Atos 17
MARO KINDENI KAWA ŊGUA (XSI) vs ARIB
1 Paulo ku Sailas rua soka silâ sipâŋga Ampipoli lawea, aku soka lee sipâŋga Apolonia lawea. Ŋineŋga sipile lawea ŋinde ku soka silâ sipâŋga Tesalonaika lawea. Juda ŋgu nenzi luma ŋana pasauŋa kâ toŋge ikeno lawea ŋinde.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Aku Paulo iveta ikura muŋga uru iveta mine, ku mbwani ŋato, lâ Juda nenzi pwareâŋa ne zo sapâŋa pinde, ande ilâ luma ŋana pasauŋa kâ ilo kunzi ku iporo itula Maro Kindeni kawa ŋgua panzi.
2 Ora, Paulo, segundo o seu costume, foi ter com eles; e por três sábados discutiu com eles as Escrituras,
3 Itula Maro Kindeni kawa ŋgua duvi pwataki ku ipainzi tu, “Maro Kindeni ipatea Kirisi tu ma ikai nâna ku imâte lâ, ŋineŋga imandi imo via kilo.” Aku Paulo iporo tu, “Yesu, ina tamâta kala ŋine atula i parina pami, ande inani tamwata nde Kirisi.”
3 expondo e demonstrando que era necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dentre os mortos; este Jesus que eu vos anuncio, dizia ele, é o Cristo.
4 Kinzi Juda tamâta pinde lâ lawea ŋinde siloŋo ŋgua ŋinde ku kalonzi tawana Yesu, ŋineŋga sipono muli panzi Paulo ku Sailas rua. Aku Grik tamâta pinde uru siwâŋgi sipanea Maro Kindeni, ande kinzi kala kalonzi tawana tona. Kinzi Grik tamâta ŋinde kambwaŋenzi ŋalae. Aku tamâta ŋalaŋala pinde kaiwanzi taine kala kalonzi tawana mine nâ.
4 E alguns deles ficaram persuadidos e aderiram a Paulo e Silas, bem como grande multidão de gregos devotos e não poucas mulheres de posição.
5 Aŋga Juda tamâta rârâ nde sipadâda ŋana ŋine kâ. Mine kala silâ pa ao ŋgini ku sigonanzi tamâta sakamao pinde sikainzi simâ, ŋineŋga sisowe ŋgu ŋalae ilonzi kala siveta nduŋeŋa ŋalae, ku simandi ŋana sizavaru nenzi lawea ŋinde. Kinzi silâ siŋge tamâta toŋge ne luma, i ŋa mine Jeson, ku siroto ŋananzi Paulo ku Sailas rua. Ilonzi tu ma sionzi rua siyâti simandi nia yo lâ ŋgu naonzi.
5 Mas os judeus, movidos de inveja, tomando consigo alguns homens maus dentre os vadios e ajuntando o povo, alvoroçavam a cidade e, assaltando a casa de Jáson, os procuravam para entregá-los ao povo.
6 Andeta sisânda rua kulunzi tia. Tia ku silae Jeson tavanzi kalo-tawana tamâta pinde, aku sikainzi silâ panzi lawea ŋinde nenzi tamâta mbâna-mbâna. Aku sisarâwa panzi tu, “Kinzi tamâta ŋai nde siveta mâsi sakamao ipâŋga tâno rârâni, kala ŋineŋga simâ sipâŋga ŋine,
6 Porém, não os achando, arrastaram Jáson e alguns irmãos à presença dos magistrados da cidade, clamando: Estes que têm transtornado o mundo chegaram também aqui,
7 kala Jeson ikatonanzi lâ ne luma ilo. Kinzi tamâta ŋinde rârâni nde sipu mulinzi pa Koipu Ŋalae Kaisara ne tukuŋa, aku siporo tu, ‘Koipu ŋalae toŋge nde imâ muŋga lâ, i ŋa mine Yesu’.”
7 os quais Jáson acolheu; e todos eles procedem contra os decretos de César, dizendo haver outro rei, que é Jesus.
8 Lawea ŋinde ne tamâta mbâna-mbâna nde siloŋo ŋgua ŋinde lâ, ŋineŋga kinzi sitavanzi ŋgu ŋalae ŋinde nde wisinzi nâna ndo.
