Atos 17
MARO KINDENI KAWA ŊGUA (XSI) vs VC
1 Paulo ku Sailas rua soka silâ sipâŋga Ampipoli lawea, aku soka lee sipâŋga Apolonia lawea. Ŋineŋga sipile lawea ŋinde ku soka silâ sipâŋga Tesalonaika lawea. Juda ŋgu nenzi luma ŋana pasauŋa kâ toŋge ikeno lawea ŋinde.
1 Passaram por Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga de judeus.
2 Aku Paulo iveta ikura muŋga uru iveta mine, ku mbwani ŋato, lâ Juda nenzi pwareâŋa ne zo sapâŋa pinde, ande ilâ luma ŋana pasauŋa kâ ilo kunzi ku iporo itula Maro Kindeni kawa ŋgua panzi.
2 Paulo dirigiu-se a eles, segundo o seu costume, e por três sábados disputou com eles.
3 Itula Maro Kindeni kawa ŋgua duvi pwataki ku ipainzi tu, “Maro Kindeni ipatea Kirisi tu ma ikai nâna ku imâte lâ, ŋineŋga imandi imo via kilo.” Aku Paulo iporo tu, “Yesu, ina tamâta kala ŋine atula i parina pami, ande inani tamwata nde Kirisi.”
3 Explicava e demonstrava, à base das Escrituras, que era necessário que Cristo padecesse e ressurgisse dos mortos. E este Cristo é Jesus que eu vos anuncio.
4 Kinzi Juda tamâta pinde lâ lawea ŋinde siloŋo ŋgua ŋinde ku kalonzi tawana Yesu, ŋineŋga sipono muli panzi Paulo ku Sailas rua. Aku Grik tamâta pinde uru siwâŋgi sipanea Maro Kindeni, ande kinzi kala kalonzi tawana tona. Kinzi Grik tamâta ŋinde kambwaŋenzi ŋalae. Aku tamâta ŋalaŋala pinde kaiwanzi taine kala kalonzi tawana mine nâ.
4 Alguns deles creram e associaram-se a Paulo e Silas, como também uma grande multidão de prosélitos gentios, e não poucas mulheres de destaque.
5 Aŋga Juda tamâta rârâ nde sipadâda ŋana ŋine kâ. Mine kala silâ pa ao ŋgini ku sigonanzi tamâta sakamao pinde sikainzi simâ, ŋineŋga sisowe ŋgu ŋalae ilonzi kala siveta nduŋeŋa ŋalae, ku simandi ŋana sizavaru nenzi lawea ŋinde. Kinzi silâ siŋge tamâta toŋge ne luma, i ŋa mine Jeson, ku siroto ŋananzi Paulo ku Sailas rua. Ilonzi tu ma sionzi rua siyâti simandi nia yo lâ ŋgu naonzi.
5 Os judeus, tomados de inveja, ajuntaram alguns homens da plebe e com esta gente amotinaram a cidade. Assaltaram a casa de Jasão, procurando-os para os entregar ao povo.
6 Andeta sisânda rua kulunzi tia. Tia ku silae Jeson tavanzi kalo-tawana tamâta pinde, aku sikainzi silâ panzi lawea ŋinde nenzi tamâta mbâna-mbâna. Aku sisarâwa panzi tu, “Kinzi tamâta ŋai nde siveta mâsi sakamao ipâŋga tâno rârâni, kala ŋineŋga simâ sipâŋga ŋine,
6 Mas como não os achassem, arrastaram Jasão e alguns irmãos à presença dos magistrados, clamando: Estes homens amotinam todo o mundo. Estão agora aqui! E Jasão os acolheu!
7 kala Jeson ikatonanzi lâ ne luma ilo. Kinzi tamâta ŋinde rârâni nde sipu mulinzi pa Koipu Ŋalae Kaisara ne tukuŋa, aku siporo tu, ‘Koipu ŋalae toŋge nde imâ muŋga lâ, i ŋa mine Yesu’.”
7 Todos eles contrariam os decretos de César, proclamando outro rei: Jesus.
8 Lawea ŋinde ne tamâta mbâna-mbâna nde siloŋo ŋgua ŋinde lâ, ŋineŋga kinzi sitavanzi ŋgu ŋalae ŋinde nde wisinzi nâna ndo.
