Mateus 5
MARO KINDENI KAWA ŊGUA (XSI) vs VC
1 Yesu nde imoranzi tamâta ŋgu ŋalae ŋinde simâ papa, ŋineŋga ilâ ikâki tuu toŋge kulu isaŋona. Aku kinzi kalo-tawana tamâta nde simâ papa.
1 Vendo aquelas multidões, Jesus subiu à montanha. Sentou-se e seus discípulos aproximaram-se dele.
2 Ŋineŋga Yesu ipanananzi mine tu,
2 Então abriu a boca e lhes ensinava, dizendo:
3 “Tamâta ea kinzi sipasama tu kinzi sikura ŋana sipavila warakanzi tia, kala sino pa Maro Kindeni simbo nâ tu ma ivilanzi, ande kinzi ŋinde ma sindeka, ŋana tu kinzi simo Maro Kindeni ne ŋgumbi ilo marumbu lâ.
3 Bem-aventurados os que têm um coração de pobre, porque deles é o Reino dos céus!
4 Aŋga tamâta ea kinzi sipamorai tu nenzi kiesaka rârâ ikeno tininzi, aku ilonzi malia ŋana ŋinde kâ, kinzi ŋinde ma sindeka, ŋana tu Maro Kindeni ma iveta ilonzi ara kilo.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados!
5 Aŋga tamâta ea kinzi uru sipatawa warakanzi tininzi, kinzi ŋinde ma sindeka, ŋana tu muli Maro Kindeni ma tâno ndoni ilanzi.
5 Bem-aventurados os mansos, porque possuirão a terra!
6 Aŋga tamâta ea kinzi ilonzi ndo tu sipâŋga ilonzi mbâra-mbâra lâ Maro Kindeni nao, kinzi ŋinde ma sindeka, ŋana tu Maro Kindeni ma ivetanzi sipâŋga mbâra-mbâra mine nâ.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão saciados!
7 Aŋga tamâta ea kinzi uru kalonzi sukâŋa ŋananzi tamâta kala sisukanzi, kinzi ŋinde ma sindeka, ŋana tu Maro Kindeni ma kalo sukâŋa ŋana kinzi warakanzi mine nâ.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia!
8 Aŋga tamâta ea kinzi ilonzi ndo tu sipono muli pa Maro Kindeni, aku ilonzi rua-rua tia, kinzi ŋinde ma sindeka, ŋana tu muli kinzi matanzi ma simora i nao.
8 Bem-aventurados os puros de coração, porque verão Deus!
9 Aŋga tamâta ea kinzi uru silulu tininzi pinde nenzi wisi-nâna wa paraŋa wa, kinzi ŋinde ma sindeka, ŋana tu Maro Kindeni ma ikatonanzi sitogo i natu wukale mine.
9 Bem-aventurados os pacíficos, porque serão chamados filhos de Deus!
10 Aŋga tamâta ea kinzi sikai nâna ŋana sipaveta kuku Maro Kindeni ne pateâŋa, kinzi ŋinde ma sindeka, ŋana tu kelekele ŋinde Maro Kindeni uru ilanzi tamâta ikai maro panzi ŋinde, ande ma ilanzi kinzi tona.
10 Bem-aventurados os que são perseguidos por causa da justiça, porque deles é o Reino dos céus!
11 Kinzi tamâta pinde ma sisama tu miki uru kapono muli pa naŋa, aku ŋana duvi ŋinde kâ ma siporo ŋgua sakamao pami wa siveta malia pami wa sisowe ŋgua laŋeŋa kie-kie lâ tinimi wa. Ambo mine, ande ara, miki ma kandeka.
11 Bem-aventurados sereis quando vos caluniarem, quando vos perseguirem e disserem falsamente todo o mal contra vós por causa de mim.
12 Miki ma ilomi ara ŋana ŋinde kâ, aku kandeka pâta kanaŋo, ŋana tu Maro Kindeni io kulu ŋalae ikeno indamwami lâ samba ilo. Mao nâ, kinzi muŋga siveta malia mine nâ panzi ŋgua-tulâŋa tamâta simo muŋgâŋa ŋinde.”
12 Alegrai-vos e exultai, porque será grande a vossa recompensa nos céus, pois assim perseguiram os profetas que vieram antes de vós.