8 Assim alvoroçaram a multidão e os magistrados da cidade, que ouviram estas coisas.
9 Ŋineŋga siveta pa Jeson tavanzi tamâta pinde tu ma sikonzi ŋana kazâŋa ŋinde kâ. Sikonzi lâ, ŋineŋga kinzi tamâta mbâna-mbâna siyautenzi silâ.
9 Tendo, porém, recebido fiança de Jáson e dos demais, soltaram-nos.
10 Aku lâ mbo ndainani nâ kinzi kalo-tawana tamâta sionzi Paulo ku Sailas rua silâ pa Beria lawea. Silâ lee sipâŋga Beria lâ, ŋineŋga silâ Juda nenzi luma ŋana pasauŋa kâ ilo.
10 E logo, de noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Beréia; tendo eles ali chegado, foram à sinagoga dos judeus.
11 Aku tamâta simo Beria lawea ŋinde nde tamâta ara nâ, sipolenzi Juda tamâta ŋinde simo Tesalonaika lawea. Ŋana tu ikura zo zo, kinzi taŋanzi mwasa nâ sipono Maro Kindeni kawa ŋgua ikeno lâ pepa tini. Kinzi situ sisama mine; tiambo Paulo iporo ŋgua mao, tiya?
11 Ora, estes eram mais nobres do que os de Tessalônica, porque receberam a palavra com toda avidez, examinando diariamente as Escrituras para ver se estas coisas eram assim.
12 Aku Juda tamâta rârâ nde kalonzi tawana Yesu, aku Grik tamâta ŋalaŋala pinde, kinzi taine wa tamâne wa, ande kala kalonzi tawana mine nâ.
12 De sorte que muitos deles creram, bem como bom número de mulheres gregas de alta posição e não poucos homens.
13 Andeta muli ŋga, kinzi Juda tamâta lâ Tesalonaika lawea nde siloŋo ŋgua tu Paulo imo Beria lawea itula Maro Kindeni kawa ŋgua panzi tamâta simo ŋinde. Mine kala silâ pa Beria lawea ku sizavaru tamâta ŋinde ilonzi kalonzi, kala kinzi ilonzi rârâ.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que também em Beréia era anunciada por Paulo a palavra de Deus, foram lá agitar e sublevar as multidões.
14 Ŋana ŋinde kâ kinzi kalo-tawana tamâta sio Paulo indue walele nâ pa sâwa, ŋineŋga kinzi pinde sikai Paulo sikâki wâŋga toŋge kulu. Aŋga Sailas ku Timoti rua nde simo Beria laweani.
14 Imediatamente os irmãos fizeram sair a Paulo para que fosse até o mar; mas Silas e Timóteo ficaram ali.
15 Ŋineŋga kalo-tawana tamâta ŋinde sikai Paulo silâ lee sipâŋga Atens lawea. Paulo itoa ŋinde, ŋineŋga ionzi tamâta ŋinde sitaulo kilo, aku ipasupwa ilâ panzi Sailas ku Timoti rua tu ma simâ walele nâ ŋana ma simo kuku i lâ Atens lawea.
15 E os que acompanhavam a Paulo levaram-no até Atenas e, tendo recebido ordem para Silas e Timóteo a fim de que estes fossem ter com ele o mais depressa possível, partiram.
16 Paulo imo Atens lawea io tini ŋananzi Sailas ku Timoti rua, aku mata ilâ imoranzi maro laŋeŋa rârâ tainzi simandi lâ lawea ŋinde. Aku Paulo ilo malia ŋana Atens lawea ne mâsi ŋinde kâ.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, revoltava-se nele o seu espírito, vendo a cidade cheia de ídolos.
17 Mine kala ilâ luma ŋana pasauŋa kâ ilo ku iporo ŋgua kunzi Juda tamâta wa Grik tamâta wa, kinzi ŋinde uru siwâŋgi sipanea Maro Kindeni. Aku ikura zo zo i uru ilâ pa lawea ŋinde ao ŋgini ŋana iporo kunzi tamâta simo nia ŋinde tona.
17 Argumentava, portanto, na sinagoga com os judeus e os gregos devotos, e na praça todos os dias com os que se encontravam ali.
