Lucas 14
MARO KINDENI KAWA ŊGUA (XSI) vs ARA
1 Lâ Juda nenzi pwareâŋa ne zo sapâŋa toŋge, Yesu ilâ Parisai tamâta mbwananâŋa toŋge ne luma ilo tu ika kuku. Aku kinzi tamâta pinde simo ŋinde tona, aku sio kaika ŋana Yesu tu ma iveta vetâŋa soki tâ.
1 Aconteceu que, ao entrar ele num sábado na casa de um dos principais fariseus para comer pão, eis que o estavam observando.
2 Aku tamâta toŋge, i tini poa ndo, ande isaŋona Yesu nao.
2 Ora, diante dele se achava um homem hidrópico.
3 Yesu mata ilâ imora tamâta ŋinde, ŋineŋga ikasoŋanzi Parisai tamâta wa kinzi pananâŋa tamâta ŋana ŋgua tukuŋa kâ mine tu, “Tiambo Mose ne ŋgua tukuŋa isâu pa kinda tu ma taveta pukoŋa tamâta tini ara kilo lâ pwareâŋa ne zo sapâŋa, tiya?”
3 Então, Jesus, dirigindo-se aos intérpretes da Lei e aos fariseus, perguntou-lhes: É ou não é lícito curar no sábado?
4 Andeta kinzi siporo ŋgua toŋge lâ Yesu kawa nde tia, kawanzi buu nâ. Mine kala Yesu mbau ilâ itaŋo tamâta ŋinde tini, aku iveta i tini ara kilo. Iveta mine lâ, ŋineŋga io tamâta ŋinde ilâ pa nia yo.
4 Eles, porém, nada disseram. E, tomando-o, o curou e o despediu.
5 Ŋineŋga Yesu ikasoŋanzi tu, “Lâ pwareâŋa ne zo sapâŋa, ambo miki nawalami tamâta toŋge i natu tâku ne bulmakao ma pata indue ilâ mbââ toŋge ilo, ande tamâta ŋinde ma walele nâ itapa i kâki imâ, tiya?”
5 A seguir, lhes perguntou: Qual de vós, se o filho ou o boi cair num poço, não o tirará logo, mesmo em dia de sábado?
6 Andeta nenzi ŋgua toŋge ŋana situ kilo lâ Yesu kawa kâ, ande tia.
6 A isto nada puderam responder.
7 Aku Yesu mata ilâ imoranzi tamâta pinde simâ ŋana sika kâpwa lâ Parisai tamâta ŋinde ne luma, andeta kinzi simuŋga simâ sipatiŋgi ŋana sikai saŋonâŋa nia ara kâ. Mine kala Yesu itambira ŋgua panzi mine tu,
7 Reparando como os convidados escolhiam os primeiros lugares, propôs-lhes uma parábola:
8 “Ambo tamâta toŋge isarâwa pano tu kulâ ŋana kuka lâ i ne waiŋa pakâeŋa kâ, ande noko ma kulâ kusaŋona saŋonâŋa nia ara ŋinde ikeno tamâta naonzi ndimo. Tiambo kinzi muŋga sipatea saŋonâŋa nia ŋinde pa tamâta ŋalae toŋge tâ.
8 Quando por alguém fores convidado para um casamento, não procures o primeiro lugar; para não suceder que, havendo um convidado mais digno do que tu,
9 Ambo mine, ande luma warika muŋga isarâwa pa miki rua tu kamâ ŋinde, ande ma imâ ku ma ipaino tu, ‘Noko saŋonâŋa nia ara ŋine kulua tamâta ŋai’. Ŋineŋga noko ma mai pâta, ku ma kutaulo kulâ kusaŋona tamâta rârâni mulinzi.
9 vindo aquele que te convidou e também a ele, te diga: Dá o lugar a este. Então, irás, envergonhado, ocupar o último lugar.
10 Kuloŋo ŋga; ambo tamâta toŋge isarâwa pano tu kumâ ŋana kuka lâ i ne waiŋa pakâeŋa kâ, ande ara ŋana noko ma kulâ kusaŋona muli mao. Ambo kuveta mine, ande luma warika ŋinde ma imâ ku ipaino tu, ‘Niŋgu-nambwe, noko kumâ pwai nia ara toŋge, aku kusaŋona tamâta naonzi.’ Ambo iveta mine, ande kinzi tamâta rârâni kala sika kuno ŋinde ma simege ŋanano ku ilonzi ara pano.
