Lucas 8

MARO KINDENI KAWA ŊGUA (XSI) vs VC

Sair da comparação
VC Versão Católica
1 Aku muli, ŋineŋga Yesu iyoka ilâ lawea lawea ikura nia ndoni, aku itula pâri ara ŋana Maro Kindeni ne mâsi ŋana ikai maro panzi tamâta kâ. Aku kinzi pâri-tamâta saŋao kanaŋonzi rua nde soka kuku i silâ tona.
1 Depois disso, Jesus andava pelas cidades e aldeias anunciando a boa nova do Reino de Deus.
2 Aku kinzi taine pinde, kinzi ŋinde Yesu muŋga isokinzi koroani saka wa pukoŋa wa piti lâ tininzi, ande kinzi kala soka kuku i silâ. Toŋge nde Maria, i ŋa toŋge tu “Maria i Makdala Lawea Taine”. Yesu muŋga isokinzi koroani saka lima kanaŋonzi rua piti lâ i ilo.
2 Os Doze estavam com ele, como também algumas mulheres que tinham sido livradas de espíritos malignos e curadas de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual tinham saído sete demônios;
3 Aŋga Joana ŋga Susana ŋga kinzi taine rârâ pinde, kinzi kala soka kuku Yesu silâ. Joana nde Kusa kaiwa, ina uru iveta wurâta ŋana ikatona Koipu Herot ne luma kâ. Kinzi taine ŋinde uru sikai warakanzi nenzi mbaliŋa ku sisukanzi Yesu ŋga i ne pâri-tamâta ŋana kelekele pinde kâ.
3 Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes; Susana e muitas outras, que o assistiram com as suas posses.
4 Kinzi tamâta ŋgu ŋalae tina nde soka pa lawea rârâni simâ pa Yesu kala simo kuku. Ŋineŋga Yesu iporo ŋgua tambirâŋa panzi mine tu,
4 Havia se reunido uma grande multidão: eram pessoas vindas de várias cidades para junto dele. Ele lhes disse esta parábola:
5 “Tamâta toŋge iyoka ilâ iliŋi kaniŋa vâsa lâ tâno ilo. Iliŋi ilâ, aku kaniŋa vâsa pinde nde imbe indue nzâla-kawa; aku tamâta sipale lâ kenzi, aku sii simâ sika marumbu lâ.
5 Saiu o semeador a semear a sua semente. E ao semear, parte da semente caiu à beira do caminho; foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Aŋga kaniŋa vâsa pinde nde imbe indue tâno mira-mira. Aku muli, mata ipâŋga lâ, andeta tâno ŋinde mâsa-mâsa, kala mata ŋgâla-ŋgâla ndo lâ, kala imâte.
6 Outra caiu no pedregulho; e, tendo nascido, secou, por falta de umidade.
7 Aŋga kaniŋa vâsa pinde nde imbe indue wâlo mata-mata ŋgininzi. Aku wâlo mata-mata ipâŋga tona ku ilita, kala kanaŋo ipâŋga tia.
7 Outra caiu entre os espinhos; cresceram com ela os espinhos, e sufocaram-na.
8 Aŋga kaniŋa vâsa pinde nde imbe indue tâno ara kulu, kala ipâŋga ŋalae ku ipula kanaŋo rârâ ŋinde. Ŋinde itogo kaniŋa vâsa taitu ipula kanaŋo tamâta ŋalae taitu (100) mine.”
8 Outra, porém, caiu em terra boa; tendo crescido, produziu fruto cem por um. Dito isto, Jesus acrescentou alteando a voz: Quem tem ouvidos para ouvir, ouça!
9 Yesu ne pâri-tamâta nde sikasoŋa i ŋana ŋgua tambirâŋa ŋinde ne duvi kâ.
9 Os seus discípulos perguntaram-lhe a significação desta parábola.
10 Ŋineŋga Yesu ipainzi mine tu, “Maro Kindeni uru itula ŋgua paveâŋa ne duvi pwataki pa miki, ŋana i ne mâsi ŋana ikai maro panzi tamâta kâ. Aŋga kinzi tamâta simo niaka nde siloŋo ŋgua tambirâŋa nâ. Mine kala
10 Ele respondeu: A vós é concedido conhecer os mistérios do Reino de Deus, mas aos outros se lhes fala por parábolas; de forma que vendo não vejam, e ouvindo não entendam.
