Lucas 8
TI ACHꞌ REXTOMENTO YUꞌUN TI JESUCRISTOE (TZO_TZC) vs NTLH
1 Tsꞌacal to ti Jesuse ixanav batel ta epal jteclumetic schiꞌuc ta bicꞌtal jteclumetic. Tey ta xalolan batel ti ventainel yuꞌun ti Diose. Tey xchiꞌinoj batel ti lajchaꞌvoꞌ yajtacbolaltaque.
1 Algum tempo depois Jesus saiu e viajou por cidades e povoados, anunciando a boa notícia do Reino de Deus . Os doze discípulos foram com ele,
2 Jaꞌ jech xtoc schiꞌuc batel jayibuc antsetic, jaꞌic ti buchꞌutic icoltaatic yuꞌun ti schamelique, schiꞌuc xtoc ti uninbilic to ox yuꞌun ti pucuje. Ta scotol ti antsetique, tey oy ti María Magdalenae, jaꞌ ti buchꞌu iloqꞌuesbat ti vucub pucuje.
2 e também algumas mulheres que haviam sido livradas de espíritos maus e curadas de doenças. Eram Maria, chamada Madalena, de quem tinham sido expulsos sete demônios;
3 Jaꞌ jech xtoc tey oy ti Juanae, yajnil ti Chuzae, ti jaꞌ jun vinic ti yichꞌoj ta sventa ti cꞌusi xꞌayan yuꞌun ti ajvalil Herodese. Jaꞌ jech xtoc tey oy ti Susanae schiꞌuc yan antsetic ti comon ta stsobic ti cꞌusitic oy yuꞌunique yoꞌ jech ta scoltaic ti Jesuse.
3 Joana, mulher de Cuza, que era alto funcionário do governo de Herodes; Susana e muitas outras mulheres que, com os seus próprios recursos, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Ep iloqꞌuic talel ti cristianoetic ti oyic ta jujun jteclume yoꞌ ta xba sqꞌuelic ti Jesuse. Cꞌalal ep xa stsoboj sbaique, tey lic chanubtasvanuc ta babacꞌop ti jech laj yal ti Jesuse:
4 Uma grande multidão, vinda de várias cidades, veio ver Jesus. Quando todos estavam reunidos, ele contou esta parábola :
5 ―Oy jun vinic bat svij ti stsꞌunobale. Cꞌalal yacal ta svij batele, oy jlom icꞌot ta be. Laj yichꞌ pechꞌel ta teqꞌuel. Jech xtoc tal ti mutetique. Laj stam slajesic.
5 — Certo homem saiu para semear. E, quando estava espalhando as sementes, algumas caíram na beira do caminho, onde foram pisadas pelas pessoas e comidas pelos passarinhos.
6 Oy jlom icꞌot ta ba tontic. Cꞌalal ivocꞌ talel ti tsꞌunobale, tey laj taquijuc. Jaꞌ ti muꞌyuc yox ti slumale.
6 Outras sementes caíram num lugar onde havia muitas pedras, e, quando começaram a brotar, as plantas secaram porque não havia umidade.
7 Oy jlom ti tsꞌunobale icꞌot ta chꞌixtic. Cꞌalal ichꞌi talel ti chꞌixetique, laj snetꞌ comel.
7 Outra parte caiu no meio de espinhos, que cresceram junto com as plantas e as sufocaram.
8 Pero jlom ti tsꞌunobale icꞌot ta lequil banomil. Lec ichꞌi talel. Lec laj yacꞌ sat. Oy jlom laj yacꞌ voꞌvinic (100) ta bej sat jujupets ti tsꞌunobaletique ―xi. Cꞌalal jech laj yal ti Jesús taje, tey tsots lic cꞌopojuc ti jech laj yal xtoque: ―Ti mi oy achiquinique, aꞌyic ―xi.
