Atos 19
MARO KINDENI KAWA ŊGUA (XSI) vs NVT
1 Apolos imo Korin lawea yo, aku pa zo ŋinde Paulo iyoka nzâla ikatona tuu tini pinde ilâ ipâŋga Efesus lawea. Ipâŋga lâ, ŋineŋga isânda kalo-tawana tamâta pinde kulunzi lâ lawea ŋinde.
1 Enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo viajou pelas regiões do interior até chegar a Éfeso, no litoral, onde encontrou alguns discípulos.
2 Aku ikasoŋanzi tu, “Muŋga, lâ zo ŋinde miki kao nemi kalo-tawana ilâ mao pa Yesu, ande miki kakai Koroani Sapâŋa lâ zoni ndaina, tiya?” Andeta kinzi nde siporo tu, “Tia, maka ŋandai kaloŋo ŋgua tu Koroani Sapâŋa toŋge imo.”
2 Ele lhes perguntou: “Vocês receberam o Espírito Santo quando creram?”. “Não”, responderam eles. “Nem sequer ouvimos que existe o Espírito Santo.”
3 Ande Paulo ikasoŋanzi tu, “Aŋga miki kaloŋo ea ne ŋgua ŋineŋga kakai lââ-liliŋa.” Kinzi situ lâ kawa tu, “Maka kaloŋo Yoane Lââ-Liliŋa Tamwata ne ŋgua lâ, ŋineŋga kakai lââ-liliŋa.”
3 “Então que batismo vocês receberam?”, perguntou ele. “O batismo de João”, responderam.
4 Aku Paulo ipainzi tu, “Muŋga Yoane ililinzi Juda tamâta ku itula Yesu parina mine tu, ‘Ambo miki ma kapalele ilomi kalomi mao nâ, ande miki ma kakai lââ-liliŋa. Aku kao nemi kalo-tawana ilâ pa tamâta ŋinde iyoka naŋa muliŋgu mwaŋga imâ’.”
4 Paulo disse: “João batizava com o batismo de arrependimento, dizendo ao povo que cresse naquele que viria depois, isto é, em Jesus”.
5 Kinzi siloŋo Paulo ne ŋgua ŋinde, ŋineŋga silili pâri ara ne lââ lâ Maro Yesu ŋa.
5 Assim que ouviram isso, foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Paulo nde io mbalau kâki lâ kulunzi lâ, ŋineŋga Koroani Sapâŋa indue imâ panzi. Ŋineŋga siporo lawea pinde nenzi ŋgua wasaseki kaŋa-kaŋa, aku situla ŋgua itogo ŋgua-tulâŋa tamâta uru situla mine.
6 Paulo lhes impôs as mãos e o Espírito Santo veio sobre eles, e falaram em línguas e profetizaram.
7 Kinzi tamâta ŋinde kambwaŋenzi ipâŋga saŋao kanaŋonzi rua.
7 Eram ao todo uns doze homens.
8 Ŋineŋga Paulo ilâ Juda nenzi luma ŋana pasauŋa kâ ilo, aku iporo kaika itula Maro Kindeni kawa ŋgua panzi. Iveta mine nâ imo ndaina ikura nzimona ŋato lâ. Itu igagati ilonzi kalonzi ŋana ma sisama Maro Kindeni ne mâsi ŋana ikai maro panzi tamâta kâ.
8 Em seguida, Paulo foi à sinagoga e ali pregou corajosamente durante três meses, argumentando de modo convincente sobre o reino de Deus.
9 Aŋga kinzi pinde nde sipasakana ilonzi kalonzi kaika ku kalonzi tawana tia. Aku lâ ŋgu ŋalae naonzi kinzi tamâta ŋinde siveta kapa-kapa ŋana Maro Ŋalae ne nzâla kâ. Mine kala Paulo ipilenzi tamâta ŋinde ku ikainzi kalo-tawana tamâta nâ simâ simo kuku. Aku ikura zo zo itula ŋgua panzi tamâta ŋinde uru sipasau lâ Tiranus ne pepa luma.