11 Ŋineŋga Yesu ipainzi tu, “Ŋgua tambirâŋa ŋinde nde duvi mine: Kaniŋa vâsa ŋinde nde itogo Maro Kindeni kawa ŋgua.
11 Eis o que significa esta parábola: a semente é a palavra de Deus.
12 Kaniŋa vâsa ŋinde imbe indue nzâla-kawa, ande itogonzi tamâta ŋinde siloŋo Maro Kindeni kawa ŋgua, andeta muli ŋga Sadana imâ ku ikai ŋguani ndaina piti lâ ilonzi kalonzi. Sadana ilo tu, ‘Tia ma muli nenzi kalo-tawana ma keno pa Yesu, kala Maro Kindeni ma ikainzi piti lâ kondoma ilo ku ma via mao ilanzi’.
12 Os que estão à beira do caminho são aqueles que ouvem; mas depois vem o demônio e lhes tira a palavra do coração, para que não creiam nem se salvem.
13 Aŋga kaniŋa vâsa ŋinde imbe indue tâno mira mira, ande itogonzi tamâta ŋinde siloŋo Maro Kindeni kawa ŋgua, aku sikai ku ilonzi ndeka ŋana. Andeta kaniŋa vâsa ŋinde mbumburunzi nde ikeno tâno kulu nâ; aku kinzi tamâta ŋinde nenzi kalo-tawana kala kaika tia, kala ikeno zo mbwana-mbwana nâ. Aku muli, ambo samâŋa kie-kie tâku malia ndia ipâŋga panzi, ande ma sipile nenzi kalo-tawana.
13 Aqueles que a recebem em solo pedregoso são os ouvintes da palavra de Deus que a acolhem com alegria; mas não têm raiz, porque crêem até certo tempo, e na hora da provação a abandonam.
14 Aŋga kaniŋa vâsa ŋinde imbe indue wâlo mata-mata ŋgininzi, ande itogonzi tamâta ŋinde siloŋo Maro Kindeni kawa ŋgua, andeta kalonzi loko ŋana warakanzi karaenzi kâ. Kinzi ilonzi ŋalae ŋana sigona mbaliŋa rârâ, kala simo siroto ŋana toŋge-toŋge pinde tu sindeka ŋana. Aku nenzi ilo-kalo ŋinde nde inzuku nenzi kalo-tawana, kala siveta vetâŋa ara pinde itogo kanaŋonzi mine, ande tia.
14 A que caiu entre os espinhos, estes são os que ouvem a palavra, mas prosseguindo o caminho, são sufocados pelos cuidados, riquezas e prazeres da vida, e assim os seus frutos não amadurecem.
15 Aŋga kaniŋa vâsa ŋinde imbe indue tâno ara kulu, ande itogonzi tamâta ŋinde siloŋo Maro Kindeni kawa ŋgua, ku sikai kaika sipaveta kuku. Kinzi ŋinde nde tamâta ara sondo, aku siseŋge nenzi kalo-tawana ipâŋga ŋalae. Kinzi simandi kaika lee, ŋineŋga siveta vetâŋa ara rârâ, itogo kanaŋonzi mine.”
15 A que caiu na terra boa são os que ouvem a palavra com coração reto e bom, retêm-na e dão fruto pela perseverança.
16 Yesu iporo ŋgua kilo mine tu, “Kinzi tamâta uru sisulu sinâla ŋineŋga sio lâ kulo ilo wa peke kalo, ande tia. Kinzi uru sio sinâla lâ peke kulu, ŋana tamâta simo luma ŋinde ilo ma sikura tu simora sinâla ŋinde.
16 Ninguém acende uma lâmpada e a cobre com um vaso ou a põe debaixo da cama; mas a põe sobre um castiçal, para iluminar os que entram.
17 Aku mine nâ, ŋgua ndia rârâni ikeno paveâŋa, ŋinde miki ma katula pwataki ipâŋga nia yo; ŋineŋga kinzi tamâta ma sisama ŋgua rârâni ne duvi.
