Mateus 13
Sbö Tjl̈õkwo (TFRNTPO) vs AAI
1 E dbaryo ga Jesús opshino jek u l̈i roshko dwayo, ga öötong sirkeno sök di bäng buk kësbang l̈i sor go.
1 Nati veya ta’imon Jesu bar itumar tit na harew kukuf sisibinamaim sabuw bai’obaiyih isan mara’iy.
2 Nopga shrono l̈öng ara kjĩshko ga Jesús opyono kjyong roshko, ga sirkeno sök eshko. Nopga l̈i beno tjeng di bäng l̈i kjako.
2 Naatu sabuw moumurih maiyow hiru’ay hi’ar bebera’uh itih, basit wa bai inatait tafan mare, sabuw baise dones yan himarir hima.
3 Eshko ga tjl̈ẽno ba kong ara l̇l̇ëbo jyãgl̈o go, tjl̈ẽ ga «Domer shäng kjl̈ara dwl̈a sguingga. Pjl̈ara ga opshino to jek dwl̈a sguing.
3 Imaibo ma sawar moumurih na’in oroubonamaim eo hima hinowar. Naatu ana oroubon ta i iti na’atube eo, “Ana veya ta orot masaw bowayan ana ub tanumamih tit in.
4 Sguĩyashko ga kjone kjone l̈ono tjeng irbo bäng, ga sënwa shrono, uara l̈ok drete.
4 Ana ub afa tata’asiyen i ef yanamaim hire, naatu mamu hire hibow hi’aa,
5 Kjone kjone l̈ono tjeng ak ara tjrëko, kl̈ung sho ara l̇l̇ëmshko, ga weno mal̈ing, kl̈ung sho rong l̇l̇ëm kjĩshko.
5 Ana ub afa i to’ato yan hire’ere ana kamar men gagamin imih saisewat hikubounih hiyen. Anayabin kamar baban i fokarin.
6 Gueniyo sl̈enggwo dret kjĩshko ga dl̈o wenoshko ga dwl̈a l̈i sura, beno dogroe.
6 Baise veya yey ana mar wabuburinamaim ub etei hi’arat, naatu hikimow hire anayabin wairoroh men babanika hire.
7 Dwl̈a kjrina obi, e l̈ono tjeng shkö sho roshko, ga shkö sho l̈i kunoshko ga dwl̈a l̈i l̇l̇gwĩnae.
7 Ub afa kokor wanawanan hire, naatu kokor ana fafa’amaim isuken.
8 Dwl̈a kjrina obi, e l̈ono tjeng kl̈ung sho pjl̈ú kjing go, ga kuno, botjyono pjl̈úe. Kjoneshko ga sok kjwara botjyono kjwo sak dbäw (100), kjoneshko ga botjyono kjwo sak tjer (60), kjoneshko ga botjyono kjwo sak mya (30).
8 Naatu ub afa i me gewasin yan hire hikuboubunih hiyen gewas ro’oro’oh hiya, afa hibiw 100 na’atube, afa i 60 na’atube, afa i 30 na’atube.
9 Ëye kwomgwo tjok ga woyde ga kuya yõtso» l̈e.
9 Imih o yait tain nama’am tur inanowar.”
10 E irgo ga ba oppinggaga tek shrono l̈öng ba zl̈ong bäng ga tjl̈ẽ ba kong ga «¿Pja tjl̈ẽ oba kong l̇l̇ëbo jyãgl̈o go erä ega?»
10 Naatu Jesu ana bai’ufununayah hina hibatiy hi’o, “Aisim oroubonamaim sabuw kubi’obaiyih?”
11 «Sbö ber no pjl̈uyo sorë l̈i roy miydaydëba l̇l̇ëm l̈i pinaba bomi kong, gueniyo epga kong l̇l̇ëme.
11 Jesu iyafutih eo, “Orereb ana so’ob wa’iwa’irin mar ana aiwob isan i God kwa it, men iti sabuw itihimih.
12 Ëye l̇l̇ëbo tjok ga së̃ya jek obi, ber l̇l̇ëbo ara wl̈o. Ëye l̇l̇ëye l̇l̇ëm ga l̇l̇ëye tjeng sirawa l̈i döya ba shjiryo drete.
12 Imih orot yait orereb ana so’ob biyan ema’am, God boro tafan naya’abar nitin ana so’ob nara’at, baise orot yait nati so’ob men biyan ema’am naatu ana so’ob kikimin nati biyanamaim ema’am God boro nabosair.