8 Mas algumas sementes caíram em terra boa. As plantas cresceram e produziram cem grãos para cada semente. E Jesus terminou, dizendo:
9 Jech ti yajchancꞌoptaque lic sjacꞌbeic ti cꞌusi smelol ti babacꞌop taje.
9 Os discípulos de Jesus perguntaram o que ele queria dizer com essa parábola .
10 Ti Jesuse jech laj yal: ―Ti voꞌoxuque, Dios ta xacꞌboxuc anaꞌic ti ventainel ti mucul to oxe. Pero ti yane, ta babacꞌop noꞌox ta xcalbe yaꞌiic yoꞌ jech mu xilic ti cꞌusi ta xilique, yoꞌ jech mu xaꞌiic ti cꞌusi ta xaꞌiique.
10 Jesus respondeu:
11 ’Jaꞌ jech smelol ti babacꞌope. Ti tsꞌunobale, jaꞌ smelol ti scꞌop Diose.
11 — O que essa parábola quer dizer é o seguinte: a semente é a mensagem de Deus.
12 Ti tsꞌunobal ti icꞌot ta bee, jaꞌ smelol ti oy jlom cristianoetic ti ta xaꞌiic ti scꞌop Diose. Pero ital ti pucuj ta stojolique. Tal pojbaticuc loqꞌuel ta yoꞌntonic yoꞌ jech mu xchꞌunic, yoꞌ jech mu xcolic.
12 As sementes que caíram na beira do caminho são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém o Diabo chega e tira a mensagem do coração delas para que não creiam e não sejam salvas.
13 Ti tsꞌunobal ti icꞌot ta tontique, jaꞌ smelol ti oy jlom ti xmuyubajic ta xaꞌiic ti scꞌop Diose. Pero ta sventa ti muꞌyuc ayanem lec yibel ti scꞌop Dios ta yoꞌntonique, jech o xal ta xchꞌunic cꞌuc sjaliluc. Pero cꞌalal xtal ti lajeltsaele, ta xchibajic.
13 As sementes que caíram onde havia muitas pedras são as pessoas que ouvem a mensagem e a recebem com muita alegria. Elas não têm raízes e por isso creem somente por algum tempo; e, quando chega a tentação, abandonam tudo.
14 Ti tsꞌunobal ti icꞌot ta chꞌixtique, jaꞌ smelol ti oy jlom ti ta xaꞌiic ti scꞌop Diose. Pero staoj yav ti stalelique. Ta slubtsajic ta be yuꞌun ti sloꞌil yoꞌntonique, ti scꞌulejalique, ti cꞌusi ta scꞌanique. Jech o xal ta xchꞌay ta yoꞌntonic ti scꞌop Diose.
14 As sementes que caíram no meio dos espinhos são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida aumentam e sufocam essas pessoas. Por isso os frutos que elas produzem nunca amadurecem.
15 Pero ti tsꞌunobal ti icꞌot ta lequil banomile, jaꞌ smelol ti jlom ti ta sjunul yoꞌntonic ta xaꞌiic, ta xichꞌic ta mucꞌ ti scꞌop Diose. Staoj yav jun yoꞌntonic. Jech o xal lec ta xtunic batel.
15 E as sementes que caíram em terra boa são aquelas pessoas que ouvem e guardam a mensagem no seu coração bom e obediente; e, porque são fiéis, produzem frutos.
16 ’Muꞌyuc buchꞌu junucal ti cꞌalal ta stsan ti lamparae, ti ta smacbe ti xojobale. O mi moꞌoje, ta xba sticꞌ ta yolon tem. Moꞌoj, mu jechuc. Ta scajanic lec ta toyol yoꞌ ta xacꞌ lec ti xojolbale, yoꞌ ta xilic lec ti buchꞌutic ta xꞌochic ta yut nae.
16 Jesus continuou:
17 Muꞌyuc cꞌusi macal ta xcom ti mu xvinaje. Muꞌyuc cꞌusi ta mucul ti mu xichꞌ naꞌele. Ta xvinaj.
17 Pois tudo o que está escondido será descoberto, e tudo o que está em segredo será conhecido e revelado.
18 ’Jech o xal un, aꞌyic lec ti scꞌop Diose. Yuꞌun ti buchꞌu ta xaꞌie, ta xꞌacꞌbat snaꞌ más. Pero ti buchꞌu mu tsotsuc scꞌoplal ta xaꞌie, muꞌyuc cꞌusi ta xꞌacꞌbat snaꞌ. Cꞌajomal ta xpojbat loqꞌuel ti cꞌu yepal xchꞌunoje ―xi.