18 Andeta pananâŋa tamâta pinde, kinzi ŋinde papa Epikurian ŋgu wa Stoik ŋgu wa, ande siporo sipawa ŋgua kuku Paulo. Paulo uru itula pâri ara ŋana Yesu tava ne mandiŋa lâ mateŋa nianzi. Mine kala pananâŋa tamâta pinde siporo tu, “Tamâta ndai i tamâta ŋana iporo ŋgua kaŋa-kaŋa kâ. Kala ŋine iporo ŋgua duvi mana.” Aŋga pinde nde siporo tu, “Tiambo iporo itula ŋgua ŋananzi lawea pinde nenzi maro tâ.”
18 Ora, alguns filósofos epicureus e estóicos disputavam com ele. Uns diziam: Que quer dizer este paroleiro? E outros: Parece ser pregador de deuses estranhos; pois anunciava a boa nova de Jesus e a ressurreição.
19 Tia ku sikai Paulo silâ panzi tamâta ŋalaŋala ŋinde uru sipasau simo Areopagus ŋgu nenzi pasauŋa nia. Aku sipai Paulo tu, “Noko uru kutula ŋgua wasaseki panzi tamâta, aku maka katu kasama ŋgua ŋinde kilala.
19 E, tomando-o, o levaram ao Areópago, dizendo: Poderemos nós saber que nova doutrina é essa de que falas?
20 Maka taŋama kaloŋo noko kawa ŋgua, ande kasama tu ŋgua ŋinde nde kie piti ndo. Mine kala maka katu kasama ŋgua ŋinde kie sondo.”
20 Pois tu nos trazes aos ouvidos coisas estranhas; portanto queremos saber o que vem a ser isto.
21 (Kinzi tamâta rârâni lâ Atens lawea, sitavanzi tamâta pinde muŋga sipile warakanzi nenzi lawea ku simâ simo Atens, kinzi tamâta ŋinde rârâni nde ilonzi ndo pa ŋgua nâ. Ikura zo zo uru sisaŋona ku sipaloŋo siveta ŋgua wasaseki pinde.)
21 Ora, todos os atenienses, como também os estrangeiros que ali residiam, de nenhuma outra coisa se ocupavam senão de contar ou de ouvir a última novidade.
22 Ŋineŋga Paulo imandi lâ ilo-kalo tamâta ŋinde naonzi lâ Areopagus ŋgu nenzi pasauŋa nia, aku iporo tu, “Miki tamâta lâ Atens, naneŋgu morâŋa tu miki uru kamandi kaika ndo ŋana kapaveta kuku paneâŋa ne mâsi wa wâŋgiŋa ne mâsi wa.
22 Então Paulo, estando de pé no meio do Areópago, disse: Varões atenienses, em tudo vejo que sois excepcionalmente religiosos;
23 Nanayoni naŋa apete alâ wa amâ wa, aku matâŋgu amora nemi maro tainzi. Naŋa alea sondo pa kelekele ŋinde, aku amora nemi paneâŋa nia toŋge tona. Kinzi muŋga siŋgere ŋgua lâ paneâŋa nia ŋinde tini mine tu, ‘Ŋine nde maro toŋge ne paneâŋa nia, taitu tasama i kilala tia.’ Ande kala Maro ŋinde miki kazizâla ŋana ku kapanea koa tia nâ, kala ŋine naŋa ma atula i kilala pwataki pami.
23 porque, passando eu e observando os objetos do vosso culto, encontrei também um altar em que estava escrito: AO DEUS DESCONHECIDO. Esse, pois, que vós honrais sem o conhecer, é o que vos anuncio.
24 Maro Kindeni ipulia tâno tava kelekele rârâni ikeno tâno kulu, aku ikai maro pa samba wa tâno wa. Mine kala i uru imo luma sapâŋa toŋge tamâta mbaunzi sipa, ande tia.
24 O Deus que fez o mundo e tudo o que nele há, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em templos feitos por mãos de homens;
25 I ilo pa kelekele toŋge kinda tamâta taveta lâ mbaunda ŋana isuka i kâ, ande tia ndo. I tamwata nâ uru via wa koroani wa kelekele rârâni ilua kinda tamâta.
25 nem tampouco é servido por mãos humanas, como se necessitasse de alguma coisa; pois ele mesmo é quem dá a todos a vida, a respiração e todas as coisas;
26 Nia ndoyo ipulia tamâta taitu nâ, ŋineŋga lâ tamâta ŋinde ne vâsa ipulianzi tamâta rârâni sipâŋga, ku ionzi sikura nia nia lâ tâno kulu. I tamwata nâ muŋga ipatea zo wa tâno ne keri wa lawea wa panzi.