8 Assim excitavam o povo e os magistrados.
9 Ŋineŋga siveta pa Jeson tavanzi tamâta pinde tu ma sikonzi ŋana kazâŋa ŋinde kâ. Sikonzi lâ, ŋineŋga kinzi tamâta mbâna-mbâna siyautenzi silâ.
9 E só depois de receberem uma caução de Jasão e dos outros é que os deixaram ir.
10 Aku lâ mbo ndainani nâ kinzi kalo-tawana tamâta sionzi Paulo ku Sailas rua silâ pa Beria lawea. Silâ lee sipâŋga Beria lâ, ŋineŋga silâ Juda nenzi luma ŋana pasauŋa kâ ilo.
10 Logo que se fez noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Beréia. Quando ali chegaram, entraram na sinagoga dos judeus.
11 Aku tamâta simo Beria lawea ŋinde nde tamâta ara nâ, sipolenzi Juda tamâta ŋinde simo Tesalonaika lawea. Ŋana tu ikura zo zo, kinzi taŋanzi mwasa nâ sipono Maro Kindeni kawa ŋgua ikeno lâ pepa tini. Kinzi situ sisama mine; tiambo Paulo iporo ŋgua mao, tiya?
11 Estes eram mais nobres do que os de Tessalônica e receberam a palavra com ansioso desejo, indagando todos os dias, nas Escrituras, se essas coisas eram de fato assim.
12 Aku Juda tamâta rârâ nde kalonzi tawana Yesu, aku Grik tamâta ŋalaŋala pinde, kinzi taine wa tamâne wa, ande kala kalonzi tawana mine nâ.
12 Muitos deles creram, como também muitas mulheres gregas da aristocracia, e não poucos homens.
13 Andeta muli ŋga, kinzi Juda tamâta lâ Tesalonaika lawea nde siloŋo ŋgua tu Paulo imo Beria lawea itula Maro Kindeni kawa ŋgua panzi tamâta simo ŋinde. Mine kala silâ pa Beria lawea ku sizavaru tamâta ŋinde ilonzi kalonzi, kala kinzi ilonzi rârâ.
13 Mas os judeus de Tessalônica, sabendo que também em Beréia tinha sido pregada por Paulo a palavra de Deus, foram para lá agitar e sublevar o povo.
14 Ŋana ŋinde kâ kinzi kalo-tawana tamâta sio Paulo indue walele nâ pa sâwa, ŋineŋga kinzi pinde sikai Paulo sikâki wâŋga toŋge kulu. Aŋga Sailas ku Timoti rua nde simo Beria laweani.
14 Então os irmãos fizeram que Paulo se retirasse e fosse até o mar, ao passo que Silas e Timóteo ficaram ali.
15 Ŋineŋga kalo-tawana tamâta ŋinde sikai Paulo silâ lee sipâŋga Atens lawea. Paulo itoa ŋinde, ŋineŋga ionzi tamâta ŋinde sitaulo kilo, aku ipasupwa ilâ panzi Sailas ku Timoti rua tu ma simâ walele nâ ŋana ma simo kuku i lâ Atens lawea.
15 Os que conduziam Paulo levaram-no até Atenas. De lá voltaram e transmitiram para Silas e Timóteo a ordem de que fossem ter com ele o mais cedo possível.
16 Paulo imo Atens lawea io tini ŋananzi Sailas ku Timoti rua, aku mata ilâ imoranzi maro laŋeŋa rârâ tainzi simandi lâ lawea ŋinde. Aku Paulo ilo malia ŋana Atens lawea ne mâsi ŋinde kâ.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, à vista da cidade entregue à idolatria, o seu coração enchia-se de amargura.
17 Mine kala ilâ luma ŋana pasauŋa kâ ilo ku iporo ŋgua kunzi Juda tamâta wa Grik tamâta wa, kinzi ŋinde uru siwâŋgi sipanea Maro Kindeni. Aku ikura zo zo i uru ilâ pa lawea ŋinde ao ŋgini ŋana iporo kunzi tamâta simo nia ŋinde tona.
