Lucas 1
Nzuwulai n Sa'avu na̱ Tsishingini na̱ a̱ɗiva̱ a na a ɗangulai a Nzuwulai mu Ufaru (TSWNT) vs NVI
1 Tiwofilu, vuma va̱ a̱ɓula̱: Ana wo oꞌwoi, ama na̱ a̱bunda̱ a zuwa ta̱ aciyele reve a ɗana urevetyowu wi ili i na i farai a̱tsuma̱ a̱ tsu.
1 Muitos já se dedicaram a elaborar um relato dos fatos que se cumpriram entre nós,
2 Ununa a ɗanai ili i na ele na e enei ne esu diga o ufaru a ca ntsu ele, aza a na e enei ele ɗa a̱za̱ o ulinga wa adanshi a̱ A̱sula̱ waru.
2 conforme nos foram transmitidos por aqueles que desde o início foram testemunhas oculares e servos da palavra.
3 A̱mu me ene ta̱ u lobono ta̱, ili yu ufaru i ɗa n toniyi ili suru mejege, tsa̱ra̱ n ɗanaa wu ili i na i farai mejege,
3 Eu mesmo investiguei tudo cuidadosamente, desde o começo, e decidi escrever-te um relato ordenado, ó excelentíssimo Teófilo,
4 tsa̱ra̱ vu reve amayun a adanshi a na a damma nuwu una̱ nu una̱.
4 para que tenhas a certeza das coisas que te foram ensinadas.
5 Mantsa ma na Hiridu† da̱na̱i Mogono ma Yahuda, a yuwan ta̱ ganu ro, za na a̱ tsu ɗe Zakariya. Wu uta̱ ta̱ upasu u nan ganu† wa Abija. Alisa̱ba̱tu ɗa aala a ka va̱ yi. A̱yi fo o uꞌwa u nan ganu o ugundo wa Haruna† u ɗa wu uta̱i.
5 No tempo de Herodes, rei da Judéia, havia um sacerdote chamado Zacarias, que pertencia ao grupo sacerdotal de Abias; Isabel, sua mulher, também era descendente de Arão.
6 Ele ra a yuwan ta̱ nden n saꞌani n na A̱sula̱ a cigai. O toni ta̱ ili i na Zagbain ca nle suru.
6 Ambos eram justos aos olhos de Deus, obedecendo de modo irrepreensível a todos os mandamentos e preceitos do Senhor.
7 Agba a̱ ri na̱ muwun shi. Alisa̱ba̱tu idari i ɗa i shi. A̱yi na̱ vali va̱ yi a kutsa ta̱.
7 Mas eles não tinham filhos, porque Isabel era estéril; e ambos eram de idade avançada.
8 Urana u lo, Zakariya yuwusan ta̱ ulinga u tsuganu a̱ A̱a̱ꞌisamapaɗa,† a mantsa ma na ulinga u rawai upasu u le. Zakariya a casu kucci|src="Luke_1_5.tif" size="span" loc="Luk 1:8" ref="Luk. 1:8"
8 Certa vez, estando de serviço o seu grupo, Zacarias estava servindo como sacerdote diante de Deus.
9 Ili i na agadu e le a yuwusain a̱yi ɗa, ele nan ganu a tsu ɗangwa ta̱ vuma na̱ matawa ma agita, u uwa a̱tsuma̱ o Upasu wa Akiza,† tsa̱ra̱ u kula̱to ili i ma̱guru.†
9 Ele foi escolhido por sorteio, de acordo com o costume do sacerdócio, para entrar no santuário do Senhor e oferecer incenso.
10 Ana mantsa ma rawai tsa̱ra̱ a̱ kula̱to ili i ma̱guruꞌu, reve ama o ɓoloto suru a yuwusan avasa a alanga.
10 Chegando a hora de oferecer incenso, o povo todo estava orando do lado de fora.
11 Reve malingata ma Zagbain ma̱ ta̱wa̱ uba̱ta̱ wa̱ yi, wi isawan o ukere u usaꞌani u masaꞌa, uba̱ta̱ u na wa̱a̱ kula̱tosu ili i ma̱guruꞌu.