13 “Miki nde katogo tâi panzi tamâta rârâni. Ambo tâi ne makisa marumbu, ande vetâŋa toŋge ikeno ŋana tamâta ma siveta ne makisa ipâŋga kilo, ande tia. Ambo tâi ne makisa tia, ande ipâŋga itogo kina mine, kala tamâta uru sitambira lâ tâno kulu, aku kenzi nâ sipale.
13 Vós sois o sal da terra. Se o sal perde o sabor, com que lhe será restituído o sabor? Para nada mais serve senão para ser lançado fora e calcado pelos homens.
14 Miki nde katogo sinâla panzi tamâta rârâni. Ambo lawea toŋge ikeno tuu kulu, ande ikura tu ipavea tia.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada sobre uma montanha
15 Kinzi tamâta uru sisulu sinâla ŋineŋga sio lâ kondo toŋge kalo, ande tia. Kinzi uru sio sinâla kâki lâ peke kulu, ŋana ma isinalanzi tamâta rârâni simo luma ŋinde ilo.
15 nem se acende uma luz para colocá-la debaixo do alqueire, mas sim para colocá-la sobre o candeeiro, a fim de que brilhe a todos os que estão em casa.
16 Aku miki kala mine nâ, miki ma kao nemi sinâla yâti ŋana isinalanzi tamâta rârâni. Ambo miki ma kaveta mine, ande kinzi ma simora vetâŋa arara kala kaveta ŋinde, aku ma sipanea miki tamami Maro Kindeni, ina imo samba ilo.”
16 Assim, brilhe vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem vosso Pai que está nos céus.
17 “Ambo miki ilomi patea tu naŋa amâ tâno kulu ŋana azavaru Mose ne ŋgua tukuŋa wa kinzi ŋgua-tulâŋa tamâta nenzi ŋgua wa, ande miki ma ilomi mine ndimo. Ŋana tu naŋa amâ ŋana aveta ŋgua ŋinde rârâni ipâŋga kanaŋo.
17 Não julgueis que vim abolir a lei ou os profetas. Não vim para os abolir, mas sim para levá-los à perfeição.
18 Naŋa aporo mao nâ pami; ŋgua tukuŋa ne ŋgereŋa kiri-mwata toŋge ma zavaruŋa tia ndo lee samba wa tâno ne zo marumbu. Ŋana tu vetâŋa rârâni ma ipâŋga muŋga lâ ŋga, ikura ŋgua tukuŋa iporo tu ma ipâŋga mine.
18 Pois em verdade vos digo: passará o céu e a terra, antes que desapareça um jota, um traço da lei.
19 Ambo tamâta toŋge ipu muli pa ŋgua tukuŋa kiri-mwata toŋge, aku ipanananzi tamâta tu ma sipu mulinzi pa ŋgua tukuŋa mine, ande tamâta ŋinde ma imo kaa nâ lâ ŋgu Maro Kindeni ikai maro papa ŋinde naonzi. Aŋga tamâta ea iyoka ŋgua tukuŋa rârâni muli ku ipanananzi tamâta tu ma soka ŋgua tukuŋa muli mine, ande i ma imo tamâta ŋalae lâ ŋgu Maro Kindeni ikai maro papa ŋinde naonzi.
19 Aquele que violar um destes mandamentos, por menor que seja, e ensinar assim aos homens, será declarado o menor no Reino dos céus. Mas aquele que os guardar e os ensinar será declarado grande no Reino dos céus.
20 Kinzi pananâŋa tamâta ŋana ŋgua tukuŋa kâ sitavanzi kinzi tamâta lâ Parisai ŋgu, ande kinzi uru simakâsa ŋana soka ŋgua tukuŋa muli. Andeta naŋa apaimi tu ambo miki nemi vetâŋa arara ŋandai ipole kinzi nenzi vetâŋa arara, ande miki ma kakura tu kamo Maro Kindeni ne ŋgumbi ilo, ande tia ndo.”
