Lucas 12
Tnuʼu vaʼa tnuʼu Jesucristo (XTDNT) vs ARIB
1 Tiempu ijan n‑ka taka tɨtnɨ mil ñayiu nuu tuu‑ia. Diko ka xeñi niꞌno tnaꞌa‑i. Te n‑kixeꞌe Jesús xa dakuaꞌa‑ia ñayiu dakuaꞌa‑ia. Kiꞌna ka duꞌa xiaꞌan‑ia:
1 Ajuntando-se entretanto muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou Jesus a dizer primeiro aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Xa naꞌi ka kida‑s tuu na xee kɨu. Xee kɨu jini koio ñayiu nax n‑ka kida‑s.
2 Mas nada há encoberto, que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser conhecido.
3 Xa naꞌi n‑ka jaꞌan‑n xakuaa, teku ñayiu na xee kɨu. Xa n‑ka jaꞌan niꞌni‑n doꞌo ñayiu na n‑yɨndiꞌu‑n xiti ɨɨn cuartu veꞌe, xee kana koio‑n dɨkɨ veꞌe.
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes, à luz será ouvido; e o que falaste ao ouvido no gabinete, dos eirados será apregoado.
4 ʼNdoꞌo, se ka kumani xiꞌin‑r, maxku yuꞌu koio‑n nuu se kaꞌni ñaꞌa chi ña tuu nax kada‑s anu‑n.
4 Digo-vos, amigos meus: Não temais os que matam o corpo, e depois disso nada mais podem fazer.
5 Na kachitnuꞌu ñaꞌa‑r jundu nuu ndoñuꞌu xa yuꞌu koio‑n. Yuꞌu koio nuu Ia kida xa xiꞌí‑ro, te dajane niꞌno‑ia ñayiu andea chi taxnuni‑ia. Nuu mee‑ia io xa yuꞌu koio‑n.
5 Mas eu vos mostrarei a quem é que deveis temer; temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, digo, a esse temei.
6 Xaku ni tvini yaꞌu ɨɨn ɨɨn gorrión. Juini itaꞌu ni yaꞌu‑tɨ, ko ñatu xande ini Ianyuux‑tɨ
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois asses? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 chi chinuu‑ia ntdaa xa io. Nde idi dɨkɨ‑n n‑kaꞌu‑ia te naꞌa‑ia nuu nadaa io. Xijan kuu xa maxku yuꞌu koio‑n. Yodo ka yaꞌu ɨɨn ɨɨn‑n dada gorrión, juini kueꞌe‑t.
7 Mas até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 ʼÑayiu na jaꞌan jundu kuu‑r nuu dava ka ñayiu, dani ruꞌu, Ia kuu ñayiu, jaꞌan‑r nuu ángel, ia ka xinokuechi nuu Ianyuux, xa xini‑r‑yɨ.
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Ñayiu na jaꞌan xa ña xini ñaꞌa‑i nuu dava ka ñayiu, dani ruꞌu, juñaꞌa‑r nuu ángel, ia ka xinokuechi nuu Ianyuux, xa ña xini‑r‑yɨ.
9 mas quem me negar diante dos homens, será negado diante dos anjos de Deus.
10 Taxkanu ini Ianyuux kuechi n‑kida ñayiu. Juini n‑ka jan tnuꞌu ñaꞌa‑i ruꞌu xa kuu‑r Ia kuu ñayiu, taxkanu ini‑ia xa n‑kida‑i, ko ma taxkanu ini‑ia ñayiu jan kuiꞌa Espíritu‑ia.
10 E a todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do homem, isso lhe será perdoado; mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo, não lhe será perdoado.
11 Hora na kandeka ñaꞌa se Israel jɨꞌɨn nuu se taxnuni nuu ñayiu ka xeꞌen veñuꞌu‑n xiꞌin‑s a nux kandeka ñaꞌa se toꞌo jɨꞌɨn nuu se ka taxnuni xiꞌin nuu se xnetniu, maxku yuꞌu koio‑n xa ma niꞌi‑n tnuꞌu jaꞌan koio‑n nuu‑s
11 Quando, pois, vos levarem às sinagogas, aos magistrados e às autoridades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 chi kachi tnuꞌu ñaꞌa Espíritu Ianyuux hora ijan xa jaꞌan koio‑n nuu‑s —kuu Jesús, xiaꞌan‑ia.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará na mesma hora o que deveis dizer.