11 Então um anjo do Senhor apareceu a Zacarias, à direita do altar do incenso.
12 Ana Zakariya ene niyi, reve wu uwwa wovon, lipu va̱ yi ka̱ra̱ e mejeꞌen.
12 Quando Zacarias o viu, perturbou-se e foi dominado pelo medo.
13 A̱vu malingataꞌa u damma yi, “Zakariya, she vu uwwa wovon wan, a uwwa ta̱ avasa a̱ wu. Ka va̱ wu, Alisa̱ba̱tu ta yuwan a̱a̱tsuma̱, u ta matsaan wu ulobo. Vu ta ca yi aala Yahaya.†
13 Mas o anjo lhe disse: "Não tenha medo, Zacarias; sua oração foi ouvida. Isabel, sua mulher, lhe dará um filho, e você lhe dará o nome de João.
14 U to oꞌwo wu ili i ma̱za̱nga̱, ne e ekere a aza a na aa uwwa adama a limatan va̱ yi.
14 Ele será motivo de prazer e de alegria para você, e muitos se alegrarão por causa do nascimento dele,
15 U to oꞌwo vumagbain e ekere a Zagbain. Woo sowo mini ma masayan ma inabi, ni ili yo oso i na woo oꞌwo usowu shi. O to shiton yi na̱ Ruhu va Akiza† a̱yi a̱ a̱a̱tsuma̱ a mma va̱ yi.
15 pois será grande aos olhos do Senhor. Ele nunca tomará vinho nem bebida fermentada, e será cheio do Espírito Santo desde antes do seu nascimento.
16 Ama na̱ a̱bunda̱ aza a Israꞌila a̱ ta̱ ka̱mba̱ e ekere a Zagbain le adama a̱ yi.
16 Fará retornar muitos dentre o povo de Israel ao Senhor, o seu Deus.
17 U ta wala elime a Zagbain na̱ cuꞌun vu ucira na̱ ruhu va Iliya, tsa̱ra̱ a̱ ka̱mba̱to okolo a nan dada a̱ ka̱mba̱ uba̱ta̱ u muwun n le. U ta̱ ka̱mba̱to a̱za̱ o ulambu wu ugbozu o toni ugbozu wa aza a akiza a̱ A̱sula̱, tsa̱ra̱ u foɓoo Zagbain ama, tsa̱ra̱ u cina le ufoɓu.”
17 E irá adiante do Senhor, no espírito e no poder de Elias, para fazer voltar o coração dos pais a seus filhos e os desobedientes à sabedoria dos justos, para deixar um povo preparado para o Senhor".
18 Reve Zakariya ece yi, “Cine cuꞌun nda aa fara? A̱mu ɗa nda n kutsai ɗe, ka va̱ fo ɗa nda u kutsai ɗe.”
18 Zacarias perguntou ao anjo: "Como posso ter certeza disso? Sou velho, e minha mulher é de idade avançada".
19 Reve u usu, “A̱mu ɗa Jiburaꞌilu, n ta̱ mishin a̱ ma̱ka̱ka̱n ma̱ A̱sula̱ kuci. A̱ lyungu mu ta̱, tsa̱ra̱ n damma wu adanshi o uyoꞌo a nda.
19 O anjo respondeu: "Sou Gabriel, o que está sempre na presença de Deus. Fui enviado para lhe transmitir estas boas novas.
20 Gogo vu ta̱ da̱na̱ kpaku, vaa gura yuwan adanshi shi, she urana u na ili i nda i shiwain. Adama a na vu usuyi adanshi a̱ va̱ shi. Adanshi a na a̱a̱ ta̱wa̱ woo oꞌwo amayun a mantsa ma na wu ntsayi.”
20 Agora você ficará mudo. Não poderá falar até o dia em que isso acontecer, porque não acreditou em minhas palavras, que se cumprirão no tempo oportuno".
21 Ama lo a pura Zakariya, a̱vu a̱ ka̱ra̱ a asalama ili i na i zuwai u jimai pe Upasu wa Akizaꞌa.†
21 Enquanto isso, o povo esperava por Zacarias, estranhando sua demora no santuário.
22 Ana wu uta̱i, u gura yuwan adanshi shi. Reve e reve u ta yuwan we ene ili i ro cuꞌun va alavu alavu a̱tsuma̱ a̱ A̱a̱ꞌisamapaɗaꞌa. A̱vu u yuwusaan le iroci ne ekere, agba u gura yuwan adanshi shi.
