Lucas 12
Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs ARC
1 Va e mbaŋako iyako, wabwi laghɨye thɨ mevathavatha, mbwatava munserithaŋarɨ (1,000) na mbowo e vwataova. Vama thɨ veghalaveoŋgi eŋge. Jisas i utukai weŋgiya gharaghambu iŋa, “Hu njimbukikiŋga weŋgiya Parisi! Thiye maminji ghavwalaiwo. Ne iwaeŋge lenji vakathana i woghatharaŋga ŋgoreiya isɨt.
1 Ajuntando-se, entretanto, muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou a dizer aos seus discípulos: Acautelai-vos, primeiramente, do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Budakaiya gharɨgharɨ thɨ yabonjoŋa ne i tatethewo na simosimoko rɨghe ne thɨ ghareghare.
2 Mas nada há encoberto que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser sabido.
3 The bigiya hu utu thuwele e momouwo tene vethɨ loŋwe e manjamanjala, na the bigiya hu vaŋaewiŋa ghamune e yanawanji e woluwolu tɨne, tene gharɨgharɨ vethɨ kularaŋgiya e ŋgoloŋgolo vwatanji.”
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes à luz será ouvido; e o que falastes ao ouvido no gabinete sobre os telhados será apregoado.
4 “Ya dage e ghemi, wouna, tha hu mararuŋgiya thavala ne thɨ unɨgha riwamina, na ne e ghereiye mane te thɨ vakathava bigi regha.
4 E digo-vos, amigos meus: não temais os que matam o corpo e depois não têm mais o que fazer.
5 Ko iyemaeŋge ya woraŋgiya e ghemi thela hu mararu; hu mararu eŋge Loi, kaiwae iye ele vurɨgheghe. Mbaŋa ne i unɨgha lolo na e ghereiye, ne iŋa na thɨ wokiyathu ruwo Gehena. Hu loŋweghathɨgha lo utuke, iye ghamberegha vara hu mararu.
5 Mas eu vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, vos digo, a esse temei.
6 Ko ma nanasiye manlima modanji toeya gethiwo, ae? Ko iyemaeŋge Loi ma i renuwaŋa vaghalawa maŋgike thiyake regha.
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois ceitis? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 Loi i gharegharevao umbalimina vulivuliye le ghanaghanagha. Iya kaiwae tha hu mararu. Loi e marae ghemi hu laghɨye kivwalaŋgiya make nanasiye wolaghɨye.”
7 E até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois; mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 “Ya dage e ghemi, thela thoŋgo i woraŋgiya iye woraghambu gharɨgharɨke wolaghɨye e maranji, Lolo Nariye ne i vakatha ŋgoreiye amalaghɨniye kaiwae Loi le nyao thovuthovuye e maranji.
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus.
9 Ko thela iŋa ma i ghareghareŋgo gharɨgharɨke e maranji, Lolo Nariye Ghino tembe ne yaŋava ma ya ghareghare Loi le nyao thovuthovuye e maranji.
9 Mas quem me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Na thela thoŋgo i utuvatharɨ weya Lolo Nariye, Loi ne i numoten, ko thela thoŋgo i utuvatharɨ weya Nyao Boboma, Loi mane i numoten.”
10 E a todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do Homem ser-lhe-á perdoada, mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo não lhe será perdoado.
11 “Mbaŋa ne thɨ vaŋguŋga na vohu kot Jiu e lenji ŋgolo kururu tɨne na randeviva na rambarombaro e maranji, tha hu gharelaghɨlaghɨ ŋgoroŋga ne huŋa na hu ndana ghamivorɨghe o ŋgoroŋga ne hu utu na huŋa.
11 E, quando vos conduzirem às sinagogas, aos magistrados e potestades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 Kaiwae Nyao Boboma tene i vavaghareŋga e mbaŋako iyako ne hu utuŋa budakai.”