18 — Portanto, tomem cuidado e vejam como vocês ouvem. Porque quem tem receberá mais; mas quem não tem, até o que pensa que tem será tirado dele.
19 Smeꞌ ti Jesuse schiꞌuc ti yitsꞌinabtaque tey icꞌotic ti bu oye. Pero mu xuꞌ xꞌochic batel. Yuꞌun toj ep ti cristianoetique.
19 A mãe e os irmãos de Jesus vieram até o lugar onde ele estava, mas, por causa da multidão, não conseguiam chegar perto dele.
20 Pero oy buchꞌu ba yalbe yaꞌi ti Jesuse: ―Ti ameꞌe schiꞌuc ti avitsꞌinabtaque tey oyic ta pana. Ta scꞌan ta scꞌoponot yaꞌiic ―xi.
20 Então alguém disse a Jesus: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor.
21 Ti Jesuse jech laj stacꞌbe: ―Ti buchꞌu ta xaꞌiic ti scꞌop Diose, ti ta spasic ti cꞌusi ta xale, jaꞌ jmeꞌ, jaꞌ quitsꞌinabtac ―xi.
21 Mas Jesus disse a todos:
22 Oy jun cꞌacꞌal ti Jesuse iꞌochic batel ta barco schiꞌuc ti yajchancꞌoptaque. Jech laj yal: ―Batic ta jot stiꞌil nab ―xi. Jech ibatic.
22 Certo dia Jesus subiu num barco com os seus discípulos e disse: Então eles partiram.
23 Cꞌalal tey ta xanavic batel ta barcoe, tey lic vayuc ti Jesuse. Ta jech to yepal tey lic tsots icꞌ. Scꞌan xa ta xnoj ta voꞌ ti barcoe. Xiꞌbal xa sba ti ta xmutꞌij yalele.
23 Enquanto estavam atravessando o lago, Jesus dormiu. Um vento muito forte começou a soprar sobre o lago, e o barco foi ficando cheio de água, de modo que todos estavam em perigo.
24 Jech o xal ti yajchancꞌoptaque ba stijic ti Jesuse. Jech laj yalic: ―Jchanubtasvanej, Jchanubtasvanej, ta xa xijmutꞌijotic ―xiic. Ti Jesuse tey ivaꞌi. Laj spajes ti iqꞌue, ti nabe. Paj scotol. Tsꞌijil icom ta jꞌechꞌel.
24 Aí os discípulos chegaram perto de Jesus e o acordaram, dizendo: — Mestre, Mestre! Nós vamos morrer! Jesus se levantou e deu uma ordem ao vento e à tempestade. Eles pararam, e tudo ficou calmo.
25 Ti Jesuse jech laj yalbe ti yajchancꞌoptaque: ―¿Bu ibat avuꞌunic ti achꞌunojicune? ―xi. Pero ti stuquique tey ixiꞌic. Chꞌayal icꞌot yoꞌntonic. Tey lic sjacꞌolanbe sbaic ta jujun tal: ―¿Buchꞌu van ti vinic liꞌe ti ta xchꞌunbat smantal yuꞌun ti iqꞌue, ti nabe? ―xiic.
25 Então ele disse aos discípulos: Mas eles estavam admirados e com medo e diziam uns aos outros: — Que homem é este? Ele manda até no vento e nas ondas, e eles obedecem!
26 Tsꞌacal to un, icꞌotic ta jot stiꞌil nab yelobal Galilea ti jaꞌ slumal Gadarae.
26 Jesus e os discípulos chegaram à região de Gerasa, no lado leste do lago da Galileia.
27 Cꞌalal yal ta barco ti Jesuse, jaꞌ o inopaj tal jun vinic ti liquem talel ta jteclume. Ti vinique oy xa ep scꞌacꞌalil ti ta xꞌilbajinat yuꞌun ti pucujetique. Muꞌyuc xa bu ta slap scꞌuꞌ. Muꞌyuc xa bu ta xnaqui ta sna. Jaꞌ xa noꞌox tey snainoj ti ba muquinale.
27 Assim que Jesus saiu do barco, um homem daquela cidade foi encontrar-se com ele. Esse homem estava dominado por demônios. Fazia muito tempo que ele andava sem roupas e não morava numa casa, mas vivia nos túmulos do cemitério.
