Atos 19
MARO KINDENI KAWA ŊGUA (XSI) vs NAA
1 Apolos imo Korin lawea yo, aku pa zo ŋinde Paulo iyoka nzâla ikatona tuu tini pinde ilâ ipâŋga Efesus lawea. Ipâŋga lâ, ŋineŋga isânda kalo-tawana tamâta pinde kulunzi lâ lawea ŋinde.
1 Aconteceu que, enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo, tendo passado pelas regiões mais altas, chegou a Éfeso. Encontrando ali alguns discípulos,
2 Aku ikasoŋanzi tu, “Muŋga, lâ zo ŋinde miki kao nemi kalo-tawana ilâ mao pa Yesu, ande miki kakai Koroani Sapâŋa lâ zoni ndaina, tiya?” Andeta kinzi nde siporo tu, “Tia, maka ŋandai kaloŋo ŋgua tu Koroani Sapâŋa toŋge imo.”
2 perguntou-lhes: — Vocês receberam o Espírito Santo quando creram? Ao que eles responderam: — Pelo contrário, nem mesmo ouvimos que existe o Espírito Santo.
3 Ande Paulo ikasoŋanzi tu, “Aŋga miki kaloŋo ea ne ŋgua ŋineŋga kakai lââ-liliŋa.” Kinzi situ lâ kawa tu, “Maka kaloŋo Yoane Lââ-Liliŋa Tamwata ne ŋgua lâ, ŋineŋga kakai lââ-liliŋa.”
3 Paulo perguntou: — Então que batismo vocês receberam? Eles responderam: — O batismo de João.
4 Aku Paulo ipainzi tu, “Muŋga Yoane ililinzi Juda tamâta ku itula Yesu parina mine tu, ‘Ambo miki ma kapalele ilomi kalomi mao nâ, ande miki ma kakai lââ-liliŋa. Aku kao nemi kalo-tawana ilâ pa tamâta ŋinde iyoka naŋa muliŋgu mwaŋga imâ’.”
4 Paulo explicou: — João realizou batismo de arrependimento, dizendo ao povo que cresse naquele que viria depois dele, a saber, em Jesus.
5 Kinzi siloŋo Paulo ne ŋgua ŋinde, ŋineŋga silili pâri ara ne lââ lâ Maro Yesu ŋa.
5 Eles, tendo ouvido isto, foram batizados no nome do Senhor Jesus.
6 Paulo nde io mbalau kâki lâ kulunzi lâ, ŋineŋga Koroani Sapâŋa indue imâ panzi. Ŋineŋga siporo lawea pinde nenzi ŋgua wasaseki kaŋa-kaŋa, aku situla ŋgua itogo ŋgua-tulâŋa tamâta uru situla mine.
6 E, quando Paulo lhes impôs as mãos, o Espírito Santo veio sobre eles, e tanto falavam em línguas como profetizavam.
7 Kinzi tamâta ŋinde kambwaŋenzi ipâŋga saŋao kanaŋonzi rua.
7 Eram, ao todo, uns doze homens.
8 Ŋineŋga Paulo ilâ Juda nenzi luma ŋana pasauŋa kâ ilo, aku iporo kaika itula Maro Kindeni kawa ŋgua panzi. Iveta mine nâ imo ndaina ikura nzimona ŋato lâ. Itu igagati ilonzi kalonzi ŋana ma sisama Maro Kindeni ne mâsi ŋana ikai maro panzi tamâta kâ.
8 Durante três meses, Paulo frequentou a sinagoga, onde falava ousadamente, discutindo e persuadindo a respeito do Reino de Deus.
9 Aŋga kinzi pinde nde sipasakana ilonzi kalonzi kaika ku kalonzi tawana tia. Aku lâ ŋgu ŋalae naonzi kinzi tamâta ŋinde siveta kapa-kapa ŋana Maro Ŋalae ne nzâla kâ. Mine kala Paulo ipilenzi tamâta ŋinde ku ikainzi kalo-tawana tamâta nâ simâ simo kuku. Aku ikura zo zo itula ŋgua panzi tamâta ŋinde uru sipasau lâ Tiranus ne pepa luma.