12 Porque na mesma hora vos ensinará o Espírito Santo o que vos convenha falar.
13 Amala regha e wabwiko tɨne i dage weya Jisas iŋa, “Ravavaghare, u dage weya ghaghaŋguko na i giya bigibigiko ramame va i mare iteteŋako weime na i giya valɨvagaga weŋgo.”
13 E disse-lhe um da multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Jisas i gonjoghawe iŋa, “Amalana, thela i vatomwe mbaroko iyako e ghino na lo rɨghe na ya tena lemi bigibigina kaiwami?”
14 Mas ele lhe disse: Homem, quem me pôs a mim por juiz ou repartidor entre vós?
15 Amba i dage weŋgi iŋa, “Hu njimbukikiŋga! Tha lemi bigibigi wolaghɨye i vakathaŋga na hu yavwavo, kaiwae lolo yawaliye moli mane i vamboromboro weiye le bigibigi, othembe ŋgoroŋga le bigibigi le ghanaghanagha.”
15 E disse-lhes: Acautelai-vos e guardai-vos da avareza, porque a vida de qualquer não consiste na abundância do que possui.
16 Amba i utuŋa goghaimbake iyake weŋgi iŋa, “Amala regha ravwenyevwenye. E le thelauko iyako tɨne le uma i rau laghɨye moli na lemoyo.
16 E propôs-lhes uma parábola, dizendo: a herdade de um homem rico tinha produzido com abundância.
17 Iya kaiwae tembe ghamberegha i dagewe iŋa, ‘Ko ne ya vakatha budakai? Kaiwae ma te valɨvaŋga reghava ina gheke na ne ya vatha ghanɨŋgakewe?’”
17 E arrazoava ele entre si, dizendo: Que farei? Não tenho onde recolher os meus frutos.
18 “Amba tembe ghamberegha i dagewe iŋa, ‘Ne ya vakatha ŋgoreiyake. Ya rakaŋgiya ghanɨŋgako ghaŋgoloŋgolo na ya ŋginauŋgiya laghɨlaghɨye; na ya vatha ghanɨŋgakewe na lo bigibigi vavanava.
18 E disse: Farei isto: derribarei os meus celeiros, e edificarei outros maiores, e ali recolherei todas as minhas novidades e os meus bens;
19 Ko ambane ya dage e ghino wombereghake yaŋa, “Yawaliŋgu, ko ne u tamweya budakai! Len bigibigi thovuthovuye lemoyo moli mbaŋa molao kaiwae. Ma u yakuyaku eŋge, u ghanɨŋga, u munumu na u warawarariya len.” ’”
19 e direi à minha alma: alma, tens em depósito muitos bens, para muitos anos; descansa, come, bebe
20 “Ko iyemaeŋge Loi i dagewe iŋa, ‘Unouna ghen! Noroke gougou yaŋa na yawalina iko, thela le bigibigiŋgiya iya u vatheraweraweko?’”
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma, e o que tens preparado para quem será?
21 Jisas i govun iŋa, “Iyake ŋgoreiya thela i bigivathavatha bigibigi lemoyo ghamberegha kaiwae, ko iyemaeŋge ma i vwenyevwenye Loi e marae.”
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros e não é rico para com Deus.
22 Amba Jisas i dage weŋgiya gharaghambu iŋa, “Iya kaiwae ya dage e ghemi, tha hu rerenuwaŋa ghanɨŋga ne hu ghan na i ndewoŋga o kwama riwamina kaiwae.
22 E disse aos seus discípulos: Portanto, vos digo: não estejais apreensivos pela vossa vida, sobre o que comereis, nem pelo corpo, sobre o que vestireis.
23 Yawalɨ iye i laghɨye kivwala ghanɨŋga na riwamina i laghɨye kivwala kwama.
23 Mais é a vida do que o sustento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Wo hu thuweŋgiya waluwo: ma thɨ kabu ghanɨŋga o ma thɨ uloulo: ma thɨ vatha ghanɨŋga, ko iyemaeŋge Loi i ŋamweŋgi. Ghemi hu laghɨye moli weya Loi, hu kivwalaŋgiya ma.
