Lucas 8
ANUTUNING MIDI TOTANGAKA INGA'NI (UVH) vs NVT
1 Ka u kabi'ning iya' ning tanga Jisas wari arantagimni 12 u inagira anga yong girisi a yong kababi' u yangara Anutuning midi kareng ka aming wari Anutuning bining ganang ikinga Anutu wari kafakafa tiap wara'ning u tokadofiama ina yareging.
1 Pouco tempo depois, Jesus começou a percorrer as cidades e os povoados vizinhos, anunciando as boas-novas a respeito do reino de Deus. Iam com ele os Doze
2 Ka taming fam ka tim masi' unggo kadagasi a bagana guk yaging ka inga' Jisas wari tubobu ifikarendagu' adindu' Jisas u yaranga kubap mugoging. Ka taming wara'sining wapsi' wa ning, Maria yong Magdalani ka tim Jisas wari mini unggo kadagasi 7 ning tanga igukngamgu'.
2 e também algumas mulheres que tinham sido curadas de espíritos impuros e enfermidades. Entre elas estavam Maria Madalena, de quem ele havia expulsado sete demônios;
3 A nua'ni ka Joana wa king Herot ning kane aming arantagim u yaptatorarugu' wara'ning girii ka wapni Susa wara'ning tamni a Susana abanga taming fam undu' dabik iwara anga Jisas guk ka arantagimni guk u anasining uningkim mambong wari yotangkayapma tanga yangaging.
3 Joana, esposa de Cuza, administrador de Herodes; Susana, e muitas outras que contribuíam com seus próprios recursos para o sustento de Jesus e seus discípulos.
4 Ka yong yong wara'ni ami taming kabi'mo' wari abanga Jisas ganang u bak girii tinga Jisas wari midi tipfara ning tiamgu'.
4 Certo dia, uma grande multidão, vinda de várias cidades, juntou-se para ouvir Jesus, e ele lhes contou uma parábola:
5 Ka aming nua'ni wari nana wit mindip u manggara fonga feng ganang igura yarota'. Ka wit mindip udi feng ganangsa' mo' mangfanting. Mokngang fam ka kadapmang ganang mangfanga sirengsa' marekinga aming wari tipmidadage tinting. A fam ka yang wari yora nanting. Ning tinga kagadofi guk mo' tinting.
5 “Um lavrador saiu para semear. Enquanto espalhava as sementes pelo campo, algumas caíram à beira do caminho, onde foram pisadas, e as aves vieram e as comeram.
6 A mindip fam ka kama pamparangeng uningkim guk wara'ganang mangfanting. Mangfanga kagadofi udi giri kuma' tinting de ka mokngang, kama gom kareng mo', uningkim guk waraga' tanga mayam wari danga tubobu urapsa' kaforanting.
6 Outras caíram entre as pedras e começaram a crescer, mas as plantas logo murcharam por falta de umidade.
7 A fam ka kama ka munggwak guk wara'ganang mangfanting. Mangfanga kagadofi udi giri kuma' tinting. Ka munggwak wari giranga ipmusiinga kirida tanga fatinting.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos, que cresceram com elas e sufocaram os brotos.
8 Ka mindip fam wa kama gom kareng ganang feng bining sini' mangfanting. Mangfanga karesi kadofinga bong girisi giranga beng usap sini' ka ki kubanik kubanik wa wan handret wan handret ning dabiksa' tanga yaranting. Ka Jisas wari midi tipfara u tanga ina ning tanga ami taming u ning yanggu', aming ka sasuk guk wa midi u torik wara'ning ki u sura nakedanting.
8 Ainda outras caíram em solo fértil e produziram uma colheita cem vezes maior que a quantidade semeada”. Quando ele terminou de dizer isso, declarou: “Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”.
9 Ka Jisas ananing arantagimni wari midi tipfara tiamgu' wara'ning kiga' nafek tanga Jisas u midi wara'ning kiga' anigaging.
9 Seus discípulos lhe perguntaram o que a parábola significava.
10 Ka Jisas wari ning yanggu', na midi ki kapmo' ka Anutuning bining wara'ning wa sireng sini' wa sidisa' sanotik. A aming fam ga' wa midi tipfara sa' tanga inotik. Ning tinga adi kaga udi giri tinting ka mokngang kigeda sini' guk mo' tinting. Abanga adi ninak udi giri tinting ka adi nakeda sini' guk mo' tinting ning yanggu'.