9 Mas como alguns deles se mostravam teimosos e descrentes, falando mal do Caminho diante da multidão, Paulo se afastou deles. E, levando consigo os discípulos, passou a falar diariamente na escola de Tirano.
10 Paulo iveta mine nâ imo ndaina ikura mbwera rua lâ. Iveta mine lee, aku tamâta rârâni simo Esia tâno nde siloŋo Maro Ŋalae kawa ŋgua, kinzi Juda tamâta wa Grik tamâta wa.
10 Paulo fez isso durante dois anos, de modo que todos os habitantes da província da Ásia ouviram a palavra do Senhor, tanto judeus como gregos.
11 Maro Kindeni io mâsi kaika kie-kie lâ Paulo mbalau tini.
11 Deus, pelas mãos de Paulo, fazia milagres extraordinários,
12 Mine kala kinzi tamâta lâ Efesus lawea uru sikai kelekele pinde itogo lalava turâŋa kâ wa lalava naonzi puŋa kâ muŋga ikeno Paulo tini. Kinzi uru sikai kelekele ŋinde silâ panzi pukoŋa tamâta, ŋineŋga pukoŋa tamâta ŋinde tininzi ara lâ. Aku koroani saka sikâwa piti lâ ilonzi tona.
12 a ponto de levarem aos enfermos lenços e aventais do seu uso pessoal, diante dos quais as enfermidades fugiam das suas vítimas, e os espíritos malignos se retiravam.
13 Aŋga Juda tamâta pinde uru silâ wa simâ wa, sikai wurâta ŋana sisokinzi koroani saka piti lâ tamâta ilonzi, aku uru sikai mbumbu ŋana nenzi wurâta ŋinde kâ. Kinzi pinde sipatogo ŋana siveta mine lâ Maro Yesu ŋa, andeta ŋandai kalonzi tawana Yesu ŋga. Kinzi uru siporo ŋgua panzi koroani saka mine tu, “Naŋa aporo kaika pano lâ Maro Yesu ŋa, ina tamâta ŋinde Paulo uru iporo itula ŋgua ŋana. Noko pwâwa kulâ!”
13 E alguns judeus, exorcistas ambulantes, tentaram invocar o nome do Senhor Jesus sobre pessoas possuídas de espíritos malignos, dizendo: — Ordeno que saiam pelo poder de Jesus, a quem Paulo prega.
14 Aku Juda nenzi patarawâŋa tamâta ŋalae toŋge imo ndaina, i ŋa mine Seva. I natu tamâne lima kanaŋonzi rua nde uru siveta mâsini ndaina.
14 Os que faziam isto eram sete filhos de um judeu chamado Ceva, sumo sacerdote.
15 Andeta zo toŋge koroani saka itu lâ kawanzi mine tu, “Naŋa asama Yesu kilala lâ, aku aloŋo Paulo parina lâ. Aŋga miki nde ea kinzi, a?”
15 Mas o espírito maligno lhes respondeu: — Conheço Jesus e sei quem é Paulo; mas vocês, quem são?
16 Koroani saka iporo mine lâ, aku marumbu. Tamâta ŋinde koroani saka muŋga ipakâe kuku nde isoŋga kâki panzi Seva natu ipara kunzi ku ipolenzi lâ. Iyaula karaenzi pwapwataki kala seenzi ipâŋga, aku isaraka nenzi pasawaŋa tona. Iveta mine lâ, ŋineŋga Seva natu ŋinde nde sipile luma ŋinde ku sikâwa wuwulonzi nâ silâ.
16 E o possuído do espírito maligno saltou sobre eles, dominando a todos e, de tal modo prevaleceu contra eles, que, nus e feridos, fugiram daquela casa.
