Lucas 12
Maaron Saveeŋ Tooni Patabuyaaŋ (TUC-T) vs ARA
1 Saawe tana, tamtamon eval le eval kat tilam tighe tilooŋ Yesu saveeŋ tooni. Yes tilam tilup zi le lezi sooso mako, tivavagiriŋi zi. Yesu ipaburigin saveeŋ tooni, ve iveveen mbiwa tooni imin maata ighe: “Ayamaan gham pa yis to zeran tutuuŋa. Ene yau nasavia gabuazi tau tipapamir tauzi pa ghuruuŋ ila toozi.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Alooŋ. Gabua eta irau iyooŋ mako. Gabua isov tau zunuaaŋ, ene pale tipool zi, leso tigheen ghazooŋa. Ve ŋgar tau ŋgozaaŋ na, ene pale ivot mataghare.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Tauvene saveeŋ tau yam asavia ila ndoroom loolo imin ŋgozaaŋ, ene pale ivot pa mataaz le eval tiina tilooŋa. Ve saveeŋ tau yam akamuun pani ila ruum loolo, ene pale tamtamon tiyooz izala ruum toozi pavozi ve tibobaini.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 “Aa zetagŋa, yau nasaav payam. Yes tau tighe tirav gham amaat na, aroi pazi sov. Pa ighe tirav gham amaat, ene isov tana. Tivaghamunia anoŋamim mon. Murei, irau tigham gabua eta payam muul mako.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Tauvene yau nasaav payam: Aroi pa Maaron mon. Pa i tapiri tiina, ve yam aleep ila i niima. Isaav ighe loolo pa ravuuŋ tamtamon eta imaat, ene i irau isik tamtamon tana anunu izila nugh saghati paam. Tauta nasaav payam: Aroi pa Maaron mon.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 “Aghita. Man niuruuŋgu, ene man sorok. Irau taghol liim pa maet siŋsiŋai ru mon. Eemon Maaron irau loolo iveegh pa eta mako.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Ve yam ndamomim ve aliiv kat pa niuruuŋgu ta katini ne. Ve i iwatagh katin gham. Dabamim raua paam, i ininiir zi tisov. Tauvene yam aroi sov. I pale maata iŋgal gham.”
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 Yesu isaav muul ighe: “Yau nasaav payam. Isaav ighe tamtamon eta isaav ghazooŋa ila tamtamon matazi ighe i imin leg ve itaghon ghau, ene pale Tamtamon Naatu paam, isaav ghazooŋa ila Maaron aŋela tooni matazi ighe tamtamon tana imin i le wa.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Eemon, isaav ighe ŋeer eta ipaisamun tauu ila tamtamon matazi ighe i tamtamon tsiau mako, ene pale Tamtamon Naatu ipaisamuna paam ila Maaron aŋela tooni matazi.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 “Isaav ighe tamtamon eta isik saveeŋ saghati iŋarui Tamtamon Naatu, ene sosor tooni tana, Maaron irau ireua pani. Eemon isaav ighe isik saveeŋ saghati iŋarui Avuvu Patabuyaaŋ ve ivelegh uraat tooni, ene sosor tauvene, Maaron irau ireua mako.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 “Isaav ighe tikis gham, ve tipayooz gham iloŋ ila rumei, ma tipayooz gham ila yes pooza ve yes daaba to nugh naghozi, na lolomim bubu ve ail ŋgar ve saveeŋ to asavia pazi na sov.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Pa saawe tau tipayooz gham pa savsaveeŋ, Avuvu Patabuyaaŋ tauu pale ipaghazoŋai gham pa saa saveeŋ tau Maaron ighe yam asavia.”
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Ŋeer ee ileep ila eval tiina sosozi, ve isaav pa Yesu ighe: “Mos puughu, usaav pa toghag, leso ivalagh gabua tau tamamai ipul zi payei na, ve igham leg siriv.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Eemon Yesu isaav pani ighe: “Wai, ŋeer tsiau, sei ighur ghau to nagharaat saveeŋ tsiam ve navalagh gabua tsiam?”