13 Kuya l̈öng ga l̇l̇ë l̈okl̈o miyde l̈ok l̇l̇ëme. Ĩya l̈öng ga l̇l̇ë ĩyde miyde l̈ok l̇l̇ëm bakoe. Tja tjl̈ẽ ba kong l̇l̇ëbo jyãgl̈o go e kjĩshko.
13 Ana’an nati ayu oroubonamaim sabuw abi’obaiyih.
14 L̇l̇ëye l̈ara Sbö tjl̈õkwo l̈aga tek dënashko so Isaíasdë l̈i beno epga l̈i kjĩshko. Tjl̈ẽno beno eni:
14 Dinab orot Isaiah ana Bukamaim eo kikirum i na ibiturobe.
15 Nopga ëre, l̇l̇ëye kuya woydë l̇l̇ëme.
15 Anayabin ukwarih fokar,
16 »Gueniyo pjãyda kjok ĩgö bomi bokkwo go, pjãy kjok kugö bomi kwomgwo go bakoe. E kjĩshko ga pjãy ber l̈öng wopjl̈úe.
16 Baise Kwa i kwabiyasisir, anayabin matayan kwa’i’itin naatu tain yan tur kwanonowar.
17 L̈ër bomi kong jl̈õkoyo ga l̇l̇ëbo ĩmi, kumi l̈öng ëre tjwl̈õ ara. Dënashko ga Sbö tjl̈õkwo l̈agaga, nopga obl̈ë pjl̈o bek wl̈eniyo, e omĩk woydë, omkuk woydë, gueniyo omĩno l̇l̇ëm, omkuno l̇l̇ëm bakoe.
17 Anababatun a tur ao’owen, dinab orot moumurih na’in naatu sabuw gewasih hikok kwanekwan, kwa abisa kwa’i’itin i hita’itin naatu abisa kwanonowar i hitanowar. Baise nati ana maramaim sawar men matar boro hita’itin.”
18 »Dwl̈a sguingga l̈anyo, e l̇l̇ë l̈okl̈o l̈ër bomi kong. Kuzĩa.
18 “Tain kwanarub ub tanumayan ana oroubon ao kwananowar naniyan kwanab, yabin kwanaso’ob.
19 Ëye Sbö ber no pjl̈uyo sorë l̈i roy kuno, gueniyo l̇l̇ë l̈okl̈o miyde l̇l̇ëm ga e so dwl̈a l̈ono irbo bäng l̈i kjoyoe. Tjl̈õkwo l̈i dgak pjang ba pjl̈úshko, gueniyo Ä tjwe eshko, ga döya ba shjiryo.
19 Sabuw iyab mar ana aiwob isan Tur Gewasin ao tenonowar naatu naniyan men tabaib i ub ef yanamaim orot ta’asiy re’er na’atube, Tur Gewasin tenonowar ana maramaim demon kakafin ena hai not ebikwaris.
20 Dwl̈a l̈ono ak ara tjrëko l̈i, e ëye tjl̈õkwo l̈i kuno, ga beno shäng wopjl̈ú l̈i l̈okl̈o.
20 Naatu orot ana ub afa to yan hire’ere ana itinin i sabuw iyab tur tenonowar ana maramaim i tibiyasisir.
21 Gueniyo tjl̈õkwo l̈i äär ber ba pjl̈úshko jl̈õkoyo l̇l̇ëm kjĩshko ga l̇l̇ëye wen ba kong sirashko, shdungoba tjl̈õkwo l̈i kjĩshkoshko ga tjl̈õkwo l̈i raye, söya ame.
21 Baise dogoroh wanawanan nati ub wairoron i men re eof barur, imih Tur Gewasin isan hina’uwih hinarurukaukuwih boro mar ta’imonamo hai baitumatum hinihamiy.
22 Dwl̈a l̈ono shkö sho roshko l̈i, e ëye tjl̈õkwo l̈i kuno l̈i l̈okl̈o. Tjl̈õkwo l̈i kura, gueniyo l̇l̇ëbo tjeng kjok ëre kjing goshko l̈i woyotjl̈ĩya ara, wo pjang dbur go bakoe. E kjĩshko ga tjl̈õkwo l̈i woyo ba kong ame, ga bo wen tjl̈õkwo l̈i kjĩshko l̇l̇ëme.