9 Mas alguns deles se mostraram endurecidos, rejeitaram a mensagem e falaram publicamente contra o Caminho. Paulo, então, deixou a sinagoga e levou consigo os discípulos, passando a realizar discussões diárias na escola de Tirano.
10 Paulo iveta mine nâ imo ndaina ikura mbwera rua lâ. Iveta mine lee, aku tamâta rârâni simo Esia tâno nde siloŋo Maro Ŋalae kawa ŋgua, kinzi Juda tamâta wa Grik tamâta wa.
10 Isso continuou durante os dois anos seguintes, e gente de toda a província da Ásia, tanto judeus como gregos, ouviu a palavra do Senhor.
11 Maro Kindeni io mâsi kaika kie-kie lâ Paulo mbalau tini.
11 Deus concedeu a Paulo o poder de realizar milagres extraordinários.
12 Mine kala kinzi tamâta lâ Efesus lawea uru sikai kelekele pinde itogo lalava turâŋa kâ wa lalava naonzi puŋa kâ muŋga ikeno Paulo tini. Kinzi uru sikai kelekele ŋinde silâ panzi pukoŋa tamâta, ŋineŋga pukoŋa tamâta ŋinde tininzi ara lâ. Aku koroani saka sikâwa piti lâ ilonzi tona.
12 Quando lenços ou aventais usados por ele eram colocados sobre enfermos, estes eram curados de suas doenças e deles saíam espíritos malignos.
13 Aŋga Juda tamâta pinde uru silâ wa simâ wa, sikai wurâta ŋana sisokinzi koroani saka piti lâ tamâta ilonzi, aku uru sikai mbumbu ŋana nenzi wurâta ŋinde kâ. Kinzi pinde sipatogo ŋana siveta mine lâ Maro Yesu ŋa, andeta ŋandai kalonzi tawana Yesu ŋga. Kinzi uru siporo ŋgua panzi koroani saka mine tu, “Naŋa aporo kaika pano lâ Maro Yesu ŋa, ina tamâta ŋinde Paulo uru iporo itula ŋgua ŋana. Noko pwâwa kulâ!”
13 Alguns judeus viajavam pelas cidades expulsando espíritos malignos. Tentavam usar o nome do Senhor Jesus, dizendo: “Ordeno que saia em nome de Jesus, a quem Paulo anuncia!”.
14 Aku Juda nenzi patarawâŋa tamâta ŋalae toŋge imo ndaina, i ŋa mine Seva. I natu tamâne lima kanaŋonzi rua nde uru siveta mâsini ndaina.
14 Os homens que faziam isso eram os sete filhos de Ceva, um dos principais sacerdotes.
15 Andeta zo toŋge koroani saka itu lâ kawanzi mine tu, “Naŋa asama Yesu kilala lâ, aku aloŋo Paulo parina lâ. Aŋga miki nde ea kinzi, a?”
15 Certa ocasião, o espírito maligno respondeu: “Eu conheço Jesus e conheço Paulo, mas quem são vocês?”.
16 Koroani saka iporo mine lâ, aku marumbu. Tamâta ŋinde koroani saka muŋga ipakâe kuku nde isoŋga kâki panzi Seva natu ipara kunzi ku ipolenzi lâ. Iyaula karaenzi pwapwataki kala seenzi ipâŋga, aku isaraka nenzi pasawaŋa tona. Iveta mine lâ, ŋineŋga Seva natu ŋinde nde sipile luma ŋinde ku sikâwa wuwulonzi nâ silâ.
16 O homem possuído pelo espírito maligno saltou em cima deles e os atacou com tanta violência que fugiram da casa, despidos e feridos.
