Gênesis 31
Ndaghaano Mpyaka Mu Lubwisi (TLJ) vs NVT
1 Yakobbo aaghu̱wa ngoku baana baa Labbaani̱ baabu̱ghagha bati, “Olole Yakobbo aatwete bintu bya eseetu̱we kandi buguudha obu ali na buwo bwona abu̱u̱hi̱ye mu bintu bya eseetu̱we.”
1 Logo, porém, Jacó percebeu que os filhos de Labão estavam reclamando dele: “Jacó roubou tudo que era de nosso pai! À custa de nosso pai, adquiriu toda a sua riqueza!”.
2 Kandi Yakobbo aakenga ngoku Labbaani̱ atakwete kumutwalikani̱ya ngoku aamutwalikani̱yagha haaku̱du̱bha.
2 Jacó também começou a notar uma mudança na atitude de Labão para com ele.
3 Du̱mbi̱ Mukama aaghila Yakobbo ati, “Okuuke ewaa so waawe hamui na nganda syawe, si̱ye nkuukala naawe.”
3 Então o S enhor disse a Jacó: “Volte para a terra de seu pai e de seu avô, a terra de seus parentes, e eu estarei com você”.
4 Nahabweki Yakobbo aabilikila Lakeeli̱ na Leei̱ya kwisa hambali aali̱i̱si̱li̱yagha bisolo biye.
4 Jacó mandou chamar Raquel e Lia ao campo onde ele cuidava de seus rebanhos
5 Aabaghila ati, “Naaboone eseenu̱we aatandi̱ki̱ye kuntwalikani̱ya kunji. Bhaatu Luhanga wa tita akuukalagha nanje.
5 e disse a elas: “Notei que seu pai mudou de atitude em relação a mim. O Deus de meu pai, porém, tem estado comigo.
6 Enu̱we bombi mumani̱ye ngoku naakolelagha eseenu̱we na maani̱ ghanje ghoona.
6 Vocês sabem como tenho trabalhado arduamente a serviço de seu pai.
7 Ti̱ mulole ngoku angobeleei̱ye mu kunsasula, aakeehi̱ya musaala ghwanje milundi eku̱mi̱. Bhaatu Luhanga taamu̱si̱mi̱lani̱i̱ye kunkolʼo kabhi koona bbaa.
7 Contudo, ele me enganou e mudou meu salário dez vezes. Mas Deus não permitiu que ele me prejudicasse.
8 Obu Labbaani̱ aaghilagha ati, ‘Bisolo ebi bilakabyalagha biibhitanga bilabaagha byawe,’ du̱mbi̱ niibiyo byakabyalagha. Kandi obu aaghilagha ati, ‘Bilakabyalagha bughondo bilabaagha byawe,’ niibiyo byakabyalagha.”
8 Se ele dizia: ‘Os salpicados serão o seu salário’, o rebanho começava a dar crias salpicadas. E, quando mudava de ideia e dizia: ‘Os listrados serão o seu salário’, então o rebanho inteiro dava crias listradas.
9 Nahabweki Luhanga aayʼo eseenu̱we bisolo biye byona, aabimpa.
9 Desse modo, Deus tirou os animais de seu pai e os deu a mim.
10 “Kilo kimui, mu bwile bwa bisolo kwema, nkaloota ntu̱u̱li̱ sya mbu̱li̱ esili na bigalagala, siibhitanga, hamui na siibughondo nsi̱i̱mi̱li̱ya mu bu̱hi̱yo.
10 “Certa vez, na época do acasalamento, tive um sonho e vi que os bodes que se acasalavam com as cabras eram listrados, salpicados e malhados.
11 Malai̱ka wa Luhanga ambilikila mu ndooti̱ ati, ‘Yakobbo.’ Nanje naamukuukamu nti, ‘Ndi hani.’
11 Então, em meu sonho, o anjo de Deus me disse: ‘Jacó!’. E eu respondi: ‘Aqui estou!’.
12 “Angila ati, ‘Olole elughulu ntu̱u̱li̱ sya mbu̱li̱ syona esiliyeyo nsi bhitanga, bughondo, na sya bigalagala sikwete kwi̱mi̱li̱ya mu bu̱hi̱yo. Naabbali̱ye kukwoleka siyo nanga naaboone ebi Labbaani̱ akwete kukukola.
12 “E o anjo disse: ‘Levante os olhos e você verá que apenas os machos listrados, salpicados e malhados estão se acasalando com as fêmeas de seu rebanho, pois vejo como Labão tem tratado você.
