Mateus 26
urim (URIM) vs VC
1 Sisas kil la oklala pa plalng pa, wa kil wa la kai tu watnom alkil ti la,
1 — ausente —
2 ”Kipm ariwe pa, a wang wekg kolti eng wang wail a pikekg Maur Wailen ak awi tu amentepmen aye kul takuleikgen tu Isip pa, atom ik wang pa tu ikga elng Warim Kipman a Melnum pa kai eng tu kurkurngkel rki yo okgmangki.”
2 Ye know that after two days the passover takes place, and the Son of man is delivered up to be crucified.
3 A wang wekg pa, tu tukgunakgen a tu ipma krakgen a ak ak kwap eng al wor uk Maur Wailen, a tu melnum wail wail pa, tu anel kai rka wris kai wan anong a Kaiapas, melnum tukgunakg a tu melnum ipma krakgen.
3 Then the chief priests and the elders of the people were gathered together to the palace of the high priest who was called Caiaphas,
4 Atom tu akor ya ampen la rkul Sisas eng la orel imo.
4 and took counsel together in order that they might seize Jesus by subtlety and kill him;
5 Ari tu la kolkil la, “Ake mpa mentepm rkulel ik wang wail a antokg okipma pa, pa mpa ntokg tu wrong kin kipman ipma wakget or tita wail, ti kai itni papen.”
5 but they said, Not in the feast, that there be not a tumult among the people.
6 Atom Sisas kinar anong Petani rpma wan a Saimon, melnum a pikekg i paipuk awi pa.
6 — ausente —
7 Kin wris ur pa kil aye wes kaingkuren ur pa pik atnen u yaprekget wor a pikekg ak marpm wail paipm awi pa, aye or eng Sisas. Kil ngkaten ak kaluk Sisas pa kai tukgunakg pa ak wang a kil al okipma pa rpma.
7 a woman, having an alabaster flask of very precious ointment, came to him and poured it out upon his head as he lay at table.
8 Tu watnom alkil pa tu ari kolpa, tu karken atom tu la kolpa la, “Wa kil kaken u yaprekget wor pa eng kuina wai?
8 But the disciples seeing it became indignant, saying, To what end {was} this waste?
9 Kol u pa kol a ik uwi marpm wail manten, atom kol a uk tu melnum a rpma tukwok pa.”
9 for this might have been sold for much and been given to the poor.
10 Sisas kil ariwe kuina ur a tu la pa atom kil lanaken la, “Wa kipm uk kaikuten kai kin pa eng ntei? Pa kil akwap wor wrisen eng kupm ti.
10 But Jesus knowing {it} said to them, Why do ye trouble the woman? for she has wrought a good work toward me.
11 Tu melnum a tukwok pa ikgam antiwepm rpma pa rpma pake. Pake kupm ti pa ikgake ntiwepm rpmi pa i pa, kalpis.
11 For ye have the poor always with you, but me ye have not always.
12 A kil alung u yaprekget wor kil kai num akupmen kil pati, kil antokg kupm ti nimprampen eng ikga tu uwen kupm ti kai kirk pa.
12 For in pouring out this ointment on my body, she has done it for my burying.
13 Kupm lanakepm aklale wrisen, ikga tu a laron yangkipm wor yela tungtangkem a kanokg ti pa, ikga kuina ur a wet kin ti antokg pa, ikga wa tu laron kolpa eng ikwonilmpen kil pa iye or pa kai.”
13 Verily I say to you, Wheresoever these glad tidings may be preached in the whole world, that also which this {woman} has done shall be spoken of for a memorial of her.
14 Atom Sutas Iskariot, watnom ur a tu melnum wampwam yikak wekg a Sisas aroaro wonel pa, kil aye yangkipm itna ya kai naki tu tukgunakgen a tu ipma krakgen a ak ak kwap eng al wor uk Maur Wailen pa.
14 — ausente —
15 Kil la kolkil la, “Mpa kipm uk kuina kupm ti, eng mpa kupm elng Sisas ti kai wam akipmen pa?” Atom tu angkleikg marpm a tu Suta pa kamel wris tuwek wampwam pa alkel.