28 Cꞌalal laj yil ti Jesuse, tey laj squejan sba ta stojol. Tey lic avanuc: ―¿Cꞌu chaꞌal ta xtal aticꞌ aba ta jtojol, Jesús, Snichꞌonot ti cajal Diose? Ta jcꞌanbot vocol ti mu xavilbajinune ―xi.
28 Quando viu Jesus, o homem deu um grito, caiu no chão diante dele e disse bem alto: — Jesus, Filho do Deus Altíssimo! O que o senhor quer de mim? Por favor, não me castigue!
29 Ti jech ta xal taje, yuꞌun ti Jesuse yacal xa ta spas loqꞌuel ta mantal ti chopol pucujetique, ti acꞌo locꞌuc batel ta stojol ti vinique. Ti pucujetique ep ta velta laj yilbajin ti vinique. Ti cristianoetique manchuc mi laj xchucbeic yoc scꞌob ta cadena taqꞌuin yoꞌ jech mu xjatav, pero ti stuque ta xtuchꞌ yuꞌun. Ti pucuje ta sjatviltas batel ta xocol banomil ti vinique.
29 Ele disse isso porque Jesus havia mandado o espírito mau sair dele. Esse espírito o havia agarrado muitas vezes. As pessoas chegaram até a amarrar os pés e as mãos do homem com correntes de ferro, mas ele as quebrava, e o demônio o levava para o deserto.
30 Ti Jesuse jech laj sjacꞌ: ―¿Cꞌusi abi? ―xut. Ti stuque jech laj stacꞌ: ―Legión ti jbie ―xi. Jaꞌ jech laj yal ti vinique, jaꞌ ti toj ep ti pucujetic ti ochem ta yoꞌntone.
30 Jesus perguntou a ele: — O meu nome é Multidão! — respondeu ele. (Ele disse isso porque muitos demônios tinham entrado nele.)
31 Ti pucujetique laj scꞌanbeic ti Jesuse ti mu xtacatic batel ta xaꞌabe.
31 Aí os demônios começaram a pedir com insistência a Jesus que não os mandasse para o abismo .
32 Jech xtoc jaꞌ o tey oy ep chitometic xlamet ta saꞌ sveꞌelic ta vits. Jech ti pucujetique laj scꞌanbeic vocol ti Jesuse ti acꞌo yacꞌ ye yoꞌ ta sticꞌ sbaic ta chitometique. Ti Jesuse laj yacꞌ ye.
32 Muitos porcos estavam comendo num morro ali perto. Os demônios pediram com insistência a Jesus que os deixasse entrar nos porcos, e ele deixou.
33 Jech ti pucujetique iloqꞌuic batel ta stojol ti vinique. Iꞌochic batel ta chitometic. Jech ti chitometique scotolic ba sjipan sbaic yalel ta barranco. Tsꞌajatic icꞌotic ta nab. Tey ijicꞌavic.
33 Então eles saíram do homem e entraram nos porcos, que se atiraram morro abaixo, para dentro do lago, e se afogaram.
34 Ti jqꞌuelchitometique, cꞌalal laj yilic ti jech icꞌot ta pasele, ta xiꞌel xa ibatic ta anil. Bat yalic sloꞌilic ti ta jteclume schiꞌuc sjoylej ti steclumalique.
34 Quando os homens que estavam tomando conta dos porcos viram o que havia acontecido, fugiram e espalharam a notícia na cidade e nos seus arredores.
35 Jech ti cristianoetique iloqꞌuic batel, ba sqꞌuelic ti vaꞌi sꞌelan icꞌot ta pasele. Cꞌalal icꞌotic ti bu oy ti Jesuse, tey laj staic ti vinic ti buchꞌu loqꞌuesbat ti pucujetique. Tey xa chotol ta yoc ti Jesuse. Slapoj xa scꞌuꞌ. Lec xa ti sjole. Tuqꞌuineb xa. Pero ti cristianoetique tey to ta xiꞌic yuꞌun.
