Juízes 9
Ndaghaano Mpyaka Mu Lubwisi (TLJ) vs NVT
1 Kilo kimui Abbi̱meleeki̱ mutabani̱ wa Yelubbaali aaghenda Sekeemu mu beeseekulu be, aabu̱gha nabo na nganda sya ni̱na wee ati,
1 Certo dia, Abimeleque, filho de Gideão, foi a Siquém visitar os irmãos de sua mãe e disse a eles e aos demais membros do seu clã materno:
2 “Mu̱bu̱u̱li̱ye bantu boona baa Sekeemu muti, ‘Nkiki mubbali̱ye kyonini? Batabani̱ nsanju̱ boona baa Yelubbaali kubalema kedha omui mu ebo kulema enu̱we?’ Muusuke ngu ndi saghama yaanu yoonini.”
2 “Perguntem aos líderes de Siquém se preferem ser governados por todos os setenta filhos de Gideão ou por um só homem. E lembrem-se de que eu sou da mesma carne e do mesmo sangue de vocês!”.
3 Obu beeseekulu be baaghambiiye bintu ebi beebembeli̱ baa Sekeemu boona, baatu̱wamu haa mitima yabo kuhagila Abbi̱meleeki̱ kuba mwebembeli̱ wabo. Baaghila bati, “Ni mwana wa ni̱naatu̱we.”
3 Então os tios de Abimeleque transmitiram sua mensagem a todos os líderes de Siquém, que, depois de ouvirem a proposta, decidiram em favor de Abimeleque, pois era parente deles.
4 Baaya mu numba ya Bbaali̱-bbeli̱ti̱ bi̱twi̱ke nsanju̱ bya siliva, baamuhaabiyo. Ebi niibiyo Abbi̱meleeki̱ aakoleesi̱yagha kupangi̱i̱si̱ya bantu babhi kandi baatambighana abaamukwamililagha.
4 Deram-lhe setenta moedas de prata do templo de Baal-Berite, que ele usou para contratar indivíduos desocupados e desordeiros que concordaram em segui-lo.
5 Aaghenda e ka ewaabo mu kibugha kya Ofula kandi aatila haa ebaale limui baana baani̱na wee nsanju̱, batabani̱ baa Yelubbaali. Bhaatu Yosaamu mutabani̱ wʼobuto wa Yelubbaali aaluka kandi eebi̱sa.
5 Ele foi à casa de seu pai em Ofra e ali, sobre uma pedra, matou todos os seus setenta meios-irmãos, os filhos de Gideão, exceto Jotão, o filho mais novo, que fugiu e se escondeu.
6 Niibuwo beebembeli̱ boona bʼomu kibugha kya Sekeemu na ki̱i̱kalo kya Bbeti-miilo beekumaani̱ya hamui, baaghenda hansi ya ki̱i̱looku̱ kandi baafoola Abbi̱meleeki̱ kuba mukama wabo.
6 Então os líderes de Siquém e Bete-Milo convocaram uma reunião debaixo do carvalho perto da coluna em Siquém e proclamaram Abimeleque rei.
7 Obu Yosaamu, aaghu̱u̱ye eki, aaghenda eemilila haagu̱u̱li̱ ya mwena Geli̱ji̱i̱mu̱, aabu̱gha nʼelaka lyamaani̱ ati, “Mu̱ntegheeleli̱ye enu̱we beebembeli̱ baa Sekeemu, niikuwo Luhanga agubhe kubategheeleli̱ya.
7 Quando Jotão soube disso, subiu ao topo do monte Gerizim e gritou: “Ouçam-me, cidadãos de Siquém! Ouçam-me se querem que Deus os ouça!
8 Kilo kimui biti bikatu̱wamu kukoma mukama oghu akubilema. Byaghila kiti oli̱va biti, ‘Obe mukama waatu.’
8 Certa vez as árvores resolveram ungir um rei. Primeiro disseram à oliveira: ‘Seja nosso rei!’.
9 Bhaatu kiti oli̱va kyakuukamu kiti, ‘Nkugubha nti̱ya ku̱ti̱gha mafu̱ta ghanje, agha bantu baku̱koleesi̱yagha ku̱hu̱ti̱ya baaluhanga na bantu, kulema biti byonkaha?’