10 Pelo contrário, quando fores convidado, vai tomar o último lugar; para que, quando vier o que te convidou, te diga: Amigo, senta-te mais para cima. Ser-te-á isto uma honra diante de todos os mais convivas.
11 Ŋana tu tamâta ea uru ipasuka tamwata ŋa kâki, ande Maro Kindeni ma itawa tamâta ŋinde ŋa ndue ndo. Aŋga tamâta ea uru ipatawa tamwata ŋa, ande Maro Kindeni ma isuka tamâta ŋinde ŋa ipâŋga ŋalae.”
11 Pois todo o que se exalta será humilhado; e o que se humilha será exaltado.
12 Ŋineŋga Yesu iporo pa Parisai tamâta ŋinde, ina kala muŋga isarâwa papa tu imâ ika kuku. Yesu ipai tu, “Ambo noko ilo patea tu ma kuveta waiŋa toŋge lâ kari tâku mbo tâ, ande noko ma kusarâwa panzi ne mete wa mota-ŋala wa noko see taitu wa kinzi mbaliŋa warakanzi tu ma kinzi nâ simâ, mine ndimo. Tia ma muli kinzi kala ma siveta waiŋa toŋge, aku ma sisarâwa pa noko tu kulâ kuka kâpwa lâ nenzi luma mine nâ. Mine nde kinzi ma sikatu noko ne vetâŋa ara ŋinde pano, andeta Maro Kindeni ma ikatu ŋinde pano, ande tia.
12 Disse também ao que o havia convidado: Quando deres um jantar ou uma ceia, não convides os teus amigos, nem teus irmãos, nem teus parentes, nem vizinhos ricos; para não suceder que eles, por sua vez, te convidem e sejas recompensado.
13 Noko ma kusarâwa panzi tamâta mine tu ma kinzi nâ simâ, mine ndimo. Ambo noko ilo patea tu ma kuveta waiŋa ŋalae toŋge, ande ara ŋana noko ma kusarâwa panzi sugorai tamwatanzi, sitavanzi kinzi tamâta tininzi pââsââ wa kenzi sakamao wa matanzi leva-leva wa, tu ma simâ sika kâpwa ŋinde.
13 Antes, ao dares um banquete, convida os pobres, os aleijados, os coxos e os cegos;
14 Kinzi tamâta mine nde sikura ŋana sikatu noko ne vetâŋa ara ŋinde pano, ande tia. Ambo noko kuveta mine, ande kundeka, ŋana tu muli, lâ zo ŋana kinzi tamâta kala simo sondo lâ Maro Kindeni nao ŋinde ma simandi lâ mateŋa nianzi simo vianzi kilo, ande Maro Kindeni ma ikatu noko ne vetâŋa ara ŋinde pano.”
14 e serás bem-aventurado, pelo fato de não terem eles com que recompensar-te; a tua recompensa, porém, tu a receberás na ressurreição dos justos.
15 Kinzi tamâta kala sisaŋona sika kuku Yesu ŋinde nawalanzi tamâta toŋge nde iloŋo ŋgua ŋinde, ŋineŋga iporo pa Yesu mine tu, “Maro Kindeni ne nzâmbe ikeno panzi tamâta ŋinde ma sisaŋona sika lâ i ne waiŋa ŋalae, lâ zo muli ŋinde i ma ikai maro panzi tamâta kâ.”
15 Ora, ouvindo tais palavras, um dos que estavam com ele à mesa, disse-lhe: Bem-aventurado aquele que comer pão no reino de Deus.
16 Andeta Yesu itu lâ kawa ku itambira ŋgua mine tu, “Tamâta toŋge ilo patea tu ma iveta kâŋa-nuŋa ŋalae, aku isarâwa panzi tamâta rârâ tu simâ sika.
16 Ele, porém, respondeu: Certo homem deu uma grande ceia e convidou muitos.
17 Waiŋa ŋinde ne zo ŋga ipâŋga lâ, ŋineŋga tamâta ŋinde isupwa ne wurâta tamâta toŋge tu ilâ imoranzi tamâta muŋga mbo isarâwa panzi tu simâ ŋinde. Ŋineŋga wurâta tamâta ŋinde ilâ ku iporo panzi tamâta ŋinde taitu-taitu mine tu, ‘Noko kumâ ŋga; kâpwa rârâni nde vetâŋa marumbu lâ’.