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Ra Yesu isaav pa eval tiina ighe: “Matamim izaa ve ayamaan gham pa ŋgar to loloon ighaar pa gabua maata maata to taan. Alooŋ. Isaav ighe tamtamon eta i le gabua katini to taan, gabua tawe mon irau ighamu ileep poia ne mako.”
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Ra i isavia saveeŋ palelaaŋ pazi ighe: “Pai ee, kuaz tauu ee, taan tooni ŋgoreeŋa tiina. Tauvene gabua isov tau i ivazogh zi na, titum tizaa le anoŋazi katini.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 I ighita anoŋazi tawe, ve igham ŋgar ighe: ‘Wai, pale nagham mindai pa aniiŋ tsiau tane? Naghur zi sindei? Pa balbaal tsiau tirao mako.’
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Ra ŋgar ee ivot pani: ‘Aa, ŋgarig gha matag iŋgal ŋgar ee! Yau aat nareu balbaal tsiau muŋganazi tizi, ve narau paghpaaghu ve tintiina. Leso naghur aniiŋ tsiau tomania gabua tsiau naol isov tiloŋ tila.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Isov, mako nasaav pa taug naghe: Aa, ŋgarig gha narao kat! Gabua popoia naol tau nandou zi ne, ene aat iuul ghau irau ndaman katini. Aazne ve ila, yau aat namariau, ve naghan ma naghun, ve naleep toman lolog poia mon.’
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 “Eemon Maaron isaav pani ighe: ‘Aa, yo borau! Lem ŋgar mako kat! Mboŋ aazne, yo aat umaat. Ve sei pale ighamuur gabua tsio tau undou zi na?’”
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Ra Yesu iparwai saveeŋ tooni ighe: “Ŋgar raraate mon pale ivot pa tamtamon tisov tau tindou lezi kuaz to taan, eemon timbool pa ŋgar popoia tau Maaron loolo pani na.”
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 — ausente —
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 — ausente —
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Agham ŋgar pa man kool. Yes tivazogh aniiŋ mako, ve tiyau aniiŋ anooŋa mako. Ve lezi balbaal to ndouŋ aniiŋ toozi iloŋ ila ne mako. Maaron tauu ipanpan zi. Ve yam, Maaron ighit gham ighe yam, o gabua tauu. Aliiv kat pa man ta naol ne.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Mindai? Isaav ighe tsiam eta igham ŋgar naol pa lepoogh tooni to taan, ve iil eez to iseeŋ saawe tooni le malau rig, pale irao? Ene aat mako.
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Isaav ighe yam irau agham gabua ŋgiira tana mako, puughu mindai ta lolomim bubu, ve agham ŋgar naol pa gabua siriv to taan imin aniiŋ ma nonoghiiŋa?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 “Aghita manman tau tiyozyooz we. Titum mindai? Tauzi tigham uraat, ma tigharaat lezi nonoghiiŋa eta to tinonogh zi pani? Mako. Eemon yau nasaav payam. Muuŋ, kinik Solomon, i eeza tiina kat, ve inonogh ghi pa nonoghiiŋa tau popoiazi kat. Eemon nonoghiiŋa tooni eta ŋgereeta poia irau manman tawe ruŋguzi mako.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Ve aghita kikiliiŋ tau ruŋguzi popoiazi we. Ene kaut sorok. Aazne, ighengheen. Ve bogzo pale tiravu ve tizaare ila yav ighani. Eemon Maaron tauu ipabood kikiliiŋ tawe le paghuuna kat. Laak, isaav ighe i maata iŋgalŋgal gabua sorok tauvene, i pale maata iŋgal gham paam, ve igham lemim nonoghiiŋa. Oyai, ghuruuŋ ila tsiam ŋgiira rigmon kat!