10 Ele respondeu: “A vocês é permitido entender os segredos do reino de Deus, mas uso parábolas para ensinar os outros, a fim de que, ‘Quando olharem, não vejam; quando escutarem, não entendam’.
11 Ka Jisas wari arantagimni u ning yanggu', sidi midi tipfara tangak u naknging wara'ning kini wa ning. Wit mindip ka u ipmota' wa Anutuning midi kareng ipmira'.
11 “Este é o significado da parábola: As sementes são a palavra de Deus.
12 Ka wit mindip ka kadapmang ganang mangfanting ning tongak wa aming ka Anutuning midi u naknga naktangka guk mo' tanga sasuksa' ko aratinga aming kadagang Setan wari Anutuning midi ga' naktangka tanga kareng gi' giri ma ikni' ning tonga adisining sasuksi' u urapsa' ufafeimita'.
12 As sementes que caíram à beira do caminho representam os que ouvem a mensagem, mas o diabo vem e a arranca do coração deles e os impede de crer e ser salvos.
13 A wit mindip ka kama pamparangeng uningkim guk ganang mangfanting ning tongak wa aming ka Anutuning midi kareng u naknga kabaksi' munumung ganangsa' wa giri marakiting. Ka adi naktangka sini' guk mo' tanga kabi'sini' ning ikinga mamareng fam wari adiganang kadofiaminga adi mamareng waraga' tanga Anutuning midi kareng u urapsa' kabiting. Adi uningkim ga' tanga ke wari kama mang guk mo' urang amoting ningda'ning titing.
13 As sementes no solo rochoso representam os que ouvem a mensagem e a recebem com alegria. Uma vez, porém, que não têm raízes profundas, creem apenas por um tempo e depois desanimam quando enfrentam provações.
14 A wit mindip ka mungwak mang mangfanting ning tongak wa aming ka Anutuning midi u kuma' naknga anga kabaksi' wari mambong karesi a napa' kamaganangni waraga'sa' naknga sasuk mimeng sini' tinga Anutuning midi kareng wari adisining kabaksi' ganang do giraga guk mo' tita'.
14 As que caíram entre os espinhos representam outros que ouvem a mensagem, mas logo ela é sufocada pelas preocupações, riquezas e prazeres desta vida, de modo que nunca amadurecem.
15 A wit mindip ka feng bining kama marang guk kareng ganang mangfanting ning urang tongak wa aming ka Anutuning midi kareng u naknga waraga' kabaksi' kubaniksa' kufara naktangka sini' tanga baratarak guk mo' naknga kane tangkunang ningsa' tanga ira auinga Anutuning midi kareng a kane kareng wari girii giragata'.
15 E as que caíram em solo fértil representam os que, com coração bom e receptivo, ouvem a mensagem, a aceitam e, com paciência, produzem uma grande colheita.”
16 Ka Jisas wari midi nua'ni ning yanggu', sidi kadapmang ka aming wari kamang gareting waraga' sukni'. Adi kamang u garinga bema napa' ni wari tungkum tanga kapmo' mo' sebiting. Mokngang adi kamang u garinga bema furo'ning sireng tabinga aming ka yak iyung u amoting wari sangang ganang sirengsa' degaranga marekiting.
16 “Não faz sentido acender uma lâmpada e depois cobri-la com uma vasilha ou escondê-la debaixo da cama. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde sua luz pode ser vista pelos que entram na casa.
17 Ka ning sanotik, Anutuning kadapmang kareng undu' kamang diok ningda'ning ikita'. Nasi' Anutuning sasuk kareng ning ki ka kami yara'ganang kapmo' ita' wa inga' diok ningda'ning sirengsa' ubu tokadofiinga naksasu'nani'ga'.