22 Naatu orot ana ub afa fotan wanawanan hire’er ana itinin i sabuw iyab tur tenonowar, baise iti tafaram ana yasisir isan tibiyababan naatu totobuyoy hai not ebikwaris imih tur ana ro’on men emamatar.
23 E ga dwl̈a l̈ono kl̈ung sho pjl̈ú kjing go l̈i, e ëye tjl̈õkwo l̈i kuno, ga l̇l̇ë l̈okl̈o miyde pjl̈ú l̈i l̈okl̈o. Eni ga e ber shäng so dwl̈a botjyono pjl̈ú kjoyoe. Kjoneshko ga sok kjwara botjyono kjwo sak dbäw (100), kjwo sak tjer (60), kjwo sak mya (30)» l̈e ba kong.
23 Baise orot ana ub me gewasin yan ta’asiy hire’ere ana itinin i sabuw iyab Tur Gewasin tenowar naatu naniyan tabai tiw tehahamu, afa ro’oh 100, afa 60, afa 30.”
24 Ga Jesús tjl̈ẽno ba kong l̇l̇ëbo jyãgl̈o go obi, tjl̈ẽ ga «¿Sbö ber no pjl̈uyo sorë, e so l̇l̇ë kjoyo l̈ër bomi kong? Domer shäng kjl̈ara. Pjl̈ara ga dwl̈a pjl̈ú wl̈eniyo dgara ba kjok kjing go.
24 Jesu oroubon tabo iti na’atube eo, “Mar ana aiwob i iti na’atube, ana veya ta orot ana ub bow in ana masawamaim tanum.
25 Gueniyo dwl̈a dgaga l̈i ponoshko ga ba moskwo shrono shäng kjl̈ara dwl̈a dgak buk l̈ishko. Kjl̈o sho owa dwl̈ayo, e söra, dgara dwl̈a buk pjl̈ú l̈i roshko, ga to ey dwayo.
25 Baise gugumin sabuw etei hi’inu’in ufut, orot ana rakit mowan fotan kakafih bow na sanabey wanawanah tanum naatu bihir.
26 Eni ga dwl̈a pjl̈ú l̈i weno, botjyë kjwl̈ëshko ga kjl̈o sho owa l̈i weno ba tjrëko bakoe.
26 Sanabey hikuboubunih hiyey wanawanahimaim fotan kakafih auman hikubounih bairi hiyen.
27 »Ĩya dwl̈a sogo l̈i parkagagarë ga öör l̈ok ba rotë ba kägäyo kong, tjl̈ẽ ga “Tjl̈apga, pja dwl̈a dgono bop kjok kjing go pjl̈ú eröe. ¿Eni ga kjl̈o sho owa kjwe wen sorë?”
27 “Orot ana bowayah hina hio, ‘Regah, o ub gewasih a masawamaim itanum, baise aisim fotan kakafih auman hikuboubunih teyey?’
28 »“Söga, dgaga bi moskworë” l̈e ba kong.
28 “Orot iyafutih eo, ‘Rakit sabuw afa hisinaf.’ Naatu akir wairafih hibatiy hio, ‘Bo kukokok anan fotan ana uyarir?’
29 »“L̇l̇ëme. Kjl̈o sho owa kjwe skwëmishko ga dwl̈a pjl̈ú kjwe skwe tëm ba tjok äe.
29 “Orot iyafutih eo, ‘En. Fotan kakafih kwana’u’uyarir boro sanabey afa auman kwana’uyarir.
30 Pjl̈ú wl̈o ga iozĩ ber kun uunkong, äär jong bo kjrozl̈ong dbaryo. Eshko ga nopga ichër kjl̈o sho owa l̈i zë bäm go, pjriya, ga ie tjeng dboshko, ber sukoba wl̈o. Shäryara l̈ok eni pjir ga dwl̈a pjl̈ú l̈i skoya, jneya tjeng dwl̈a jnekkl̈o uyo roshko” l̈e ba kong» l̈e.
30 Imih kwaihamiyih bairi hinayen hiniw naatu tarin ana veya boro tarayah aniyafarih hinan, fotan wan hinatar hinafatum hinabow hinan hina’afusar, imaibo sanabey hinatar hinabow hinan bar hinaya.’”