13 Te n‑jaꞌan ɨɨn se yɨtnaꞌa nuu ñayiu xyuku ijan nuu Jesús:
13 Disse-lhe alguém dentre a multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparte comigo a herança.
14 Te xiaꞌan‑ia nuu‑s:
14 Mas ele lhe respondeu: Homem, quem me constituiu a mim juiz ou repartidor entre vós?
15 Te xiaꞌan Jesús nuu‑s xiꞌin nuu ñayiu dakuaꞌa‑ia xiꞌin nuu ntdaa ñayiu xyuku ijan:
15 E disse ao povo: Acautelai-vos e guardai-vos de toda espécie de cobiça; porque a vida do homem não consiste na abundância das coisas que possui.
16 Ijan dada n‑jaꞌan Jesús tnuꞌu kandee nuu‑i ntdaa‑i:
16 Propôs-lhes então uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produzira com abundância;
17 Te n‑xani ini‑s: “¿Nax kada‑ro?, chi ña tuu ka nuu kunevaꞌa‑ro ntdaa xa n‑kee nuu ñuꞌu‑ro.”
17 e ele arrazoava consigo, dizendo: Que farei? Pois não tenho onde recolher os meus frutos.
18 Ijan dada n‑xani ini ka‑s, te n‑ndatnuꞌu‑s xiꞌin anu‑s: “Duꞌa na kada‑ro. Na kanu‑ro veꞌe xyɨꞌɨ xa n‑kee nuu ñuꞌu‑ro, te ndadavaꞌa‑ro veꞌe naꞌnu ka. Chiꞌi‑ro ntdaa trɨu‑ro, ntdaa xaxii‑ro,
18 Disse então: Farei isto: derribarei os meus celeiros e edificarei outros maiores, e ali recolherei todos os meus cereais e os meus bens;
19 te jaꞌan mee jaꞌan ɨɨn‑ro: N‑chiꞌi‑ro kueꞌe xaxii‑ro, te kuia koo. Ndetatu‑ro vitna. Na kaxi na koꞌo‑ro, te na kada‑ro xa juini‑ro.”
19 e direi à minha alma: Alma, tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe, regala-te.
20 Te n‑jaꞌan Ianyuux nuu‑s: “Lilu‑n. Mee xakuaa vitna kuú‑n. Te ñadu mee‑n kaxi koꞌo ntdaa xa n‑kida tuꞌa‑n.”
20 Mas Deus lhe disse: Insensato, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Duꞌa yaꞌa ñayiu kaya kueꞌe ndatniu yo yaꞌu, te ña tuu nax kida‑i xaxeꞌe Ianyuux —kuu Jesús, xiaꞌan‑ia nuu ñayiu xyuku ijan.
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros, e não é rico para com Deus.
22 Te xiaꞌan‑ia nuu ñayiu dakuaꞌa‑ia:
22 E disse aos seus discípulos: Por isso vos digo: Não estejais ansiosos quanto à vossa vida, pelo que haveis de comer, nem quanto ao corpo, pelo que haveis de vestir.
23 chi ndandɨꞌɨ ka ndoꞌo dada xa kaxi xa koꞌo‑n. Ndandɨꞌɨ ka ñɨɨ‑n dada daꞌma‑n.
23 Pois a vida é mais do que o alimento, e o corpo mais do que o vestuário.
24 Kani ini koio janda ndito tkaka. Ñayo‑t dadaꞌu trɨu. Dɨuni ñayo‑t nataxtnaꞌa trɨu. Ñayo‑t chiꞌi trɨu veꞌe‑t. Juini ñayo‑t chiꞌi trɨu veꞌe‑t, ko dakaxi Ianyuux kɨt ijan. Yo vichi yodo ka yaꞌu ndoꞌo dada kɨt ijan.