17 Da mesma forma, tudo que está escondido será revelado, e tudo que está oculto virá à luz e será conhecido por todos.
18 Ka beng sini' sanirik, sidi midi ka i torik ya ninak tanga suktangka kafakafa tinting. Aming ka naganing midi i naknga kaba guk kufara irota' adi Anutu wari midi ki mang mang fam kabi'mo' u amiinga naksasu'nanga irota'. A aming ka a na sasukna kareng guk giri ning tonga naganing midi u naknga waraga' kaba guk mo' kufarota' wa Anutu adi sasuk kareng kabi' ka adiganang kuma' adeuta' u tubobu irombemnota'. Ning tinga Anutuning sasuk kareng ga' nafek sini' tanga irota' ning yanggu'.
18 “Portanto, ouçam com atenção! Pois ao que tem, mais lhe será dado, mas do que não tem, até o que pensa ter lhe será tomado”.
19 Ka Jisas ning mengne kuyane wari Jisas u kaunga abiging. Ka ami taming kabi'mo' wari Jisas ganang u bak girii sini' tiging waraga' tanga fugang unggung ningsa' anga adeging.
19 Então a mãe e os irmãos de Jesus foram vê-lo, mas não conseguiram chegar até ele por causa da multidão.
20 Ka aming fam wari yapma Jisas u ning aniging, guning mamangge kuyage gu gabonga abanga fideing dong.
20 Alguém disse a Jesus: “Sua mãe e seus irmãos estão lá fora e querem vê-lo”.
21 Ka Jisas adi midi kadapmang nua'ni ka mengne ganang u yora yangtintingnonga ning yanggu', udi giri kuma' nakarik. Ka ning sanotik, naning mamangne kuyane wa unggung sa' mo', mokngang. Aming fam ka Anutuning midi naknga kadapmang didimeng karengsa' tanga ikanting undu' naning mamangne a kuyane ning ina yanggera ning tanga mengne wa inga' amanga yapku'.
21 Jesus respondeu: “Minha mãe e meus irmãos são aqueles que ouvem a palavra de Deus e a praticam”.
22 Ka kama nua'ni ganang ka Jisas wari arantagimni u ning yanggu', gwang fugung tubo do waraga' ubu mantam. Ning ina ning tanga arantagimni guk bot nua'ni ganang aranga mera Galili gwang ganang u mugoging.
22 Certo dia, Jesus disse a seus discípulos: “Vamos para o outro lado do mar”. Assim, entraram num barco e partiram.
23 Ka Jisas udi dama naknga bot furo'ning ganang unggung dama kuma' deku'. Ka adi gwang bining do kadofiinga gugubik kigineng wari kadofinga gwang u figikinga gwang sasabara girii wari marara abanga bot ganang u amanga toneinga bot wari gwang ganang u amoinga kabi'sini' kadaga tonga tiging.
23 Durante a travessia, Jesus caiu no sono. Logo, porém, veio sobre o mar uma forte tempestade. O barco começou a se encher de água, colocando-os em grande perigo.
24 Ka Jisas ning arantagim wari u kanga mutu tanga Jisas u tipseganga ning aniging, ai girii mamarak te', bibi' tonga tem yang. Ning tinga marara Jisas wari gugubik kigineng a gwang sasabara girii u midisa' ininga gugubik kigineng a gwang sasabara girii abugu' wari kaga'sa' biinga gwang wari kugurang gi'sa' ubu deiagu'.
24 Os discípulos foram acordá-lo, clamando: “Mestre, Mestre, vamos morrer!”. Quando Jesus despertou, repreendeu o vento e as ondas violentas. A tempestade parou, e tudo se acalmou.
25 Ning tanga Jisas wari arantagimni u ning yanggu', sidi nagata' naktangka tangkunang sini' mo' ba ting. Ka arantagimni adi Jisas wari napa' girii tugu' u kanga base tanga mutu tanga ai, ya nasi' aming. Adi gugubik a gwang udi midisa' ininga nakngamsa' tanga bibi'sa' ting. Ning tonga waraga' sasuk mimeng ko tanga mera aging.
25 Então ele lhes perguntou: “Onde está a sua fé?”. Admirados e temerosos, os discípulos diziam entre si: “Quem é este homem? Quando ele ordena, até os ventos e o mar lhe obedecem!”.
26 Ning tanga bot ganang u mera anganga gwang fugung ka kama wap Gegesa ka Galili wara'ning tubo do ning tara' u kadofiging. Ka Gegesa wa aming arantagim nua'ni ka Juda mo' wara'sining kama u anga kadofiging.