15 and said, What are ye willing to give me, and *I* will deliver him up to you? And they appointed to him thirty pieces of silver.
16 Kil awi krimpwayek pa plalng pa, kil akor ya ur eng la uk Sisas pa kai wam a tu pa.
16 And from that time he sought a good opportunity that he might deliver him up.
17 Wang wail aripm ur a akangklei wring wris wris men angklon nok tingklak a ak mpim ap mringen ak oren pa am ngkaten ak wang wet tike. Tu watnom a Sisas aroaro wonel pa kai eng Sisas pa atom lanakel la, “Kitn la men nimprampen manto walkg malkgu war kweikwei okipma ti itni kai a i, atom mpa kitn il pa?”
17 — ausente —
18 Kil lanaken la, “Kipm kai laniki melnum ur kil kai anong wail pa la kolkil la, 'Kupm Melnum a kaling plan tu melnum pa la kolkil la, “Wang akupmen am kul wreren tike, ti kupm nampon tu watnom alkupmen ti, mpa men il manto walkg malkgu kweikwei ti rpmi wan akitnen tike.”'”
18 And he said, Go into the city unto such a one, and say to him, The Teacher says, My time is near, I will keep the passover in thy house with my disciples.
19 Atom tu watnom alkil pa akwap katila ok a kil lanaken pa, atom tu numprampen okipma pa.
19 And the disciples did as Jesus had directed them, and they prepared the passover.
20 Takgni kinar pelpel ti pa, Sisas nampon tu watnom wampwam yikak wekg alkil pa kai rpma okg arke tita la il okipma pa.
20 And when the evening was come he lay down at table with the twelve.
21 Tu rka al okipma pa pipa, Sisas lanaken la, “Kupm lanakepm aklale wrisen la, wris ur akipmen ti mpa uk ya eng uk kupm ti kai wam a tu wrongmanto.”
21 And as they were eating he said, Verily I say to you, that one of you shall deliver me up.
22 Tu watnom alkil pa anel ipma kaikut paipm, atom ur asen plalng pa wa ur asen kolpa la, “Wailen, mpam kupm ti aki mla?”
22 And being exceedingly grieved they began to say to him, each of them, Is it *I*, Lord?
23 Ari Sisas akalmpe la, “Melnum a anti kupm angkle okipma kai kaimung wris pa pati am melnum pake.
23 But he answering said, He that dips his hand with me in the dish, *he* it is who shall deliver me up.
24 Warim Kipman a Melnum ikga imo kolen wrkapm a Maur Wailen la pake. Pake woi, arein melnum a uk ya eng uk Warim Kipman a Melnum pa kai wam a tu wrongmanto pa, kil ikga uwi paipm. Kola wor kol melnum pa kolake pikekg man raku, kol a kalpis.”
24 The Son of man goes indeed, according as it is written concerning him, but woe to that man by whom the Son of man is delivered up; it were good for that man if he had not been born.
25 Atom Sutas, melnum a uk ya pa, kil wrekg akalmpe kolkil la, “Melnum a kaling plan men, mpam kupm ti ur tike?” Ari Sisas lanakel la, “Am kol a kitn la pa aklale pake.”
25 And Judas, who delivered him up, answering said, Is it *I*, Rabbi? He says to him, *Thou* hast said.
26 Tu al okipma pa rka pa, Sisas awi okipma pa aye itna ukwor Maur Wailen pa plalng pipa, kapor alken atom lanaken la, “Kipm uwi ilo, kil num akupmen.”
26 — ausente —
27 Atom tu al plalng pa, wa kil wa awi u wain pa aye itna ukwor Maur Wailen pa plalng pipa, almten atom kil lanaken la, “Kipm plalngen il o!
27 And having taken {the} cup and given thanks, he gave {it} to them, saying, Drink ye all of it.
28 Pa walmpopm akupmen a ungkwan eng lam kla nampon Maur Wailen, atom kil ungkwan paipmpaipm wrongkwail a kipm melnum antokg pa.