9 Mas a oliveira se recusou e disse: ‘Devo deixar de produzir o óleo que agrada a Deus e às pessoas, só para ser a mais alta das árvores que o vento agita?’.
10 Biti ebi byaghila kiti mu̱ti̱i̱ni̱ biti, ‘Wiise obe mukama waatu.’
10 “Então disseram à figueira: ‘Seja nosso rei!’.
11 Bhaatu kiti mu̱ti̱i̱ni̱ kyakuukamu kiti, ‘Nkugubha nti̱ya kuleka kweli̱ya bi̱ghu̱ma byanje binuliliiye kulema biti?’
11 Mas a figueira também se recusou e disse: ‘Devo deixar de produzir meus frutos doces e deliciosos, só para ser a mais alta das árvores que o vento agita?’.
12 Biti ebi byaghila mujaabbi̱i̱bbu̱ biti, ‘Wiise obe mukama waatu.’
12 “Então disseram à videira: ‘Seja nosso rei!’.
13 Bhaatu mujaabbi̱i̱bbu̱ ghwaghila ghuti, ‘Nkugubha nti̱ya kuleka vi̱i̱ni̱ yanje, eghi ekulekagha Luhanga na bantu badheedhuwa, kulema biti?’
13 Mas a videira também se recusou e disse: ‘Devo deixar de produzir o vinho que alegra a Deus e às pessoas, só para ser a mais alta das árvores que o vento agita?’.
14 Niibuwo biti ebi byona byaghi̱li̱ye mahuwa biti, ‘Wiise obe mukama waatu.’
14 “Por fim, todas as árvores se voltaram para o espinheiro e disseram: ‘Seja nosso rei!’.
15 Mahuwa ghaaghila biti ebi ghati, ‘Majima mukaakuba nimubbala kunfoola mukama waanu, mwise mu ki̱i̱ku̱dhu̱ kyanje. Kaakuba mubhenga kwisa, muleke mulilo ghu̱lu̱ghe mu mahuwa ghwoki̱ye bi̱i̱looku̱ bya Lebbanooni̱!’
15 E o espinheiro respondeu às árvores: ‘Se querem mesmo ungir-me seu rei, venham abrigar-se à minha sombra. Se não, que saia fogo de mim e queime os cedros do Líbano’”.
16 “Buuye mukakola kintu kisemeeye kandi eki̱hi̱ki̱ye kufoola Abbi̱meleeki̱ mukama? Mukaasuka bintu bilungi ebi Yelubbaali aabakoleeye? Buuye bantu baa ka yee mukabatwalikani̱ya kulungi ngoku eye aabakoli̱ye?
16 Jotão prosseguiu: “Será que vocês de fato agiram de forma honrada e íntegra ao proclamar Abimeleque seu rei? Será que foram justos com Gideão e seus descendentes? Vocês o trataram como ele merece, tendo em vista tudo que realizou?
17 Mutaabululuwa ngoku tita aabalwaniiye bulemo, aahaayo bwomi̱i̱li̱ buwe ku̱kwi̱la kandi kujuna Banami̱di̱yaani̱.
17 Meu pai lutou por vocês e arriscou a vida para libertá-los dos midianitas.
18 Bhaatu obwalo mwalu̱mbi̱ye ka ya tita kandi batabani̱ be nsanju̱ mwabaati̱la haa ebaale limui. Mwafoola Abbi̱meleeki̱ mutabani̱ wa mu̱heeleli̱ya wee wabukali̱ kuba mukama wa Sekeemu, nanga Abbi̱meleeki̱ oghu kuba lughanda lwanu.
18 Mas hoje vocês se rebelaram contra ele e seus descendentes e mataram seus setenta filhos sobre uma pedra. Escolheram Abimeleque, filho da escrava dele, para ser rei só porque ele é seu parente.
19 Obwalo mukaakuba mukoleeye Yelubbaali na bantu baa ka yee kintu kisemeeye kandi eki̱hi̱ki̱ye, mudheedhuwa na Abbi̱meleeki̱ kandi naye adheedhuwe naanu.
19 “Se hoje agiram de forma honrada e íntegra com Gideão e seus descendentes, então que sejam felizes com Abimeleque, e ele seja feliz com vocês.