17 Porque não há coisa oculta que não acabe por se manifestar, nem secreta que não venha a ser descoberta.
18 Mine kala ara ŋana miki ma kalomi ŋgere sondo ŋana nemi mâsi ŋana kaloŋo naneŋgu ŋgua kâ. Tamâta ea ikai ilo-kalo ŋana Maro Kindeni ne vetâŋa paveâŋa kâ, ande Maro Kindeni ma ilo-kalo ŋalae ilua i. Aŋga tamâta ea tini pwâka tu ikai ilo-kalo ŋinde, ande ilo-kalo tini mwata ndia i ipalâŋe tu muŋga ikai lâ, ande ŋinde Maro Kindeni ma ikai saŋe i.”
18 Vede, pois, como é que ouvis. Porque ao que tiver, lhe será dado; e ao que não tiver, até aquilo que julga ter lhe será tirado.
19 Zo toŋge, Yesu tina wa tai wa nde simâ ŋana siporo ŋgua papa. Andeta kinzi tamâta rârâ ŋinde nde sipasau simo kuku Yesu. Mine kala i see ŋinde sikura tu simâ Yesu tini laiti, nde tia.
19 A mãe e os irmãos de Jesus foram procurá-lo, mas não podiam chegar-se a ele por causa da multidão.
20 Tia ku kinzi tamâta pinde sipai Yesu tu, “Kuloŋo, noko tina wa tai kinzi nde simâ simandi nia yo, situ siporo ŋgua pano.”
20 Foi-lhe avisado: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora e desejam ver-te.
21 Andeta Yesu itu lâ kawanzi ku ipainzi tu, “Tamâta ea kinzi uru siloŋo Maro Kindeni kawa ŋgua ku sipaveta kuku, ande kinzi ŋinde nde naŋa nana wa taiŋgu wa.”
21 Ele lhes disse: Minha mãe e meus irmãos são estes, que ouvem a palavra de Deus e a observam.
22 Zo toŋge, Yesu ipainzi ne pâri-tamâta tu, “Ayo, kinda tambwaliu pa lââ bwalika tini pinde”. Mine kala kinzi sikâki wâŋga toŋge kulu, aku silâ.
22 Num daqueles dias ele subiu com os seus discípulos a uma barca. Disse ele: Passemos à outra margem do lago. E eles partiram.
23 Wâŋga ikâwa ilâ, aŋga Yesu nde mata tutu kala ikeno. Andeta kâla-lawea ŋalae ipâŋga lâ lââ bwalika, kala lââ ipaliŋi lâ wâŋga ilo, aku laiti ŋana simbwatuke kâ.
23 Durante a travessia, Jesus adormeceu. Desabou então uma tempestade de vento sobre o lago. A barca enchia-se de água, e eles se achavam em perigo.
24 Tia ku kinzi pâri-tamâta simâ pa Yesu tu sipaŋo, aku sipai tu, “Tamâta Ŋalae, Tamâta Ŋalae, kinda ma tambwatuke!” Yesu nde imandi ku iporo itu ŋgua kaika pa kâla-lawea ŋinde. Ŋineŋga kâla-lawea nde imâte lâ, kala pâti kii lâ.
24 Aproximaram-se dele então e o despertaram com este grito: Mestre, Mestre! Nós estamos perecendo! Levantou-se ele e ordenou aos ventos e à fúria da água que se acalmassem; e se acalmaram e logo veio a bonança.
25 Ŋineŋga Yesu ikasoŋanzi ne pâri-tamâta tu, “Mana mana, a? Miki nemi kalo-tawana nde keno ndia.” Kinzi simora mâsi kaika ŋinde, aku siruru, ku ilonzi rârâ. Aku siporo lâ warakanzi nâ ŋgininzi mine tu, “Opopo, tamâta ŋine nde tamâta mana kala iporo kaika pa kâla-lawea, aku kinzi kala sipaloŋo pa i kawa ŋgua!”
25 Perguntou-lhes, então: Onde está a vossa fé? Eles, cheios de respeito e de profunda admiração, diziam uns aos outros: Quem é este, a quem os ventos e o mar obedecem?
26 Ŋineŋga Yesu tavanzi ne pâri-tamâta silâ sitoa lâ kinzi Gerasa ŋgu nenzi tâno. Nia ŋinde nde ikeno pa Galilaya Lââ bwalika tini pinde.