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Tauvene lolomim bubu ve arav taumim pa ghamuuŋ aniiŋ to ghaniiŋ ve yaa to ghunuuŋ na sov.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Pa gabua tauvene, ta nughmariŋ to taan tau tiwatagh Maaron mako na tiravrav tauzi pa ghamuuŋ zi. Tamamim Maaron iwatagh: Isaav ighe yam ambool pa gabua tauvene, irau aleep poia ne mako. [Tauvene i pale iuul gham.]
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Yam aat azuari gham pa taghoniiŋ pooz tooni imin maata. O i tauu maata iŋgal gham pa gabua naol tana paam.”
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Yesu isaav muul ighe: “O yam sipsip to Maaron, onoon yam eval mako. Eemon aroi sov. Pa Tamamim Maaron loolo poia payam, ve ighe igham gham aleep ila pooz tooni loolo leso aghita anooŋa tooni.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Tauvene agholia gabua tsiam, ve arei maeta pa yes mbolaaŋa. Ene eez to agharaat lemim lugluug tau irau isaghat mako, ve andou lemim kuaz izi nugh sambam. Kuaz to nugh tawe irau isov mako. Igheen irau saawe. Umbuuŋa irau tiumbu mako, ve up paam irau ivaghamunia mako.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 [Tauvene azuari gham pa nugh tawe.] Pa nugh tau yam aghita aghe kuaz tsiam igheen pani, ene aat lolomim iyaryaaŋ pani.”
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 Yesu isaav muul ighe: “Yam agharaat gham pataghaaŋ, ve matamim iŋgal lam tsiam ighan irau saawe, ve asasaŋan.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Ataghon ŋgar to yes besooŋa tau tiina toozi ileep ila marewaaŋ to vaiŋ, ve ighe imuul ilam. Yes tighurghur matazi ve tisasaŋani. Leso saawe tau ighe i imuul ilam peria ve iseŋ ataman, ene aat rekia mon ve tikaak ataman pani.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Yau nasaav payam kat. Yes besooŋa tau tiina toozi imuul ilam, ve ighit zi tighurghur matazi ve tisasaŋani, ene pale tintinizi pa poia tau pale izaa toozi. Pasaa, tiina toozi pale igharaat ghi pa ŋgaliiŋ aniiŋ, mako isaav pazi mbolezi izi, ve i tauu ilam ve iŋgal lezi aniiŋ, ve ibees pazi.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 “Isaav ighe tiina toozi ilam pa mboŋ anooŋa, ma nugh itun, ve ighit zi tighurghur matazi ve tisasaŋani, ene pale tintinizi pa poia tau pale izaa toozi.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 “Agham ŋgar poi. Isaav ighe ruum taama eta iwatagh saawe duduuŋ tau umbuuŋa eta ighe ilam, ene irau igheen mako. Pale imamaat ve iŋgin ruum tooni poi. Mako pale umbuuŋa tana ireu ruum tooni, ve iloŋ ila ium gabua tooni.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Yam tauvene paam. Agharaat gham pataghaaŋ ve asasaŋan. Pa Tamtamon Naatu pale ilam pa saawe eta tau yam awataghi mako, ve ipaperekin gham.”
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Yesu isavia saveeŋ tane le isov, ra Petrus ighasoni ighe: “Tiina, mindai? Saveeŋ palelaaŋ tsio tana iŋarui ghei, ma ila pa tamtamon tisov?”