13 Ni̱i̱syoni Luhanga oghu akakubonekela e Bbeeseeli̱ hambali waasi̱mbi̱ye mpaghi ya ebaale eghi waasi̱i̱ghi̱yʼo mafu̱ta kandi waalahila kundami̱yagha. Endindi oomuke oghende ewaanu mu nganda syawe.’ ”
13 Eu sou o Deus que lhe apareceu em Betel, o lugar onde você ungiu a coluna de pedra e fez seu voto a mim. Agora, apronte-se, saia desta terra e volte à sua terra natal’”.
14 Du̱mbi̱ Lakeeli̱ na Leei̱ya baakuukamu Yakobbo bati, “Ti̱ buuye tuli na bugwetuwa bwona haa etungo lya eseetu̱we?
14 Raquel e Lia responderam: “Da nossa parte, tudo bem! Afinal, não herdaremos coisa alguma da riqueza de nosso pai.
15 Buuye taatu̱koli̱ye nga banamahanga? Nanga akamala ku̱tu̱lu̱ghi̱i̱si̱ya kandi aaliya byona ebi aatu̱ngi̱ye ku̱lu̱gha mu etu̱we.
15 Ele reduziu nossos direitos aos mesmos que têm as mulheres estrangeiras. Depois que nos vendeu, desperdiçou todo o dinheiro que você pagou por nós.
16 Ti̱ bintu bini byona ebi Luhanga aakuhaaye ku̱lu̱gha ewaa eseetu̱we, mbyatu na baana baatu. Kwesi̱ okole eki Luhanga aakughambiiye.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou de nosso pai e deu a você é, por direito, nossa e de nossos filhos. Por isso, faça o que Deus ordenou”.
17 Du̱mbi̱ Yakobbo aani̱i̱ni̱ya bakali̱ be na baana be haa ngamila.
17 Então Jacó montou suas mulheres e seus filhos em camelos
18 Du̱mbi̱ aaghenda ewaabo Kanaani̱ hamui na bintu biye byona ebi aabaagha atungiiye e Padanalaamu.
18 e conduziu adiante todos os seus rebanhos. Juntou todos os bens que havia adquirido em Padã-Arã e partiu para a terra de Canaã, onde vivia Isaque, seu pai.
19 Obu Labbaani̱ aabaagha aghendi̱ye kughemba ntaama siye byoha, Lakeeli̱ aabha bisasani̱ bya bihongano bya ese wee.
19 Quando partiram, Labão estava num lugar afastado, tosquiando suas ovelhas. Raquel roubou os ídolos da casa que pertenciam a seu pai e os levou consigo.
20 Du̱mbi̱ Yakobbo aaghenda ki̱bi̱so, ataghambiiye Labbaani̱ Munaalaamu ngoku balimaghenda.
20 Assim, Jacó enganou Labão, o arameu, partindo sem avisá-lo de que iam embora.
21 Aatwala bu̱li̱ kintu kyona eki aabaagha nakiyo. Aaghenda na bantu be boona baabhasuka maasi ghaanamu̱li̱to li̱i̱na lyagho Efulaati̱, mbaghenda mu kyalo kya bwena kya Gi̱li̱yaadi̱.
21 Jacó levou todos os seus bens e atravessou o rio Eufrates, rumo à região montanhosa de Gileade.
22 Haa kilo kyakasatu, niibuwo Labbaani̱ aamani̱ye ngoku Yakobbo hamui na bantu be boona baaghendi̱ye.
22 Três dias depois, Labão foi informado de que Jacó havia fugido.
23 Du̱mbi̱ Labbaani̱ na bantu be baakwama Yakobbo kumala bilo musanju̱ ku̱hi̱ki̱ya obu baamusangi̱ye mu kyalo kya bwena kya Gi̱li̱yaadi̱.
23 Reuniu um grupo de parentes e saiu em perseguição a Jacó. Sete dias depois o alcançou, na região montanhosa de Gileade.
24 Du̱mbi̱ Luhanga aabonekela Labbaani̱ Munaalaamu mu ndooti̱, aamughila ati, “Weelinde, otatodha ku̱bu̱ghʼo Yakobbo kintu kyona kibhi.”
24 Na noite anterior, porém, Deus havia aparecido em sonho a Labão, o arameu, e dito a ele: “Estou avisando: deixe Jacó em paz!”.