17 Kinzi Juda tamâta wa Grik tamâta simo Efesus lawea ŋinde nde siloŋo ŋgua ŋana mâsi ŋinde kâ, ŋineŋga ruruŋa ŋalae tina ipâŋga panzi tamâta rârâni. Aku sipanea Maro Yesu sisuka i ŋa kâki.
17 A notícia do ocorrido se espalhou rapidamente por toda a cidade de Éfeso, tanto entre judeus como entre gregos, e sobre eles veio um temor reverente, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 Aku pinde rârâ nde kalonzi tawana Yesu, ŋineŋga simâ ku sipatula vetâŋa soki rârâni muŋga siveta ŋinde.
18 Muitos dos que creram confessaram suas obras pecaminosas.
19 Aku tamâta ŋgu ŋalae, kinzi ŋinde muŋga siveta nzâmbe sakamao, ande sigona nenzi pepa ŋana nzâmbe sakamao kâ ku sirumbia lâ ŋgu naonzi. Pepa ŋinde rârâni ne kulu nde ipâŋga ikura mbumbu 50,000 mine.
19 Vários deles, que haviam praticado feitiçaria, trouxeram seus livros de encantamentos e os queimaram publicamente. O valor dos livros totalizou cinquenta mil moedas de prata.
20 Ŋana mâsi ŋinde kâ Maro Ŋalae kawa ŋgua ipâŋga kaika isala nia ilâ.
20 Assim, a mensagem a respeito do Senhor se espalhou amplamente e teve efeito poderoso.
21 Ŋinde marumbu lâ, ŋineŋga Paulo ilo patea tu ma iyoka ilâ pa Masedonia tâno wa Grik tâno wa, ŋineŋga ma ikâki ilâ pa Jerusalem lawea. Aku ilo patea tu, “Naŋa ma alâ mine, ŋineŋga ma alâ pa Rom lawea tona.”
21 Depois disso, Paulo se sentiu impelido pelo Espírito a passar pela Macedônia e a Acaia antes de ir a Jerusalém. “E, de lá, devo prosseguir para Roma!”, disse ele.
22 Ŋineŋga ionzi ne kuleŋa tamâta rua, Timoti ku Erastus rua, silâ pa Masedonia tâno. Aŋga Paulo tamwata nde imo tini lâ Esia tâno.
22 Então, enviou adiante dele à Macedônia dois assistentes, Timóteo e Erasto, e permaneceu um pouco mais na província da Ásia.
23 Pa zo ŋinde tamâta pinde sikai kazâŋa pa Maro Ŋalae ne nzâla, aku siveta nduŋeŋa ŋalae tina ipâŋga.
23 Por essa época, houve enorme tumulto em Éfeso por causa do Caminho.
24 Tamâta toŋge imo ndaina, i ŋa mine Demitrius. I uru iveta wurâta ŋana ikai mira “silva” ku ipa luma laŋeŋa kiri-kiri itogo Artemis ne luma sapâŋa mine. Artemis nde Efesus lawea nenzi maro taine ŋalae. Demitrius uru iwae wurâta panzi ne tamâta pinde ŋana siveta kelekele ŋinde kâ, aku sikai mbaliŋa ŋalae ŋinde.
24 Começou com Demétrio, ourives que fabricava modelos de prata do templo da deusa grega Ártemis e que empregava muitos artífices.
25 Pa zo ŋinde Demitrius igonanzi ne wurâta tamâta ŋinde sitavanzi tamâta pinde uru siveta wurâta taituni ŋana siveta pareŋa-mâsi kâ. Aku ipainzi tu, “Niŋgu-nambwe wukale, miki kasama tu mbaliŋa ŋalae nde uru ipâŋga lâ nenda wurâta tini.
25 Ele os reuniu a outros que trabalhavam em ofícios semelhantes e disse: “Senhores, vocês sabem que nossa prosperidade vem deste empreendimento.
