Atos 17
MARO KINDENI KAWA ŊGUA (XSI) vs NVT
1 Paulo ku Sailas rua soka silâ sipâŋga Ampipoli lawea, aku soka lee sipâŋga Apolonia lawea. Ŋineŋga sipile lawea ŋinde ku soka silâ sipâŋga Tesalonaika lawea. Juda ŋgu nenzi luma ŋana pasauŋa kâ toŋge ikeno lawea ŋinde.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 Aku Paulo iveta ikura muŋga uru iveta mine, ku mbwani ŋato, lâ Juda nenzi pwareâŋa ne zo sapâŋa pinde, ande ilâ luma ŋana pasauŋa kâ ilo kunzi ku iporo itula Maro Kindeni kawa ŋgua panzi.
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 Itula Maro Kindeni kawa ŋgua duvi pwataki ku ipainzi tu, “Maro Kindeni ipatea Kirisi tu ma ikai nâna ku imâte lâ, ŋineŋga imandi imo via kilo.” Aku Paulo iporo tu, “Yesu, ina tamâta kala ŋine atula i parina pami, ande inani tamwata nde Kirisi.”
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 Kinzi Juda tamâta pinde lâ lawea ŋinde siloŋo ŋgua ŋinde ku kalonzi tawana Yesu, ŋineŋga sipono muli panzi Paulo ku Sailas rua. Aku Grik tamâta pinde uru siwâŋgi sipanea Maro Kindeni, ande kinzi kala kalonzi tawana tona. Kinzi Grik tamâta ŋinde kambwaŋenzi ŋalae. Aku tamâta ŋalaŋala pinde kaiwanzi taine kala kalonzi tawana mine nâ.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Aŋga Juda tamâta rârâ nde sipadâda ŋana ŋine kâ. Mine kala silâ pa ao ŋgini ku sigonanzi tamâta sakamao pinde sikainzi simâ, ŋineŋga sisowe ŋgu ŋalae ilonzi kala siveta nduŋeŋa ŋalae, ku simandi ŋana sizavaru nenzi lawea ŋinde. Kinzi silâ siŋge tamâta toŋge ne luma, i ŋa mine Jeson, ku siroto ŋananzi Paulo ku Sailas rua. Ilonzi tu ma sionzi rua siyâti simandi nia yo lâ ŋgu naonzi.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 Andeta sisânda rua kulunzi tia. Tia ku silae Jeson tavanzi kalo-tawana tamâta pinde, aku sikainzi silâ panzi lawea ŋinde nenzi tamâta mbâna-mbâna. Aku sisarâwa panzi tu, “Kinzi tamâta ŋai nde siveta mâsi sakamao ipâŋga tâno rârâni, kala ŋineŋga simâ sipâŋga ŋine,
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 kala Jeson ikatonanzi lâ ne luma ilo. Kinzi tamâta ŋinde rârâni nde sipu mulinzi pa Koipu Ŋalae Kaisara ne tukuŋa, aku siporo tu, ‘Koipu ŋalae toŋge nde imâ muŋga lâ, i ŋa mine Yesu’.”
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Lawea ŋinde ne tamâta mbâna-mbâna nde siloŋo ŋgua ŋinde lâ, ŋineŋga kinzi sitavanzi ŋgu ŋalae ŋinde nde wisinzi nâna ndo.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Ŋineŋga siveta pa Jeson tavanzi tamâta pinde tu ma sikonzi ŋana kazâŋa ŋinde kâ. Sikonzi lâ, ŋineŋga kinzi tamâta mbâna-mbâna siyautenzi silâ.
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Aku lâ mbo ndainani nâ kinzi kalo-tawana tamâta sionzi Paulo ku Sailas rua silâ pa Beria lawea. Silâ lee sipâŋga Beria lâ, ŋineŋga silâ Juda nenzi luma ŋana pasauŋa kâ ilo.
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Aku tamâta simo Beria lawea ŋinde nde tamâta ara nâ, sipolenzi Juda tamâta ŋinde simo Tesalonaika lawea. Ŋana tu ikura zo zo, kinzi taŋanzi mwasa nâ sipono Maro Kindeni kawa ŋgua ikeno lâ pepa tini. Kinzi situ sisama mine; tiambo Paulo iporo ŋgua mao, tiya?
