Lucas 12
Maaron Saveeŋ Tooni Patabuyaaŋ (TUC-T) vs NVT
1 Saawe tana, tamtamon eval le eval kat tilam tighe tilooŋ Yesu saveeŋ tooni. Yes tilam tilup zi le lezi sooso mako, tivavagiriŋi zi. Yesu ipaburigin saveeŋ tooni, ve iveveen mbiwa tooni imin maata ighe: “Ayamaan gham pa yis to zeran tutuuŋa. Ene yau nasavia gabuazi tau tipapamir tauzi pa ghuruuŋ ila toozi.
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Alooŋ. Gabua eta irau iyooŋ mako. Gabua isov tau zunuaaŋ, ene pale tipool zi, leso tigheen ghazooŋa. Ve ŋgar tau ŋgozaaŋ na, ene pale ivot mataghare.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 Tauvene saveeŋ tau yam asavia ila ndoroom loolo imin ŋgozaaŋ, ene pale ivot pa mataaz le eval tiina tilooŋa. Ve saveeŋ tau yam akamuun pani ila ruum loolo, ene pale tamtamon tiyooz izala ruum toozi pavozi ve tibobaini.
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 “Aa zetagŋa, yau nasaav payam. Yes tau tighe tirav gham amaat na, aroi pazi sov. Pa ighe tirav gham amaat, ene isov tana. Tivaghamunia anoŋamim mon. Murei, irau tigham gabua eta payam muul mako.
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Tauvene yau nasaav payam: Aroi pa Maaron mon. Pa i tapiri tiina, ve yam aleep ila i niima. Isaav ighe loolo pa ravuuŋ tamtamon eta imaat, ene i irau isik tamtamon tana anunu izila nugh saghati paam. Tauta nasaav payam: Aroi pa Maaron mon.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 “Aghita. Man niuruuŋgu, ene man sorok. Irau taghol liim pa maet siŋsiŋai ru mon. Eemon Maaron irau loolo iveegh pa eta mako.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Ve yam ndamomim ve aliiv kat pa niuruuŋgu ta katini ne. Ve i iwatagh katin gham. Dabamim raua paam, i ininiir zi tisov. Tauvene yam aroi sov. I pale maata iŋgal gham.”
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 Yesu isaav muul ighe: “Yau nasaav payam. Isaav ighe tamtamon eta isaav ghazooŋa ila tamtamon matazi ighe i imin leg ve itaghon ghau, ene pale Tamtamon Naatu paam, isaav ghazooŋa ila Maaron aŋela tooni matazi ighe tamtamon tana imin i le wa.
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Eemon, isaav ighe ŋeer eta ipaisamun tauu ila tamtamon matazi ighe i tamtamon tsiau mako, ene pale Tamtamon Naatu ipaisamuna paam ila Maaron aŋela tooni matazi.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 “Isaav ighe tamtamon eta isik saveeŋ saghati iŋarui Tamtamon Naatu, ene sosor tooni tana, Maaron irau ireua pani. Eemon isaav ighe isik saveeŋ saghati iŋarui Avuvu Patabuyaaŋ ve ivelegh uraat tooni, ene sosor tauvene, Maaron irau ireua mako.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 “Isaav ighe tikis gham, ve tipayooz gham iloŋ ila rumei, ma tipayooz gham ila yes pooza ve yes daaba to nugh naghozi, na lolomim bubu ve ail ŋgar ve saveeŋ to asavia pazi na sov.
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 Pa saawe tau tipayooz gham pa savsaveeŋ, Avuvu Patabuyaaŋ tauu pale ipaghazoŋai gham pa saa saveeŋ tau Maaron ighe yam asavia.”
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Ŋeer ee ileep ila eval tiina sosozi, ve isaav pa Yesu ighe: “Mos puughu, usaav pa toghag, leso ivalagh gabua tau tamamai ipul zi payei na, ve igham leg siriv.”
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Eemon Yesu isaav pani ighe: “Wai, ŋeer tsiau, sei ighur ghau to nagharaat saveeŋ tsiam ve navalagh gabua tsiam?”