22 Quando saiu, não conseguia falar nada; o povo percebeu então que ele tivera uma visão no santuário. Zacarias fazia sinais para eles, mas permanecia mudo.
23 Ana mantsa mo ulinga ma̱ yi mo kotoi, reve u ka̱mba̱ o uꞌwa.
23 Quando se completou seu período de serviço, ele voltou para casa.
24 Reve ka va̱ yi Alisa̱ba̱tu tsura̱ a̱a̱tsuma̱. A̱yi ubuwu na̱ woto ton, a̱vu u da̱nusu o uꞌwa.
24 Depois disso, Isabel, sua mulher, engravidou e durante cinco meses não saiu de casa.
25 U dansa ta̱, “Zagbaiꞌin u yuwaan mu ta̱ nda, a rana nda u roco mu ta̱ isaꞌani, u tawa mu ta̱ ili ya adanshi e ekere a ama.”
25 E ela dizia: "Isto é obra do Senhor fez! Agora ele olhou para mim com favor, para desfazer a minha humilhação perante o povo. "
26 Alisa̱ba̱tu na̱ a̱a̱tsuma̱ woto ta̱li, a̱vu A̱sula̱ a̱ lyungu Jiburaꞌilu malingata ma̱ yi a̱ lyuci na a̱ tsu ɗe Nazara e iɗa ya̱ Ga̱lili.
26 No sexto mês Deus enviou o anjo Gabriel a Nazaré, cidade da Galiléia,
27 U lyungu yi ta̱ uba̱ta̱ o usheli u na koto u revei vali shi, eegeɓe a̱ yi vuma ro ɗa o ugundo wa̱ Da̱wuda Mogono, aala a̱ yi Isuhu. Meri ɗa aala o usheliꞌi.
27 a uma virgem prometida em casamento a certo homem chamado José, descendente de Davi. O nome da virgem era Maria.
28 A̱vu malingataꞌa u ꞌya̱wa̱ ya̱ꞌa̱ yi, reve u damma, “A̱zoꞌwa, macigata, Zagbain to oɓolo na̱ a̱vu!”
28 O anjo, aproximando-se dela, disse: "Alegre-se, agraciada! O Senhor está com você! "
29 Adanshiꞌi gba u ɓa̱la̱ yi ta̱ lon, u yuwusan ta̱ majiyan cuꞌun vi ica̱su i ne i ɗa tsunda.
29 Maria ficou perturbada com essas palavras, pensando no que poderia significar esta saudação.
30 A̱vu u damma yi, “She vu uwwa wovon wan, Meri. Vu tsura̱ ta̱ icigi e ekere a̱ A̱sula̱.
30 Mas o anjo lhe disse: "Não tenha medo, Maria; você foi agraciada por Deus!
31 Vu ta yuwan a̱a̱tsuma̱, vu matsan ulobo, reve waru vu zuwaa yi aala Yesu.
31 Você ficará grávida e dará à luz um filho, e lhe porá o nome de Jesus.
32 U to oꞌwo zagbain. E te ɗe aala a̱ yi Mawun mo Mogono ma̱ A̱sula̱. A̱sula̱ Zagbain a ta ca yi ootogu o tsugono tsa dada va̱ yi Da̱wuda.
32 Ele será grande e será chamado Filho do Altíssimo. O Senhor Deus lhe dará o trono de seu pai Davi,
33 U ta yuwan tsugono o uꞌwa wa Yakubu babu ukotu. Tsugono tsa̱ yi tsa̱ ri nu ukosu shi.”
33 e ele reinará para sempre sobre o povo de Jacó; seu Reino jamais terá fim".
34 A̱vu u damma yi, “Cine woo oꞌwo ne, ana wo oꞌwoi koto n reve vali shi?”
34 Perguntou Maria ao anjo: "Como acontecerá isso, se sou virgem? "
35 Reve u usu yi, “Ruhu va Akiza ta̱ ta̱wa̱ wu, ucira u Mogono ma̱ A̱sula̱ waru u ta pupala wu, adama a na za va akiza a na vaa matsan a̱ ta̱ ɗe yi Mawun ma̱ A̱sula̱.
35 O anjo respondeu: "O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Altíssimo a cobrirá com a sua sombra. Assim, aquele que há de nascer será chamado santo, Filho de Deus.