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 Aku Juda tamâta rârâ nde kalonzi tawana Yesu, aku Grik tamâta ŋalaŋala pinde, kinzi taine wa tamâne wa, ande kala kalonzi tawana mine nâ.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Andeta muli ŋga, kinzi Juda tamâta lâ Tesalonaika lawea nde siloŋo ŋgua tu Paulo imo Beria lawea itula Maro Kindeni kawa ŋgua panzi tamâta simo ŋinde. Mine kala silâ pa Beria lawea ku sizavaru tamâta ŋinde ilonzi kalonzi, kala kinzi ilonzi rârâ.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Ŋana ŋinde kâ kinzi kalo-tawana tamâta sio Paulo indue walele nâ pa sâwa, ŋineŋga kinzi pinde sikai Paulo sikâki wâŋga toŋge kulu. Aŋga Sailas ku Timoti rua nde simo Beria laweani.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Ŋineŋga kalo-tawana tamâta ŋinde sikai Paulo silâ lee sipâŋga Atens lawea. Paulo itoa ŋinde, ŋineŋga ionzi tamâta ŋinde sitaulo kilo, aku ipasupwa ilâ panzi Sailas ku Timoti rua tu ma simâ walele nâ ŋana ma simo kuku i lâ Atens lawea.
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 Paulo imo Atens lawea io tini ŋananzi Sailas ku Timoti rua, aku mata ilâ imoranzi maro laŋeŋa rârâ tainzi simandi lâ lawea ŋinde. Aku Paulo ilo malia ŋana Atens lawea ne mâsi ŋinde kâ.
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Mine kala ilâ luma ŋana pasauŋa kâ ilo ku iporo ŋgua kunzi Juda tamâta wa Grik tamâta wa, kinzi ŋinde uru siwâŋgi sipanea Maro Kindeni. Aku ikura zo zo i uru ilâ pa lawea ŋinde ao ŋgini ŋana iporo kunzi tamâta simo nia ŋinde tona.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Andeta pananâŋa tamâta pinde, kinzi ŋinde papa Epikurian ŋgu wa Stoik ŋgu wa, ande siporo sipawa ŋgua kuku Paulo. Paulo uru itula pâri ara ŋana Yesu tava ne mandiŋa lâ mateŋa nianzi. Mine kala pananâŋa tamâta pinde siporo tu, “Tamâta ndai i tamâta ŋana iporo ŋgua kaŋa-kaŋa kâ. Kala ŋine iporo ŋgua duvi mana.” Aŋga pinde nde siporo tu, “Tiambo iporo itula ŋgua ŋananzi lawea pinde nenzi maro tâ.”
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Tia ku sikai Paulo silâ panzi tamâta ŋalaŋala ŋinde uru sipasau simo Areopagus ŋgu nenzi pasauŋa nia. Aku sipai Paulo tu, “Noko uru kutula ŋgua wasaseki panzi tamâta, aku maka katu kasama ŋgua ŋinde kilala.
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 Maka taŋama kaloŋo noko kawa ŋgua, ande kasama tu ŋgua ŋinde nde kie piti ndo. Mine kala maka katu kasama ŋgua ŋinde kie sondo.”
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 (Kinzi tamâta rârâni lâ Atens lawea, sitavanzi tamâta pinde muŋga sipile warakanzi nenzi lawea ku simâ simo Atens, kinzi tamâta ŋinde rârâni nde ilonzi ndo pa ŋgua nâ. Ikura zo zo uru sisaŋona ku sipaloŋo siveta ŋgua wasaseki pinde.)
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 Ŋineŋga Paulo imandi lâ ilo-kalo tamâta ŋinde naonzi lâ Areopagus ŋgu nenzi pasauŋa nia, aku iporo tu, “Miki tamâta lâ Atens, naneŋgu morâŋa tu miki uru kamandi kaika ndo ŋana kapaveta kuku paneâŋa ne mâsi wa wâŋgiŋa ne mâsi wa.