25 Yakobbo akaba akweye weema yee mu kyalo kya bwena kya Gi̱li̱yaadi̱. Obu Labbaani̱ aamu̱ki̱dhi̱i̱yeyo, du̱mbi̱ naye aakwelʼo weema yee na bantu aba aabaagha nabo.
25 Labão o alcançou enquanto Jacó estava acampado na região montanhosa de Gileade e armou seu acampamento ali perto.
26 Du̱mbi̱ Labbaani̱ aaghila Yakobbo ati, “Mbiki waakoli̱ye ebi? Haabwaki nuwanji̱lu̱ki̱ye kuleeta eni baana banje otangambiiye ngʼoghu oti okabahu̱nga haa bulemo?
26 “O que você fez?”, perguntou Labão. “Como ousou me enganar e levar minhas filhas embora, como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Haabwaki nuwaalu̱ki̱ye? Hakili nguli wangambiiye niikuwo nkulagha kulungi, nku̱helekeeleli̱ya na bilimbo, buuciki-ciki, hamui na du̱ngu̱.
27 Por que fugiu em segredo? Por que me enganou? E por que não avisou que desejava partir? Eu lhe teria dado uma festa de despedida, com canções e música, ao som de tamborins e harpas.
28 Okaleka ntaaghu̱wa baasukulu banje na bahala banje mu ki̱ku̱bha kandi mbalagha kulungi. Majima kuwo eki ni kintu kya butaami̱ waakoli̱ye!
28 Por que não me deixou beijar minhas filhas e meus netos e me despedir deles? Você agiu de forma extremamente tola!
29 Ndi na bu̱toki̱ bwa kukukola kubhi, bhaatu eso Luhanga aabu̱ghi̱ye nanje mu ndooti̱ ati ntagubha kukukolʼo kintu kyona ki̱bhi̱i̱hi̱ye.
29 Eu poderia destruí-lo, mas o Deus de seu pai me apareceu ontem à noite e me advertiu: ‘Deixe Jacó em paz!’.
30 Uwe waatu̱u̱yemu kughenda nanga waaboone obhonganuuwe kughenda ewaanu. Ti̱ haabwaki nuwaabhi̱ye bihongano byanje?”
30 Entendo sua vontade de partir e seu desejo de voltar à casa de seu pai. Mas por que roubou meus deuses?”
31 Yakobbo aamukuukamu ati, “Nkaba noobahi̱ye nanga nkaba nkimani̱ye nti okunjiyʼo bahala baawe na ki̱ku̱bha.”
31 Jacó respondeu: “Fugi porque tive medo. Pensei que o senhor tiraria suas filhas de mim à força.
32 Yakobbo eye akaba atamani̱ye ngoku Lakeeli̱ aniiye ali na bihongano ebi. Du̱mbi̱ aaghila ati, “Kaakuba osanga muntu weena muli etu̱we oghu ali nabiyo, aatibuwe. Nahabweki oose olole mu bintu byatu bini byona, kaakuba osangamu kintu kyawe, okiiyemu.”
32 Quanto a seus deuses, veja se consegue encontrá-los, e quem os tiver roubado deve morrer! Se encontrar qualquer outra coisa que lhe pertença, identifique-a diante de todos estes nossos parentes, e eu a devolverei”. Jacó, porém, não sabia que Raquel havia roubado os ídolos da casa.
33 Du̱mbi̱ Labbaani̱ aataha mu weema ya Yakobbo, ya Leei̱ya, hamui na sya basyana be Ji̱li̱pa na Bbi̱i̱la, ataasangamu kantu. Haakumaliilila aataaha mu ya Lakeeli̱.
33 Labão foi procurar primeiro na tenda de Jacó e, depois, nas tendas de Lia e das duas servas, mas nada encontrou. Por fim, entrou na tenda de Raquel.
34 Lakeeli̱ eye akaba naamali̱ye ku̱bi̱sa bisasani̱ bya bihongano ebi mu kasau kaa ngamila yee kandi akaba abisitamiiye. Labbaani̱ aataha mu weema ya Lakeeli̱ omu, aatandika kubibbala, bhaatu taagu̱bhi̱ye kubibona bbaa.
34 Acontece que Raquel havia pego os ídolos da casa e os escondido na sela do seu camelo, e estava sentada em cima deles. Quando Labão terminou de vasculhar toda a sua tenda sem encontrar os ídolos,
35 Lakeeli̱ aaghila ese wee ati, “Tita, otasaaliluwa haabwanje kubhenga kwemilila. Ndi mu nsonga syatu sya kikali̱, niikiyo ki̱leki̱ye ntaamilila mu maaso ghaawe.” Labbaani̱ eeyongela kubbala haala bhaatu taaboone na kantu bbaa.
