Lucas 12

Toto Thovuye Loi Ghalɨŋae (TGO) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Va e mbaŋako iyako, wabwi laghɨye thɨ mevathavatha, mbwatava munserithaŋarɨ (1,000) na mbowo e vwataova. Vama thɨ veghalaveoŋgi eŋge. Jisas i utukai weŋgiya gharaghambu iŋa, “Hu njimbukikiŋga weŋgiya Parisi! Thiye maminji ghavwalaiwo. Ne iwaeŋge lenji vakathana i woghatharaŋga ŋgoreiya isɨt.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Budakaiya gharɨgharɨ thɨ yabonjoŋa ne i tatethewo na simosimoko rɨghe ne thɨ ghareghare.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 The bigiya hu utu thuwele e momouwo tene vethɨ loŋwe e manjamanjala, na the bigiya hu vaŋaewiŋa ghamune e yanawanji e woluwolu tɨne, tene gharɨgharɨ vethɨ kularaŋgiya e ŋgoloŋgolo vwatanji.”
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 “Ya dage e ghemi, wouna, tha hu mararuŋgiya thavala ne thɨ unɨgha riwamina, na ne e ghereiye mane te thɨ vakathava bigi regha.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Ko iyemaeŋge ya woraŋgiya e ghemi thela hu mararu; hu mararu eŋge Loi, kaiwae iye ele vurɨgheghe. Mbaŋa ne i unɨgha lolo na e ghereiye, ne iŋa na thɨ wokiyathu ruwo Gehena. Hu loŋweghathɨgha lo utuke, iye ghamberegha vara hu mararu.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 Ko ma nanasiye manlima modanji toeya gethiwo, ae? Ko iyemaeŋge Loi ma i renuwaŋa vaghalawa maŋgike thiyake regha.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Loi i gharegharevao umbalimina vulivuliye le ghanaghanagha. Iya kaiwae tha hu mararu. Loi e marae ghemi hu laghɨye kivwalaŋgiya make nanasiye wolaghɨye.”
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 “Ya dage e ghemi, thela thoŋgo i woraŋgiya iye woraghambu gharɨgharɨke wolaghɨye e maranji, Lolo Nariye ne i vakatha ŋgoreiye amalaghɨniye kaiwae Loi le nyao thovuthovuye e maranji.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Ko thela iŋa ma i ghareghareŋgo gharɨgharɨke e maranji, Lolo Nariye Ghino tembe ne yaŋava ma ya ghareghare Loi le nyao thovuthovuye e maranji.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Na thela thoŋgo i utuvatharɨ weya Lolo Nariye, Loi ne i numoten, ko thela thoŋgo i utuvatharɨ weya Nyao Boboma, Loi mane i numoten.”
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 “Mbaŋa ne thɨ vaŋguŋga na vohu kot Jiu e lenji ŋgolo kururu tɨne na randeviva na rambarombaro e maranji, tha hu gharelaghɨlaghɨ ŋgoroŋga ne huŋa na hu ndana ghamivorɨghe o ŋgoroŋga ne hu utu na huŋa.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Kaiwae Nyao Boboma tene i vavaghareŋga e mbaŋako iyako ne hu utuŋa budakai.”
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Amala regha e wabwiko tɨne i dage weya Jisas iŋa, “Ravavaghare, u dage weya ghaghaŋguko na i giya bigibigiko ramame va i mare iteteŋako weime na i giya valɨvagaga weŋgo.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Jisas i gonjoghawe iŋa, “Amalana, thela i vatomwe mbaroko iyako e ghino na lo rɨghe na ya tena lemi bigibigina kaiwami?”
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Amba i dage weŋgi iŋa, “Hu njimbukikiŋga! Tha lemi bigibigi wolaghɨye i vakathaŋga na hu yavwavo, kaiwae lolo yawaliye moli mane i vamboromboro weiye le bigibigi, othembe ŋgoroŋga le bigibigi le ghanaghanagha.”
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Amba i utuŋa goghaimbake iyake weŋgi iŋa, “Amala regha ravwenyevwenye. E le thelauko iyako tɨne le uma i rau laghɨye moli na lemoyo.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Iya kaiwae tembe ghamberegha i dagewe iŋa, ‘Ko ne ya vakatha budakai? Kaiwae ma te valɨvaŋga reghava ina gheke na ne ya vatha ghanɨŋgakewe?’”
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 “Amba tembe ghamberegha i dagewe iŋa, ‘Ne ya vakatha ŋgoreiyake. Ya rakaŋgiya ghanɨŋgako ghaŋgoloŋgolo na ya ŋginauŋgiya laghɨlaghɨye; na ya vatha ghanɨŋgakewe na lo bigibigi vavanava.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Ko ambane ya dage e ghino wombereghake yaŋa, “Yawaliŋgu, ko ne u tamweya budakai! Len bigibigi thovuthovuye lemoyo moli mbaŋa molao kaiwae. Ma u yakuyaku eŋge, u ghanɨŋga, u munumu na u warawarariya len.” ’”
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 “Ko iyemaeŋge Loi i dagewe iŋa, ‘Unouna ghen! Noroke gougou yaŋa na yawalina iko, thela le bigibigiŋgiya iya u vatheraweraweko?’”