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Tiina toit Yesu iyol aliiŋa ighe: “Isaav ighe besooŋa eta ŋgar tooni poia, ve tiini ibees pa uraat tau tighuru ila niima, ene pale tiina tooni ighuru imin daaba. Leso iŋgin ruum tooni tomania besooŋa tooni siriv, ve igham lezi aniiŋ ila saawe tau tiina tooni ighuru.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Besooŋa tau ighe tiina tooni ila pa nugh ite, ve imuul ilam le ighita besooŋa tana igham katin uraat tooni, ene aat tintini pa poia tau pale izaa tooni.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Onoon kat, yau nasaav payam. Tiina tooni pale ighuru imin daaba, ve iŋginiir gabua tooni naol isov.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 “Eemon isaav ighe besooŋa eta loolo ighur ighe: ‘Ah, tiina tsiau irau rekia imuul ilam soone.’ Tauvene iburig gha irav sorokin zeetŋa siriv, zitamoot ve zilivaa. Ve ighanghan ve ighunghun le ivaghamgham. Besooŋa tana aat iyamaan ghi.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Pasaa, tiina tooni pale imuul ilam ipaperekin besooŋa tana pa saawe eta tau i iwataghi mako. Mako ilos matini le uuli imotmot, ve isiki izila nugh saghati. Leso ileep ta sewe tomania yes tau matazi iŋgal uraat toozi mako, ve tizorzoor i aliiŋa.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 “Tauvene besooŋa tau iwatagh ŋgar tau tiina tooni loolo pani na, eemon igharaat ghi pa uraat mako, ve itaghon ŋgar to tiina tooni mako, ene pale tilos matini.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Eemon besooŋa tau ighe ikankaan pa ŋgar to tiina tooni, ve isosor pa gabua siriv, ene pale tiina tooni loolo kuruŋia pani ve ilosi kat mako. Pasaa, tamtamon tisov tau Maaron igham lezi gabua katini, ene pale ighur maata pazi to tigham uratoi gabua tawe, leso anoŋazi katini tivot. Ve isaav ighe Maaron inumeer ŋeer eta, ve ighur gabua tiina ila niima to iŋgini, ene pale Maaron ighur maata pani to igham anooŋa tiina ivot.”
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Yesu isaav muul ighe: “Yau nalam to nasik yav
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Eemon pataŋani tiina aat igham ghau imin maata. Le isov, o gabua tana ivot. Tauvene yau aat naleep toman lolog ipataŋan ve napasov uraat tana le isov.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Mindai? Yam aghe pa yau nalam to napasovuur malmal isov to taan, ve nalup tamtamon timin eemon? Mako. Yau nasaav payam. Yau pale namin puughu pa tamtamon tivarewai zi, ve tileep soghan soghan pa tauzi.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Saawe tane ve ila, toŋvetaz irau tivalupu zi timin eemon muul mako. Ighe yes liim, ve tilup zi ila ruum eemon, ene pale tivavalaghi zi, ve tol tileep ila ziige ee, ve ru ila ziige ite.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Ve tamazŋa ve tinazŋa toman natuzŋa pale tivavalaghi zi ve tileep soghan soghan pa tauzi paam. Ve zilivaa tomania rauaz livaŋa tauvene paam, pale tileep soghan soghan pa tauzi.”
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Yesu isaav pa eval tiina tauvene: “Isaav ighe yam aghita taitai iyooz ila ragh puughu, ene aat rekia mon asaav aghe: ‘O, uman ighe ilam tane.’ Le onoon, uman ilam.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Ve isaav ighe yaghur ilaagh yavaar ilam, ene asavsaav aghe: ‘O, ene aat nugh ituntun.’ Le onoon, gabua ivot imin tau yam asavia.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Yam zeran to karom. Apapamir taumim pa ghuruuŋ ila tsiam! Puughu mindai ta yam irau agabiiz nugh, eemon gabua tau ivotvot pa saawe tane, yam aghilaal puughu mako.”
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 Yesu isaav muul ighe: “Ŋgar duduuŋa, yam awataghi wa. Puughu mindai ta agabiiz poi mako?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Isaav ighe tamtamon eta ighe ipayooz ghom pa savsaveeŋ, na usaŋan sov. Saawe tau yamru alaghlaagh ala pa nugh to gharatooŋ saveeŋ, na rekia mon utoova to ugharaat saveeŋ tsio tomania ŋeer tana le loolo poia. Mako pale igherev ghom ula to daaba to gharatooŋ saveeŋ, ve daaba tawe ighur ghom ula uraata tooni niima, ve aana ighur ghom uloŋ ula ruum to yavyavuuŋ.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Onoon kat, yau nasaav payo. Yo irau uvot rekia ne mako. Pale ulepleep ta sewe le irau upasov atuya tau tighuru payo na le isov kat.”
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.