35 Raquel disse ao pai: “Por favor, perdoe-me por não me levantar para o senhor, mas estou em meu período menstrual”. Labão continuou a busca, mas não encontrou os ídolos da casa.
36 Du̱mbi̱ Yakobbo aasaaliluwa, aabu̱u̱li̱ya Labbaani̱ ati, “Naakoli̱ye musango ki? Kandi nkilaghilo ki naatu̱u̱ye ekikuleka nompiigha otiyo?
36 Jacó se enfureceu e discutiu com Labão. “Qual foi o meu crime?”, perguntou ele. “O que fiz de errado para o senhor me perseguir como se eu fosse um criminoso?
37 Buuye obu waalolakaki̱ye mu bintu byanje byona, oli na kintu kyawe kyona eki waasangi̱yemu? Ti̱ kilakaba kilimu, okileete mu maaso ghaa bantu baawe nanje hani, niikuwo batu̱twi̱lemu si̱ye naawe.
37 O senhor vasculhou todos os meus bens. Por acaso encontrou algum objeto que lhe pertença? Coloque-o aqui, diante de nossos parentes, para que todos vejam. Que eles julguem entre nós dois!
38 “Endindi naakala naawe kumala myaka 20. Ti̱ ntaama yaawe kedha mbu̱li̱ nʼemui tayakwi̱si̱i̱ye kandi tanaaliiye na mpaha syawe sya ntaama.
38 “Estive vinte anos com o senhor, cuidando de seus rebanhos. Ao longo de todo esse tempo, suas ovelhas e cabras nunca abortaram. Não me servi de um carneiro sequer de seu rebanho para alimento.
39 Tanaakuleeteeye kisolo eki kinyama kihutaai̱ye, nkasi̱i̱ma naafweluwa. Niibuwo waaghila oti nkusasule ebi baabhi̱ye ntangaali̱ kedha mukilo.
39 Quando algum deles era despedaçado por um animal selvagem, eu nunca lhe mostrava a carcaça. Não, eu mesmo arcava com o prejuízo! O senhor me obrigava a pagar por todo animal roubado, quer à plena luz do dia, quer na escuridão da noite.
40 “Nkabona-bona ewaawe, ntangaali̱, musana ghwa mpuulagha, ti̱ mukilo, tanaaghwesaghilagha nanga mpeu.
40 “Trabalhei para o senhor em dias de calor escaldante e também em noites frias e insones.
41 Olole, nkabona-bona ntiyo kumala myaka maku̱mi̱ abili ninali mu maka ghaawe. Myaka eku̱mi̱ nʼenaa niikuwo ompe bahala baawe babili, na myaka enji mukaagha niikuwo ompe bisolo bini nga musaala ghwanje. Ti̱ waatodha waakeehi̱ya musaala ghwanje milundi eku̱mi̱.
41 Sim, por vinte anos trabalhei feito um escravo em sua casa! Trabalhei catorze anos por suas duas filhas e, depois, mais seis anos para formar meu rebanho. E dez vezes o senhor mudou meu salário.
42 Nguli Luhanga wa baatita, Ebbulahi̱mu̱ na I̱saka ataabaagha nanje, wangubaaye ombhi̱ngi̱ye ntali na kantu. Bhaatu Luhanga aabona bu̱koli̱ bwanje hamui na ngoku naaboona-boone ewaawe, du̱mbi̱ eso mukilo aakutanuka.”
42 De fato, se o Deus de meu pai não estivesse comigo, o Deus de Abraão e o Deus temível de Isaque, o senhor teria me mandado embora de mãos vazias. Mas Deus viu como fui maltratado, apesar de meu árduo trabalho. Por isso ele lhe apareceu na noite passada e o repreendeu!”
43 Labbaani̱ aakuukamu Yakobbo ati, “Bakali̱ aba oli nabo aba mbahala banje, baana aba baabyaye mbaasukulu banje, bisolo ebi oli nabiyo ebi mbyanje na bu̱li̱ kantu koona aka oboone nkanje. Buuye nkole ki obwalo haabwa bahala banje hamui na baana baabo aba?
43 Labão respondeu a Jacó: “Essas mulheres são minhas filhas, as crianças são meus netos, e os rebanhos são meus rebanhos. Na verdade, tudo que você vê é meu. Mas o que posso fazer agora por minhas filhas e pelos filhos delas?