20 Bhaatu ebi mwakoli̱ye mbyabaaye bitasemeeye, nkwekumbula nti Abbi̱meleeki̱ ahwelekeeleli̱ye na mulilo beebembeli̱ baa Sekeemu na Bbeti-miilo kandi naanu mu̱mu̱hwelekeeleli̱ye.”
20 Mas, se não o fizeram, então que saia fogo de Abimeleque e queime os líderes de Siquém e Bete-Milo, e saia fogo dos líderes de Siquém e Bete-Milo e queime Abimeleque!”.
21 Yosaamu haabwa kwobaha mwana wa ni̱na wee Abbi̱meleeki̱, aalukila mu kibugha kya Bbeeli̱, aakalayo.
21 Então Jotão fugiu e foi morar em Beer, pois tinha medo de seu irmão Abimeleque.
22 Abbi̱meleeki̱ aalema I̱saaleeli̱ haabwa myaka esatu.
22 Depois que Abimeleque havia governado Israel por três anos,
23 Luhanga aatuma ki̱li̱mu̱ kuleeta kwohangana haagati ya Abbi̱meleeki̱ na beebembeli̱ baa Sekeemu. Beebembeli̱ baa Sekeemu aba baajeemela Abbi̱meleeki̱.
23 Deus enviou um espírito que gerou discórdia entre Abimeleque e os líderes de Siquém, que se rebelaram.
24 Luhanga aafubilagha Abbi̱meleeki̱ haabwa kwita baana baa ni̱na wee batabani̱ nsanju̱ baa Yelubbaali. Luhanga aafubilagha dhee Abbi̱meleeki̱ na bantu baa Sekeemu haabwa bu̱ji̱ndi̱ bwabo.
24 Foi um castigo para Abimeleque por ele ter assassinado os setenta filhos de Gideão e para os líderes de Siquém por terem apoiado Abimeleque no assassinato de seus irmãos.
25 Beebembeli̱ baa Sekeemu baajeemela Abbi̱meleeki̱ kandi baata basaasa babhi mu bwena, abaahu̱ngagha bintu bya bantu abaakwamagha kihanda eki. Kintu eki baakighambila Abbi̱meleeki̱.
25 Os líderes de Siquém prepararam uma emboscada para Abimeleque no alto dos montes e assaltavam todos os que passavam por ali. Contudo, alguém alertou Abimeleque sobre essa conspiração.
26 Gaali mutabani̱ wa Ebbedi̱ aaghenda kuukala mu kibugha kya Sekeemu na baana baa ni̱na wee, beebembeli̱ baa Sekeemu baamwesigha.
26 Nessa época, Gaal, filho de Ebede, se mudou para Siquém com seus irmãos e ganhou a confiança dos líderes da cidade.
27 Bantu aba boona baaghenda mu misili yabo ya mi̱jaabbi̱i̱bbu̱, baakobhayo mi̱jaabbi̱i̱bbu̱ baakamamu vi̱i̱ni̱ kandi baakola ki̱ghenu̱. Baaghenda mu numba hambali baalami̱li̱yagha luhanga wabo, baaliya, baanuwa kandi baatandika ku̱bu̱ghʼo kubhi Abbi̱meleeki̱.
27 Depois de irem ao campo, colherem as uvas e pisarem nelas, realizaram uma festa da colheita, no templo do deus local. Foi servido vinho à vontade, e todos começaram a amaldiçoar Abimeleque.
28 Gaali mutabani̱ wa Ebbedi̱ aaghila ati, “Abbi̱meleeki̱ ni ani̱ kandi etu̱we bantu baa Sekeemu tuli bantu baamulingo ki ku̱mu̱hwelekeeleli̱ya? Taaniiye mutabani̱ wa Yelubbaali kandi Jebbu̱li̱ taaniiye oghu akumukoonelagha haa mulimo? Mu̱heeleli̱ye basaasa baa Hamooli̱, ese wa Sekeemu! Nkiki kikuleka ntu̱heeleli̱ya Abbi̱meleeki̱?