17 Disputava na sinagoga com os judeus e prosélitos, e todos os dias, na praça, com os que ali se encontravam.
18 Andeta pananâŋa tamâta pinde, kinzi ŋinde papa Epikurian ŋgu wa Stoik ŋgu wa, ande siporo sipawa ŋgua kuku Paulo. Paulo uru itula pâri ara ŋana Yesu tava ne mandiŋa lâ mateŋa nianzi. Mine kala pananâŋa tamâta pinde siporo tu, “Tamâta ndai i tamâta ŋana iporo ŋgua kaŋa-kaŋa kâ. Kala ŋine iporo ŋgua duvi mana.” Aŋga pinde nde siporo tu, “Tiambo iporo itula ŋgua ŋananzi lawea pinde nenzi maro tâ.”
18 Alguns filósofos epicureus e estóicos conversaram com ele. Diziam uns: Que quer dizer esse tagarela? Outros: Parece que é pregador de novos deuses. Pois lhes anunciava Jesus e a Ressurreição.
19 Tia ku sikai Paulo silâ panzi tamâta ŋalaŋala ŋinde uru sipasau simo Areopagus ŋgu nenzi pasauŋa nia. Aku sipai Paulo tu, “Noko uru kutula ŋgua wasaseki panzi tamâta, aku maka katu kasama ŋgua ŋinde kilala.
19 Tomaram-no consigo e levaram-no ao Areópago, e lhe perguntaram: Podemos saber que nova doutrina é essa que pregas?
20 Maka taŋama kaloŋo noko kawa ŋgua, ande kasama tu ŋgua ŋinde nde kie piti ndo. Mine kala maka katu kasama ŋgua ŋinde kie sondo.”
20 Pois o que nos trazes aos ouvidos nos parece muito estranho. Queremos saber o que vem a ser isso.
21 (Kinzi tamâta rârâni lâ Atens lawea, sitavanzi tamâta pinde muŋga sipile warakanzi nenzi lawea ku simâ simo Atens, kinzi tamâta ŋinde rârâni nde ilonzi ndo pa ŋgua nâ. Ikura zo zo uru sisaŋona ku sipaloŋo siveta ŋgua wasaseki pinde.)
21 Ora {como se sabe}, todos os atenienses e os forasteiros que ali se fixaram não se ocupavam de outra coisa senão a de dizer ou de ouvir as últimas novidades.
22 Ŋineŋga Paulo imandi lâ ilo-kalo tamâta ŋinde naonzi lâ Areopagus ŋgu nenzi pasauŋa nia, aku iporo tu, “Miki tamâta lâ Atens, naneŋgu morâŋa tu miki uru kamandi kaika ndo ŋana kapaveta kuku paneâŋa ne mâsi wa wâŋgiŋa ne mâsi wa.
22 Paulo, em pé no meio do Areópago, disse: Homens de Atenas, em tudo vos vejo muitíssimo religiosos.
23 Nanayoni naŋa apete alâ wa amâ wa, aku matâŋgu amora nemi maro tainzi. Naŋa alea sondo pa kelekele ŋinde, aku amora nemi paneâŋa nia toŋge tona. Kinzi muŋga siŋgere ŋgua lâ paneâŋa nia ŋinde tini mine tu, ‘Ŋine nde maro toŋge ne paneâŋa nia, taitu tasama i kilala tia.’ Ande kala Maro ŋinde miki kazizâla ŋana ku kapanea koa tia nâ, kala ŋine naŋa ma atula i kilala pwataki pami.
23 Percorrendo a cidade e considerando os monumentos do vosso culto, encontrei também um altar com esta inscrição: A um Deus desconhecido. O que adorais sem o conhecer, eu vo-lo anuncio!
24 Maro Kindeni ipulia tâno tava kelekele rârâni ikeno tâno kulu, aku ikai maro pa samba wa tâno wa. Mine kala i uru imo luma sapâŋa toŋge tamâta mbaunzi sipa, ande tia.
24 O Deus, que fez o mundo e tudo o que nele há, é o Senhor do céu e da terra, e não habita em templos feitos por mãos humanas.
25 I ilo pa kelekele toŋge kinda tamâta taveta lâ mbaunda ŋana isuka i kâ, ande tia ndo. I tamwata nâ uru via wa koroani wa kelekele rârâni ilua kinda tamâta.
25 Nem é servido por mãos de homens, como se necessitasse de alguma coisa, porque é ele quem dá a todos a vida, a respiração e todas as coisas.
26 Nia ndoyo ipulia tamâta taitu nâ, ŋineŋga lâ tamâta ŋinde ne vâsa ipulianzi tamâta rârâni sipâŋga, ku ionzi sikura nia nia lâ tâno kulu. I tamwata nâ muŋga ipatea zo wa tâno ne keri wa lawea wa panzi.