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Jisas i govun iŋa, “Iyake ŋgoreiya thela i bigivathavatha bigibigi lemoyo ghamberegha kaiwae, ko iyemaeŋge ma i vwenyevwenye Loi e marae.”
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Amba Jisas i dage weŋgiya gharaghambu iŋa, “Iya kaiwae ya dage e ghemi, tha hu rerenuwaŋa ghanɨŋga ne hu ghan na i ndewoŋga o kwama riwamina kaiwae.
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Yawalɨ iye i laghɨye kivwala ghanɨŋga na riwamina i laghɨye kivwala kwama.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Wo hu thuweŋgiya waluwo: ma thɨ kabu ghanɨŋga o ma thɨ uloulo: ma thɨ vatha ghanɨŋga, ko iyemaeŋge Loi i ŋamweŋgi. Ghemi hu laghɨye moli weya Loi, hu kivwalaŋgiya ma.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Thare ghemina regha, thoŋgo i rerenuwaŋa yawaliye kaiwae na valɨkaiwae ele rerenuwaŋa tɨne na seiwo i vamolaoŋa yawaliye le molamolao?
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Iya kaiwae thoŋgo ma valɨkaiwami hu vakatha bigi nasiye regha ŋgoreiyako, buda kaiwae na hu rerenuwaŋa bigibigike wolaghɨye kaiwanji?”
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 “Wo hu rerenuwaŋa jin e njamnjamɨko lenji mbuthu: ma thɨ kaiwo o thɨ vakatha ghanjikwama. Ko ya dage e ghemi, othembe Solomon weiye le vwenyevwenyeko wolaghɨye, mava ghakwamakwamako thovuthovuye moli, ghanjiyamoyamoko ma ŋgoreiya njike iyake regha.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Loi iye i vanjimboŋgiya bigibigi thiya mbuthu e njamnjamɨko, ŋgoreiya nana ra thuweŋgi noroke thɨ mbuthumbuthu na evole kaero thɨ mareva na thɨ bigiyathu e ndɨghe une. Thare valɨkaiwae i rerenuwaŋa laghɨye moli kaiwami na i vanjimboŋga? Lemi loŋweghathɨna i nasiye moli.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Tha hu gharelaghɨlaghɨ hu renuwaŋa kaiwae budakaiya ne hu ghan o hu mun ne valɨkaiwae.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Kaiwae thavala ma thɨ loŋweghathɨ nanji e yambaneke laghɨye, thiye mbaŋake wolaghɨye thɨ tamweya bigibigike thiyake, ko iyemaeŋge Ramami e buruburu i ghareghare thiyake riwamina kaiwae.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 I viva wo hu tamwekaiya le ghamba mbaro, amba ne e ghereiye i vamboromboroŋa bigibigike thiyake e ghemi.”
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 “Sip wabwi nasiye, tha hu gharelaghɨlaghɨ, kaiwae Ramami ele renuwaŋa thovuye kaero i woveŋga le ghamba mbaro.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Hu vakuneŋa lemi bigibigina wolaghɨye na hu giya manina weŋgiya mbinyembinyeŋgu. Hu mbanɨŋgiya vethe nasiye iya ma valɨkaiwae ne i vwatha, na hu bigivathavatha buruburu vwenyevwenyeniye iya ma mbaŋa regha ne ikoko, kaiwae rakaivɨ mane i vɨghathɨ na yamboyambo mane thɨ ten.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Kaiwae the bigithan i laghɨye e ghen, gharena tembe inaweva.”
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 “Hu vivathaŋga kaiwoke kaiwae hu mwanavathaŋgiya mborowami gheva na lemi kadɨŋeŋe mbe i rara vara;
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 ŋgoreiya rakakaiwo thɨ rorogha ghanjigiya le njoghama ghe e ghathaga tɨne. Mbaŋa ne i njoghama na i dɨghɨdɨghɨ mbema thɨ vughɨ eŋge thɨnɨmbawe.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 I thovuye moli weŋgiya rakakaiwoko thiyako mbaŋa thoŋgo ghanjigiyako i vutha na i vaidiŋgi thɨ njaŋanjaŋa na mbema thɨ roroghaghawe vara. Ya dage emunjoru e ghemi, ghanjigiyako ne i njimbo kaiwo kwamaniye, i ŋgara gheva, i vakathaŋgi thiya yaku e ghamba ghanɨŋgako na i giya ghanɨŋga weŋgi.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 I thovuye moli weŋgi thoŋgo i vaidiŋgi thɨ njaŋanjaŋa na thɨ roroghaghawe, othembe thoŋgo i mena mbaŋa ŋgoreiya gougou mborowa o i ghɨviyaru.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Ko valɨkaiwami hu ghareghare iyake: Thoŋgo ŋgolo tanuwagae va i ghareghare vara thembaŋa ghalughawoghawo rakaivɨ ne i vuthawe, ne i njaŋanjaŋa ele ŋgoloko na rakaivɨko tha i ruwe.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Ghemi tembe ŋgoreiyeva, hu vivatha na mbema hu roroghagha eŋge vara, kaiwae Lolo Nariye ne i mena e thembaŋa ghalughawoghawo, ma hu ghareghare ne i menawe.”