28 “Quem é Abimeleque?”, disse em alta voz Gaal, filho de Ebede. “Se não é um verdadeiro filho de Siquém, por que devemos servi-lo? É apenas filho de Gideão, e esse Zebul é apenas seu ajudante. Sirvam aos verdadeiros filhos de Hamor, o fundador de Siquém! Por que devemos servir a Abimeleque?
29 Siye nguli naabaagha mu̱lemi̱ waanu! Nangu̱u̱hi̱yʼo Abbi̱meleeki̱. Nangughiliye Abbi̱meleeki̱ nti, ‘Wongele haa mahe ghaawe, wiise olwane.’ ”
29 Se eu estivesse no comando, me livraria de Abimeleque. Diria a ele: ‘Convoque seus soldados e venha lutar!’.”
30 Bhaatu obu Jebbu̱li̱ oghu akaba alemi̱ye kibugha kya Sekeemu aaghu̱u̱ye ebi Gaali mutabani̱ wa Ebbedi̱ aabu̱ghi̱ye, aasaaliluwa.
30 Mas, quando Zebul, que governava a cidade, tomou conhecimento das palavras de Gaal, ficou furioso.
31 Aatuma batumuwa ewaa Abbi̱meleeki̱ mu ki̱bi̱so naaghila ati, “Olole Gaali mutabani̱ wa Ebbedi̱ na nganda siye baasi̱ye e Sekeemu, baaleeti̱ye katabanguko mu kibugha niikuwo bakulwani̱i̱si̱ye.
31 Enviou mensageiros a Abimeleque em Arumá para lhe dizer: “Gaal, filho de Ebede, e seus irmãos se mudaram para Siquém e estão instigando a cidade a se rebelar contra você.
32 Nahabweki oghende mukilo, uwe na bantu abali hamui naawe, mu̱beebi̱si̱i̱li̱le mu misili.
32 Venha de noite com seu exército e esconda-se nos campos.
33 Nkyambisi obu musana ghukuba ngu̱tu̱wa, oomuke nkyambisi olu̱mbe tau̱ni̱ eghi, obu Gaali̱yo na bantu abali naye mbaasi̱ye kukulwani̱i̱si̱ya, obakolʼo kyona eki okugubha.”
33 Pela manhã, assim que o sol nascer, ataque a cidade. Quando Gaal e aqueles que o acompanham saírem para lutar contra você, faça com eles o que desejar”.
34 Abbi̱meleeki̱ na bantu boona abaabaagha naye, baamuka mukilo, beebi̱sa haai na kibugha kya Sekeemu mu bi̱bbu̱la bbinaa.
34 Então Abimeleque e todos os seus homens saíram de noite, dividiram-se em quatro grupos e armaram uma emboscada ao redor de Siquém.
35 Gaali mutabani̱ wa Ebbedi̱ aatuwayo, aamilila haa mulyango ghwa geeti̱ ya tau̱ni̱ eghi. Abbi̱meleeki̱ na mahe ghe baalu̱ghi̱yeyo mu bi̱i̱kalo ebi baabaagha beebi̱si̱i̱yemu̱.
35 Gaal, filho de Ebede, estava à porta da cidade quando Abimeleque e seu exército saíram de seus esconderijos.
36 Obu Gaali aaboone bantu aba, aaghila Jebbu̱li̱ ati, “Olole, bantu niibuwo baakota ku̱lu̱gha haagu̱u̱li̱ ya bwena!”
36 Quando Gaal os viu, disse a Zebul: “Olhe, há pessoas descendo do alto das colinas!”. Zebul respondeu: “São apenas as sombras dos montes que se parecem com homens”.
37 Gaali aatodha aaghila ati, “Olole bantu niibuwo baakota ku̱lu̱gha haagati ya bwena kandi ki̱bbu̱la kimui niibuwo kyalu̱gha haa luhande hambali ki̱i̱looku̱ kili hambali baku̱mu̱ baku̱bu̱ghi̱lagha na mi̱li̱mu̱.”
37 Mas Gaal insistiu: “Não! São pessoas descendo das colinas. E outro grupo vem pela estrada que passa pelo Carvalho dos Adivinhos”.