26 Navegaram para a região dos gerasenos, que está defronte da Galiléia.
27 Yesu ipile wâŋga ku itoa tina tini, ŋineŋga tamâta toŋge lâ lawea ŋinde nde imâ papa. Nanayoni kinzi koroani saka pinde sipagagara tamâta ŋinde. Mine kala ikura zo luandondo ŋinde i ipita lalava tia, aŋga uru imo luma toŋge ilo, ande tia. I uru imo potomule lâ kuru nia.
27 Mal saltou em terra, veio-lhe ao encontro um homem dessa região, possuído de muitos demônios; há muito tempo não se vestia nem parava em casa, mas habitava no cemitério.
28 — ausente —
28 Ao ver Jesus, prostrou-se diante dele e gritou em alta voz: Por que te ocupas de mim, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Rogo-te, não me atormentes!
29 — ausente —
29 Porque Jesus ordenara ao espírito imundo que saísse do homem. Pois há muito tempo que se apoderara dele, e guardavam-no preso em cadeias e com grilhões nos pés, mas ele rompia as cadeias e era impelido pelo demônio para os desertos.
30 Ŋineŋga Yesu ikasoŋa tu, “Noko ŋa mana.” Aku itu lâ Yesu kawa tu, “Naŋa ŋâŋgu mine tu ‘Zugu Tamwatama’, ŋana tu maka kambwaŋema rârâ kamo tamâta ŋine ilo”.
30 Jesus perguntou-lhe: Qual é o teu nome? Ele respondeu: Legião! {Porque eram muitos os demônios que nele se ocultavam.}
31 Ŋineŋga kinzi koroani saka sino kaika pa Yesu tu, “Noko ma kusoki maka kalâ pa yââ ŋalae ne mbââ ilo ndimo!”
31 E pediam-lhe que não os mandasse ir para o abismo.
32 Aku ŋgoa ŋgu ŋalae toŋge nde simo nia ŋinde, sipaŋuŋu sika simo nia ndamwa toŋge. Aku kinzi koroani saka nde sino Yesu tu, “Kuoma kalâ pa ŋgoa ŋinde ilonzi.” Ŋineŋga Yesu isâu panzi.
32 Ora, andava ali pastando no monte uma grande manada de porcos; rogaram-lhe os demônios que lhes permitisse entrar neles. Ele permitiu.
33 Aku walele nâ kinzi koroani saka nde sipile tamâta ŋinde, aku silâ ŋgoa ilonzi. Aku ŋgoa ŋgu ŋinde ndoni nde wisinzi motutu ku simaŋguru sipalilu kaika silâ sindue nia ndamwa ŋinde. Aku sisoŋga sindue lââ bwalika ilo sinu lââ ku sipamateteu marumbu lâ.
33 Saíram, pois, os demônios do homem e entraram nos porcos; e a manada de porcos precipitou-se, pelo despenhadeiro, impetuosamente no lago e afogou-se.
34 Kinzi ŋgoa nenzi katonâŋa tamâta nde simora mâsi ŋinde ipâŋga, ŋineŋga sikâwa silâ, aku sikai pâri silâ pa lawea wa nia ŋinde ndoni.
34 Quando aqueles que os guardavam viram o acontecido, fugiram e foram contá-lo na cidade e pelo campo.
35 Ŋineŋga kinzi tamâta simâ ŋana simora mâsi ndia muŋga ipâŋga ŋinde. Simâ pa Yesu, aku simora tamâta ŋinde, muŋga koroani saka sipile i ku silâ lâ. I nde ipita lalava lâ, aku ne ilo-kalo ipâŋga sondo lâ, ku isaŋona imo Yesu kie tini laiti. Kinzi simora ŋinde, aku siruru pâta.
35 Saíram eles, pois, a ver o que havia ocorrido. Chegaram a Jesus e acharam a seus pés, sentado, vestido e calmo, o homem de quem haviam sido expulsos os demônios; e tomados de medo,
36 Ŋineŋga kinzi tamâta kala muŋga simora mâsi ŋinde nde sitapâri panzi ŋana mâsi Yesu muŋga iveta pa tamâta ŋinde, inani kala muŋga koroani saka sipagagara, ande kala ŋine ipâŋga ara kilo.