35 Muita gente foi ver o que havia acontecido. Quando chegaram perto de Jesus, viram o homem de quem haviam saído os demônios. E ficaram assustados porque ele estava sentado aos pés de Jesus, vestido e no seu perfeito juízo.
36 Ti buchꞌutic laj yilique, laj yalic ti cꞌu sꞌelan icol ti vinic ti uninbil to ox yuꞌun ti pucujetique.
36 Os que haviam visto tudo contaram ao povo como o homem tinha sido curado.
37 Jech o xal ti cristianoetic ti nacalic ta Gadarae tey lic scꞌanbeic vocol ti Jesuse ti acꞌo locꞌuc batel teye. Yuꞌun ta xiꞌic ta jmec. Jech o xal ti Jesuse iꞌoch ta barco. Ibat.
37 Aí toda a gente da região de Gerasa ficou com muito medo e pediu que Jesus saísse da terra deles. Então Jesus subiu no barco e foi embora.
38 Jech ti vinic ti buchꞌu iloqꞌesbat ti pucujetique lic scꞌanbe vocol ti Jesuse ti acꞌo xchiꞌin batele. Pero ti Jesuse laj yal ti acꞌo comuque. Jech laj yalbe:
38 E o homem de quem os demônios tinham saído implorou a Jesus: — Me deixe ir com o senhor! Mas Jesus o mandou embora, dizendo:
39 ―Sutan batel ta ana. Ba alo scotol ti cꞌu sꞌelan laj spas ti Dios ta atojole ―xi. Jech ti vinique ibat. Tey laj yal sloꞌil ta sjunul jteclum ti cꞌu sꞌelan icoltaat yuꞌun ti Jesuse.
39 — Volte para casa e conte o que Deus fez por você. Então o homem foi pela cidade, contando o que Jesus tinha feito por ele.
40 Cꞌalal isut batel ta jot stiꞌil nab ti Jesuse, xmuyubajic xa ti cristianoetic cꞌalal jech icꞌote. Jaꞌ ti scotolic tey ta smalaique.
40 Quando Jesus voltou para o lado oeste do lago, a multidão o recebeu com alegria, pois todos tinham ficado ali à espera dele.
41 Jaꞌ o tey icꞌot jun vinic ti Jairo sbie, ti jaꞌ jpasmantal yuꞌun ti chꞌul nae. Ti vinic taje laj squejan sba ta yoc ti Jesuse. Laj scꞌanbe vocol ti acꞌo batuc ta snae.
41 Então chegou um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga daquele lugar. Ele se jogou aos pés de Jesus e pediu com insistência que fosse até a sua casa
42 Yuꞌun cꞌajomal noꞌox jun oy ti stsebe, ti jaꞌ yichꞌoj xa lajcheb jabile, ti jutuc xa mu ta xchame. Cꞌalal ibat ti Jesuse, ep ti cristianoetic tsꞌacajtic batel ti snetꞌnetꞌ xa sbaique.
42 porque a sua filha única, de doze anos, estava morrendo. Enquanto Jesus ia caminhando, a multidão o apertava de todos os lados.
43 Ti ta scotol ti cristianoetique, oy tey jun ants ti oy xa slajchebal jabil ti ta xichꞌ svocol ti mu xmac ti yaꞌlele. Laj xa slajes scotol ti staqꞌuin yuꞌun ti jpoxtavanejetique. Pero mi junuc buchꞌu ipoxtaj yuꞌunic ti chamele.
43 Nisto, chegou uma mulher que fazia doze anos que estava com uma hemorragia. Ela havia gastado com os médicos tudo o que tinha, mas ninguém havia conseguido curá-la.
44 Ti antse inopaj batel ta spat ti Jesuse. Ba spicbe ti stiꞌil scꞌuꞌe. Cꞌalal jech laj spase, ta ora noꞌox paj ti yaꞌlele.
44 Ela foi por trás de Jesus e tocou na barra da capa dele, e logo o sangue parou de escorrer.
45 Ti Jesuse jech laj sjacꞌ: ―¿Buchꞌu laj spicun? ―xi. Scotol laj yalic ti muꞌyuque. Ti Pedroe schiꞌuc ti schiꞌiltaque jech lic yal: ―Jchanubtasvanej, jaꞌ ti cristianoetic ti ta snetꞌote, ti ta stacoltaot ta jujote. Jech o xal, ¿cꞌu chaꞌal ta xajacꞌ: “Buchꞌu laj spicun”, ti xachie? ―xiic.