38 Jebbu̱li̱ aakuukamu Gaali ati, “Nuuwe okabu̱gha na kanu̱wa kaawe oti, ‘Abbi̱meleeki̱ ni ani̱ etu̱we ku̱mu̱heeleli̱ya? Buuye kwepanka kwawe kwakwi̱la ki? Bantu aba taaniibo waabhengi̱ye? Oghende olwane nabo.’ ”
38 Zebul se voltou para ele e perguntou: “Onde foi parar toda a sua conversa? Não foi você que disse: ‘Quem é Abimeleque e por que deveríamos servi-lo?’. Os homens dos quais você zombou estão logo ali do lado de fora da cidade! Saia e lute contra eles!”.
39 Gaali aahikila beebembeli̱ baa Sekeemu kandi baalwana na Abbi̱meleeki̱.
39 Então Gaal marchou à frente dos líderes de Siquém para a batalha contra Abimeleque.
40 Gaali aali̱gi̱ta kandi Abbi̱meleeki̱ na bantu be baamuhuma. Baata basaasa baa Gaali bakani̱ye ku̱hi̱ka haa geeti̱ ya tau̱ni̱ eghi.
40 Abimeleque perseguiu Gaal, e muitos homens de Siquém foram feridos e caíram pelo caminho enquanto recuavam até o portão da cidade.
41 Abbi̱meleeki̱ aaghenda aakala mu kibugha kya Aluma kandi Jebbu̱li̱ aabhinga Gaali na baana baa ni̱na wee mu kibugha kya Sekeemu.
41 Abimeleque voltou a Arumá, e Zebul expulsou Gaal e seus irmãos de Siquém.
42 Kilo ekyalabhi̱yʼo bantu baa Sekeemu baaghenda mu musili kandi muntu aaghenda aaghambila Abbi̱meleeki̱.
42 No dia seguinte, o povo de Siquém saiu para guerrear nos campos. Abimeleque soube disso,
43 Niibuwo Abbi̱meleeki̱ aatwete bantu be, aabatambulani̱ya mu bi̱bbu̱la bisatu kandi beebi̱sa mu misili. Obu aaboone bantu mbalu̱gha mu tau̱ni̱, aabalu̱mba kandi aabaata.
43 dividiu seus homens em três grupos e armou emboscadas nos campos. Quando Abimeleque viu o povo sair da cidade, ele e seus homens saíram de seus esconderijos e atacaram.
44 Abbi̱meleeki̱ na ki̱bbu̱la kya bantu abaabaagha naye, baali̱gi̱ta mu maaso kandi beemilila haagati ya geeti̱ ya tau̱ni̱ eghi. Bi̱bbu̱la bya bantu bibili byaghenda byalu̱mba bantu abaabaagha mu misili kandi baabaatilayo.
44 Abimeleque e seu grupo tomaram de assalto o portão da cidade para impedir que os homens de Siquém voltassem para dentro. Enquanto isso, os outros dois grupos atacaram e mataram aqueles que estavam nos campos.
45 Abbi̱meleeki̱ aamala kilo kyona naanalwani̱i̱si̱ya tau̱ni̱ eghi. Aakwata tau̱ni̱ eghi kandi aata bantu abaabaagha baakaayemu. Aaki̱hwelekeeleli̱ya kyona kandi aakiseesamu kisula.
45 A batalha durou o dia inteiro. Por fim, Abimeleque tomou Siquém e matou seus habitantes. Depois, destruiu a cidade e espalhou sal em todo o solo.
46 Obu beebembeli̱ boona abaabaagha mu ngbaali ya ngbaali ya Sekeemu baaghu̱u̱ye eki, baataaha mu kigho ki̱gu̱mi̱ye kyʼomu numba baalami̱li̱yaghamu Eli̱-bbeli̱i̱ti̱.
46 Ao tomarem conhecimento do que havia acontecido, os líderes que viviam na torre de Siquém correram e se esconderam na fortaleza do templo de Baal-Berite.
47 Baaghambila Abbi̱meleeki̱ ngoku beebembeli̱ aba beekumaani̱li̱i̱ye haa ngbaali ya Sekeemu.
47 Quando alguém informou Abimeleque de que esses habitantes estavam reunidos ali,
48 Abbi̱meleeki̱ aaghenda haa mwena Jalu̱mooni̱ hamui na bantu boona abaabaagha naye. Aakwata ndyankui aajomba etai lya kiti kandi aaliheeka haa ebegha. Aaghila bantu abaabaagha naye ati, “Eki mwaboone haaliikiyo naanu mwakola kandi mukikole bwangu.”
