Lucas 1
Nzuwulai n Sa'avu na̱ Tsishingini na̱ a̱ɗiva̱ a na a ɗangulai a Nzuwulai mu Ufaru (TSWNT) vs NVT
1 Tiwofilu, vuma va̱ a̱ɓula̱: Ana wo oꞌwoi, ama na̱ a̱bunda̱ a zuwa ta̱ aciyele reve a ɗana urevetyowu wi ili i na i farai a̱tsuma̱ a̱ tsu.
1 Muitos se propuseram a escrever uma narração dos acontecimentos que se cumpriram entre nós.
2 Ununa a ɗanai ili i na ele na e enei ne esu diga o ufaru a ca ntsu ele, aza a na e enei ele ɗa a̱za̱ o ulinga wa adanshi a̱ A̱sula̱ waru.
2 Usaram os relatos que nos foram transmitidos por aqueles que, desde o princípio, foram testemunhas oculares e servos da palavra.
3 A̱mu me ene ta̱ u lobono ta̱, ili yu ufaru i ɗa n toniyi ili suru mejege, tsa̱ra̱ n ɗanaa wu ili i na i farai mejege,
3 Depois de investigar tudo detalhadamente desde o início, também decidi escrever-lhe um relato preciso, excelentíssimo Teófilo,
4 tsa̱ra̱ vu reve amayun a adanshi a na a damma nuwu una̱ nu una̱.
4 para que tenha plena certeza de tudo que lhe foi ensinado.
5 Mantsa ma na Hiridu† da̱na̱i Mogono ma Yahuda, a yuwan ta̱ ganu ro, za na a̱ tsu ɗe Zakariya. Wu uta̱ ta̱ upasu u nan ganu† wa Abija. Alisa̱ba̱tu ɗa aala a ka va̱ yi. A̱yi fo o uꞌwa u nan ganu o ugundo wa Haruna† u ɗa wu uta̱i.
5 Quando Herodes era rei da Judeia, havia um sacerdote chamado Zacarias, que fazia parte do grupo sacerdotal de Abias. Sua esposa, Isabel, também pertencia à linhagem sacerdotal de Arão.
6 Ele ra a yuwan ta̱ nden n saꞌani n na A̱sula̱ a cigai. O toni ta̱ ili i na Zagbain ca nle suru.
6 Zacarias e Isabel eram justos aos olhos de Deus e obedeciam cuidadosamente a todos os mandamentos e estatutos do Senhor.
7 Agba a̱ ri na̱ muwun shi. Alisa̱ba̱tu idari i ɗa i shi. A̱yi na̱ vali va̱ yi a kutsa ta̱.
7 Não tinham filhos, pois Isabel era estéril, e ambos já estavam bem velhos.
8 Urana u lo, Zakariya yuwusan ta̱ ulinga u tsuganu a̱ A̱a̱ꞌisamapaɗa,† a mantsa ma na ulinga u rawai upasu u le. Zakariya a casu kucci|src="Luke_1_5.tif" size="span" loc="Luk 1:8" ref="Luk. 1:8"
8 Certo dia, Zacarias estava servindo diante de Deus no templo, pois seu grupo realizava o trabalho sacerdotal, conforme a escala.
9 Ili i na agadu e le a yuwusain a̱yi ɗa, ele nan ganu a tsu ɗangwa ta̱ vuma na̱ matawa ma agita, u uwa a̱tsuma̱ o Upasu wa Akiza,† tsa̱ra̱ u kula̱to ili i ma̱guru.†
9 Foi escolhido por sorteio, como era costume dos sacerdotes, para entrar no santuário do Senhor e queimar incenso.
10 Ana mantsa ma rawai tsa̱ra̱ a̱ kula̱to ili i ma̱guruꞌu, reve ama o ɓoloto suru a yuwusan avasa a alanga.
10 Enquanto o incenso era queimado, uma grande multidão orava do lado de fora.
11 Reve malingata ma Zagbain ma̱ ta̱wa̱ uba̱ta̱ wa̱ yi, wi isawan o ukere u usaꞌani u masaꞌa, uba̱ta̱ u na wa̱a̱ kula̱tosu ili i ma̱guruꞌu.