26 Então chegaram à região dos gadarenos, do outro lado do mar da Galileia.
27 Anga kadofinga ning tanga Jisas guk ka arantagimni guk wari bot u kabinga bemkura anga gaga u adeging. Ka kama tubo wara'ni yong aming nua'ni ka mini unggo kadagasi siamo' wari amanga magi tipipeinga fentarugu' wari Jisas ganang u abugu'. Aming ka wa yong guk mo' itarugu'. Adi magi pipenga fugu bi' sigesa' yangara anga kama ginang ka aming kungkumosi fonga iipmi ning wara'ganang dera base sa' bimanga fentarugu' wari abugu'.
27 Quando Jesus desembarcou, um homem possuído por demônios veio ao seu encontro. Fazia muito tempo que ele não tinha casa nem roupas e vivia num cemitério fora da cidade.
28 — ausente —
28 Assim que viu Jesus, gritou e caiu diante dele. Então disse em alta voz: “Por que vem me importunar, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Suplico que não me atormente!”.
29 — ausente —
29 Pois Jesus já havia ordenado que o espírito impuro saísse dele. Esse espírito tinha dominado o homem em várias ocasiões. Mesmo quando era colocado sob guarda, com os pés e as mãos acorrentados, ele quebrava as correntes e, sob controle do demônio, corria para o deserto.
30 Ka Jisas wari ning anigu', ka gu wapka wa nisi'. Ka adi mini unggo kadagasi siamo' guk waraga' tanga adibu ning anigu', naning wapna wa aming kure.
30 Jesus lhe perguntou: “Qual é o seu nome?”. “Legião”, respondeu ele, pois havia muitos demônios dentro do homem.
31 Ning tuguinga mini unggo kadagasi ka aming wara'ganang ikiaging wari Jisas u ning aniging, o gu kama kadagang sini' ganang mo' ningkarotang.
31 E imploravam que Jesus não os mandasse para o abismo.
32 Ning tanga maga siamo' ka kama kagarangga' ganang do mininga fengaging u fonga yapma Jisas u ning anigaging, gu indibi sa' tinga indi aming i kabinga maga do wara'ganang anga amayapnam. Ning tuguinga Jisas wari aigaimsa' tanga ibiinga
32 Ali perto, uma grande manada de porcos pastava na encosta de uma colina, e os demônios suplicaram que ele os deixasse entrar nos porcos. Jesus lhes deu permissão.
33 mini unggo kadagasi wari aming kabinga anga maga ganang ubu amayapking. Ning tinga maga wari uunak unara afanga sam kadagang ganang u tabasananga amanga gwang ganang apa mangfanga gwang u topnakadara wadigi' dabiksa' kumaksasu'neging.
33 Os demônios saíram do homem e entraram nos porcos, e toda a manada se atirou pela encosta íngreme para dentro do mar e se afogou.
34 Ka yong ki wara'ni aming fam ka magaa u yaptatoranga ikiaging wari napa' girii kadofigu' u kanga mutu tanga unara anga aming yong girii a yong kababi' fam u ina yareging.
34 Quando os que cuidavam dos porcos viram isso, fugiram para uma cidade próxima e para seus arredores, espalhando a notícia.
35 Ning tinga yong aming wari u naknga napa' u kadidima sini' tonga marara abiging. Abanga kadofinga kaging ka aming magi pipenga fentarugu' udi Jisas wari mini unggo kadagasi u kuma' tanga igukngaminga magi tubobu natama ning tanga nip tamnanga Jisas ning kayong ganang unggung aming karengsa' ubu mareiagu'. U kanga ami taming wari mutu tiging.
35 O povo correu para ver o que havia ocorrido. Uma multidão se juntou ao redor de Jesus, e eles viram o homem que havia sido liberto dos demônios. Estava sentado aos pés de Jesus, vestido e em perfeito juízo, e todos tiveram medo.
36 Ning tinga aming fam ka unggung adenga Jisas wari aming u tipkarendagu' u kuma' kaging wari aming u napa' waraga' yangdidima sini' tanga yareging.