20 Digo-vos, pois, se vossa justiça não for maior que a dos escribas e fariseus, não entrareis no Reino dos céus.
21 “Kinzi pananâŋa tamâta ŋana ŋgua tukuŋa kâ uru sipanananzi tamâta mine, ‘Kinda timbunda muŋga sikai ŋgua tukuŋa ŋine: “Noko ma kupu tamâta pâta imâte ndimo. Ambo tamâta toŋge ipu tamâta toŋge pâta imâte, ande kinzi ma sikai i ilâ imandi ŋgua nia”.’ Ŋine miki kasama lâ.
21 Ouvistes o que foi dito aos antigos: Não matarás, mas quem matar será castigado pelo juízo do tribunal.
22 Ambo taitu ŋine naŋa apaimi tu ambo tamâta toŋge wisi nâna pa ninambwe toŋge, ande Maro Kindeni ne pareŋa-nia ikeno papa i. Ambo tamâta toŋge iporo ŋgua sakamao papa ninambwe toŋge, ande kinzi tamâta ŋalaŋala ma situ i sondo. Andeta kaloŋo ŋga; ambo tamâta toŋge ipai ninambwe toŋge tu, ‘Noko kapa!’, ande i ipâŋga yââ ŋalae ne mbââ tini laiti.
22 Mas eu vos digo: todo aquele que se irar contra seu irmão será castigado pelos juízes. Aquele que disser a seu irmão: Raca, será castigado pelo Grande Conselho. Aquele que lhe disser: Louco, será condenado ao fogo da geena.
23 Mine kala lâ zo ndia noko pwai ne patarawâŋa kulâ pa patarawâŋa nia, ambo noko kalo ŋgere ŋana muŋga kuveta soki pa ninambwe toŋge kala i wisi nâna pano,
23 Se estás, portanto, para fazer a tua oferta diante do altar e te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 ande kuo ne patarawâŋa ndue keno patarawâŋa nia nao, aku kulâ kuveta ŋgua sondo kuku ninambwe muŋga lâ ŋga. Kuveta sondo lâ, ŋineŋga kutaulo kilo, aku kuo ne patarawâŋa ilâ pa Maro Kindeni.
24 deixa lá a tua oferta diante do altar e vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; só então vem fazer a tua oferta.
25 Ambo tamâta toŋge isowe ŋgua lâ noko tini, kala miki rua koka nzâla kalâ pa ŋgua nia, ande walele nâ noko ma kuveta ŋgua sondo kuku i. Tia ma tamâta ŋinde io noko lâ ŋgua-samâŋa tamâta mbau ilo, ŋineŋga i ma iono lâ sambara mbaunzi ilo, ŋineŋga kinzi ma siono lâ luma sakamao ilo.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás em caminho com ele, para que não suceda que te entregue ao juiz, e o juiz te entregue ao seu ministro e sejas posto em prisão.
26 Naŋa aporo mao nâ; noko ma kumo luma sakamao ilo lee ikura lâ zo ndia noko ma kupare ne mbumbu kulu kinzi sipatea pano ŋinde marumbu lâ.”
26 Em verdade te digo: dali não sairás antes de teres pago o último centavo.
27 “Kinzi pananâŋa tamâta ŋana ŋgua tukuŋa kâ uru sipanananzi tamâta mine, ‘Ŋgua tukuŋa keno mine: “Noko ma kuveta sakamao kuku tamâta toŋge kaiwa ndimo”.’
27 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não cometerás adultério.
28 Ambo taitu ŋine naŋa apaimi tu, ambo tamâta toŋge mata ilea pa taine toŋge ku ilo yosi ŋana, ande lâ i tamwata ilo tamâta ŋinde iveta sakamao kuku i marumbu lâ.
28 Eu, porém, vos digo: todo aquele que lançar um olhar de cobiça para uma mulher, já adulterou com ela em seu coração.
29 Ambo noko mata ilaŋeno kala kuveta kiesaka, ande ara ŋana noko ma kupasiki mata ŋinde piti ku kutambira ilâ. Ambo noko mata taitu nâ, ande ŋine nde ara koŋa tia. Taitu kuloŋo ŋga; ambo noko tini ndoni ku Maro Kindeni itambirano kulâ yââ ŋalae ne mbââ ilo, ande ŋinde nde ara tia ndo.
29 Se teu olho direito é para ti causa de queda, arranca-o e lança-o longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo todo seja lançado na geena.