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 Ra Yesu isaav pa eval tiina ighe: “Matamim izaa ve ayamaan gham pa ŋgar to loloon ighaar pa gabua maata maata to taan. Alooŋ. Isaav ighe tamtamon eta i le gabua katini to taan, gabua tawe mon irau ighamu ileep poia ne mako.”
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Ra i isavia saveeŋ palelaaŋ pazi ighe: “Pai ee, kuaz tauu ee, taan tooni ŋgoreeŋa tiina. Tauvene gabua isov tau i ivazogh zi na, titum tizaa le anoŋazi katini.
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 I ighita anoŋazi tawe, ve igham ŋgar ighe: ‘Wai, pale nagham mindai pa aniiŋ tsiau tane? Naghur zi sindei? Pa balbaal tsiau tirao mako.’
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 Ra ŋgar ee ivot pani: ‘Aa, ŋgarig gha matag iŋgal ŋgar ee! Yau aat nareu balbaal tsiau muŋganazi tizi, ve narau paghpaaghu ve tintiina. Leso naghur aniiŋ tsiau tomania gabua tsiau naol isov tiloŋ tila.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 Isov, mako nasaav pa taug naghe: Aa, ŋgarig gha narao kat! Gabua popoia naol tau nandou zi ne, ene aat iuul ghau irau ndaman katini. Aazne ve ila, yau aat namariau, ve naghan ma naghun, ve naleep toman lolog poia mon.’
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 “Eemon Maaron isaav pani ighe: ‘Aa, yo borau! Lem ŋgar mako kat! Mboŋ aazne, yo aat umaat. Ve sei pale ighamuur gabua tsio tau undou zi na?’”
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 Ra Yesu iparwai saveeŋ tooni ighe: “Ŋgar raraate mon pale ivot pa tamtamon tisov tau tindou lezi kuaz to taan, eemon timbool pa ŋgar popoia tau Maaron loolo pani na.”
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 — ausente —
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 — ausente —
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Agham ŋgar pa man kool. Yes tivazogh aniiŋ mako, ve tiyau aniiŋ anooŋa mako. Ve lezi balbaal to ndouŋ aniiŋ toozi iloŋ ila ne mako. Maaron tauu ipanpan zi. Ve yam, Maaron ighit gham ighe yam, o gabua tauu. Aliiv kat pa man ta naol ne.
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 Mindai? Isaav ighe tsiam eta igham ŋgar naol pa lepoogh tooni to taan, ve iil eez to iseeŋ saawe tooni le malau rig, pale irao? Ene aat mako.
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 Isaav ighe yam irau agham gabua ŋgiira tana mako, puughu mindai ta lolomim bubu, ve agham ŋgar naol pa gabua siriv to taan imin aniiŋ ma nonoghiiŋa?
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 “Aghita manman tau tiyozyooz we. Titum mindai? Tauzi tigham uraat, ma tigharaat lezi nonoghiiŋa eta to tinonogh zi pani? Mako. Eemon yau nasaav payam. Muuŋ, kinik Solomon, i eeza tiina kat, ve inonogh ghi pa nonoghiiŋa tau popoiazi kat. Eemon nonoghiiŋa tooni eta ŋgereeta poia irau manman tawe ruŋguzi mako.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Ve aghita kikiliiŋ tau ruŋguzi popoiazi we. Ene kaut sorok. Aazne, ighengheen. Ve bogzo pale tiravu ve tizaare ila yav ighani. Eemon Maaron tauu ipabood kikiliiŋ tawe le paghuuna kat. Laak, isaav ighe i maata iŋgalŋgal gabua sorok tauvene, i pale maata iŋgal gham paam, ve igham lemim nonoghiiŋa. Oyai, ghuruuŋ ila tsiam ŋgiira rigmon kat!