17 Kinzi Juda tamâta wa Grik tamâta simo Efesus lawea ŋinde nde siloŋo ŋgua ŋana mâsi ŋinde kâ, ŋineŋga ruruŋa ŋalae tina ipâŋga panzi tamâta rârâni. Aku sipanea Maro Yesu sisuka i ŋa kâki.
17 Este fato chegou ao conhecimento de todos os moradores de Éfeso, tanto judeus como gregos. Veio temor sobre todos eles, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 Aku pinde rârâ nde kalonzi tawana Yesu, ŋineŋga simâ ku sipatula vetâŋa soki rârâni muŋga siveta ŋinde.
18 Muitos dos que creram vieram confessando e denunciando publicamente as suas próprias obras.
19 Aku tamâta ŋgu ŋalae, kinzi ŋinde muŋga siveta nzâmbe sakamao, ande sigona nenzi pepa ŋana nzâmbe sakamao kâ ku sirumbia lâ ŋgu naonzi. Pepa ŋinde rârâni ne kulu nde ipâŋga ikura mbumbu 50,000 mine.
19 Também muitos dos que haviam praticado magia, reunindo os seus livros, os queimaram diante de todos. Calculado o valor dos livros, verificaram que chegava a cinquenta mil denários.
20 Ŋana mâsi ŋinde kâ Maro Ŋalae kawa ŋgua ipâŋga kaika isala nia ilâ.
20 Assim, a palavra do Senhor crescia e prevalecia poderosamente.
21 Ŋinde marumbu lâ, ŋineŋga Paulo ilo patea tu ma iyoka ilâ pa Masedonia tâno wa Grik tâno wa, ŋineŋga ma ikâki ilâ pa Jerusalem lawea. Aku ilo patea tu, “Naŋa ma alâ mine, ŋineŋga ma alâ pa Rom lawea tona.”
21 Depois destas coisas, Paulo resolveu, no seu espírito, ir a Jerusalém, passando pela Macedônia e Acaia. Ele dizia: — Depois de passar por Jerusalém, preciso ir também a Roma.
22 Ŋineŋga ionzi ne kuleŋa tamâta rua, Timoti ku Erastus rua, silâ pa Masedonia tâno. Aŋga Paulo tamwata nde imo tini lâ Esia tâno.
22 Tendo enviado à Macedônia dois daqueles que o ajudavam, a saber, Timóteo e Erasto, permaneceu algum tempo na província da Ásia.
23 Pa zo ŋinde tamâta pinde sikai kazâŋa pa Maro Ŋalae ne nzâla, aku siveta nduŋeŋa ŋalae tina ipâŋga.
23 Por esse tempo, houve grande tumulto em Éfeso por causa do Caminho.
24 Tamâta toŋge imo ndaina, i ŋa mine Demitrius. I uru iveta wurâta ŋana ikai mira “silva” ku ipa luma laŋeŋa kiri-kiri itogo Artemis ne luma sapâŋa mine. Artemis nde Efesus lawea nenzi maro taine ŋalae. Demitrius uru iwae wurâta panzi ne tamâta pinde ŋana siveta kelekele ŋinde kâ, aku sikai mbaliŋa ŋalae ŋinde.
24 Pois um ourives, chamado Demétrio, que fazia modelos de prata do templo de Diana e que dava muito lucro aos artífices,
25 Pa zo ŋinde Demitrius igonanzi ne wurâta tamâta ŋinde sitavanzi tamâta pinde uru siveta wurâta taituni ŋana siveta pareŋa-mâsi kâ. Aku ipainzi tu, “Niŋgu-nambwe wukale, miki kasama tu mbaliŋa ŋalae nde uru ipâŋga lâ nenda wurâta tini.
25 convocando-os juntamente com outros do mesmo ofício, disse-lhes: — Senhores, vocês sabem que a nossa prosperidade vem deste ofício.