30 Ambo noko mbau toŋge ilaŋeno kala kuveta kiesaka, ande ara ŋana noko ma kutoto mbau ŋinde piti ku kutambira ilâ. Ambo noko mbau taitu nâ, ande ŋine nde ara koŋa tia. Taitu kuloŋo ŋga; ambo noko tini ndoni kulâ yââ ŋalae ne mbââ ilo, ande ŋinde nde ara tia ndo.”
30 E se tua mão direita é para ti causa de queda, corta-a e lança-a longe de ti, porque te é preferível perder-se um só dos teus membros, a que o teu corpo inteiro seja atirado na geena.
31 “Kinzi pananâŋa tamâta ŋana ŋgua tukuŋa kâ uru sipananami tu, ‘Ambo tamâta toŋge itu ipile kaiwa taine, ande i ma iŋgere ŋgua lâ pepa toŋge tini ku ilua kaiwa taine, ŋana itoto pakâeŋa kâ’.
31 Foi também dito: Todo aquele que rejeitar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Ambo taitu ŋine naŋa apaimi tu ambo tamâne toŋge ipile kaiwa taine, andeta taine ŋinde muŋga iveta sakamao kuku tamâta toŋge tia, ande tamâne ŋinde iveta kaiwa taine ŋinde ipâŋga togo taine ŋana itambira tini potomule kâ. Ambo muli tamâta toŋge ikai taine ŋinde, ande kaiwa tamâne wasaseki ŋinde iveta sakamao kuku tamâta toŋge kaiwa.”
32 Eu, porém, vos digo: todo aquele que rejeita sua mulher, a faz tornar-se adúltera, a não ser que se trate de matrimônio falso; e todo aquele que desposa uma mulher rejeitada comete um adultério.
33 “Kinzi pananâŋa tamâta ŋana ŋgua tukuŋa kâ uru sipanananzi tamâta mine, ‘Kinda timbunda muŋga sikai ŋgua tukuŋa mine: “Ambo noko kupa ŋgua kuku Maro Kindeni ŋana ma kuveta vetâŋa toŋge, ande noko ma muli kumbware ŋgua pâŋa ŋinde ndimo”.’ Ŋine miki kasama lâ.
33 Ouvistes ainda o que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás para com o Senhor os teus juramentos.
34 Ambo taitu ŋine naŋa apaimi tu ambo noko kuveta ŋgua pâŋa toŋge, ande noko ma kusarâwa pa sâ toŋge tu iveta ŋgua ŋinde kaika ndimo. Noko ma kusarâwa pa samba ndimo, ŋana tu samba nde Maro Kindeni ne saŋonâŋa nia.
34 Eu, porém, vos digo: não jureis de modo algum, nem pelo céu, porque é o trono de Deus;
35 Aku noko ma kusarâwa pa tâno ndimo, ŋana tu tâno nde Maro Kindeni ne nia ŋana io kie lâ kulu kâ. Aku noko ma kusarâwa pa Jerusalem lawea ndimo, ŋana tu Jerusalem nde Koipu Ŋalae Maro Kindeni ne lawea.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés; nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei.
36 Aku noko ma kusarâwa pa tamwata kulu kâmba tu iveta ŋgua toŋge kaika ndimo, ŋana tu noko pwura ŋana kuveta kulu pwau ŋinde ipâŋga pâne tâku mâmâŋga, ande tia.
36 Nem jurarás pela tua cabeça, porque não podes fazer um cabelo tornar-se branco ou negro.
37 Ambo noko ilo tu kuveta ŋgua pâŋa toŋge, ande noko ma kuporo tu, ‘Naŋa ma aveta mine’, tâku, ‘Naŋa ma aveta mine tia’. Ŋinde ikura lâ. Ŋgua ndia noko kuseŋge ilâ tava ne ŋgua pâŋa, ande ŋgua ŋinde iyoka pa koroani saka nenzi koipu nâ kawa imâ, ina sakamao tamwata.”