36 ouviram das testemunhas a narração desse exorcismo.
37 Aku kinzi tamâta rârâni lâ Gerasa tâno nde siruru pâta kanaŋo. Mine kala sino kaika pa Yesu tu ma ipilenzi ku ilâ pa nia toŋge. Mine nde Yesu isoŋga kâki wâŋga kulu, aku iveta ŋana ipilenzi ilâ kâ.
37 Então todo o povo da região dos gerasenos rogou a Jesus que se retirasse deles, pois estavam possuídos de grande temor. Jesus subiu à barca, para regressar.
38 Andeta tamâta ŋinde muŋga koroani saka simo ilo, ande ino kaika pa Yesu tu, “Naŋa iloŋgu tu ma amo ku noko”. Andeta Yesu io i itaulo ilâ, aku ipai tu,
38 Nesse momento, pedia-lhe o homem, de quem tinham saído os demônios, para ficar com ele. Mas Jesus despediu-o, dizendo:
39 “Noko kutaulo kulâ pa tamwata ne lawea, aku kutula vetâŋa ndoni Maro Kindeni muŋga iveta pano ŋana ivilano kâ”. Mine kala tamâta ŋinde ilâ, aku itula ŋgua panzi tamâta rârâni lâ lawea ŋinde, ŋana vetâŋa rârâni Yesu muŋga iveta ŋana ivila i kâ.
39 Volta para casa, e conta quanto Deus te fez. E ele se foi, publicando por toda a cidade essas grandes coisas...
40 Ŋineŋga Yesu itaulo ilâ pa lââ bwalika tini pinde kilo. Aku kinzi tamâta lâ nia ŋinde nde sindeka nâ, ŋana tu kinzi muŋga simo nâ sio tininzi ŋana i kâ.
40 À sua volta, Jesus foi recebido por uma multidão que o esperava.
41 Ŋineŋga tamâta toŋge, i ŋa tu Jairus, nde imâ ipâŋga. I nde luma ŋana pasauŋa kâ ne katonâŋa tamâta toŋge. Imâ ipare tuku lâ Yesu kie tini laiti, aku ino kaika papa tu ma imâ ne luma,
41 O chefe da sinagoga, chamado Jairo, foi ao seu encontro. Lançou-se a seus pés e rogou-lhe que fosse à sua casa,
42 ŋana tu i natu taituni imo ŋinde, andeta pukoŋa ikai kala laiti ŋana imâte kâ. I nde taine taipa, ne mbwera ikura saŋao kanaŋo rua lâ.
42 porque tinha uma filha única, de uns doze anos, que estava para morrer. Jesus dirigiu-se para lá, comprimido pelo povo.
43 Aku taine toŋge kala imo ndaina, i uru imora nzimona zo rârâni. I imo mine ikura mbwera saŋao kanaŋo rua lâ, aku tamâta toŋge ikura tu iveta pukoŋa ŋinde marumbu kâ, ande tia.
43 Ora, uma mulher que padecia dum fluxo de sangue havia doze anos, e tinha gasto com médicos todos os seus bens, sem que nenhum a pudesse curar,
44 Taine ŋinde iyoka pa Yesu muli imâ laiti, aku mbau ilâ itaŋo Yesu ne pasawaŋa luandondo ŋgaŋe. Iveta mine lâ, aku walele nâ i see mâsa-mâsa, aku ne pukoŋa ŋinde marumbu lâ.
44 aproximou-se dele por detrás e tocou-lhe a orla do manto; e no mesmo instante lhe parou o fluxo de sangue.
45 Ŋineŋga Yesu imandi ku ikasoŋa tu, “Ea itaŋo naŋa.” Ande kinzi rârâni taitu-taitu sipasikia ŋgua mine tu, “Naŋa tia”. Ŋineŋga Petero ipai Yesu tu, “Opopo, Tamâta Ŋalae, tamâta ŋgu ŋalae nde siŋge noko lâ, aku simandi sipasese ndo lâ noko tini!”
45 Jesus perguntou: Quem foi que me tocou? Como todos negassem, Pedro e os que com ele estavam disseram: Mestre, a multidão te aperta de todos os lados...