17 À hora da ceia, enviou o seu servo para avisar aos convidados: Vinde, porque tudo já está preparado.
18 Andeta kinzi tamâta ŋinde rârâni nde siporo taulo tu ma simâ tia. Toŋge nde ipai tu, ‘Naŋa muŋga nâ ako tâno toŋge, aku iloŋgu tu alâ amora. O, naŋa akura tu amâ tia.’
18 Não obstante, todos, à uma, começaram a escusar-se. Disse o primeiro: Comprei um campo e preciso ir vê-lo; rogo-te que me tenhas por escusado.
19 Aŋga toŋge kala iporo tu, ‘Naŋa muŋga nâ akonzi bulmakao saŋao ŋana siveta wurâta kâ, aku iloŋgu tu alâ atogonzi. O, naŋa akura tu amâ tia.’
19 Outro disse: Comprei cinco juntas de bois e vou experimentá-las; rogo-te que me tenhas por escusado.
20 Aŋga toŋge kala iporo tu, ‘Naŋa muŋga nâ akâe kaiwâŋgu taine. Mine kala naŋa akura tu amâ tia.’
20 E outro disse: Casei-me e, por isso, não posso ir.
21 Ŋineŋga wurâta tamâta ŋinde ikai nenzi ŋgua ku itaulo imâ itapâri pa ne tamâta ŋalae. Tamâta ŋalae nde iloŋo ŋgua lâ, aku i wisi nâna ŋalae tina. Ŋineŋga iporo pa ne wurâta tamâta kilo mine tu, ‘Noko walele nâ kulâ pa lawea ŋine ne nzâla ŋalaŋala rârâni wa nzâla kiri-kiri rârâni wa, aku pwainzi sugorai tamwatanzi, sitavanzi kinzi tamâta tininzi pââsââ wa matanzi leva-leva wa kenzi sakamao wa, pwainzi tamâta mine tu simâ ŋana sika kâpwa ŋine kâ.’
21 Voltando o servo, tudo contou ao seu senhor. Então, irado, o dono da casa disse ao seu servo: Sai depressa para as ruas e becos da cidade e traze para aqui os pobres, os aleijados, os cegos e os coxos.
22 Wurâta tamâta nde iveta mine lâ, ŋineŋga itaulo ku ipai tu, ‘Tamâta Ŋalae, naŋa aveta ikura noko kawa ŋgua mine, andeta luma ilo ŋandai pipi yo.’
22 Depois, lhe disse o servo: Senhor, feito está como mandaste, e ainda há lugar.
23 Ande tamâta ŋalae ipai ne wurâta tamâta mine tu, ‘Noko kupile lawea ŋalae, aku kulâ pa nia ŋgaŋe-ŋgaŋe. Kumandi lâ nzâla wa tâno rârâni keno ŋinde, aku kuporo kaika panzi tamâta simo ŋinde tu ma simâ naneŋgu luma ilo, ŋana naneŋgu luma ma ilo pipi ndo.
23 Respondeu-lhe o senhor: Sai pelos caminhos e atalhos e obriga a todos a entrar, para que fique cheia a minha casa.
24 Naŋa apaino tu tamâta rârâni ŋinde naŋa muŋga asarâwa panzi tu simâ, ande kinzi ŋinde ma sikura tu sika naneŋgu waiŋa ŋalae ŋine ne kâpwa tini mwata nâ, ande ma tia.’”
24 Porque vos declaro que nenhum daqueles homens que foram convidados provará a minha ceia.
25 Kinzi tamâta ŋgu ŋalae nde soka kuku Yesu silâ. Ŋineŋga Yesu imandi ku ipupulia lâ, aku ipainzi tu,
25 Grandes multidões o acompanhavam, e ele, voltando-se, lhes disse:
26 “Ambo tamâta toŋge itu ipono muli pa naŋa, andeta i ilo ŋalae koŋa ŋananzi tina-tama wa kaiwa-natu wa tai-tua wa mwane wa i tamwata ne via wa, ande i ma ikura ŋana imo naneŋgu tamâta, ande tia.