24 Considerai os corvos, que nem semeiam, nem segam, nem têm despensa nem celeiro, e Deus os alimenta; quanto mais valeis vós do que as aves?
25 Thare ghemina regha, thoŋgo i rerenuwaŋa yawaliye kaiwae na valɨkaiwae ele rerenuwaŋa tɨne na seiwo i vamolaoŋa yawaliye le molamolao?
25 E qual de vós, sendo solícito, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 Iya kaiwae thoŋgo ma valɨkaiwami hu vakatha bigi nasiye regha ŋgoreiyako, buda kaiwae na hu rerenuwaŋa bigibigike wolaghɨye kaiwanji?”
26 Pois, se nem ainda podeis as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 “Wo hu rerenuwaŋa jin e njamnjamɨko lenji mbuthu: ma thɨ kaiwo o thɨ vakatha ghanjikwama. Ko ya dage e ghemi, othembe Solomon weiye le vwenyevwenyeko wolaghɨye, mava ghakwamakwamako thovuthovuye moli, ghanjiyamoyamoko ma ŋgoreiya njike iyake regha.
27 Considerai os lírios, como eles crescem; não trabalham, nem fiam; e digo-vos que nem ainda Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Loi iye i vanjimboŋgiya bigibigi thiya mbuthu e njamnjamɨko, ŋgoreiya nana ra thuweŋgi noroke thɨ mbuthumbuthu na evole kaero thɨ mareva na thɨ bigiyathu e ndɨghe une. Thare valɨkaiwae i rerenuwaŋa laghɨye moli kaiwami na i vanjimboŋga? Lemi loŋweghathɨna i nasiye moli.
28 E, se Deus assim veste a erva, que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais a vós,
29 Tha hu gharelaghɨlaghɨ hu renuwaŋa kaiwae budakaiya ne hu ghan o hu mun ne valɨkaiwae.
29 Não pergunteis, pois, que haveis de comer ou que haveis de beber, e não andeis inquietos.
30 Kaiwae thavala ma thɨ loŋweghathɨ nanji e yambaneke laghɨye, thiye mbaŋake wolaghɨye thɨ tamweya bigibigike thiyake, ko iyemaeŋge Ramami e buruburu i ghareghare thiyake riwamina kaiwae.
30 Porque os gentios do mundo buscam todas essas
31 I viva wo hu tamwekaiya le ghamba mbaro, amba ne e ghereiye i vamboromboroŋa bigibigike thiyake e ghemi.”
31 Buscai, antes, o Reino de Deus, e todas essas
32 “Sip wabwi nasiye, tha hu gharelaghɨlaghɨ, kaiwae Ramami ele renuwaŋa thovuye kaero i woveŋga le ghamba mbaro.
32 Não temas, ó pequeno rebanho, porque a vosso Pai agradou dar-vos o Reino.
33 Hu vakuneŋa lemi bigibigina wolaghɨye na hu giya manina weŋgiya mbinyembinyeŋgu. Hu mbanɨŋgiya vethe nasiye iya ma valɨkaiwae ne i vwatha, na hu bigivathavatha buruburu vwenyevwenyeniye iya ma mbaŋa regha ne ikoko, kaiwae rakaivɨ mane i vɨghathɨ na yamboyambo mane thɨ ten.
33 Vendei o que tendes, dai esmolas, e fazei para vós bolsas que não se envelheçam, tesouro nos céus que nunca acabe, aonde não chega ladrão, e a traça não rói.
34 Kaiwae the bigithan i laghɨye e ghen, gharena tembe inaweva.”
34 Porque onde estiver o vosso tesouro, ali estará também o vosso coração.
35 “Hu vivathaŋga kaiwoke kaiwae hu mwanavathaŋgiya mborowami gheva na lemi kadɨŋeŋe mbe i rara vara;
35 Estejam cingidos os vossos lombos, e acesas, as vossas candeias.
36 ŋgoreiya rakakaiwo thɨ rorogha ghanjigiya le njoghama ghe e ghathaga tɨne. Mbaŋa ne i njoghama na i dɨghɨdɨghɨ mbema thɨ vughɨ eŋge thɨnɨmbawe.