36 Os que presenciaram os acontecimentos contaram aos demais como o homem possuído por demônios tinha sido curado.
37 Ning tanga kama tubo Gegesa tara' wara'ning aming kabi'mo' wari Jisas wari napa' girii tugu' u kanga mutu tanga Jisas u ning aniging, ai mutu tem, indibi tanga mugo te'. Ning u napa'yanga anididenga anigareging. Ka Jisas guk ka arantagimni guk wari bot ganang u aranga tubobu mabonga tinga
37 Todo o povo da região dos gadarenos suplicou que Jesus fosse embora, pois ficaram muito assustados. Então ele voltou ao barco e partiu.
38 aming u tipkarendagu' wari Jisas yaranga kubap mabu ga' ning tonga Jisas anigu'. Ka Jisas wari ning anisefigu', mo' gu ingging yakangga' tubobu maya'.
38 O homem que tinha sido liberto dos demônios suplicou para ir com ele, mas Jesus o mandou para casa, dizendo:
39 Anga ira napa' Anutu wari kareng tagamara' yaraga' ami taming fam u ina yarotang. Ning aniinga ninaksa' tanga ibinga yoringga' tubobu anga kama tubo wara'ning yong aming u midi ka Jisas wari napa' girii tangamgu' wara'ning u ina yareinga naksasu'neging.
39 “Volte para sua família e conte a eles tudo que Deus fez por você”. E o homem foi pela cidade inteira, anunciando tudo que Jesus tinha feito por ele.
40 Ka Jisas guk ka arantagimni guk wari gwang fugung kama tubo Galili tara' u tubobu abanga kadofiging. Ka yong aming kabi'mo' udi kapmefak tiging wara' adi Jisas wari tubobu kuma' abanga kadofigu' u kanga kabaksi' karengsa' nakngamging.
40 Do outro lado do mar, as multidões receberam Jesus com alegria, pois o estavam esperando.
41 — ausente —
41 Então um homem chamado Jairo, um dos líderes da sinagoga local, veio e se prostrou aos pés de Jesus, suplicando que ele fosse à sua casa.
42 — ausente —
42 Sua única filha, de cerca de doze anos, estava à beira da morte. Jesus o acompanhou, cercado pela multidão.
43 Ka taming nua'ni ka bagana kadagang amaa so guk tanga itarugu' adindu' Jisas u kubap yaranga aging. Adi bagana kadagang wara'guk kama paramu' sini' ka gurak 12 ning ira karenda titiga' sura fikifiki dokta ganang anga uningkim mambong girii fagabarugu' de, ka mokngang karenda guk mo' tugu'.
43 Uma mulher no meio do povo sofria havia doze anos de uma hemorragia, sem encontrar cura.
44 Ka adi Jisas u kanga karenda titiga' sura aming bak girii tanga aging wara'ning mang ganang anga Jisas ning saket u kabi'ning kapmo'sa' tifemgu'. Ning tinga adining bagana kadagang amaa so tanga fentarugu' wari kaga'sa' bigu'.
44 Ela se aproximou por trás de Jesus e tocou na borda de seu manto. No mesmo instante, a hemorragia parou.
45 Ka Jisas adi taming wari tifemgu' udi sireng urapsa' kuma' nakedagu'. Ning tanga faranga aming kabi'mo' bak girii tiging u ning yanggu', nisi' wari tifemnabara'. Ka aming adi mo' naga mo' naga mo' ning tonga yareging. Ka Pita wari ning anigu', a girii, aming kabi'mo' wari guganang bak girii ting wa kuma'sa' yabarang. Ka gu ni' wari tifemnabara' ning guk wa indining torang.
45 “Quem tocou em mim?”, perguntou Jesus. Todos negaram, e Pedro disse: “Mestre, a multidão toda se aperta em volta do senhor”.
46 Ka Jisas wari ning togu', aming nua'ni wari tifemnabinga naganing tangkunangna dibing bira' udi kuma'sa' nakedarik.
46 Jesus, no entanto, disse: “Alguém certamente tocou em mim, pois senti que de mim saiu poder”.
47 Ning tinga taming ka titifem tugu' wari Jisas wari sirengsa' kuma' nakedanga togu' u naknga o kapmo' ning tonga tifemak udi kuma' ba naptuanga tora' ning tonga mutu tanga paparap senga abanga Jisas ning kayong ganang u upma mera aming ning dasi'ganang u sireng ning ituagu', o girii na bagana guk wara' na karenda titiga' sura tifemgabinga bagana wari kaga'sa' kuma' binabara'.