26 e de um só fez todas as raças dos homens, para habitarem sobre toda a face da terra, determinando-lhes os tempos já dantes ordenados e os limites da sua habitação;
27 Maro Kindeni iveta mine ŋana kinda tamâta rârâni ma taroto ŋana i kâ. Ambo tu kinda ma tatâtâŋo lee, ande ma tasânda i kulu. Andeta i uru imo malawae ŋana kinda taitu-taitu kâ, ande tia.
27 para que buscassem a Deus, se porventura, tateando, o pudessem achar, o qual, todavia, não está longe de cada um de nós;
28 ‘Kinda uru takai via lâ i mbau, aku i uru isuka nenda moŋa. Mao nâ, kinda uru tamo i simbo nâ tini laiti.’ Ŋinde iyoke ŋgua toŋge nemi ilo-kalo tamâta muŋga siporo tu, ‘Kinda kala tamo i ne vâsa’.
28 porque nele vivemos, e nos movemos, e existimos; como também alguns dos vossos poetas disseram: Pois dele também somos geração.
29 Mao nâ, kinda tamo Maro Kindeni ne vâsa. Mine kala kinda ma ilonda patea tu Maro Kindeni kilala nde itogo ‘gol’ wa ‘silva’ wa mira ara pinde wa, mine ndimo. Aku ma ilonda patea tu tamâta toŋge ne ilo-kalo wa mbau wa ikura ŋana iveta Maro Kindeni kilala ipâŋga itogo pareŋa-mâsi, mine ndimo.
29 Sendo nós, pois, geração de Deus, não devemos pensar que a divindade seja semelhante ao ouro, ou à prata, ou à pedra esculpida pela arte e imaginação do homem.
30 Muŋgani, ande kinzi tamâta nenzi ilo-kalo tia. Mine kala Maro Kindeni ŋandai wisi nâna ŋana vetâŋa rârâni siveta ŋinde ŋga. Taitu lâ zo ŋine i itu ŋgua kaika panzi tamâta simo nia ndoni mine tu, ‘Miki ma kapalele ilomi kalomi’.
30 Mas Deus, não levando em conta os tempos da ignorância, manda agora que todos os homens em todo lugar se arrependam;
31 Maro Kindeni ne ŋgua ŋinde nde duvi mine; siŋgani ipatea zo toŋge ŋana ma ipare nia sondo panzi tamâta rârâni ŋana nenzi vetâŋa kâ. I muŋgani ipatea tamâta toŋge ŋana ikatona zo ŋalae ŋinde kâ. Aku tamâta ŋinde imâte lâ, ŋineŋga Maro Kindeni via ilua kala imandi lâ mateŋa nianzi imo via kilo. Aku mâsi ŋinde itula pwataki tu Maro Kindeni ne zo ŋalae ŋinde ma muli ipâŋga mao kanaŋo.” Paulo iporo ŋgua mine.
31 porquanto determinou um dia em que com justiça há de julgar o mundo, por meio do varão que para isso ordenou; e disso tem dado certeza a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Kinzi tamâta ŋalaŋala siloŋo Paulo ne ŋgua ŋana tamâta toŋge imandi lâ mateŋa nianzi imo via kilo, ŋineŋga siporo ŋgua pavaligiŋa papa. Aŋga pinde nde siporo tu, “Maka iloma tu zo toŋge noko ma kuporo kutula ŋgua ŋinde pama kilo”.
32 Mas quando ouviram falar em ressurreição de mortos, uns escarneciam, e outros diziam: Acerca disso te ouviremos ainda outra vez.
33 Ŋineŋga Paulo ipilenzi ku ilâ.
33 Assim Paulo saiu do meio deles.
34 Andeta tamâta pinde kalonzi tawana Yesu, aku sipono muli pa Paulo. Areopagus ŋgu nenzi tamâta ŋalae toŋge, i ŋa mine Dionisius, ande i kalo tawana Yesu. Aku taine toŋge, i ŋa mine Damaris, i kala kalo tawana mine nâ. Aku tamâta pinde kala kalonzi tawana tona.
34 Todavia, alguns homens aderiram a ele, e creram, entre os quais Dionísio, o areopagita, e uma mulher por nome Dâmaris, e com eles outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.