46 Andeta Yesu itu lâ kawa tu, “Tamâta toŋge muŋga nâ itaŋo naŋa lâ. Naŋa apasama tu naneŋgu walo pinde ilâ ŋana ivila tamâta toŋge kâ.”
46 Jesus replicou: Alguém me tocou, porque percebi sair de mim uma força.
47 Ŋineŋga taine ŋinde isama tu ikura ŋana ipavea kâ, nde tia. Tia ku i tini ruru, aku imâ ipare tuku nao tundu lâ Yesu tini laiti. Aku lâ tamâta rârâni naonzi ipatula i parina pwataki tu i muŋga itaŋo Yesu ne pasawaŋa ŋgaŋe ŋana i taine tini ma ipâŋga ara kilo kâ. Aku iporo tu, “Naneŋgu pukoŋa nde ipilena walele nâ, kala marumbu lâ.”
47 A mulher viu-se descoberta e foi tremendo e prostrou-se aos seus pés; e declarou diante de todo o povo o motivo por que o havia tocado, e como logo ficara curada.
48 Ŋineŋga Yesu ipai tu, “Natuŋgu, noko ne kalo-tawana iveta noko kupâŋga ara kilo lâ. Noko kulâ, aku wisi puu ndue.”
48 Jesus disse-lhe: Minha filha, tua fé te salvou; vai em paz.
49 Yesu imo iporo ŋgua ŋine yo, ŋineŋga tamâta toŋge iyoka pa katonâŋa Jairus ne luma imâ, aku ipai katonâŋa mine tu, “Noko natu nde imâte lâ. Mine nde noko ma kuveta kalo-lokoni papa pananâŋa kilo ndimo.”
49 Enquanto ainda falava, veio alguém e disse ao chefe da sinagoga: Tua filha acaba de morrer; não incomodes mais o Mestre.
50 Andeta Yesu iloŋo ŋgua ŋine lâ, ŋineŋga ipai katonâŋa mine tu, “Noko kururu ndimo. Ambo noko ma kalo tawana naŋa, ande noko natu ma tini ara kilo.”
50 Mas Jesus o ouviu e disse a Jairo: Não temas; crê somente e ela será salva.
51 Ŋineŋga Yesu ilâ pa katonâŋa ne luma, aku indi kaika ŋananzi tamâta tu ma simo luma ilo kisiŋa pwataki kuku i ndimo. Aku ikainzi Petero, ŋga Yoane, ŋga Yamesi, sitavanzi lâlu tina-tama, aku kinzi nâ soka kuku i silâ.
51 Quando Jesus chegou à casa, não deixou ninguém entrar com ele, senão Pedro, Tiago, João com o pai e a mãe da menina.
52 Aŋga kinzi tamâta rârâni kala simo luma ŋinde ilo nde siveta kalo-sukâŋa ŋana lâlu ŋinde kâ, aku simo sipataiŋa nâ. Andeta Yesu ipainzi tu, “Miki kata ndimo. I imâte tia, ikeno mata nâ.”
52 Todos, entretanto, choravam e se lamentavam. Mas Jesus disse: Não choreis; a menina não morreu, mas dorme.
53 Andeta kinzi siŋelea i pâta kanaŋo, ŋana tu kinzi sisama tu lâlu ŋinde nde imâte mao lâ.
53 Zombavam dele, pois sabiam bem que estava morta.
54 Andeta Yesu isaŋa taine taipa ŋinde mbau, aku isarâwa mine tu, “Natuŋgu, noko kumandi!”
54 Mas segurando ele a mão dela, disse em alta voz: Menina, levanta-te!
55 Ŋineŋga lâlu ne koroani nde itaulo imâ papa i kilo, aku walele nâ imandi sânda. Ŋineŋga Yesu ipainzi tu kâpwa silua lâlu ika.
55 Voltou-lhe a vida e ela levantou-se imediatamente. Jesus mandou que lhe dessem de comer.
56 Aku lâlu tina-tama nde wisinzi motutu ndo. Andeta Yesu itu kaika panzi mine tu, “Miki rua ma katapâri pa tamâta toŋge ŋana vetâŋa ŋine kâ ndimo.”
56 Seus pais ficaram tomados de pasmo; Jesus ordenou-lhes que não contassem a pessoa alguma o que se tinha passado.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.