47 Quando a mulher percebeu que não poderia permanecer despercebida, começou a tremer e caiu de joelhos diante dele. Todos a ouviram explicar por que havia tocado nele e como havia sido curada de imediato.
48 Ka Jisas wari ning anigu', kuyana gu mutu mo' totang. Gu naga girisa' gifikarenda ning ning napma tifemnabarang warisa' tanga wadigi' kuma' karendarang. Tubobu girisa' mautang. Anga kareng gi' ningsa' ubu itarotang ning anigu'.
48 Então ele disse: “Filha, sua fé a curou. Vá em paz”.
49 Ka Jisas wari taming u midi ko aranigu' ganang ka aming nua'ni ka siring yak ning girii Jairas ning yak ganang wari abanga Jairas u ning anigu', guning yapka udi wadigi' kuma' kumata' wara' gu girii mo' anotang, kane girii mimbiring sige ma kabingame'.
49 Enquanto Jesus ainda falava com a mulher, chegou um mensageiro da casa de Jairo, o líder da sinagoga, a quem disse: “Sua filha morreu. Não incomode mais o mestre”.
50 Ka Jisas wari midi ka aming wari Jairas abanga anigu' u naknga Jairas u ning anigu', gu midi ka u naknga waraga' kabaka mamareng mimeng mo' nakotang, gu sasuk ka tim naga girisa' tipkarendagam ning sura abanga ninang unggungsa' suktangkaya', yapka udi tubobu kuma' marara kareng giri irota'.
50 Ao ouvir isso, Jesus disse a Jairo: “Não tenha medo. Apenas creia, e ela será curada”.
51 Ning aninga anga Jairas ning yak ka taming kabasi' kumogu' ganang u kadofinga Jisas wari aming kabi'mo' yaranga fengaging wa fugang unggung yangsefiinga adeging. Ning tanga ananing arantagimni famineng ka Pita a Jon iguyangguk Jems ya a taming kabasi' wara'ning mengne bene unggungsa' inagira yak iyung bane u amoging.
51 Quando chegaram à casa de Jairo, Jesus não deixou que ninguém o acompanhasse, exceto Pedro, João, Tiago e o pai e a mãe da menina.
52 Ka ami taming kabi'mo' udi taming kabasi' waraga' kabaksi' mamareng naknga mak mera fukoging. Ka Jisas wari u yapma ning yanggu', ai mak mo' kaknganting, taming kabasi' ya kungkumak wadigi' mo' tara' dama sa' deta'.
52 A casa estava cheia de gente chorando e se lamentando, mas ele disse: “Parem de chorar! Ela não está morta; está apenas dormindo”.
53 Ka adi kungkumak wadigi' tugu' udi kuma' kaging wara' adi Jisas ning midi u naknga kanggaga tanga anikige tiging.
53 A multidão riu dele, pois todos sabiam que ela havia morrido.
54 Ning tanga Jisas wari iyung bane ka taming kabasi' kungkumong wari defagu' ganang u amanga kafong u suronga ning togu', ai sababa kabasi' gu mamarak te'.
54 Então Jesus a tomou pela mão e disse em voz alta: “Menina, levante-se!”.
55 Ning tuguinga uringni wari tubobu amoinga sababa kabasi' wari urapsa' maragu'. Ning tanga Jisas wari mengne bene u ning yanggu', nana tabanga amiinga nawa'. Ning ininga mengni wari nana tabanga amiinga nagu'.
55 Naquele momento, ela voltou à vida e levantou-se de imediato. Então Jesus ordenou que dessem alguma coisa para ela comer.
56 Ka taming kabasi' wara'ning mengbe adi Jisas wari napa' girii tugu' u kanga base tanga sasuk mimeng tugumu'. Ning tanga Jisas wari yangsefi tangkunang ning tugu', ka sidi naga napa' i tinga kaing yaraga' wa aming mo' sini' yangting ning yanggu'.
56 Os pais dela ficaram maravilhados, mas Jesus insistiu que não contassem a ninguém o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.