11 Então um anjo do Senhor lhe apareceu, à direita do altar de incenso.
12 Ana Zakariya ene niyi, reve wu uwwa wovon, lipu va̱ yi ka̱ra̱ e mejeꞌen.
12 Ao vê-lo, Zacarias ficou muito abalado e assustado.
13 A̱vu malingataꞌa u damma yi, “Zakariya, she vu uwwa wovon wan, a uwwa ta̱ avasa a̱ wu. Ka va̱ wu, Alisa̱ba̱tu ta yuwan a̱a̱tsuma̱, u ta matsaan wu ulobo. Vu ta ca yi aala Yahaya.†
13 O anjo, porém, lhe disse: “Não tenha medo, Zacarias! Sua oração foi ouvida. Isabel, sua esposa, lhe dará um filho, e você o chamará João.
14 U to oꞌwo wu ili i ma̱za̱nga̱, ne e ekere a aza a na aa uwwa adama a limatan va̱ yi.
14 Você terá grande satisfação e alegria, e muitos se alegrarão com o nascimento do menino,
15 U to oꞌwo vumagbain e ekere a Zagbain. Woo sowo mini ma masayan ma inabi, ni ili yo oso i na woo oꞌwo usowu shi. O to shiton yi na̱ Ruhu va Akiza† a̱yi a̱ a̱a̱tsuma̱ a mma va̱ yi.
15 pois ele será grande aos olhos do Senhor. Nunca tomará vinho nem outra bebida forte. Será cheio do Espírito Santo, antes mesmo de nascer.
16 Ama na̱ a̱bunda̱ aza a Israꞌila a̱ ta̱ ka̱mba̱ e ekere a Zagbain le adama a̱ yi.
16 Fará muitos israelitas voltarem ao Senhor, seu Deus.
17 U ta wala elime a Zagbain na̱ cuꞌun vu ucira na̱ ruhu va Iliya, tsa̱ra̱ a̱ ka̱mba̱to okolo a nan dada a̱ ka̱mba̱ uba̱ta̱ u muwun n le. U ta̱ ka̱mba̱to a̱za̱ o ulambu wu ugbozu o toni ugbozu wa aza a akiza a̱ A̱sula̱, tsa̱ra̱ u foɓoo Zagbain ama, tsa̱ra̱ u cina le ufoɓu.”
17 Será um homem com o espírito e o poder de Elias, e preparará o povo para a vinda do Senhor. Fará o coração dos pais voltar para seus filhos e levará os rebeldes a aceitarem a sabedoria dos justos”.
18 Reve Zakariya ece yi, “Cine cuꞌun nda aa fara? A̱mu ɗa nda n kutsai ɗe, ka va̱ fo ɗa nda u kutsai ɗe.”
18 Zacarias disse ao anjo: “Como posso ter certeza de que isso acontecerá? Já sou velho, e minha mulher também é de idade avançada”.
19 Reve u usu, “A̱mu ɗa Jiburaꞌilu, n ta̱ mishin a̱ ma̱ka̱ka̱n ma̱ A̱sula̱ kuci. A̱ lyungu mu ta̱, tsa̱ra̱ n damma wu adanshi o uyoꞌo a nda.
19 O anjo respondeu: “Sou Gabriel, e estou sempre na presença de Deus. Foi ele quem me enviou para lhe trazer estas boas-novas.
20 Gogo vu ta̱ da̱na̱ kpaku, vaa gura yuwan adanshi shi, she urana u na ili i nda i shiwain. Adama a na vu usuyi adanshi a̱ va̱ shi. Adanshi a na a̱a̱ ta̱wa̱ woo oꞌwo amayun a mantsa ma na wu ntsayi.”
20 Agora, porém, você ficará mudo até os dias em que essas coisas acontecerão, pois não acreditou em minhas palavras, que se cumprirão no devido tempo”.
21 Ama lo a pura Zakariya, a̱vu a̱ ka̱ra̱ a asalama ili i na i zuwai u jimai pe Upasu wa Akizaꞌa.†
21 Enquanto isso, o povo esperava Zacarias sair do santuário e se perguntava por que ele demorava tanto.
22 Ana wu uta̱i, u gura yuwan adanshi shi. Reve e reve u ta yuwan we ene ili i ro cuꞌun va alavu alavu a̱tsuma̱ a̱ A̱a̱ꞌisamapaɗaꞌa. A̱vu u yuwusaan le iroci ne ekere, agba u gura yuwan adanshi shi.