31 Ga Jesús tjl̈ẽno ba kong l̇l̇ëbo jyãgl̈o go obi, tjl̈ẽ ga «Sbö ber no pjl̈uyo sorë, e so kjor dwl̈ayo chirawa ko mostaza dgoroy kl̈ung roy kjoyoe.
31 Jesu ana oroubon tabo eo, “Mar ana aiwob ana itinin ta i iti na’atube, orot ana ai momor ro’on kikimin maiyow bai in ana masaw yan tanum.
32 Dwl̈agwo ëre chirawa, dwl̈agwo obl̈ë obl̈ë dorko. Gueniyo kun kësbang, dwl̈agwo obl̈ë obl̈ë kjinmo. Eshko ga sënwa l̇l̇ë usho ywë ba kowo go» l̈e.
32 Iti ai ro’on i men ai ro’on afa gagamih na’atube’emih, baise tanum kuboun yey ana veya’amaim ra’at ai gagamin na’in matar naatu mamu hina famefamenamaim hibatar hima.”
33 Ga Jesús tjl̈ẽno ba kong, l̇l̇ëbo jyãgl̈o go obi, tjl̈ẽ ga «Sbö ber no pjl̈uyo sorë, e so wal̈ë pjl̈ung shosho l̇l̇runo bayo gök kësbang tjung wl̈eni kjwo sak kjwara (10) ba uukkl̈o tjok, ga ie ber buk uur wl̈o kjoyoe. Ba uukkl̈o shdöktong pjl̈ung shosho l̈i kjwang jĩkong» l̈e.
33 Jesu iban oroubon tabo eo maiye, “Mar ana aiwob itinin ta i iti na’atube. Babin yeast ebai ana faraw wanawanan eyai ekamat inu’in era’at eyey na’atube.”
34 L̇l̇ëbo uunkong ëre l̈ara Jesúsdë nopga kong l̇l̇ëbo jyãgl̈o go erä. Eni l̇l̇ëm ga l̇l̇ëye l̈ara ba kong l̇l̇ëme.
34 Jesu sawar iti etei isah i oroubonamaim eo sabuw rou’ay gagamin bi’obaiyih; ana bai’obaiyenamaim i mar etei oroubonamaim sabuw bi’obaiyih.
35 Shäryono eni, tjl̈õkwo l̈ara Sbö tjl̈õkwo l̈aga tek dënashko sorë l̈i ber jl̈õkoyo wl̈o. Tjl̈ẽno beno eni:
35 Iti na’atube sisinaf anayabin abisa dinab orot eo kikirum tan titurobe isan.
36 Jesús to ey dwayo ga opzrëno jek shäng u roshko. Eshko ga ba oppinggaga tek shrono l̈öng ba zl̈ong bäng ga tjl̈ẽ ba kong ga «Kjl̈o sho owa weno dwl̈a pjl̈ú tjrëko l̈anyo, e l̇l̇ë l̈okl̈o l̈os borwa kong sira» l̈e.
36 Jesu sabuw rou’ay ihamiyih naatu na bar wanawanan run, ana bai’ufununayah ufun hina hirun hibatiy hio, “Masaw yan fotan kakafin ana oroubon i kukubuna anowar.”
37 Kuya ga tjl̈ẽ ba kong ga «Dwl̈a pjl̈ú dgaga l̈i, e no to ter kjok dogo dwayo ëre l̈okl̈o.
37 Jesu iyafutih eo, “Orot ub gewasih tatanum i Orot Natun.
38 Dwl̈a dgara kjokyo l̈i, e kjok kjwang jĩkong l̈okl̈o. Dwl̈a pjl̈ú l̈i, e Sbö nopga l̈okl̈o. Kjl̈o sho owa l̈i, e Ä nopga l̈okl̈o.
38 Masaw ana itinin i tafaram, naatu ub gewasin i sabuw iyab mar ana aiwob isan tebowabow, naatu ub kakafin i Demon Kakafin natunatun.
39 Ba moskwo, kjl̈o sho owa dgaga l̈i, e Ä l̈okl̈o. Dwl̈a bo kjrozl̈ong dbaryo l̈i, e kjok pjir dbaryo l̈okl̈o. Ga dwl̈a skogaga l̈i, e Sbö parkagaga kjok dogo so l̈okl̈o.
39 Naatu rakit orot ub kakafin bai na masaw yan tatanum i Demon Mowan. Naatu masaw biyamur i mar yomanin na’atube, masaw fourayah i God ana tounamatar.