26 Aku miki kaloŋo wa kamora tu tamâta ŋinde Paulo uru ilaŋenzi tamâta rârâ ku izavaru ilonzi kalonzi. Andeta iveta mine lâ Efesus lawea nâ, ande tia. Iveta mineni lâ Esia tâno pinde tona. I uru iporo mine, ‘Maro ndia taveta lâ mbalaunda, ande ŋinde nde maro laŋeŋa nâ.’
26 Mas, como vocês viram e ouviram, esse sujeito, Paulo, convenceu muita gente de que deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade. Fez isso não apenas aqui em Éfeso, mas em toda a província.
27 Paulo ne ŋgua ŋinde nde ŋana iyaula nenda wurâta parina. Aku ŋgua kaŋa mine ikura ŋana iveta nenda maro taine ŋalae Artemis ne luma sapâŋa ipâŋga kelekele kaa nâ lâ tamâta ilonzi kalonzi tona. Lâ zo ŋine tamâta rârâni simo Esia tâno, sitavanzi tamâta rârâni simo tâno ndoni, ande uru siwâŋgi sipanea maro taine ŋine. Taitu Paulo ne ŋgua nde ŋana iyaula maro taine ŋine ŋa kâ.” Demitrius iporo ŋgua mine.
27 Claro que não me refiro apenas à perda do respeito público por nossa atividade. Também me preocupa que o templo da grande deusa Ártemis perca sua influência e que esta deusa magnífica, adorada em toda a província da Ásia e ao redor do mundo, seja destituída de seu grande prestígio!”.
28 Kinzi siloŋo ŋgua ŋinde lâ, aku wisinzi nâna ŋalae tina. Mine nde simandi sisarâwa kawanzi ŋalae mine tu, “Maka Efesus nema maro Artemis i nde maro ŋalae!”
28 Ao ouvir isso, ficaram furiosos e começaram a gritar: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
29 Kinzi tamâta rârâni kawanzi pakâe-pakâe mine sisarâwa ilâ ikura lawea ŋinde ndoni. Aku ŋgu ŋalae ilonzi taitu silâ ku sikainzi Gaius ku Aristarkus rua silaenzi sipalilu silâ pa luma ŋana pasauŋa kâ. Kinzi tamâta rua ŋinde nde Masedonia tâno lawea warakanzi uru siveta wurâta kuku Paulo.
29 Em pouco tempo, a cidade toda estava uma confusão. O povo correu para o anfiteatro, arrastando os macedônios Gaio e Aristarco, companheiros de viagem de Paulo.
30 Paulo tamwata ilo tu ma ilâ iporo ŋgua panzi tamâta lâ pasauŋa nia, andeta kalo-tawana tamâta siruru ku situ kaika ŋana.
30 Ele também quis entrar, mas os discípulos não permitiram.
31 Aku Rom nenzi koipu pinde lâ Efesus lawea kala ilonzi mine nâ, kala sipasupwa imâ pa Paulo siporo kaika tu i ma iyâti ilâ pasauŋa nia kunzi ŋgu ŋalae ŋinde ndimo. Koipu ŋinde muŋga siveta mete kuku Paulo.
31 Alguns amigos de Paulo, oficiais da província, também lhe enviaram um recado no qual suplicaram que não arriscasse a vida entrando no anfiteatro.
32 Aku tamâta ŋgu ŋalae ŋinde ilonzi ipâŋga kapa lâ. Pinde sisarâwa siporo ŋgua kie toŋge, aŋga pinde nde siporo ŋgua kaŋa toŋge. Aku kinzi rârâni sizizâla tu ŋana sâ kâ ŋga simâ sipasau lâ pasauŋa nia.
32 Lá dentro, em polvorosa, o povo todo gritava, e cada um dizia uma coisa. Na verdade, a maioria nem sabia por que estava ali.
33 Ŋineŋga kinzi Juda tamâta sizuzuŋa tamâta toŋge, i ŋa mine Arisande, iyâti ilâ pasauŋa nao. Kinzi ilonzi tu i ma iporo itula mâsi ŋinde kie pwataki panzi ŋgu ŋalae. Arisande nde mbau kâki itogo panzi tu ma iporo ŋine pwataki panzi.