26 Ele fez nascer de um só homem todo o gênero humano, para que habitasse sobre toda a face da terra. Fixou aos povos os tempos e os limites da sua habitação.
27 Maro Kindeni iveta mine ŋana kinda tamâta rârâni ma taroto ŋana i kâ. Ambo tu kinda ma tatâtâŋo lee, ande ma tasânda i kulu. Andeta i uru imo malawae ŋana kinda taitu-taitu kâ, ande tia.
27 Tudo isso para que procurem a Deus e se esforcem por encontrá-lo como que às apalpadelas, pois na verdade ele não está longe de cada um de nós.
28 ‘Kinda uru takai via lâ i mbau, aku i uru isuka nenda moŋa. Mao nâ, kinda uru tamo i simbo nâ tini laiti.’ Ŋinde iyoke ŋgua toŋge nemi ilo-kalo tamâta muŋga siporo tu, ‘Kinda kala tamo i ne vâsa’.
28 Porque é nele que temos a vida, o movimento e o ser, como até alguns dos vossos poetas disseram: Nós somos também de sua raça...
29 Mao nâ, kinda tamo Maro Kindeni ne vâsa. Mine kala kinda ma ilonda patea tu Maro Kindeni kilala nde itogo ‘gol’ wa ‘silva’ wa mira ara pinde wa, mine ndimo. Aku ma ilonda patea tu tamâta toŋge ne ilo-kalo wa mbau wa ikura ŋana iveta Maro Kindeni kilala ipâŋga itogo pareŋa-mâsi, mine ndimo.
29 Se, pois, somos da raça de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra lavrada por arte e gênio dos homens.
30 Muŋgani, ande kinzi tamâta nenzi ilo-kalo tia. Mine kala Maro Kindeni ŋandai wisi nâna ŋana vetâŋa rârâni siveta ŋinde ŋga. Taitu lâ zo ŋine i itu ŋgua kaika panzi tamâta simo nia ndoni mine tu, ‘Miki ma kapalele ilomi kalomi’.
30 Deus, porém, não levando em conta os tempos da ignorância, convida agora a todos os homens de todos os lugares a se arrependerem.
31 Maro Kindeni ne ŋgua ŋinde nde duvi mine; siŋgani ipatea zo toŋge ŋana ma ipare nia sondo panzi tamâta rârâni ŋana nenzi vetâŋa kâ. I muŋgani ipatea tamâta toŋge ŋana ikatona zo ŋalae ŋinde kâ. Aku tamâta ŋinde imâte lâ, ŋineŋga Maro Kindeni via ilua kala imandi lâ mateŋa nianzi imo via kilo. Aku mâsi ŋinde itula pwataki tu Maro Kindeni ne zo ŋalae ŋinde ma muli ipâŋga mao kanaŋo.” Paulo iporo ŋgua mine.
31 Porquanto fixou o dia em que há de julgar o mundo com justiça, pelo ministério de um homem que para isso destinou. Para todos deu como garantia disso o fato de tê-lo ressuscitado dentre os mortos.
32 Kinzi tamâta ŋalaŋala siloŋo Paulo ne ŋgua ŋana tamâta toŋge imandi lâ mateŋa nianzi imo via kilo, ŋineŋga siporo ŋgua pavaligiŋa papa. Aŋga pinde nde siporo tu, “Maka iloma tu zo toŋge noko ma kuporo kutula ŋgua ŋinde pama kilo”.
32 Quando o ouviram falar de ressurreição dos mortos, uns zombavam e outros diziam: A respeito disso te ouviremos outra vez.
33 Ŋineŋga Paulo ipilenzi ku ilâ.
33 Assim saiu Paulo do meio deles.
34 Andeta tamâta pinde kalonzi tawana Yesu, aku sipono muli pa Paulo. Areopagus ŋgu nenzi tamâta ŋalae toŋge, i ŋa mine Dionisius, ande i kalo tawana Yesu. Aku taine toŋge, i ŋa mine Damaris, i kala kalo tawana mine nâ. Aku tamâta pinde kala kalonzi tawana tona.
34 Todavia, alguns homens aderiram a ele e creram: entre eles, Dionísio, o areopagita, e uma mulher chamada Dâmaris; e com eles ainda outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.