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 Tauvene lolomim bubu ve arav taumim pa ghamuuŋ aniiŋ to ghaniiŋ ve yaa to ghunuuŋ na sov.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Pa gabua tauvene, ta nughmariŋ to taan tau tiwatagh Maaron mako na tiravrav tauzi pa ghamuuŋ zi. Tamamim Maaron iwatagh: Isaav ighe yam ambool pa gabua tauvene, irau aleep poia ne mako. [Tauvene i pale iuul gham.]
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Yam aat azuari gham pa taghoniiŋ pooz tooni imin maata. O i tauu maata iŋgal gham pa gabua naol tana paam.”
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 Yesu isaav muul ighe: “O yam sipsip to Maaron, onoon yam eval mako. Eemon aroi sov. Pa Tamamim Maaron loolo poia payam, ve ighe igham gham aleep ila pooz tooni loolo leso aghita anooŋa tooni.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Tauvene agholia gabua tsiam, ve arei maeta pa yes mbolaaŋa. Ene eez to agharaat lemim lugluug tau irau isaghat mako, ve andou lemim kuaz izi nugh sambam. Kuaz to nugh tawe irau isov mako. Igheen irau saawe. Umbuuŋa irau tiumbu mako, ve up paam irau ivaghamunia mako.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 [Tauvene azuari gham pa nugh tawe.] Pa nugh tau yam aghita aghe kuaz tsiam igheen pani, ene aat lolomim iyaryaaŋ pani.”
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 Yesu isaav muul ighe: “Yam agharaat gham pataghaaŋ, ve matamim iŋgal lam tsiam ighan irau saawe, ve asasaŋan.
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 Ataghon ŋgar to yes besooŋa tau tiina toozi ileep ila marewaaŋ to vaiŋ, ve ighe imuul ilam. Yes tighurghur matazi ve tisasaŋani. Leso saawe tau ighe i imuul ilam peria ve iseŋ ataman, ene aat rekia mon ve tikaak ataman pani.
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 Yau nasaav payam kat. Yes besooŋa tau tiina toozi imuul ilam, ve ighit zi tighurghur matazi ve tisasaŋani, ene pale tintinizi pa poia tau pale izaa toozi. Pasaa, tiina toozi pale igharaat ghi pa ŋgaliiŋ aniiŋ, mako isaav pazi mbolezi izi, ve i tauu ilam ve iŋgal lezi aniiŋ, ve ibees pazi.
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 “Isaav ighe tiina toozi ilam pa mboŋ anooŋa, ma nugh itun, ve ighit zi tighurghur matazi ve tisasaŋani, ene pale tintinizi pa poia tau pale izaa toozi.
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 “Agham ŋgar poi. Isaav ighe ruum taama eta iwatagh saawe duduuŋ tau umbuuŋa eta ighe ilam, ene irau igheen mako. Pale imamaat ve iŋgin ruum tooni poi. Mako pale umbuuŋa tana ireu ruum tooni, ve iloŋ ila ium gabua tooni.
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 Yam tauvene paam. Agharaat gham pataghaaŋ ve asasaŋan. Pa Tamtamon Naatu pale ilam pa saawe eta tau yam awataghi mako, ve ipaperekin gham.”
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 Yesu isavia saveeŋ tane le isov, ra Petrus ighasoni ighe: “Tiina, mindai? Saveeŋ palelaaŋ tsio tana iŋarui ghei, ma ila pa tamtamon tisov?”
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Tiina toit Yesu iyol aliiŋa ighe: “Isaav ighe besooŋa eta ŋgar tooni poia, ve tiini ibees pa uraat tau tighuru ila niima, ene pale tiina tooni ighuru imin daaba. Leso iŋgin ruum tooni tomania besooŋa tooni siriv, ve igham lezi aniiŋ ila saawe tau tiina tooni ighuru.
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 Besooŋa tau ighe tiina tooni ila pa nugh ite, ve imuul ilam le ighita besooŋa tana igham katin uraat tooni, ene aat tintini pa poia tau pale izaa tooni.