36 Cuwan moron ma̱ wu Alisa̱ba̱tu. A damma ta̱ wa̱a̱ tsura̱ a̱a̱tsuma̱ shi, agba gogo u ta̱ na̱ a̱a̱tsuma̱ woto ta̱li, ko na wo oꞌwoi u kutsai ɗe.
36 Também Isabel, sua parenta, terá um filho na velhice; aquela que diziam ser estéril já está em seu sexto mês de gestação.
37 Ili i lo a na A̱sula̱ a̱a̱ kuɗa̱ yuwan shi.”
37 Pois nada é impossível para Deus".
38 A̱vu Meri damma, “A̱mu ɗa nda aagbashi a Zagbain. Lyawa wo oꞌwo ununa vu dammai.” Reve malingataꞌa u ka̱ra̱.
38 Respondeu Maria: "Sou serva do Senhor; que aconteça comigo conforme a tua palavra". Então o anjo a deixou.
39 A rana ndolo, a̱vu Meri ꞌyon u jika̱, reve u ꞌya̱wa̱ a̱ lyuci ro a̱tsuma̱ e ilyuci ya agaɗi e iɗa ya Yahuda.
39 Naqueles dias, Maria preparou-se e foi depressa para a uma cidade da região montanhosa da Judéia,
40 A̱vu u uwa o uꞌwa wa Zakariya, tsa̱ra̱ u ca̱sa̱ Alisa̱ba̱tu.
40 onde entrou na casa de Zacarias e saudou Isabel.
41 Ana wu uwwai ica̱suꞌu, a̱vu ba̱ba̱ jinga̱ɗa̱ a̱ a̱a̱tsuma̱ a̱ yi nu ucira. Reve o shiton yi na̱ Ruhu va Akiza.†
41 Quando Isabel ouviu a saudação de Maria, o bebê agitou-se em seu ventre, e Isabel ficou cheia do Espírito Santo.
42 A̱vu u ꞌya̱sa̱n uɗyo nu ucira, u damma, “A̱vu za va abaꞌun a ɗa a̱tsuma̱ a̱ a̱ma̱ci. Mawun ma̱ a̱a̱tsuma̱ a̱ wu waru za va abaꞌun a ɗa!
42 Em alta voz exclamou: "Bendita é você entre as mulheres, e bendito é o filho que você dará à luz!
43 Cine ili i saꞌani i nda i cina numu, a na mma vu Zagbain va̱ ta̱wa̱i u ka̱lyuwa̱ mu?
43 Mas por que sou tão agraciada, a ponto de me visitar a mãe do meu Senhor?
44 Ana mu uwwai ica̱su ya̱ wu, ɗaɗa ba̱ba̱ na ri a̱ a̱a̱tsuma̱ a̱ va̱ jinga̱ɗa̱i nu ucira a yuwusan ma̱za̱nga̱.
44 Logo que a sua saudação chegou aos meus ouvidos, o bebê que está em meu ventre agitou-se de alegria.
45 A̱vu za va abaꞌun ɗa adama a na vu usuyi ili i na Zagbain dammai u ta shiwan.”
45 Feliz é aquela que creu que se cumprirá aquilo que o Senhor lhe disse! "
46 Reve Meri damma, “Ookolo a̱ va̱ a ciɓala ta̱ Zagbain.
46 Então disse Maria: "Minha alma engrandece ao Senhor
47 Asuvu a̱ va̱ a̱ ta̱ na̱ ma̱za̱nga̱ adama a̱ A̱sula̱ Zamawawa va̱.
47 e o meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador,
48 A̱yi u cuwan ta̱ na̱ a̱mu, aagbashi a̱ yi. Diga gogo a̱ ꞌya̱wa̱, ama a̱ ta̱ ɗe mu za va abaꞌun.
48 pois atentou para a humildade da sua serva. De agora em diante, todas as gerações me chamarão bem-aventurada,
49 Adama a na a̱yi Zavucira ɗa, u yuwaan mu ta̱ ili ya̱ a̱ɓula̱. Aala a̱ yi waru akiza a ɗa.
49 pois o Poderoso fez grandes coisas em meu favor; santo é o seu nome.