22 Quando finalmente saiu, não conseguia falar com eles, e perceberam por seus gestos e seu silêncio que ele havia tido uma visão no santuário.
23 Ana mantsa mo ulinga ma̱ yi mo kotoi, reve u ka̱mba̱ o uꞌwa.
23 Ao fim de seus dias de serviço no templo, Zacarias voltou para casa.
24 Reve ka va̱ yi Alisa̱ba̱tu tsura̱ a̱a̱tsuma̱. A̱yi ubuwu na̱ woto ton, a̱vu u da̱nusu o uꞌwa.
24 Pouco tempo depois, sua esposa, Isabel, engravidou e não saiu de casa por cinco meses.
25 U dansa ta̱, “Zagbaiꞌin u yuwaan mu ta̱ nda, a rana nda u roco mu ta̱ isaꞌani, u tawa mu ta̱ ili ya adanshi e ekere a ama.”
25 “Como o Senhor foi bom para mim em minha velhice!”, exclamou ela. “Tirou de mim a humilhação pública de não ter filhos!”
26 Alisa̱ba̱tu na̱ a̱a̱tsuma̱ woto ta̱li, a̱vu A̱sula̱ a̱ lyungu Jiburaꞌilu malingata ma̱ yi a̱ lyuci na a̱ tsu ɗe Nazara e iɗa ya̱ Ga̱lili.
26 No sexto mês da gestação de Isabel, Deus enviou o anjo Gabriel a Nazaré, uma cidade da Galileia,
27 U lyungu yi ta̱ uba̱ta̱ o usheli u na koto u revei vali shi, eegeɓe a̱ yi vuma ro ɗa o ugundo wa̱ Da̱wuda Mogono, aala a̱ yi Isuhu. Meri ɗa aala o usheliꞌi.
27 a uma virgem de nome Maria. Ela estava prometida em casamento a um homem chamado José, descendente do rei Davi.
28 A̱vu malingataꞌa u ꞌya̱wa̱ ya̱ꞌa̱ yi, reve u damma, “A̱zoꞌwa, macigata, Zagbain to oɓolo na̱ a̱vu!”
28 Gabriel apareceu a ela e lhe disse: “Alegre-se, mulher favorecida! O Senhor está com você!”.
29 Adanshiꞌi gba u ɓa̱la̱ yi ta̱ lon, u yuwusan ta̱ majiyan cuꞌun vi ica̱su i ne i ɗa tsunda.
29 Confusa, Maria tentou imaginar o que o anjo quis dizer.
30 A̱vu u damma yi, “She vu uwwa wovon wan, Meri. Vu tsura̱ ta̱ icigi e ekere a̱ A̱sula̱.
30 “Não tenha medo, Maria”, disse o anjo, “pois você encontrou favor diante de Deus.
31 Vu ta yuwan a̱a̱tsuma̱, vu matsan ulobo, reve waru vu zuwaa yi aala Yesu.
31 Ficará grávida e dará à luz um filho, e o chamará Jesus.
32 U to oꞌwo zagbain. E te ɗe aala a̱ yi Mawun mo Mogono ma̱ A̱sula̱. A̱sula̱ Zagbain a ta ca yi ootogu o tsugono tsa dada va̱ yi Da̱wuda.
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo. O Senhor Deus lhe dará o trono de seu antepassado Davi,
33 U ta yuwan tsugono o uꞌwa wa Yakubu babu ukotu. Tsugono tsa̱ yi tsa̱ ri nu ukosu shi.”
33 e ele reinará sobre Israel para sempre; seu reino jamais terá fim!”
34 A̱vu u damma yi, “Cine woo oꞌwo ne, ana wo oꞌwoi koto n reve vali shi?”
34 Maria perguntou ao anjo: “Como isso acontecerá? Eu sou virgem!”.
35 Reve u usu yi, “Ruhu va Akiza ta̱ ta̱wa̱ wu, ucira u Mogono ma̱ A̱sula̱ waru u ta pupala wu, adama a na za va akiza a na vaa matsan a̱ ta̱ ɗe yi Mawun ma̱ A̱sula̱.
35 O anjo respondeu: “O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Altíssimo a cobrirá com sua sombra. Portanto, o bebê que vai nascer será santo, e será chamado Filho de Deus.