45 Aí Jesus perguntou: Todos negaram. Então Pedro disse: — Mestre, todo o povo está rodeando o senhor e o está apertando.
46 Pero ti Jesuse jech laj yal: ―Oy buchꞌu laj spicun. Yuꞌun laj caꞌi ti oy buchꞌu laj jcolta yuꞌun ti jmucꞌul jtsatsale ―xi.
46 Mas Jesus disse:
47 Cꞌalal jech ivinaj ti antse, xnicnun xa ta xiꞌel tal squejan sba ta yoc ti Jesuse. Jamal laj yal ta sba ta sat scotol ti cristianoetique ti cꞌu chaꞌal laj spicbe scꞌuꞌ ti Jesuse, jech xtoc ti colem icom ta ora noꞌox yuꞌun ti schamele.
47 Então a mulher, vendo que não podia mais ficar escondida, veio, tremendo, e se atirou aos pés de Jesus. E, diante de todos, contou a Jesus por que tinha tocado nele e como havia sido curada na mesma hora.
48 Ti Jesuse jech laj yalbe: ―Tseb, lacol xa yuꞌun laj achꞌunun. Junuc avoꞌnton, batan ―xut.
48 Aí Jesus disse:
49 Yacal to ta xcꞌopoj ti Jesuse, cꞌalal jaꞌ o ivul jun vinic ti ilic tal ta sna ti Jairoe, jaꞌ ti jpasmantal yuꞌun ti chꞌul nae. Jech laj yalbe ti Jairoe: ―Ti avantsil nichꞌone cham xa. Chꞌan xa uto ti Jchanubtasvaneje ―xi.
49 Jesus ainda estava falando, quando chegou da casa de Jairo um empregado, que disse: — Seu Jairo, a menina já morreu. Não aborreça mais o Mestre.
50 Cꞌalal laj yaꞌi ti Jesuse, jech laj yal: ―Mu xaxiꞌ. Chꞌunun noꞌox. Jech ti atsebe ta xcol ―xi.
50 Jesus ouviu isso e disse a Jairo:
51 Cꞌalal icꞌotic ta nae, ti Jesuse mi jaꞌuc junuc oy buchꞌu laj yacꞌ ochuc batel ti bu oy ti tsebe. Jaꞌ noꞌox ochic batel ti Pedroe, ti Jacoboe, ti Juane, schiꞌuc ti stot smeꞌ ti tsebe.
51 Quando Jesus chegou à casa de Jairo, deixou que Pedro, João e Tiago entrassem com ele, além do pai e da mãe da menina, e mais ninguém.
52 Scotol ti cristianoetique tey xꞌavlajetic xa ta yoqꞌuitael ti tsebe. Pero ti Jesuse jech laj yal: ―Mu xaꞌoqꞌuic. Ti tsebe muꞌyuc chamem. Jaꞌ noꞌox ta xvay ―xi.
52 Todos os que estavam ali choravam e se lamentavam por causa da menina. Então Jesus disse:
53 Pero tseꞌej noꞌox laj yaꞌiic. Yuꞌun snaꞌojic lec ti chamem xae.
53 Aí começaram a caçoar dele porque sabiam que ela estava morta.
54 Jech ti Jesuse tey laj snitbe scꞌob. Tsots lic yalbe: ―Tseb, lican talel ―xut.
54 Mas Jesus foi, pegou-a pela mão e disse bem alto:
55 Ti tsebe lic cuxiuc. Ta ora noꞌox lic vaꞌiuc. Ti Jesuse laj yal mantal ti acꞌo yaqꞌuic veꞌuque.
55 Ela tornou a viver e se levantou imediatamente. Aí Jesus mandou que dessem comida a ela.
56 Ti stot smeꞌ ti tsebe chꞌayal icꞌot yoꞌntonic. Pero ti Jesuse laj yal mantal ti mu me buchꞌu xalbe yaꞌiic ti jech icꞌot ta pasele.
56 Os seus pais ficaram muito admirados, mas Jesus mandou que não contassem a ninguém o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.