24 Considerai os corvos, que não semeiam nem ceifam; não têm despensa nem celeiro; contudo, Deus os alimenta. Quanto mais não valeis vós do que as aves!
25 Maxku yo kundu ini‑n chi mayo‑n ndaku xa dakueꞌnu ka‑n mee‑n, ni dava metro ma kueꞌnu ka‑n.
25 Ora, qual de vós, por mais ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 ¿Nax kuu xa mee ni xa nde kee nde kixi xa kax xa koꞌo‑n xiꞌin daꞌma‑n xñu ini‑n?, te ni itaꞌu lii ñayo‑n ndaku xa dakueꞌnu‑n mee‑n.
26 Porquanto, se não podeis fazer nem as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 Kani ini koio janda xaꞌnu ita liriu. Ñatu kidatniu‑ta. Ñatu kava‑ta yuꞌa. Juini vili n‑kaa daꞌma n‑xo ndixi Salomón, ko vili ka kaa ita liriu dada daꞌma n‑xo ndixi‑s.
27 Considerai os lírios, como crescem; não trabalham, nem fiam; contudo vos digo que nem mesmo Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Ite xaꞌnu vitna te tnee kayu xiti xitnu, ite ijan n‑kida Ianyuux xa vili kaa. Naka ndoꞌo, ma ku kada‑ia xa koo xa kundix kudaꞌu‑n. Naka itaꞌu ni ka kukanu ini‑n‑ia.
28 Se, pois, Deus assim veste a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais vós, homens de pouca fé?
29 Ndoꞌo ɨɨn ɨɨn‑n, maxku yo kundu ini‑n nax kaxkoꞌo koio‑n. Maxku yo jun ini koio‑n xijan
29 Não procureis, pois, o que haveis de comer, ou o que haveis de beber, e não andeis preocupados.
30 chi ñayiu ña ka jandixa Ianyuux xñu ini xa niꞌi‑i ntdaa xijan. Xa naꞌa Taa‑ro Ianyuux xa ka ndoñuꞌu‑n.
30 Porque a todas estas coisas os povos do mundo procuram; mas vosso Pai sabe que precisais delas.
31 Naa xa jun ini koio‑n xa niꞌi‑n xijan, ndukundee koio xa kɨu tnaꞌa koio‑n nuu ñayiu ka jandixa xa taxnuni Ianyuux nuu‑i, te taxi‑ia xa ka ndoñuꞌu‑n xa xtuu‑n ñuñayiu.
31 Buscai antes o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Kuenda kɨu xaku ni tkachi xyuku ka kuu‑n, ko maxku yuꞌu koio‑n chi tna ini Ianyuux xa kada‑ia xa taxnuni koio‑n.
32 Não temas, ó pequeno rebanho! porque a vosso Pai agradou dar-vos o reino.
33 Nadiko koio‑n xaxii‑n. Te tvini niꞌi‑n juñaꞌa nga‑n ñayiu ka kundaꞌu. Kada koio‑n xavaꞌa. Kuenda kɨu bolsa tvini ma kutuꞌu xiꞌin ndatniu yo yaꞌu io andɨu kuu xijan. Ijan ñayo ñaduꞌu kɨu te ñayo tkidi datɨu ndatniu‑ro.
33 Vendei o que possuís, e dai esmolas. Fazei para vós bolsas que não envelheçam; tesouro nos céus que jamais acabe, aonde não chega ladrão e a traça não rói.
34 Nuu io xaxii‑n, jun ini‑n xa kutuu koio‑n.
34 Porque, onde estiver o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 ʼKadatuꞌa koio mee‑n xa nkada koio‑n tniu Ianyuux ná kida tuꞌa ɨɨn se kida tuꞌa mee‑s xa kadatniu‑s. Ndɨu‑s cinturón‑s, te natnuu‑s candil xa kukanda nuu kadatniu‑s.
35 Estejam cingidos os vossos lombos e acesas as vossas candeias;
36 Kada tuꞌa‑n mee‑n xa nakueka ñaꞌa‑n ná ka kida tuꞌa se ka xinokuechi nuu xtoꞌo‑s mee‑s xa nakueka‑s‑sɨ. Xndetu tuꞌa‑s hora naxee xtoꞌo‑s xa n‑xeꞌen‑s viko tnundaꞌa. Na naxee xtoꞌo‑s veꞌe‑s, dakande‑s yeꞌe, te najaan se xinokuechi jan yeꞌe.