36 Cuwan moron ma̱ wu Alisa̱ba̱tu. A damma ta̱ wa̱a̱ tsura̱ a̱a̱tsuma̱ shi, agba gogo u ta̱ na̱ a̱a̱tsuma̱ woto ta̱li, ko na wo oꞌwoi u kutsai ɗe.
36 Além disso, sua parenta, Isabel, ficou grávida em idade avançada. As pessoas diziam que ela era estéril, mas ela concebeu um filho e está no sexto mês de gestação.
37 Ili i lo a na A̱sula̱ a̱a̱ kuɗa̱ yuwan shi.”
37 Pois nada é impossível para Deus”.
38 A̱vu Meri damma, “A̱mu ɗa nda aagbashi a Zagbain. Lyawa wo oꞌwo ununa vu dammai.” Reve malingataꞌa u ka̱ra̱.
38 Maria disse: “Sou serva do Senhor. Que aconteça comigo tudo que foi dito a meu respeito”. E o anjo a deixou.
39 A rana ndolo, a̱vu Meri ꞌyon u jika̱, reve u ꞌya̱wa̱ a̱ lyuci ro a̱tsuma̱ e ilyuci ya agaɗi e iɗa ya Yahuda.
39 Alguns dias depois, Maria dirigiu-se apressadamente à região montanhosa da Judeia, à cidade
40 A̱vu u uwa o uꞌwa wa Zakariya, tsa̱ra̱ u ca̱sa̱ Alisa̱ba̱tu.
40 onde Zacarias morava. Ela entrou na casa e saudou Isabel.
41 Ana wu uwwai ica̱suꞌu, a̱vu ba̱ba̱ jinga̱ɗa̱ a̱ a̱a̱tsuma̱ a̱ yi nu ucira. Reve o shiton yi na̱ Ruhu va Akiza.†
41 Ao ouvir a saudação de Maria, o bebê de Isabel se agitou dentro dela, e Isabel ficou cheia do Espírito Santo.
42 A̱vu u ꞌya̱sa̱n uɗyo nu ucira, u damma, “A̱vu za va abaꞌun a ɗa a̱tsuma̱ a̱ a̱ma̱ci. Mawun ma̱ a̱a̱tsuma̱ a̱ wu waru za va abaꞌun a ɗa!