37 Dizei somente: Sim, se é sim; não, se é não. Tudo o que passa além disto vem do Maligno.
38 “Kinzi pananâŋa tamâta ŋana ŋgua tukuŋa kâ uru sipanananzi tamâta tu, ‘Ŋgua tukuŋa keno mine: “Ambo tamâta toŋge iyaula noko mata, ande ara, noko kala kuyaula i mata. Ambo tamâta toŋge imbware noko niŋo, ande ara, noko kala kumbware i niŋo”.’
38 Tendes ouvido o que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Ambo taitu ŋine naŋa apaimi tu noko ma kupare nia pa tamâta iveta soki pano ŋinde ndimo. Ambo tamâta toŋge iponza noko gawula pinde, ande ara, kupulia gawula pinde kala ilâ papa tu iponza tona.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao mau. Se alguém te ferir a face direita, oferece-lhe também a outra.
40 Ambo tamâta toŋge ikaino ilâ pa ŋgua nia tu ikai noko ne pasawaŋa saŋeno, ande ara, noko ne pasawaŋa kulua, aku ne pasawaŋa luandondo kulua tava.
40 Se alguém te citar em justiça para tirar-te a túnica, cede-lhe também a capa.
41 Ambo Rom nenzi zugu tamâta toŋge ikaika pano tu pwale i ne kelekele ku pwoka kuku ikura nia mbuku taitu, ande ara, pwoka kuku ikura nia mbuku rua.
41 Se alguém vem obrigar-te a andar mil passos com ele, anda dois mil.
42 Ambo tamâta toŋge ino pano tu kelekele kulua, ande ara, ŋinde kulua. Ambo tamâta toŋge itu ikai kelekele toŋge saŋeno, aku ipaino tu muli i ma itu ŋana, ande ara, noko ma kupu muli papa i ndimo.”
42 Dá a quem te pede e não te desvies daquele que te quer pedir emprestado.
43 “Kinzi pananâŋa tamâta ŋana ŋgua tukuŋa kâ uru sipanananzi tamâta tu, ‘Ŋgua tukuŋa keno mine: “Noko ma tini mwasa panzi noko ne ŋgu, aku wisi nâna panzi ne kazâŋa tamâta”.’
43 Tendes ouvido o que foi dito: Amarás o teu próximo e poderás odiar teu inimigo.
44 Ambo taitu ŋine naŋa apaimi tu noko ma tini mwasa panzi ne kazâŋa tamâta, aku kuno pa Maro Kindeni tu ma ivilanzi tamâta ea siveta mâsi sakamao pano ŋinde.
44 Eu, porém, vos digo: amai vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam, orai pelos que vos {maltratam e} perseguem.
45 Ambo noko ma kuveta mine, ande ŋinde ma itula pwataki tu noko nde Tamami Maro Kindeni imo samba ilo ŋinde natu. Ŋana tu i uru iveta ne kari ikâki imâ âta ŋana isinalanzi kinzi tamâta saka wa ara wa. Aku i uru iveta karâzi indue imâ panzi tamâta uru soka i ne ŋgua tukuŋa muli wa kinzi tamâta uru sipu mulinzi pa i ne ŋgua tukuŋa tona.
45 Deste modo sereis os filhos de vosso Pai do céu, pois ele faz nascer o sol tanto sobre os maus como sobre os bons, e faz chover sobre os justos e sobre os injustos.
46 Ambo noko ma tini mwasa panzi tamâta uru tininzi mwasa pa noko, andeta noko ŋandai tini mwasa panzi tamâta pinde, ande Maro Kindeni ma kulu ara ndia ilano, a? Opopo, kinzi mbumbu-kaiŋa tamâta sakamao kala uru siveta mine wa!
46 Se amais somente os que vos amam, que recompensa tereis? Não fazem assim os próprios publicanos?
47 Aku mine nâ, ambo noko uru kuporo ‘Kari ara’ panzi ninambwe nâ, ande noko ne vetâŋa ara imo ndia, a? Opopo, kinzi tinikoa tamâta uru siveta mine wa!
47 Se saudais apenas vossos irmãos, que fazeis de extraordinário? Não fazem isto também os pagãos?
48 Noko ma kuveta kie ara nâ panzi ninambwe wa ne kazâŋa tamâta wa, itogo noko tama Maro Kindeni imo samba ilo uru iveta mine.”
48 Portanto, sede perfeitos, assim como vosso Pai celeste é perfeito.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.