50 Diga mantsa a̱ tyo mantsa, u tse ene ta̱ iliyali ya aza a na a casu yi tsugbain.
50 A sua misericórdia estende-se aos que o temem, de geração em geração.
51 U yuwan ta̱ a̱ba̱jini e ili ya asalama ne ekere a̱ yi, u beteꞌwe ta̱ aza a aciyogbamu.
51 Ele realizou poderosos feitos com seu braço; dispersou os que são soberbos no mais íntimo do coração.
52 U cipa̱to ta̱ ngono m gbagbain o otogu e le, reve u ꞌya̱sa̱n aza a na a̱ ri ili shi.
52 Derrubou governantes dos seus tronos, mas exaltou os humildes.
53 U cuwa̱ton ta̱ aza a ambulu ni ili i saꞌani, a̱za̱ o utsuru waru u lo le ta̱ ekere lya̱nga̱.
53 Encheu de coisas boas os famintos, mas despediu de mãos vazias os ricos.
54 U kamba ta̱ aagbashi a̱ yi Israꞌila, u cuwan ta̱ na̱ nzuwulai ma̱ yi we ene yi iliyali.
54 Ajudou a seu servo Israel, lembrando-se da sua misericórdia
55 Ununa u yuwayin akaya a̱ tsu Ibrahim nzuwulai, na̱ muwun n tsukaya ma̱ yi hali ukosu.”
55 para com Abraão e seus descendentes para sempre, como dissera aos nossos antepassados".
56 A̱vu Meri da̱nu na̱ Alisa̱ba̱tu a̱ tyo woto taꞌatsu, reve u ka̱mba̱ o uꞌwa.
56 Maria ficou com Isabel cerca de três meses e depois voltou para casa.
57 Mantsa ma na Alisa̱ba̱tu aa matsan yuwan ta̱, reve u matsan mawun mo ulobo.
57 Ao se completar o tempo de Isabel dar à luz, ela teve um filho.
58 A̱vu nron mu nden na̱ mmaci ma̱ yi, a uwwa ununa Zagbain yuwaan niyi isaꞌani, a̱vu a kamba yi ma̱za̱nga̱.
58 Seus vizinhos e parentes ouviram falar da grande misericórdia que o Senhor lhe havia demonstrado e se alegraram com ela.
59 Ana mawuꞌun u rawai urana wa̱ kunla̱, reve a̱ ta̱wa̱ tsa̱ra̱ a paɗa yi uryumbu, reve a̱ shi a ciga a ca yi aala a dada va̱ yi Zakariya o una̱ wa dada va̱ yi.
59 No oitavo dia foram circuncidar o menino e queriam dar-lhe o nome do pai, Zacarias;
60 A̱vu mma va̱ yi damma, “Oꞌo, Yahaya ɗa aa ca yi.”
60 mas sua mãe tomou a palavra e disse: "Não! Ele será chamado João".
61 Reve a damma yi, “Moron ma̱ wu ma̱ ri na aala Yahaya shi.”
61 Disseram-lhe: "Você não há nenhum parente com esse nome".
62 A̱vu o roco dada va̱ yi, a̱ te izami ya aala a na aa ca yi.
62 Então fizeram sinais ao pai do menino, para saber como queria que a criança se chamasse.
63 Reve u pati le ili yi iɗana, a̱vu u ɗana ɗe, “Aala a̱ yi a ɗa Yahaya.” Reve o oꞌwo a asalama suru.
63 Ele pediu uma tabuinha e, para admiração de todos, escreveu: "O nome dele é João".
64 A jima shi, ɗaɗa una̱ wa̱ yi u kpa̱tuꞌushi, a̱vu eelentsu a̱ yi a gura yuwan adanshi. A̱vu u yuwusaan A̱sula̱ ica.
64 Imediatamente sua boca se abriu, sua língua se soltou e ele começou a falar, louvando a Deus.
65 A̱vu wovon u tsura̱ nron mu nden ma̱ yi n na n da̱na̱i lo suru. Reve a̱ ka̱ra̱ a adanshiꞌi uba̱ta̱ suru a̱tsuma̱ e ilyuci ya agaɗi ya Yahuda.