42 Em alta voz, Isabel exclamou: “Você é abençoada entre as mulheres, e abençoada é a criança em seu ventre!
43 Cine ili i saꞌani i nda i cina numu, a na mma vu Zagbain va̱ ta̱wa̱i u ka̱lyuwa̱ mu?
43 Por que tenho a grande honra de receber a visita da mãe do meu Senhor?
44 Ana mu uwwai ica̱su ya̱ wu, ɗaɗa ba̱ba̱ na ri a̱ a̱a̱tsuma̱ a̱ va̱ jinga̱ɗa̱i nu ucira a yuwusan ma̱za̱nga̱.
44 Quando ouvi sua saudação, o bebê em meu ventre se agitou de alegria.
45 A̱vu za va abaꞌun ɗa adama a na vu usuyi ili i na Zagbain dammai u ta shiwan.”
45 Você é abençoada, pois creu no que o Senhor disse que faria!”.
46 Reve Meri damma, “Ookolo a̱ va̱ a ciɓala ta̱ Zagbain.
46 Maria respondeu: “Minha alma exalta ao Senhor!
47 Asuvu a̱ va̱ a̱ ta̱ na̱ ma̱za̱nga̱ adama a̱ A̱sula̱ Zamawawa va̱.
47 Como meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador!
48 A̱yi u cuwan ta̱ na̱ a̱mu, aagbashi a̱ yi. Diga gogo a̱ ꞌya̱wa̱, ama a̱ ta̱ ɗe mu za va abaꞌun.
48 Pois ele observou sua humilde serva, e, de agora em diante, todas as gerações me chamarão abençoada.
49 Adama a na a̱yi Zavucira ɗa, u yuwaan mu ta̱ ili ya̱ a̱ɓula̱. Aala a̱ yi waru akiza a ɗa.
49 Pois o Poderoso é santo, e fez grandes coisas por mim.
50 Diga mantsa a̱ tyo mantsa, u tse ene ta̱ iliyali ya aza a na a casu yi tsugbain.
50 Demonstra misericórdia a todos que o temem, geração após geração.
51 U yuwan ta̱ a̱ba̱jini e ili ya asalama ne ekere a̱ yi, u beteꞌwe ta̱ aza a aciyogbamu.
51 Seu braço poderoso fez coisas tremendas! Dispersou os orgulhosos e os arrogantes.
52 U cipa̱to ta̱ ngono m gbagbain o otogu e le, reve u ꞌya̱sa̱n aza a na a̱ ri ili shi.
52 Derrubou príncipes de seus tronos e exaltou os humildes.
53 U cuwa̱ton ta̱ aza a ambulu ni ili i saꞌani, a̱za̱ o utsuru waru u lo le ta̱ ekere lya̱nga̱.
53 Encheu de coisas boas os famintos e despediu de mãos vazias os ricos.
54 U kamba ta̱ aagbashi a̱ yi Israꞌila, u cuwan ta̱ na̱ nzuwulai ma̱ yi we ene yi iliyali.
54 Ajudou seu servo Israel e lembrou-se de ser misericordioso.
55 Ununa u yuwayin akaya a̱ tsu Ibrahim nzuwulai, na̱ muwun n tsukaya ma̱ yi hali ukosu.”
55 Pois assim prometeu a nossos antepassados, a Abraão e a seus descendentes para sempre”.
56 A̱vu Meri da̱nu na̱ Alisa̱ba̱tu a̱ tyo woto taꞌatsu, reve u ka̱mba̱ o uꞌwa.
56 Maria ficou com Isabel cerca de três meses, e então voltou para casa.
57 Mantsa ma na Alisa̱ba̱tu aa matsan yuwan ta̱, reve u matsan mawun mo ulobo.
57 Chegado o tempo de seu bebê nascer, Isabel deu à luz um filho.
58 A̱vu nron mu nden na̱ mmaci ma̱ yi, a uwwa ununa Zagbain yuwaan niyi isaꞌani, a̱vu a kamba yi ma̱za̱nga̱.
58 Vizinhos e parentes se alegraram ao tomar conhecimento de que o Senhor havia sido tão misericordioso com ela.
59 Ana mawuꞌun u rawai urana wa̱ kunla̱, reve a̱ ta̱wa̱ tsa̱ra̱ a paɗa yi uryumbu, reve a̱ shi a ciga a ca yi aala a dada va̱ yi Zakariya o una̱ wa dada va̱ yi.
59 Quando o bebê estava com oito dias, eles vieram para a cerimônia de circuncisão. Queriam chamar o menino de Zacarias, como o pai,
60 A̱vu mma va̱ yi damma, “Oꞌo, Yahaya ɗa aa ca yi.”
60 mas Isabel disse: “Não! Seu nome é João!”.
61 Reve a damma yi, “Moron ma̱ wu ma̱ ri na aala Yahaya shi.”
61 Então eles lhe disseram: “Não há ninguém em sua família com esse nome”,
62 A̱vu o roco dada va̱ yi, a̱ te izami ya aala a na aa ca yi.
62 e com gestos perguntaram ao pai como queria chamar o bebê.
63 Reve u pati le ili yi iɗana, a̱vu u ɗana ɗe, “Aala a̱ yi a ɗa Yahaya.” Reve o oꞌwo a asalama suru.
63 Ele pediu que lhe dessem uma tabuinha e, para surpresa de todos, escreveu: “Seu nome é João”.
64 A jima shi, ɗaɗa una̱ wa̱ yi u kpa̱tuꞌushi, a̱vu eelentsu a̱ yi a gura yuwan adanshi. A̱vu u yuwusaan A̱sula̱ ica.
64 No mesmo instante, Zacarias voltou a falar e começou a louvar a Deus.
65 A̱vu wovon u tsura̱ nron mu nden ma̱ yi n na n da̱na̱i lo suru. Reve a̱ ka̱ra̱ a adanshiꞌi uba̱ta̱ suru a̱tsuma̱ e ilyuci ya agaɗi ya Yahuda.
65 Toda a vizinhança se encheu de temor, e a notícia do que havia acontecido se espalhou por toda a região montanhosa da Judeia.