36 e sede semelhantes a homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier e bater, logo possam abrir-lhe.
37 Naka taꞌu kuu koio se ijan hora na naxee xtoꞌo‑s veꞌe‑s chi jini‑s xa xndito‑s. Ndɨu xtoꞌo‑s cinturón‑s xa kada tuꞌa‑s xa kaxi koio‑s, te juñaꞌa‑s nuu‑s ɨɨn ɨɨn‑s xa na nkoo koio‑s nuu mexa te dakexio‑s ndeyu kaxi koio‑s.
37 Bem-aventurados aqueles servos, aos quais o senhor, quando vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará reclinar-se à mesa e, chegando-se, os servirá.
38 Naka taꞌu kuu se kundito hora na naxee xtoꞌo‑s, juini n‑kukuee xtoꞌo‑s, te nde niu dava a kuiꞌi ka daa naxee‑s.
38 Quer venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Kunini vaꞌa koio xaꞌa. Nu n‑xini ɨɨn se kuu xtoꞌo veꞌe na hora xee ñaduꞌu veꞌe‑s n‑kuu, kundito‑s te ma juejoon‑s xa kɨu ñaduꞌu veꞌe‑s xa duꞌu‑s xaxii‑s.
39 Sabei, porém, isto: se o dono da casa soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria e não deixaria minar a sua casa.
40 Kada tuꞌa koio‑n mee‑n xa nakueka ñaꞌa‑n hora na ndixi‑r chi hora ña xñu ini‑n ndixi ruꞌu, Ia kuu ñayiu —kuu Jesús, xiaꞌan‑ia nuu ñayiu dakuaꞌa‑ia.
40 Estai vós também apercebidos; porque, numa hora em que não penseis, virá o Filho do homem.
41 Ijan dada n‑xijan tnuꞌu Spedru‑ia:
41 Então Pedro perguntou: Senhor, dizes essa parábola a nós, ou também a todos?
42 Te xiaꞌan Jesús, Ia kuu Xtoꞌo‑ro:
42 Respondeu o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, que o Senhor porá sobre os seus servos, para lhes dar a tempo a ração?
43 Naka taꞌu kuu se ijan hora na naxee xtoꞌo‑s chi jini‑s xa n‑kida‑s ntdaa xa n‑taꞌu tniu‑s.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Xandaa xakuiti tetutniu ñaꞌa xtoꞌo‑s xa junuu‑s ntdaa xaxii‑s.
44 Em verdade vos digo que o porá sobre todos os seus bens.
45 Nux na kani ini ɨɨn se xinokuechi nuu xtoꞌo‑s: “Naꞌa jɨꞌɨn xtoꞌo‑ro, te kukuee‑s xa nxee‑s”, te kixeꞌe‑s xa kani‑s dava ka se ka xinokuechi xiꞌin ñá ka xinokuechi nuu se kuu xtoꞌo‑s. Kixeꞌe‑s kaxi‑s, koꞌo‑s, te xini‑s.
45 Mas, se aquele servo disser em teu coração: O meu senhor tarda em vir; e começar a espancar os criados e as criadas, e a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Naxee xtoꞌo se ijan kɨu ña ñu ini‑s xa naxee‑s. Ndeꞌe kada uꞌu ñaꞌa xtoꞌo‑s xa daa n‑kida‑s. Daa kada Ianyuux ñayiu ña jandixa ñaꞌa.
46 virá o senhor desse servo num dia em que não o espera, e numa hora de que não sabe, e cortá-lo-á pelo meio, e lhe dará a sua parte com os infiéis.