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Pita iŋa, “Giyana, goghaimbake iya mo utuŋake ghime kaiwame o tembe gharɨgharɨke wolaghɨye kaiwanjiva?”
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Giya i gonjoghawe iŋa, “Ko thela eŋge iye rakakaiwo thovuye na i thimba? Iye iya ne ghagiyako i worawe na i mbaro e ŋgoloko na i giyagiya ghanɨŋga weŋgiya le valɨrakakaiwoko e thembaŋa valɨkaiwae.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 I thovuye moli weya rakakaiwoko iyako thoŋgo ghagiyako i vutha vaidi i vakavakatha kaiwoko iyako.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Ya dage emunjoru e ghemi, ghagiyako ne i worawe na i mbaroŋa vara le bigibigiko wolaghɨye.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Ko thoŋgo rakakaiwoko tembe i dagewe ghamberegha na iŋa, ‘Wo giyama le ghena kaero ve lawa na i vuyowo ele njoghama,’ na i wa ve yabɨbɨŋgi le valɨrakakaiwoko ghɨmoghɨmoru na wanakau, na i ghanɨŋga na i munumu na i mun kabaleya,
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 mbaŋa ghagiyama ne i vutha, mbaŋaniye e ghalughawoghawo ma i ghareghare ne i vuthawe, ne i giya vuyowo laghɨye moliwe na i vaŋgurawe ŋgora thiye ma thɨ loŋweghathɨ e lenji ghamba yaku.”
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 “Rakakaiwo iya i ghareghare budakaiya ghagiyako nuwaiya amalaghɨniyeko i vakatha, ko iyemaeŋge ma i vivathaŋa ghamberegha na i vakatha ŋgoreiye le renuwaŋako, ne i vaŋge mwatawe.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Ko iyemaeŋge rakakaiwoko iya ma i ghareghare budakaiya ghagiyako le renuwaŋa iyemaeŋge i vakatha budakaiya iya valɨkaiwae ne i vaidiya ghaŋgaŋgakowe, ne ghaŋgaŋga seiwo. Loi nuwaiya laghɨye moli weya the lolothan i giyawe laghɨye moli, na tembe nuwaiyava laghɨye moli na e vwatae weya thela i giyawe laghɨye moliwe na e vwatae.”
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 “Ghino ya mena na ya eŋgemena ndɨghe e yambaneke. Na elo renuwaŋake nuwaŋguiya moli kaero i rara!
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Ne ya wo bapɨtaiso regha. Ghareŋguke i vɨrɨ laghɨye ghaghada ne ya vakathavao bapɨtaisoko iyako.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Ko lemi renuwaŋa huŋaeŋge va ya mena e yambaneke na ya womena vanevane? Nandere. Va ya mena na mbala meghaghathɨ thɨ yomara.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 E mbaŋake iyake na i ghaoko ŋgolo regha gharɨgharɨniye thoŋgo theghelima ne thɨ mevatharɨ na thɨ vakatha wabwi. Thegheto thɨ roghereiye wanaŋgiya theghewo, na theghewoko thɨ roghereiye wanaŋgiya theghetoko.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Ŋgama ramae ne i ndeghereiyewana nariye na nariye i ndeghereiyewana ramae; tɨnae ne i ndeghereiyewana yawarumbuye na yawarumbuye i ndeghereiyewana tɨnae; na yawanyiye ne i ndeghereiyewana nariye levo na nariye levo ne i ndeghereiyewana yawanyiye.”
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Jisas i dage weŋgiya wabwiko laghɨye iŋa, “Mbaŋa ne hu thuwe ŋgalɨlɨ i monje bodeoko, e mbaŋako iyako huŋa, ‘Noroke i uye’ na ŋgoreiye.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Na mbaŋa ne hu thuwe yaghala i rowo kaero huŋa, ‘Varae ne i ndeghathɨ’ na ŋgoreiye.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Taukwana ghemi! Mbaŋa hu thuwe yambaneke na buruburu ghanjiyamoyamo kaero hu ghareghare budakai ne i yomara; ko buda kaiwae ma valɨkaiwami hu ghareghare ŋgoroŋga mbaŋake thiyake thɨ yoyomara gharumwaru?”
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 “Buda kaiwae ma mbe ghamimberegha hu woraweya lemi renuwaŋa, iyaŋganiya i thovuye na hu vakatha?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Thoŋgo ghanu regha i wonjoweŋge na i vaŋguŋge u wa kot kaiwae, wo u mando na u vanamwe wonjoweko iyako wein amba muyai vou vutha e ghamba kot. Thoŋgo nandere, ne i yovaŋguŋge na ve vaŋguraweŋge kot gharavakatha e marae, na iye i vaŋgugiyaŋge weya thiyo gharanjimbunjimbu na ve vaŋguruwoŋge e thiyo tɨne.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Ya dage e ghen, mane u raŋgi ghaghada ne u vamodovao ghanɨghagako iyako.”
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.