36 E sede vós semelhantes aos homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier e bater, logo possam abrir-lhe.
37 I thovuye moli weŋgiya rakakaiwoko thiyako mbaŋa thoŋgo ghanjigiyako i vutha na i vaidiŋgi thɨ njaŋanjaŋa na mbema thɨ roroghaghawe vara. Ya dage emunjoru e ghemi, ghanjigiyako ne i njimbo kaiwo kwamaniye, i ŋgara gheva, i vakathaŋgi thiya yaku e ghamba ghanɨŋgako na i giya ghanɨŋga weŋgi.
37 Bem-aventurados aqueles servos, os quais, quando o Senhor vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará assentar à
38 I thovuye moli weŋgi thoŋgo i vaidiŋgi thɨ njaŋanjaŋa na thɨ roroghaghawe, othembe thoŋgo i mena mbaŋa ŋgoreiya gougou mborowa o i ghɨviyaru.
38 E, se vier na segunda vigília, e se vier na terceira vigília, e
39 Ko valɨkaiwami hu ghareghare iyake: Thoŋgo ŋgolo tanuwagae va i ghareghare vara thembaŋa ghalughawoghawo rakaivɨ ne i vuthawe, ne i njaŋanjaŋa ele ŋgoloko na rakaivɨko tha i ruwe.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria e não deixaria minar a sua casa.
40 Ghemi tembe ŋgoreiyeva, hu vivatha na mbema hu roroghagha eŋge vara, kaiwae Lolo Nariye ne i mena e thembaŋa ghalughawoghawo, ma hu ghareghare ne i menawe.”
40 Portanto, estai vós também apercebidos; porque virá o Filho do Homem à hora que não imaginais.
41 Pita iŋa, “Giyana, goghaimbake iya mo utuŋake ghime kaiwame o tembe gharɨgharɨke wolaghɨye kaiwanjiva?”
41 E disse-lhe Pedro: Senhor, dizes essa parábola a nós ou também a todos?
42 Giya i gonjoghawe iŋa, “Ko thela eŋge iye rakakaiwo thovuye na i thimba? Iye iya ne ghagiyako i worawe na i mbaro e ŋgoloko na i giyagiya ghanɨŋga weŋgiya le valɨrakakaiwoko e thembaŋa valɨkaiwae.
42 E disse o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor pôs sobre os seus servos, para
43 I thovuye moli weya rakakaiwoko iyako thoŋgo ghagiyako i vutha vaidi i vakavakatha kaiwoko iyako.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Ya dage emunjoru e ghemi, ghagiyako ne i worawe na i mbaroŋa vara le bigibigiko wolaghɨye.
44 Em verdade vos digo que sobre todos os seus bens o porá.
45 Ko thoŋgo rakakaiwoko tembe i dagewe ghamberegha na iŋa, ‘Wo giyama le ghena kaero ve lawa na i vuyowo ele njoghama,’ na i wa ve yabɨbɨŋgi le valɨrakakaiwoko ghɨmoghɨmoru na wanakau, na i ghanɨŋga na i munumu na i mun kabaleya,
45 Mas, se aquele servo disser em seu coração: O meu senhor tarda em vir, e começar a espancar os criados e criadas, e a comer, e a beber, e a embriagar-se,
46 mbaŋa ghagiyama ne i vutha, mbaŋaniye e ghalughawoghawo ma i ghareghare ne i vuthawe, ne i giya vuyowo laghɨye moliwe na i vaŋgurawe ŋgora thiye ma thɨ loŋweghathɨ e lenji ghamba yaku.”
46 virá o Senhor daquele servo no dia em que
47 “Rakakaiwo iya i ghareghare budakaiya ghagiyako nuwaiya amalaghɨniyeko i vakatha, ko iyemaeŋge ma i vivathaŋa ghamberegha na i vakatha ŋgoreiye le renuwaŋako, ne i vaŋge mwatawe.