47 Se xá naꞌa nax juini xtoꞌo‑s xa kada‑s te ña io tuꞌa‑s xa nakueka‑s‑sɨ, ni ña n‑kida‑s xa n‑juini xtoꞌo‑s; se ijan janñaꞌa xtoꞌo‑s kueꞌe vuelta,
47 O servo que soube a vontade do seu senhor, e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites;
48 ko se ña ka xini nax juini xtoꞌo‑s xa kada‑s, te n‑ka kida‑s kuechi, io xa ndoꞌo‑s, ko xaku ni. Ñayiu vaꞌa xnaꞌa xa juini Ianyuux xa kada‑i, taꞌu tniu‑ia nuu‑i xa kada koio‑i kueꞌe tniu‑ia. Ñayiu n‑kɨundaꞌa kueꞌe tvini xa dakaka‑i, kueꞌe ka tvini io xa najuñaꞌa‑i ñayiu n‑xiaꞌan. Daa kuu ñayiu vaꞌa kutnuni ini tnuꞌu Ianyuux.
48 mas o que não a soube, e fez coisas que mereciam castigo, com poucos açoites será castigado. Daquele a quem muito é dado, muito se lhe requererá; e a quem muito é confiado, mais ainda se lhe pedirá.
49 ʼN‑kixee‑r xa tnuu‑r ñuꞌú ñuñayiu. Te naka kuu anu‑r xa nayaꞌa ni.
49 Vim lançar fogo à terra; e que mais quero, se já está aceso?
50 Io xa ndaꞌu yaꞌa‑r. Te nde vitna tnau ini daꞌu ni‑r.
50 Há um batismo em que hei de ser batizado; e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 Ka xani ini‑n xa n‑kixee‑r xa kutuu vii kutuu vaꞌa koio‑n xiꞌin dava ka ñayiu, ko ñaꞌa, chi n‑kixee‑r xa tuku jandixa koio‑n.
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, eu vos digo, mas antes dissensão:
52 Oꞌon ñayiu kutuu kaꞌnu ɨɨn veꞌe, tuku jandixa uni‑i te tuku jandixa uu‑i.
52 pois daqui em diante estarão cinco pessoas numa casa divididas, três contra duas, e duas contra três;
53 Tuku jandixa se kuu taa, te tuku jandixa se kuu daꞌya. Tuku jandixa ñá kuu dɨꞌɨ, te tuku jandixa daꞌya dɨꞌɨ‑ña. Tuku jandixa ñá kuu didido, te tuku jandixa xanu‑ña. Ma ɨnuu jandixa koio‑i —kuu‑ia, xiaꞌan‑ia nuu se dakuaꞌa‑ia.
53 estarão divididos: pai contra filho, e filho contra pai; mãe contra filha, e filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Kueꞌe ñayiu n‑ka nataka nuu‑ia, te xiaꞌan‑ia nuu‑i:
54 Dizia também às multidões: Quando vedes subir uma nuvem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva; e assim sucede;
55 Hora kane tachi xajan do norte, ka xiaꞌan tnaꞌa‑n: “Ndeꞌe juun kaꞌni.” Te ndaa juun kaꞌni.
55 e quando vedes soprar o vento sul dizeis; Haverá calor; e assim sucede.
56 Ka kida nga‑n xa vaꞌa‑n. Ka kutnuni ini‑n nax yaꞌa chi xndeꞌa‑n andɨu xiꞌin ñuñayiu. ¿Nax kuu xa ña ka kutnuni ini koio‑n nax yaꞌa vitna?
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis então discernir este tempo?
57 ʼ¿Nakuenda ña ka kutnuni ini‑n nax kuu xavaꞌa, nax kuu xa uꞌu?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Nux ɨɨn se ndeka ñaꞌa juaꞌan nuu juxtixia xa kajan‑s kuechi‑n, dava ichi ndatnuꞌu vaꞌa‑n xiꞌin‑s xa maxku kandeka ñaꞌa‑s jɨꞌɨn nuu juexi te kandeka ñaꞌa juexi jɨꞌɨn nuu se ndee vekaa, te chindiꞌu ñaꞌa‑s.
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura fazer as pazes com ele no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te lance na prisão
59 Te ma yaa‑n. Nde na chiyaꞌu‑n ntdandituꞌu centau xijan juxtixia; ijan dada yaa‑n —kuu Jesús, xiaꞌan‑ia.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro lepto.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.