n‑yaꞌa xa n‑jaꞌan‑ia ntdaa tnuꞌu ijan nuu ñayiu, te n‑ndee‑ia ijan.
53 Após ter exposto as parábolas, Jesus partiu.
54 N‑naxee‑ia ñuu‑ia, te n‑xo dakuaꞌa‑ia ñayiu xiti veñuꞌu ijan. N‑ka yuꞌu anu ñayiu te n‑ka xiaꞌan tnaꞌa‑i:
54 Foi para a sua cidade e ensinava na sinagoga, de modo que todos diziam admirados: Donde lhe vem esta sabedoria e esta força miraculosa?
55 Daꞌya carpinteru ni kuu‑s. Dɨꞌɨ‑s kuu María te ñani‑s kuu Jacobo, José, Simón, Judas du.
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não é Maria sua mãe? Não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Dɨuni yaꞌa xtuu kuꞌa‑s. ¿Ndexu n‑kuaꞌa‑s ntdaa xaꞌa?
56 E suas irmãs, não vivem todas entre nós? Donde lhe vem, pois, tudo isso?
57 Ña n‑ka xe ini‑i‑ia chi ñatu n‑kida‑ia xa n‑ka ñu ini‑i xa kada‑ia. Te xiaꞌan‑ia nuu‑i:
57 E não sabiam o que dizer dele. Disse-lhes, porém, Jesus: É só em sua pátria e em sua família que um profeta é menosprezado.
58 Xaxeꞌe xa ña n‑ka kukanu ini ñaꞌa ñayiu ñuu‑ia jan, xijan kuu xa ña n‑kida‑ia kueꞌe milagru.
58 E, por causa da falta de confiança deles, operou ali poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.