47 E o servo que soube a vontade do seu senhor e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites.
48 Ko iyemaeŋge rakakaiwoko iya ma i ghareghare budakaiya ghagiyako le renuwaŋa iyemaeŋge i vakatha budakaiya iya valɨkaiwae ne i vaidiya ghaŋgaŋgakowe, ne ghaŋgaŋga seiwo. Loi nuwaiya laghɨye moli weya the lolothan i giyawe laghɨye moli, na tembe nuwaiyava laghɨye moli na e vwatae weya thela i giyawe laghɨye moliwe na e vwatae.”
48 Mas o que
49 “Ghino ya mena na ya eŋgemena ndɨghe e yambaneke. Na elo renuwaŋake nuwaŋguiya moli kaero i rara!
49 Vim lançar fogo na terra e que mais quero, se já está aceso?
50 Ne ya wo bapɨtaiso regha. Ghareŋguke i vɨrɨ laghɨye ghaghada ne ya vakathavao bapɨtaisoko iyako.
50 Importa, porém, que eu seja batizado com um certo batismo, e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 Ko lemi renuwaŋa huŋaeŋge va ya mena e yambaneke na ya womena vanevane? Nandere. Va ya mena na mbala meghaghathɨ thɨ yomara.
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, vos digo, mas, antes, dissensão.
52 E mbaŋake iyake na i ghaoko ŋgolo regha gharɨgharɨniye thoŋgo theghelima ne thɨ mevatharɨ na thɨ vakatha wabwi. Thegheto thɨ roghereiye wanaŋgiya theghewo, na theghewoko thɨ roghereiye wanaŋgiya theghetoko.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Ŋgama ramae ne i ndeghereiyewana nariye na nariye i ndeghereiyewana ramae; tɨnae ne i ndeghereiyewana yawarumbuye na yawarumbuye i ndeghereiyewana tɨnae; na yawanyiye ne i ndeghereiyewana nariye levo na nariye levo ne i ndeghereiyewana yawanyiye.”
53 O pai estará dividido contra o filho, e o filho, contra o pai, a mãe, contra a filha, e a filha, contra a mãe, a sogra, contra sua nora, e a nora, contra sua sogra.
54 Jisas i dage weŋgiya wabwiko laghɨye iŋa, “Mbaŋa ne hu thuwe ŋgalɨlɨ i monje bodeoko, e mbaŋako iyako huŋa, ‘Noroke i uye’ na ŋgoreiye.
54 E dizia também à multidão: Quando vedes a nuvem que vem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva; e assim sucede.
55 Na mbaŋa ne hu thuwe yaghala i rowo kaero huŋa, ‘Varae ne i ndeghathɨ’ na ŋgoreiye.
55 E, quando assopra o vento sul, dizeis: Haverá calma; e
56 Taukwana ghemi! Mbaŋa hu thuwe yambaneke na buruburu ghanjiyamoyamo kaero hu ghareghare budakai ne i yomara; ko buda kaiwae ma valɨkaiwami hu ghareghare ŋgoroŋga mbaŋake thiyake thɨ yoyomara gharumwaru?”
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis, então, discernir este tempo?
57 “Buda kaiwae ma mbe ghamimberegha hu woraweya lemi renuwaŋa, iyaŋganiya i thovuye na hu vakatha?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Thoŋgo ghanu regha i wonjoweŋge na i vaŋguŋge u wa kot kaiwae, wo u mando na u vanamwe wonjoweko iyako wein amba muyai vou vutha e ghamba kot. Thoŋgo nandere, ne i yovaŋguŋge na ve vaŋguraweŋge kot gharavakatha e marae, na iye i vaŋgugiyaŋge weya thiyo gharanjimbunjimbu na ve vaŋguruwoŋge e thiyo tɨne.
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura livrar-te dele no caminho; para que não suceda que te conduza ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te encerre na prisão.
59 Ya dage e ghen, mane u raŋgi ghaghada ne u vamodovao ghanɨghagako iyako.”
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro ceitil.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.