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Nanayoni naŋa apete alâ wa amâ wa, aku matâŋgu amora nemi maro tainzi. Naŋa alea sondo pa kelekele ŋinde, aku amora nemi paneâŋa nia toŋge tona. Kinzi muŋga siŋgere ŋgua lâ paneâŋa nia ŋinde tini mine tu, ‘Ŋine nde maro toŋge ne paneâŋa nia, taitu tasama i kilala tia.’ Ande kala Maro ŋinde miki kazizâla ŋana ku kapanea koa tia nâ, kala ŋine naŋa ma atula i kilala pwataki pami.
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 Maro Kindeni ipulia tâno tava kelekele rârâni ikeno tâno kulu, aku ikai maro pa samba wa tâno wa. Mine kala i uru imo luma sapâŋa toŋge tamâta mbaunzi sipa, ande tia.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 I ilo pa kelekele toŋge kinda tamâta taveta lâ mbaunda ŋana isuka i kâ, ande tia ndo. I tamwata nâ uru via wa koroani wa kelekele rârâni ilua kinda tamâta.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 Nia ndoyo ipulia tamâta taitu nâ, ŋineŋga lâ tamâta ŋinde ne vâsa ipulianzi tamâta rârâni sipâŋga, ku ionzi sikura nia nia lâ tâno kulu. I tamwata nâ muŋga ipatea zo wa tâno ne keri wa lawea wa panzi.
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 Maro Kindeni iveta mine ŋana kinda tamâta rârâni ma taroto ŋana i kâ. Ambo tu kinda ma tatâtâŋo lee, ande ma tasânda i kulu. Andeta i uru imo malawae ŋana kinda taitu-taitu kâ, ande tia.
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 ‘Kinda uru takai via lâ i mbau, aku i uru isuka nenda moŋa. Mao nâ, kinda uru tamo i simbo nâ tini laiti.’ Ŋinde iyoke ŋgua toŋge nemi ilo-kalo tamâta muŋga siporo tu, ‘Kinda kala tamo i ne vâsa’.
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 Mao nâ, kinda tamo Maro Kindeni ne vâsa. Mine kala kinda ma ilonda patea tu Maro Kindeni kilala nde itogo ‘gol’ wa ‘silva’ wa mira ara pinde wa, mine ndimo. Aku ma ilonda patea tu tamâta toŋge ne ilo-kalo wa mbau wa ikura ŋana iveta Maro Kindeni kilala ipâŋga itogo pareŋa-mâsi, mine ndimo.
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 Muŋgani, ande kinzi tamâta nenzi ilo-kalo tia. Mine kala Maro Kindeni ŋandai wisi nâna ŋana vetâŋa rârâni siveta ŋinde ŋga. Taitu lâ zo ŋine i itu ŋgua kaika panzi tamâta simo nia ndoni mine tu, ‘Miki ma kapalele ilomi kalomi’.
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 Maro Kindeni ne ŋgua ŋinde nde duvi mine; siŋgani ipatea zo toŋge ŋana ma ipare nia sondo panzi tamâta rârâni ŋana nenzi vetâŋa kâ. I muŋgani ipatea tamâta toŋge ŋana ikatona zo ŋalae ŋinde kâ. Aku tamâta ŋinde imâte lâ, ŋineŋga Maro Kindeni via ilua kala imandi lâ mateŋa nianzi imo via kilo. Aku mâsi ŋinde itula pwataki tu Maro Kindeni ne zo ŋalae ŋinde ma muli ipâŋga mao kanaŋo.” Paulo iporo ŋgua mine.
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Kinzi tamâta ŋalaŋala siloŋo Paulo ne ŋgua ŋana tamâta toŋge imandi lâ mateŋa nianzi imo via kilo, ŋineŋga siporo ŋgua pavaligiŋa papa. Aŋga pinde nde siporo tu, “Maka iloma tu zo toŋge noko ma kuporo kutula ŋgua ŋinde pama kilo”.
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 Ŋineŋga Paulo ipilenzi ku ilâ.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Andeta tamâta pinde kalonzi tawana Yesu, aku sipono muli pa Paulo. Areopagus ŋgu nenzi tamâta ŋalae toŋge, i ŋa mine Dionisius, ande i kalo tawana Yesu. Aku taine toŋge, i ŋa mine Damaris, i kala kalo tawana mine nâ. Aku tamâta pinde kala kalonzi tawana tona.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.