66 Aza a na a uwwai ili ya asalama o ndolo suru, she a uwa majiyan ne e eci, “Nye i ɗa mawun ma nda moo oꞌwo?” A damma ta̱ ne adama a na ukere wu Zagbain u to oɓolo na̱ a̱yi.
66 Todos que ficavam sabendo meditavam sobre esses acontecimentos e perguntavam: “O que vai ser esse menino?”. Pois a mão do Senhor estava sobre ele.
67 Zakariya dada va Yahaya da̱na̱ ta̱ ushiwun na̱ Ruhu va Akiza, a̱vu u yuwan adanshi o usokowu wa̱ A̱sula̱:
67 Então seu pai, Zacarias, ficou cheio do Espírito Santo e profetizou:
68 “Tsu yuwayin Zagbain ica, A̱sula̱ a Israꞌila! U ta̱wa̱ ta̱ u tsupa a̱vu u wawa ama a̱ yi.
68 “Seja bendito o Senhor, o Deus de Israel, pois visitou e resgatou seu povo.
69 U ꞌya̱sa̱n ta̱ Za vi Iwawi† za vu ucira o uꞌwa wa aagbashi a̱ yi Da̱wuda adama a̱ tsu.
69 Ele nos enviou poderosa salvação da linhagem real de seu servo Davi,
70 (Ununa u dammai o una̱ wa ama a akiza a̱ A̱sula̱ nu ujimu.)
70 como havia prometido muito tempo atrás por meio de seus santos profetas.
71 U wawa tsu ta̱ e ekere a arala na̱ nꞌyuwatan n tsu suru.
71 Agora seremos salvos de nossos inimigos e de todos que nos odeiam.
72 We ene ta̱ nkaya n tsu iliyali, u cuwan ta̱ na akucunu† a akiza a̱ yi.
72 Ele foi misericordioso com nossos antepassados ao lembrar-se de sua santa aliança,
73 A̱yi ɗa akucunu a na u yuwayin dada tsu Ibrahim.
73 o juramento solene que fez com nosso antepassado Abraão.
74 Ana u ta wawa tsu e ekere a nꞌyuwatan n tsu, tsa̱ra̱ u kamba tsu. Adama tsu yuwaan yi a̱ga̱nda̱ babu wovon,
74 Prometeu livrar-nos de nossos inimigos para o servirmos sem medo,
75 na akiza ni ili ya̱ a̱ɓula̱ a̱ ma̱ka̱ka̱n ma̱ yi. Tsu yuwain ne a mantsa ma wuma ma̱ tsu suru.
75 em santidade e justiça, enquanto vivermos.
76 A̱vu waru, mawun ma̱ va̱, a̱ ta̱ ɗe wu vumava̱sula̱ Mogono me Ili Suru. Vu ta̱ wala elime a Zagbain, tsa̱ra̱ vu foɓoo yi ure,
76 “E você, meu filhinho, será chamado profeta do Altíssimo, pois preparará o caminho para o Senhor.
77 tsa̱ra̱ vu ca ama a̱ yi urevu wi iwawi o ure u na a yuwaan le gafura vu unusu u le.
77 Dirá a seu povo como encontrar salvação por meio do perdão de seus pecados.
78 Adama e isaꞌani ya̱ a̱bunda̱ ya̱ A̱sula̱ a̱ tsu, ekan a wasasa a̱a̱ ta̱wa̱ tsu ɗe zuva.
78 Graças à terna misericórdia de nosso Deus, a luz da manhã, vinda do céu, está prestes a raiar sobre nós,
79 Tsa̱ra̱ wi ikana aza a na a̱ ri nden a̱tsuma̱ e irumbu, na aza a na a yuwain zuzu na̱ ma̱kuwa̱a̱, tsa̱ra̱ u toni na̱ a̱tsu ure wo okolo a̱ nden.”
79 para iluminar aqueles que estão na escuridão e na sombra da morte e nos guiar ao caminho da paz”.
80 Reve mawuꞌun u kungwa, a̱vu waru u yuwan mgbain a̱tsuma̱ a̱ ruhu. A̱vu u da̱nu a̱tsuma̱ o una, hali urana u na wu uta̱i a alanga e eteshe e ekere a aza a Israꞌila.
80 João cresceu e se fortaleceu em espírito. E viveu no deserto até chegar o tempo de se apresentar ao povo de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.