28 For this is my blood, that of the {new} covenant, that shed for many for remission of sins.
29 Kupm lanakepm la, kupm ikgake il u wain kil nti ur. Kupm ikga itni nungkwangen kolpa kai ngko wang a ikga Yan alkupm kil ikglen kweikwei wrongkwail pa pipa, kupm ntiwepm il u wain weten pa.”
29 But I say to you, that I will not at all drink henceforth of this fruit of the vine, until that day when I drink it new with you in the kingdom of my Father.
30 Tu awi okipma pa plalng pa, tu ngkat nang ur pa ak plalng pa, tu kai kaino nang Olip.
30 Depois do canto dos Salmos, dirigiram-se eles para o monte das Oliveiras.
31 Sisas kil lanaken kolpa, “Ik mining ti pa kipm plalngen mpa ngkirk nuurngtopm plalng. Kol Maur Wailen la ela wrkapm alkilen pa la kolkil la, 'Kupm ilm melnum a ikgalen manto walkg malkgu pa pipa, manto walkg malkgu pa ikga ngkirk kai itn palpa.'
31 Disse-lhes então Jesus: Esta noite serei para todos vós uma ocasião de queda; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersadas {Zc 13,7}.
32 Pake wa kol kupm wrekg i kirkap pa kulno pa, ikga kupm eptepm eng kipm kai rpmi kai Kalili.”
32 Mas, depois da minha Ressurreição, eu vos precederei na Galiléia.
33 Pita kil akalmpe kai eng Sisas pa la, “Tu men alpmen ti pa mpa ngkirk pake, kupm pa mpa kalpis.”
33 Pedro interveio: Mesmo que sejas para todos uma ocasião de queda, para mim jamais o serás.
34 Ari Sisas kil akalmpe kolpa la, “Kil kupm lanakeitn aklale wrisen la, ik mining ti pa, karek ake la pa, kitn mpa lam nang a kupm ti nti wraur.”
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo: nesta noite mesma, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Pake Pita kil la kolpa la, “Kol tu ilmpopm imo nimpokgenteitn pa, kupm ake mpa ngkirk eng lam nang akitnen pa, kalpis.” Wa tu watnom alkil pa, tu plalngen am wa la kolpake.
35 Respondeu-lhe Pedro: Mesmo que seja necessário morrer contigo, jamais te negarei! E todos os outros discípulos diziam-lhe o mesmo.
36 Sisas anti tu watnom alkil pa anel kai wrik ur a namput la Ketsemani, atom kil lanaken la, “Kipm rki kil, a kupm kai oklala niki Maur Wailen kai ketn ti.”
36 Retirou-se Jesus com eles para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Kil awi Pita pa nampon warim kipman wekg a Sepeti pa antiwel. Ipma a kil pa kaikut paipm wrisen, kil rpma paipm titnowen num.
37 E, tomando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Atom kil lanaken la, “Ipma a kupm kil kaikut paipm wrisen ai eng a lok ngkliwopm kai imo. Ti kipmteng rpmi wulmpa ore oklala niki Wailen ti nti kupm ti.”
38 Disse-lhes, então: Minha alma está triste até a morte. Ficai aqui e vigiai comigo.
39 Atom kil wa naurngten kai ketn, atom kil elngtangko kinar kanokg ti akg arein oklala naki Maur Wailen pa la kolkil la, “La woi, Yaiyai akupm, kol antiwe pa, mpa kitn ngkit kalkuten a rpma kaimung ti tukulelkgtopm. Ik ik nikgwalpm akitnen pawo, ake mpa kitn ik ik nikgwalpm akupm kil.”
39 Adiantou-se um pouco e, prostrando-se com a face por terra, assim rezou: Meu Pai, se é possível, afasta de mim este cálice! Todavia não se faça o que eu quero, mas sim o que tu queres.
40 Kil oklala naki Maur Wailen plalng pa, kil wa yaper kai ari tu watnom alkil pa ari okg plalngen rka. Atom kil arowen ikgyokg, atom kil lanaki Pita pa la, “Karken a kipm antiwopm rpma waiketn ur?
40 Foi ter então com os discípulos e os encontrou dormindo. E disse a Pedro: Então não pudestes vigiar uma hora comigo...