44 Wiise tukole ndaghaano niikuwo etubeele nga buukai̱so haagati yaatu.”
44 Façamos, portanto, você e eu, uma aliança que sirva de testemunho do nosso compromisso”.
45 Du̱mbi̱ Yakobbo aakwata ebaale aalisimba nga mpaghi ya kuusukilaghʼo.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a colocou em pé como monumento.
46 Aaghila bantu be ati, “Mukumaani̱ye mabaale.” Nahabweki baakumaani̱ya ntuumo ya mabaale kandi baaliila haai-haai na ntuumo eghi.
46 Em seguida, disse aos membros de sua família: “Juntem algumas pedras”. Eles pegaram as pedras e as amontoaram. Jacó e Labão se sentaram perto do monte de pedras e fizeram uma refeição para selar a aliança.
47 Labbaani̱ aaluka ntuumo eghi li̱i̱na lya Yagala Sahu̱du̱sa. Na Yakobbo aalighilamu Galeedi̱.
47 A fim de comemorar a ocasião, Labão chamou o lugar de Jegar-Saaduta, e Jacó o chamou de Galeede.
48 Labbaani̱ aaghila ati, “Ntuumo ya mabaale eghi ni buukai̱so haagati yanje naawe.” Niikiyo kyaleki̱ye baakighilamu Galeedi̱.
48 Labão declarou: “Este monte de pedras servirá de testemunha para nos lembrar da aliança que fizemos hoje”. Isso explica por que o lugar foi chamado de Galeede.
49 Baatodha baakighilamu bati Mijipa elikumani̱i̱si̱ya “Ngbaali.” Labbaani̱ aaghila ati, “Mukama akuukala naalola haagati yaatu ntwaghendi̱ye bu̱li̱ muntu ewe.
49 Também foi chamado de Mispá, pois Labão disse: “Vigie o S enhor a você e a mim para garantir que guardaremos esta aliança quando estivermos longe um do outro.
50 Kaakuba okola kubhi bahala banje, kedha oswela bakali̱ banji, nankabha si̱ye ntamani̱ye, okimanye oti Luhanga niiye kai̱so kandi aku̱loli̱ye.”
50 Se você maltratar minhas filhas ou se casar com outras mulheres, mesmo que ninguém mais veja, Deus verá. Ele é testemunha desta aliança entre nós.”
51 Labbaani̱ aatodha aaghila ati, “Olole ntuumo ya mabaale eghi, hamui na mpaghi eni eghi naasi̱mbi̱ye haagati yanje naawe.
51 “Veja este monte de pedras”, prosseguiu Labão. “Veja também este monumento que levantei entre nós dois.
52 Ntuumo ya mabaale eni hamui na mpaghi eni niibiyo buukai̱so bwatu kwoleka ngoku ntaakughisaala kwisa ewaawe kukukolʼo kabhi koona, kedha uwe kughisaala kwisa ewanje kunkolʼo kabhi koona.
52 Estão entre mim e você como testemunhas dos nossos votos. Nunca atravessarei para o lado de lá do monte de pedras a fim de prejudicá-lo, e você jamais deve atravessar para o lado de cá a fim de prejudicar-me.
53 Oleke Luhanga wa Ebbulahi̱mu̱, Naholi̱, hamui na esebo atu̱twi̱lemu si̱ye naawe.” Du̱mbi̱ Yakobbo aalahila Luhanga oghu ese wee I̱saka aalami̱yagha.
53 Invoco o Deus de nossos antepassados, o Deus de seu avô Abraão e o Deus de meu avô Naor, para que sirva de juiz entre nós.” Assim, diante do Deus temível de seu pai Isaque,
54 Du̱mbi̱ Yakobbo aasala kihonguwa, aakihongela mu kyalo kya bwena kandi aabilikila bantu be boona, baaghenda kuliya. Obu baamali̱ye kuliya, baalalayo.
54 Então Jacó ofereceu sacrifício a Deus na montanha e convidou todos para a refeição comemorativa. Depois de comerem, passaram a noite ali.
55 Nkyambisi ya kilo ekyalabhi̱yʼo, Labbaani̱ aaghuwa baasukulu be na bahala be mu ki̱ku̱bha, aabaha mu̱gi̱sa, du̱mbi̱ aakuukayo ewe.
55 Na manhã seguinte, Labão se levantou cedo, beijou seus netos e suas filhas e os abençoou. Depois, partiu e voltou para casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.