48 ele levou seu exército ao monte Zalmom. Pegou um machado, cortou alguns galhos de uma árvore e os pôs sobre os ombros. “Rápido! Façam como eu!”, disse a seus homens.
49 Bantu aba boona bu̱li̱ muntu aajomba etai lya kiti kandi baakwama Abbi̱meleeki̱. Baaghenda baagi̱mi̱ya matai agha haa kigho eki kandi baatu̱mi̱kamu mulilo. Bantu boona abaabaagha mu ngbaali ya Sekeemu eghi, haai bantu lu̱ku̱mi̱ basaasa na bakali̱, baakwi̱lamu.
49 Assim, cada um cortou alguns galhos e fez como Abimeleque. Então amontoaram os galhos junto às paredes do templo e puseram fogo. Todos que viviam na torre de Siquém morreram, cerca de mil homens e mulheres.
50 Niibuwo Abbi̱meleeki̱ aaghendi̱ye mu kibugha kya Tebbeji̱, aaghyeli̱ghi̱i̱li̱li̱ya kandi aaghikwata.
50 Em seguida, Abimeleque atacou a cidade de Tebes e a conquistou.
51 Mu tau̱ni̱ omu, hakaba halimu ngbaali agumiiye kimui, basaasa boona na bakali̱ na beebembeli̱ baa tau̱ni̱ eghi baalukila mu ngbaali eghi kandi beehighaalilamu. Baaghenda haa lusui lwa ngbaali eghi.
51 No meio da cidade, porém, havia uma torre forte, e toda a população, homens e mulheres, fugiu para lá. Trancaram-se por dentro e subiram até o terraço.
52 Abbi̱meleeki̱ aaghenda kulwana na abali mu ngbaali eghi, aahi̱ka haa mulyango ghwayo, aatu̱mi̱kʼo mulilo ku̱ghyoki̱ya.
52 Abimeleque foi até a torre e a atacou. Mas, quando se preparava para incendiar a entrada da torre,
53 Mukali̱ omui aalaghaliya ebaale baasihilaghʼo kandi lyahuula Abbi̱meleeki̱ haa mutuwe lyamwati̱ya kahanga.
53 uma mulher que estava no terraço jogou na cabeça de Abimeleque uma pedra de moinho, que rachou seu crânio.
54 Abbi̱meleeki̱ aabilikila bwangu mutabhana oghu amukwatilagha byakulwani̱i̱si̱ya biye, aamughila ati, “Obhuleyo kihiyo kyawe onjite, niikuwo bataghila bati, ‘Mukali̱ niiye aamwi̱ti̱ye.’ ” Mutabhana oghu aamu̱tu̱bhi̱ta kandi Abbi̱meleeki̱ aaku̱wa.
54 Sem demora, ele disse a seu jovem escudeiro: “Tire a espada e mate-me! Assim ninguém dirá que uma mulher matou Abimeleque!”. O jovem o atravessou com sua espada, e ele morreu.
55 Obu Banai̱saaleeli̱ baaboone ngu Abbi̱meleeki̱ aaku̱u̱ye, bu̱li̱ muntu aaghenda ewe e ka.
55 Quando os israelitas viram que Abimeleque estava morto, debandaram e voltaram para casa.
56 Mu mulingo oghu, Luhanga aafubila Abbi̱meleeki̱ haabwa kintu ki̱bhi̱i̱hi̱ye aakoli̱yʼo ese wee haabwa Abbi̱meleeki̱ oghu kwita baana baa ni̱na wee nsanju̱.
56 Desse modo, Deus castigou Abimeleque pelo mal que ele havia feito a seu pai, matando os setenta irmãos.
57 Luhanga aaleka dhee bantu baa Sekeemu baabona-bona haabwa bintu bi̱bhi̱i̱hi̱ye baakolagha, ebi Yosaamu mutabani̱ wa Yelubbaali aaghi̱li̱ye ati bikubabʼo obu aabakiinagha.
57 Deus também castigou os homens de Siquém por toda a sua maldade. Assim cumpriu-se a maldição de Jotão, filho de Gideão.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Juízes 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.