26 Aku miki kaloŋo wa kamora tu tamâta ŋinde Paulo uru ilaŋenzi tamâta rârâ ku izavaru ilonzi kalonzi. Andeta iveta mine lâ Efesus lawea nâ, ande tia. Iveta mineni lâ Esia tâno pinde tona. I uru iporo mine, ‘Maro ndia taveta lâ mbalaunda, ande ŋinde nde maro laŋeŋa nâ.’
26 E agora vocês estão vendo e ouvindo que não só em Éfeso, mas em quase toda a província da Ásia, este Paulo tem persuadido e desencaminhado muita gente, afirmando que os deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade.
27 Paulo ne ŋgua ŋinde nde ŋana iyaula nenda wurâta parina. Aku ŋgua kaŋa mine ikura ŋana iveta nenda maro taine ŋalae Artemis ne luma sapâŋa ipâŋga kelekele kaa nâ lâ tamâta ilonzi kalonzi tona. Lâ zo ŋine tamâta rârâni simo Esia tâno, sitavanzi tamâta rârâni simo tâno ndoni, ande uru siwâŋgi sipanea maro taine ŋine. Taitu Paulo ne ŋgua nde ŋana iyaula maro taine ŋine ŋa kâ.” Demitrius iporo ŋgua mine.
27 Não somente há o perigo de que o nosso negócio caia em descrédito, como também de que o próprio templo da grande deusa Diana seja considerado sem valor, e que até venha a ser destruída a majestade daquela que toda a província da Ásia e o mundo adoram.
28 Kinzi siloŋo ŋgua ŋinde lâ, aku wisinzi nâna ŋalae tina. Mine nde simandi sisarâwa kawanzi ŋalae mine tu, “Maka Efesus nema maro Artemis i nde maro ŋalae!”
28 Ouvindo isto, ficaram furiosos e começaram a gritar: — Grande é a Diana dos efésios!
29 Kinzi tamâta rârâni kawanzi pakâe-pakâe mine sisarâwa ilâ ikura lawea ŋinde ndoni. Aku ŋgu ŋalae ilonzi taitu silâ ku sikainzi Gaius ku Aristarkus rua silaenzi sipalilu silâ pa luma ŋana pasauŋa kâ. Kinzi tamâta rua ŋinde nde Masedonia tâno lawea warakanzi uru siveta wurâta kuku Paulo.
29 A confusão se espalhou pela cidade, e todos juntos foram correndo para o teatro, arrastando consigo os macedônios Gaio e Aristarco, companheiros de Paulo.
30 Paulo tamwata ilo tu ma ilâ iporo ŋgua panzi tamâta lâ pasauŋa nia, andeta kalo-tawana tamâta siruru ku situ kaika ŋana.
30 Quando Paulo quis apresentar-se ao povo, os discípulos não o permitiram.
31 Aku Rom nenzi koipu pinde lâ Efesus lawea kala ilonzi mine nâ, kala sipasupwa imâ pa Paulo siporo kaika tu i ma iyâti ilâ pasauŋa nia kunzi ŋgu ŋalae ŋinde ndimo. Koipu ŋinde muŋga siveta mete kuku Paulo.
31 Também algumas autoridades da província, que eram amigos de Paulo, mandaram um recado, pedindo que ele não se arriscasse indo ao teatro.
32 Aku tamâta ŋgu ŋalae ŋinde ilonzi ipâŋga kapa lâ. Pinde sisarâwa siporo ŋgua kie toŋge, aŋga pinde nde siporo ŋgua kaŋa toŋge. Aku kinzi rârâni sizizâla tu ŋana sâ kâ ŋga simâ sipasau lâ pasauŋa nia.
32 Uns, pois, gritavam de uma forma; outros, de outra; porque a assembleia tinha virado uma confusão. E, na sua maior parte, nem sabiam por que motivo estavam reunidos.