65 Todos os vizinhos ficaram cheios de temor, e por toda a região montanhosa da Judéia se falava sobre essas coisas.
66 Aza a na a uwwai ili ya asalama o ndolo suru, she a uwa majiyan ne e eci, “Nye i ɗa mawun ma nda moo oꞌwo?” A damma ta̱ ne adama a na ukere wu Zagbain u to oɓolo na̱ a̱yi.
66 Todos os que ouviam falar disso se perguntavam: "O que vai ser este menino? " Pois a mão do Senhor estava com ele.
67 Zakariya dada va Yahaya da̱na̱ ta̱ ushiwun na̱ Ruhu va Akiza, a̱vu u yuwan adanshi o usokowu wa̱ A̱sula̱:
67 Seu pai, Zacarias, foi cheio do Espírito Santo e profetizou:
68 “Tsu yuwayin Zagbain ica, A̱sula̱ a Israꞌila! U ta̱wa̱ ta̱ u tsupa a̱vu u wawa ama a̱ yi.
68 "Louvado seja o Senhor, o Deus de Israel, porque visitou e redimiu o seu povo.
69 U ꞌya̱sa̱n ta̱ Za vi Iwawi† za vu ucira o uꞌwa wa aagbashi a̱ yi Da̱wuda adama a̱ tsu.
69 Ele promoveu poderosa salvação para nós, na linhagem do seu servo Davi,
70 (Ununa u dammai o una̱ wa ama a akiza a̱ A̱sula̱ nu ujimu.)
70 ( como falara pelos seus santos profetas, na antigüidade ),
71 U wawa tsu ta̱ e ekere a arala na̱ nꞌyuwatan n tsu suru.
71 salvando-nos dos nossos inimigos e da mão de todos os que nos odeiam,
72 We ene ta̱ nkaya n tsu iliyali, u cuwan ta̱ na akucunu† a akiza a̱ yi.
72 para mostrar sua misericórdia aos nossos antepassados e lembrar sua santa aliança,
73 A̱yi ɗa akucunu a na u yuwayin dada tsu Ibrahim.
73 o juramento que fez ao nosso pai Abraão:
74 Ana u ta wawa tsu e ekere a nꞌyuwatan n tsu, tsa̱ra̱ u kamba tsu. Adama tsu yuwaan yi a̱ga̱nda̱ babu wovon,
74 resgatar-nos da mão dos nossos inimigos para servi-lo sem medo,
75 na akiza ni ili ya̱ a̱ɓula̱ a̱ ma̱ka̱ka̱n ma̱ yi. Tsu yuwain ne a mantsa ma wuma ma̱ tsu suru.
75 em santidade e justiça, diante dele todos os nossos dias.
76 A̱vu waru, mawun ma̱ va̱, a̱ ta̱ ɗe wu vumava̱sula̱ Mogono me Ili Suru. Vu ta̱ wala elime a Zagbain, tsa̱ra̱ vu foɓoo yi ure,
76 E você, menino, será chamado profeta do Altíssimo, pois irá adiante do Senhor, para lhe preparar o caminho,
77 tsa̱ra̱ vu ca ama a̱ yi urevu wi iwawi o ure u na a yuwaan le gafura vu unusu u le.
77 para dar ao seu povo o conhecimento da salvação, mediante o perdão dos seus pecados,
78 Adama e isaꞌani ya̱ a̱bunda̱ ya̱ A̱sula̱ a̱ tsu, ekan a wasasa a̱a̱ ta̱wa̱ tsu ɗe zuva.
78 por causa das ternas misericórdias de nosso Deus, pelas quais do alto nos visitará o sol nascente
79 Tsa̱ra̱ wi ikana aza a na a̱ ri nden a̱tsuma̱ e irumbu, na aza a na a yuwain zuzu na̱ ma̱kuwa̱a̱, tsa̱ra̱ u toni na̱ a̱tsu ure wo okolo a̱ nden.”
79 para brilhar sobre aqueles que estão vivendo nas trevas e na sombra da morte, e guiar nossos pés no caminho da paz".
80 Reve mawuꞌun u kungwa, a̱vu waru u yuwan mgbain a̱tsuma̱ a̱ ruhu. A̱vu u da̱nu a̱tsuma̱ o una, hali urana u na wu uta̱i a alanga e eteshe e ekere a aza a Israꞌila.
80 E o menino crescia e se fortalecia no espírito; e viveu no deserto, até aparecer publicamente a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.