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Onoon kat, yau nasaav payam. Tiina tooni pale ighuru imin daaba, ve iŋginiir gabua tooni naol isov.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 “Eemon isaav ighe besooŋa eta loolo ighur ighe: ‘Ah, tiina tsiau irau rekia imuul ilam soone.’ Tauvene iburig gha irav sorokin zeetŋa siriv, zitamoot ve zilivaa. Ve ighanghan ve ighunghun le ivaghamgham. Besooŋa tana aat iyamaan ghi.
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 Pasaa, tiina tooni pale imuul ilam ipaperekin besooŋa tana pa saawe eta tau i iwataghi mako. Mako ilos matini le uuli imotmot, ve isiki izila nugh saghati. Leso ileep ta sewe tomania yes tau matazi iŋgal uraat toozi mako, ve tizorzoor i aliiŋa.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 “Tauvene besooŋa tau iwatagh ŋgar tau tiina tooni loolo pani na, eemon igharaat ghi pa uraat mako, ve itaghon ŋgar to tiina tooni mako, ene pale tilos matini.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Eemon besooŋa tau ighe ikankaan pa ŋgar to tiina tooni, ve isosor pa gabua siriv, ene pale tiina tooni loolo kuruŋia pani ve ilosi kat mako. Pasaa, tamtamon tisov tau Maaron igham lezi gabua katini, ene pale ighur maata pazi to tigham uratoi gabua tawe, leso anoŋazi katini tivot. Ve isaav ighe Maaron inumeer ŋeer eta, ve ighur gabua tiina ila niima to iŋgini, ene pale Maaron ighur maata pani to igham anooŋa tiina ivot.”
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 Yesu isaav muul ighe: “Yau nalam to nasik yav
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Eemon pataŋani tiina aat igham ghau imin maata. Le isov, o gabua tana ivot. Tauvene yau aat naleep toman lolog ipataŋan ve napasov uraat tana le isov.
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 Mindai? Yam aghe pa yau nalam to napasovuur malmal isov to taan, ve nalup tamtamon timin eemon? Mako. Yau nasaav payam. Yau pale namin puughu pa tamtamon tivarewai zi, ve tileep soghan soghan pa tauzi.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Saawe tane ve ila, toŋvetaz irau tivalupu zi timin eemon muul mako. Ighe yes liim, ve tilup zi ila ruum eemon, ene pale tivavalaghi zi, ve tol tileep ila ziige ee, ve ru ila ziige ite.
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 Ve tamazŋa ve tinazŋa toman natuzŋa pale tivavalaghi zi ve tileep soghan soghan pa tauzi paam. Ve zilivaa tomania rauaz livaŋa tauvene paam, pale tileep soghan soghan pa tauzi.”
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Yesu isaav pa eval tiina tauvene: “Isaav ighe yam aghita taitai iyooz ila ragh puughu, ene aat rekia mon asaav aghe: ‘O, uman ighe ilam tane.’ Le onoon, uman ilam.
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 Ve isaav ighe yaghur ilaagh yavaar ilam, ene asavsaav aghe: ‘O, ene aat nugh ituntun.’ Le onoon, gabua ivot imin tau yam asavia.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 Yam zeran to karom. Apapamir taumim pa ghuruuŋ ila tsiam! Puughu mindai ta yam irau agabiiz nugh, eemon gabua tau ivotvot pa saawe tane, yam aghilaal puughu mako.”
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 Yesu isaav muul ighe: “Ŋgar duduuŋa, yam awataghi wa. Puughu mindai ta agabiiz poi mako?
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Isaav ighe tamtamon eta ighe ipayooz ghom pa savsaveeŋ, na usaŋan sov. Saawe tau yamru alaghlaagh ala pa nugh to gharatooŋ saveeŋ, na rekia mon utoova to ugharaat saveeŋ tsio tomania ŋeer tana le loolo poia. Mako pale igherev ghom ula to daaba to gharatooŋ saveeŋ, ve daaba tawe ighur ghom ula uraata tooni niima, ve aana ighur ghom uloŋ ula ruum to yavyavuuŋ.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Onoon kat, yau nasaav payo. Yo irau uvot rekia ne mako. Pale ulepleep ta sewe le irau upasov atuya tau tighuru payo na le isov kat.”
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.