33 Ŋineŋga kinzi Juda tamâta sizuzuŋa tamâta toŋge, i ŋa mine Arisande, iyâti ilâ pasauŋa nao. Kinzi ilonzi tu i ma iporo itula mâsi ŋinde kie pwataki panzi ŋgu ŋalae. Arisande nde mbau kâki itogo panzi tu ma iporo ŋine pwataki panzi.
33 Então tiraram Alexandre do meio da multidão, e os judeus o empurraram para a frente. Este, acenando com a mão, queria falar ao povo.
34 Andeta simora i kilala pwataki tu i nde Juda tamwata. Mine kala kinzi rârâni ilonzi ilâ taitu ku sisarâwa kilo tu, “Maka Efesus nema maro Artemis i nde maro ŋalae!” Kawanzi kâki rege sisarâwa siporo ŋgua ndainani nâ ikura kari tai rua.
34 Quando, porém, reconheceram que ele era judeu, todos, a uma voz, gritaram durante quase duas horas: — Grande é a Diana dos efésios!
35 Kari tai rua ilâ lâ, ŋineŋga Efesus nenzi pepa ŋgereŋa tamâta imandi ku itoto nenzi ŋgua. Iporo tu, “Miki Efesus ŋgu, kaloŋo ŋga! Kinzi tamâta simo tâno ndoni nde sisama tu Efesus nde lawea ŋana ikatona Artemis ne luma sapâŋa tava ne mira sapâŋa ŋinde muŋga imbe iyoka samba ilo indue imâ.
35 O escrivão da cidade, tendo apaziguado o povo, disse: — Senhores efésios, quem não sabe que a cidade de Éfeso é a guardiã do templo da grande Diana e da imagem que caiu do céu?
36 Tamâta toŋge ikura ŋana iporo tu ŋgua ŋine nde mao tia, ande tia. Mine nde miki kaporo ndimo, kawami buu nâ. Miki ma kapasusu ŋana kaveta vetâŋa toŋge walele ndimo.
36 Ora, não podendo isto ser contestado, convém que vocês se mantenham calmos e não façam nada de forma precipitada;
37 Miki muŋga kakainzi tamâta rua ŋai kamâ, ambo taitu kinzi rua ŋandai sipanawe kelekele toŋge lâ luma sapâŋa ŋga. Aku ŋandai siporo ŋgua pavaligiŋa pa nenda maro taine ŋga.
37 porque estes homens que vocês trouxeram para cá não profanaram o templo, nem blasfemam contra a nossa deusa.
38 Ambo Demitrius tavanzi ninambwe nenzi ŋgua tâ ikeno pa tamâta toŋge, ande ara, nenzi zo ikeno ŋana sipawa ŋgua kâ. Kinda nenda koipu ma siloŋo nenzi ŋgua.
38 Portanto, se Demétrio e os artífices que o acompanham têm alguma queixa contra alguém, saibam que existem os tribunais e os procônsules; que se acusem uns aos outros ali.
39 Ambo nemi ŋgua pinde ikeno mo ŋai yo, ande ara ŋana miki warakami ma kaveta ŋine sondo lâ pasauŋa mao toŋge.
39 Mas, se vocês estão pleiteando alguma outra coisa, isso será decidido em assembleia regular.
40 Taitu kala ŋine kazâŋa nde laiti ŋana ipâŋga pa kinda kâ, ŋana tu kinda taveta paraŋa koa tia nâ. Paraŋa ŋine ne duvi toŋge tia ndo. Ambo kinzi koipu ma sikasoŋa kinda ŋana pasauŋa soki ŋine ne duvi kâ, ande ma takura ŋana taporo tatula ŋine kie pwataki panzi, ande ma tia.”
40 Porque também corremos o risco de sermos, hoje, acusados de revolta, não havendo motivo algum que possamos alegar para justificar este ajuntamento.
41 Pepa ŋgereŋa tamâta iporo ŋgua mine lâ, ŋineŋga isokinzi sipile pasauŋa nia siyâti silâ.
41 E, havendo dito isto, dissolveu a assembleia.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.