33 Entre a multidão, os judeus empurraram Alexandre para a frente e ordenaram que explicasse a situação. Ele fez sinal pedindo silêncio e tentou falar.
34 Andeta simora i kilala pwataki tu i nde Juda tamwata. Mine kala kinzi rârâni ilonzi ilâ taitu ku sisarâwa kilo tu, “Maka Efesus nema maro Artemis i nde maro ŋalae!” Kawanzi kâki rege sisarâwa siporo ŋgua ndainani nâ ikura kari tai rua.
34 No entanto, quando a multidão percebeu que ele era judeu, começou a gritar novamente e continuou por cerca de duas horas: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
35 Kari tai rua ilâ lâ, ŋineŋga Efesus nenzi pepa ŋgereŋa tamâta imandi ku itoto nenzi ŋgua. Iporo tu, “Miki Efesus ŋgu, kaloŋo ŋga! Kinzi tamâta simo tâno ndoni nde sisama tu Efesus nde lawea ŋana ikatona Artemis ne luma sapâŋa tava ne mira sapâŋa ŋinde muŋga imbe iyoka samba ilo indue imâ.
35 Por fim, o escrivão da cidade conseguiu acalmar a multidão e disse: “Cidadãos de Éfeso, todos sabem que Éfeso é a guardiã do templo da grande Ártemis, cuja imagem caiu do céu para nós.
36 Tamâta toŋge ikura ŋana iporo tu ŋgua ŋine nde mao tia, ande tia. Mine nde miki kaporo ndimo, kawami buu nâ. Miki ma kapasusu ŋana kaveta vetâŋa toŋge walele ndimo.
36 Portanto, sendo este um fato inegável, acalmem-se e não façam nada precipitadamente.
37 Miki muŋga kakainzi tamâta rua ŋai kamâ, ambo taitu kinzi rua ŋandai sipanawe kelekele toŋge lâ luma sapâŋa ŋga. Aku ŋandai siporo ŋgua pavaligiŋa pa nenda maro taine ŋga.
37 Vocês trouxeram estes homens aqui, mas eles não roubaram nada do templo nem disseram coisa alguma contra nossa deusa.
38 Ambo Demitrius tavanzi ninambwe nenzi ŋgua tâ ikeno pa tamâta toŋge, ande ara, nenzi zo ikeno ŋana sipawa ŋgua kâ. Kinda nenda koipu ma siloŋo nenzi ŋgua.
38 “Se Demétrio e seus artífices têm alguma queixa contra eles, os tribunais estão abertos e há oficiais disponíveis para ouvir o caso. Que façam acusações formais.
39 Ambo nemi ŋgua pinde ikeno mo ŋai yo, ande ara ŋana miki warakami ma kaveta ŋine sondo lâ pasauŋa mao toŋge.
39 E, se há outras queixas que desejam apresentar, elas podem ser resolvidas em assembleia, conforme a lei.
40 Taitu kala ŋine kazâŋa nde laiti ŋana ipâŋga pa kinda kâ, ŋana tu kinda taveta paraŋa koa tia nâ. Paraŋa ŋine ne duvi toŋge tia ndo. Ambo kinzi koipu ma sikasoŋa kinda ŋana pasauŋa soki ŋine ne duvi kâ, ande ma takura ŋana taporo tatula ŋine kie pwataki panzi, ande ma tia.”
40 Corremos o perigo de ser acusados de provocar desordem, pois não há motivo para este tumulto. E, se exigirem de nós uma explicação, não teremos o que dizer”.
41 Pepa ŋgereŋa tamâta iporo ŋgua mine lâ, ŋineŋga isokinzi sipile pasauŋa nia siyâti silâ.
41 Então os despediu, e a multidão se dispersou.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.