41 Rpmi wonirpme, a oklala niki Maur Wailen ti, eng ake mpa kalkuten a palngtopm pa ik rkolng kipm pa ngko. Nol nikgwalpm ti pa atopen pake, numpwam ti pa lpmaak.”
41 Vigiai e orai para que não entreis em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Wa kil wa yaper kai anti ur eng oklala naki Maur Wailen pa la, “La woi, Yaiyai akupm, kol kitn ake la ngkiten kaimung a kaikuten kil tukuleikgtopm pa, kitn ik ik nikgwalpm alkitnen pa, kupm antiwe mpa il pa.”
42 Afastou-se pela segunda vez e orou, dizendo: Meu Pai, se não é possível que este cálice passe sem que eu o beba, faça-se a tua vontade!
43 Kil wa yaper kul ariwen ari ikgyokgalen ti okg rka.
43 Voltou ainda e os encontrou novamente dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 Wa kil wa naurngten rka pa, kil wa yaper kai oklala naki Maur Wailen anti ur, kol wet kil oklala nakel anti wekg ai.
44 Deixou-os e foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 — ausente —
45 Voltou então para os seus discípulos e disse-lhes: Dormi agora e repousai! Chegou a hora: o Filho do Homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores...
46 — ausente —
46 Levantai-vos, vamos! Aquele que me trai está perto daqui.
47 Sisas la okyangkipm pa itna pa, Sutas melnum wris ur a tu watnom alkilen pa wli palng. Tu tukgunakgen a tu ipma krakgen a ak ak kwap eng al wor uk Maur Wailen nampon tu melnum wail wail pa, tu ukwa tu melnum watipmen aye kowri a yomis yomis kweikwei pa anti Sutas pa aye wli.
47 Jesus ainda falava, quando veio Judas, um dos Doze, e com ele uma multidão de gente armada de espadas e cacetes, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Atom melnum a la mpa uk Sisas kai wam a tu wrongmanto pa, kil pikekg yapon yangkipm nampon tu pa la, “Kipm ri melnum a kupm kai rkul nikron pa pipa, kipm rkul o! Melnum ampake.”
48 O traidor combinara com eles este sinal: Aquele que eu beijar, é ele. Prendei-o!
49 Sutas pinterng kai arkul nakrontel akwampor la, “Alketn wor, melnum a kaling planto!”
49 Aproximou-se imediatamente de Jesus e disse: Salve, Mestre. E beijou-o.
50 Ari Sisas akalmpe la, “Melnum wor alkupm, kitn wet kul la ntokg kuina, pa kitn ntokg o!” Atom tu kul yipuket Sisas pa wamparpmewel kolti, tu arkulel.
50 Disse-lhe Jesus: É, então, para isso que vens aqui? Em seguida, adiantaram-se eles e lançaram mão em Jesus para prendê-lo.
51 Watnom wris ur a Sisas aroaro wonel pa ari kolpa, kil wamnalu kowri alkil ti ak wangket nungkulkg wompel ur a melnum akwapel a melnum tukgunakg a tu ipma krakgen pa kitnangku kolti.
51 Mas um dos companheiros de Jesus desembainhou a espada e feriu um servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 Ari Sisas kil lanakel la, “Lupm kowri pa elngkinar timpal alkil pa! Melnum a alm tita ak kowri pa, ikgam wa tu uwi kowri pa ikilmpen pake.
52 Jesus, no entanto, lhe disse: Embainha tua espada, porque todos aqueles que usarem da espada, pela espada morrerão.
53 Kitn ti akwonalmpen la kupm ti akentiwe akwe Yan akupmen ai, eng mpa kil ukwa tu maur angklin almpwrong akilen a angen mapming wail manten wampwam yikakwompwekg akilen ai nar eng ngklin kupm ti?
53 Crês tu que não posso invocar meu Pai e ele não me enviaria imediatamente mais de doze legiões de anjos?
54 Yangkipm wrkapm a Maur Wailen la pa mpam palngtopm kolpake. Kol kupm ukwen tu pa nar ngklinsopm pa, yangkipm wrkapm a Maur Wailen la pa, ake mpa palng iklale.”