26 Se alguém vem a mim e não aborrece a seu pai, e mãe, e mulher, e filhos, e irmãos, e irmãs e ainda a sua própria vida, não pode ser meu discípulo.
27 Aku tamâta ea tini pwâka tu ikale ne kâi popole ku iyoka naŋa muliŋgu, ande i ma ikura tu imo naneŋgu tamâta, ande tia.
27 E qualquer que não tomar a sua cruz e vier após mim não pode ser meu discípulo.
28 Ambo nawalami tamâta toŋge ilo tu ma ipa luma wasaseki, ande ara ŋana i ma isaŋona muŋga lâ ŋga, ku ma kalo ŋgere sondo tu i ma itambira mbumbu ŋapia ŋana ipa luma ŋinde kâ. Ambo iveta mine, ande ma isama tu i ne mbaliŋa ikura ŋana ipa luma ŋinde marumbu lâ tâku tia tâku.
28 Pois qual de vós, pretendendo construir uma torre, não se assenta primeiro para calcular a despesa e verificar se tem os meios para a concluir?
29 Ambo iveta mine muŋga tia, aku iŋgunu luma ne ŋgunu-ŋgunu nâ, andeta muli ikura ŋana ipa luma ŋinde marumbu tia, ande kinzi tamâta rârâni ma simora, ku ma siporo ŋgua pavaligiŋa papa.
29 Para não suceder que, tendo lançado os alicerces e não a podendo acabar, todos os que a virem zombem dele,
30 Kinzi ma siveta ‘a’ papa ku ma siporo tu, ‘Ayo, tamâta ŋai iŋgunu sâmbwe lâ, andeta ikura ŋana ipa luma marumbu kâ, ande tia.’
30 dizendo: Este homem começou a construir e não pôde acabar.
31 Aku mine nâ, ambo koipu ŋalae toŋge ilo tu ilâ ipara kuku koipu ŋalae toŋge, ande ara ŋana i ma isaŋona muŋga lâ ŋga, aku ma kalo ŋgere sondo ŋana paraŋa ŋinde kâ. Ŋineŋga i ma isama tu i ne zugu tamâta ŋgu saŋao ma sikura tu siŋaranzi koipu ŋalae toŋge ne zugu tamâta ŋgu kambwaŋenzi tamâta taitu tâku tia tâku.
31 Ou qual é o rei que, indo para combater outro rei, não se assenta primeiro para calcular se com dez mil homens poderá enfrentar o que vem contra ele com vinte mil?
32 Ambo i ilo patea tu kinzi sikura tu siŋaranzi tia, ande lâ zo ŋana i ne kazâŋa tamâta simo malawae yo, ande i ma ionzi tamâta pinde silâ panzi ku ma siporo tu, ‘Maka iloma tu kapara kumi tia. Mine kala maka ma kaveta mana ŋga ma kamo miki nemi mete.’
32 Caso contrário, estando o outro ainda longe, envia-lhe uma embaixada, pedindo condições de paz.
33 Aku mine nâ, ambo noko tamâta toŋge tini pwâka tu kupu muli pa ne kelekele rârâni, ande noko pwura ŋana kumo naneŋgu tamâta, ande tia.”
33 Assim, pois, todo aquele que dentre vós não renuncia a tudo quanto tem não pode ser meu discípulo.
34 Yesu iporo ŋgua kilo mine tu, “Tâi nde kelekele ara nâ. Andeta kaloŋo ŋga; ambo tâi ne makisa marumbu lâ, ande vetâŋa toŋge keno ŋana kinzi tamâta ma siveta ne makisa ipâŋga kilo kâ, ande tia.
34 O sal é certamente bom; caso, porém, se torne insípido, como restaurar-lhe o sabor?
35 Ambo tâi ne makisa marumbu lâ, ande ikura ŋana ivila kaniŋa tu ipâŋga ara lâ tâno ilo, ande tia. Aku mine nâ, ambo kinda takai tâi ne makisa marumbu lâ ŋinde ku tagema tava ŋgoa take ku tao lâ tâno ilo, ande ŋinde ikura tu ivila kaniŋa ipâŋga ara kâ, ande tia. Kinda uru takai tâi kaŋa mine ku tatambira kaa nâ. Ambo miki taŋami keno, ande kaloŋo ŋgua ŋine sondo.”
35 Nem presta para a terra, nem mesmo para o monturo; lançam-no fora. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 14, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.