54 Mas como se cumpririam então as Escrituras, segundo as quais é preciso que seja assim?
55 Sisas kil la kai tu melnum a kul la rkulel pa la, “Kipm la kupm ti melnum paipm ur, atom kipm aye kowri a yo kweikwei pa wli la ik rkulopm? Akangklei wang kupm itna wunong kaling plan tu melnum itna yalming a Maur Wailen pa, ake kipm kul arkulopm.
55 Depois, voltando-se para a turba, falou: Saístes armados de espadas e porretes para prender-me, como se eu fosse um malfeitor. Entretanto, todos os dias estava eu sentado entre vós ensinando no templo e não me prendestes.
56 Pake kweikwei wrongkwail ri kil pa palng kanun yangkipm a tu melnum okwripm a Maur Wailen pikekg la ela kai wrkapm pa palng aklale.”
56 Mas tudo isto aconteceu porque era necessário que se cumprissem os oráculos dos profetas. Então os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Tu melnum wet arkul Sisas pa, anel aye Sisas pa kai wan a Kaiapas, melnum tukgunakg a tu ipma krakgen. Tu melnum a aroaro wonel tu yangkipm a Moses pa nampon tu melnum wail wail, am rka wan pake.
57 Os que haviam prendido Jesus levaram-no à casa do sumo sacerdote Caifás, onde estavam reunidos os escribas e os anciãos do povo.
58 Pake Pita pa angklokg wang kanukg kanukg, kolpa kanunten kai kawor wan anong akapm a melnum tukgunakg a pa, kai rpma nampon tu melnum wantengkwang pa rpma, la rkolng nungkulkg itning yangkipm a tu la Sisas pa la, mpa tu ntokg kai kolai.
58 Pedro seguia-o de longe, até o pátio do sumo sacerdote. Entrou e sentou-se junto aos criados para ver como terminaria aquilo.
59 Tu melnum tukgunakgen a tu ipma krakgen a ak ak kwap eng al wor uk Maur Wailen, a tu mringman pa tu akor yangkipm kansil ur, eng la mpa ik ilm Sisas ti imo.
59 Enquanto isso, os príncipes dos sacerdotes e todo o conselho procuravam um falso testemunho contra Jesus, a fim de o levarem à morte.
60 Tu wailet pa aye yangkipm kansil wli pake, ake tu ansil yangkipm ur eng mpa ilmpel imo, kolpa kaingkai, melnum wekg ur pa wa wrekg kai itna.
60 Mas não o conseguiram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas.
61 Tuwekg la Sisas pa la, “Melnum pa la kolkil la, kil ikga tikale yalming a Maur Wailen pa plalng pipa, kil le wan weten pa ik wang wraur.”
61 Por fim, apresentaram-se duas testemunhas, que disseram: Este homem disse: Posso destruir o templo de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Atom melnum tukgunakg a itna ep eng tu ipma krakgen kimeket pa wrekg la kai Sisas pa la, “Kitn ti ok kalpisen a akalmpe kai tuwekg a laweitn pa.”
62 Levantou-se o sumo sacerdote e lhe perguntou: Nada tens a responder ao que essa gente depõe contra ti?
63 Pake Sisas pa terng itna, ake akalmpe ok ur. Atom melnum tukgunakg a itna ep pa lanakel la, “Kitn naren Maur Wailen a rpma yongkyong pa, kitn laniko iklale la, kitn Krais, Warim Kipman a Maur Wailen aki kalpis?”
63 Jesus, no entanto, permanecia calado. Disse-lhe o sumo sacerdote: Por Deus vivo, conjuro-te que nos digas se és o Cristo, o Filho de Deus?
64 Sisas akalmpe la, “Ei, aklale, am kol a kitn la pake. Kil kupm lanaki kipm wrongkwail kolkil la, ikga itni waiketn kolti pa, ikga kipm ri Warim Kipman a Melnum ikga rpmi wam wi a Maur Wailen a Antiwe Titnongket Wail Manten. Wa kipm ikga ri kil ikga itni waipmunu pa ikiyewel nar.”
64 Jesus respondeu: Sim. Além disso, eu vos declaro que vereis doravante o Filho do Homem sentar-se à direita do Todo-poderoso, e voltar sobre as nuvens do céu.
65 Atom melnum tukgunakg a itna ep pa nikgwalpm wakget aro apm alkil pa kil lanakel la, “Kil aknokgel Maur Wailen! Yangkipm ti kai paipm ase, ti ake mpa wa mentepm uwi melnum weten ur wa iyewli eng lawel pa! Ti kipm alkipm wet atning a kil ak nokgel Maur Wailen pa!
65 A estas palavras, o sumo sacerdote rasgou suas vestes, exclamando: Que necessidade temos ainda de testemunhas? Acabastes de ouvir a blasfêmia!
66 Ti kipm akwonalmpen kolai melnum pa?” Ari tu akalmpe ok akil pa la, “Pa kil antokg paipm eng kil la kil alkil la kil Krais, ti kai kil imo!”
66 Qual o vosso parecer? Eles responderam: Merece a morte!
67 Atom tu ungkwawel wlikg kai ikgokg ti, a tu orel ak wam. Wa tu tiur pa wampor wam ntrawel kai tangkwei pa.
67 Cuspiram-lhe então na face, bateram-lhe com os punhos e deram-lhe tapas,
68 Tu orel kolpa a angklo ok pa lala, “Kitn Krais pipa, kitn la melnum ur a oreitn pa ri!”
68 dizendo: Adivinha, ó Cristo: quem te bateu?
69 Pita pa kil anti tu rpma kawor akapm. Atom kin akwapel ur pa kul ariwel atom lanakel la, “Kitn melnum ur pikekg anti Sisas kai Kalili am tike.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado no pátio. Aproximou-se dele uma das servas, dizendo: Também tu estavas com Jesus, o Galileu.
70 Ari Pita kil la kil kalpis itna wulmpa a tu melnum wrongkwail a rka pa. Atom kil la, “Kupm akwekgel kuina ur a kitn la pa.”
70 Mas ele negou publicamente, nestes termos: Não sei o que dizes.
71 Wa kil wa wrekg a pa wa kai itna kai yipmingki yun a kawor en ai, pa wa kin ur wa ariwel, atom wa la kai tu wrongkwail a rka pa la, “Melnum pa pikekg anti Sisas a Nasaret am tike.”
71 Dirigia-se ele para a porta, a fim de sair, quando outra criada o viu e disse aos que lá estavam: Este homem também estava com Jesus de Nazaré.
72 Ari kil wa lam nang a Sisas pa anti ur, atom kil akwen la, “Aklale wrisen kaino kwa, kupm akwekgel melnum a kipm la pa!”
72 Pedro, pela segunda vez, negou com juramento: Eu nem conheço tal homem.
73 Wa itna waiketnketn pa, tu melnum tiur a itna pa wa kai lanaki Pita pa la, “Kitn pa am kitn melnum ur a tu pa aklale pake. Men atning ok kromeng akitnen pa atom men ariwe la kitn melnum ur atuwen Kalili ampake.”
73 Pouco depois, os que ali estavam aproximaram-se de Pedro e disseram: Sim, tu és daqueles; teu modo de falar te dá a conhecer.
74 Ari Pita kil nikgwalpm wakget akwen aklale wrisen la, “Kupm akwekgel melnum pa, kupm kalpis. Kol yangkipm a kupm la kil kupm kansil pa, kupm ikga uwi paipm.” Kil la kolpa plalng pa karek kil la.
74 Pedro então começou a fazer imprecações, jurando que nem sequer conhecia tal homem. E, neste momento, cantou o galo.
75 Pipa Pita kil akwonalmpen yangkipm a pikekg Sisas kil la pa la, “Karek ikgake la pa, kitn ikga lam nang akupmen pa nti wraur.” Pa Pita kil kawor akg paipm kawor en ai.
75 Pedro recordou-se do que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, negar-me-ás três vezes. E saindo, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.