40 »Kjl̈o sho owa l̈i tö̃ya, dbuya iök roshko, suya wl̈o sorë ga kjok pjir dbaryoshko ga Ä nopga suya eni bakoe.
40 “Imih mar yomanin iti ub kakafih hi’uyarir hifatum hibow hin hi’a’afusar na’atube boro namatar.
41 Eshkoshko ga nopga ber l̈öng l̇l̇ëbo owa shäryë, nopga ber l̈öng obl̈ë ichë l̇l̇ëbo owa shäryë bakoe. Eshko ga bor parkagaga kjok dogo so ichër no to ter kjok dogo dwayo ërerë nopga owa l̈i töng.
41 Orot Natun boro ana tounamatar niyafarih hinatit, sinaf kakafih naatu sabuw iyab bowabow kakafin kura’ahih hima kakafih tisisinaf etei i ana aiwob wanawananamaim boro fotan kakafin na’atube hinatar hinafatum.
42 Ga dbuya l̈ok iök pjë jong ri ri sjer l̇l̇ëm shtoyo l̈i roshko, ber tjeng sl̈ar eshko, kowo uë, l̇l̇ëbo bang ara ba kong kjĩy.
42 Naatu hinabow hinan wairaf wan hinaya hina’afusar, nati’imaim boro na’arahih wah takitak niwa’an hina’in hinarerey.
43 Ga nopga pjl̈o bek l̈öng l̈i ber l̈öng kãl̈ã l̇l̇etl̇l̇et dl̈o wl̈eni, ba Data sök l̈ishko. Ëye kwomgwo tjok ga woyde ga kuya yõtso.
43 Imaibo God ana sabuw gewasih nabow mar ana aiwobomaim hinarun veya na’atube hinararan. Imih o yait tain nama’am iti tur inanowar.
44 »Sbö ber no pjl̈uyo sorë, e so l̇l̇ëbo tjwl̈õ ara jnek buk kjok kjrina roshko kjoyo. Domer, l̇l̇ëbo tjwl̈õ ara l̈i wl̈ẽna buk eshko, ga jnena jek beno buk eshko obi. Eshko ga woowa l̇l̇ëme. Eni ga ba l̇l̇ëbo tjeng l̈i soynena uunkong, ga kjok l̈i tjwl̈ẽna beno ba kong.
44 “Mar ana aiwob itinin ta i iti na’atube, orot ta nugunug hibun inu’in itin bai, naatu me nati nugunug titita’urimaim kair maiye ibun, naatu yasisir auman in ana sawar etei sabuw hitobon naatu matabir maiye na nati me tutubun na’atube.
45 »Sbö ber no pjl̈uyo sorë, e so domer l̇l̇ëbo tjwl̈ẽga, soynega to shäng obrikkwo tjwl̈õ ara wl̈ẽk kjoyo bakoe.
45 “Naatu mar ana aiwob itinin tabo iti na’atube. Orot sawar tobonayan wakek enunuwet na’atube.
46 Obrikkwo wl̈ẽna kjwara tjwl̈õ ara wl̈eniyoshko ga ba l̇l̇ëbo tjeng l̈i soynena uunkong, ga obrikkwo l̈i tjwl̈ẽna beno ba kong.
46 Wakek nuwet inan wakek ta gewasin ana baiyan gagamin na’in tita’ur, naatu na ana sawar etei yataiten hitobon kabay bai in nati wakek tutubun na’atube.
47 »Sbö ber no pjl̈uyo sorë, e so kjl̈a mã shakkl̈o kjoyo bakoe. Dbuya l̈ok di roshkoshko ga mã shaya l̇l̇ërba pogo.
47 “Iban maiye mar ana aiwob i buwat na’atube. Orot siy bowayan ana buwat eya ema’am siy i yumatah ta ta te’ona’on.
48 Kjl̈a l̈i dl̈inoshko ga shikoba tjeng pjöshko, ga mã pjl̈ú wl̈eniyo töngoba shing roshko, ga owa l̈i dbukoba.
48 Naatu buwat awan ekakaratan ana veya etab erun dones yan ema siy gewasih ikiyarir fetan iwan, naatu kakafih ikiyarir ebow ebis rouruwen na’atube.
49 Eni ga kjok pjir dbaryoshko ga Sbö parkagaga kjok dogo so tjwe l̈ok nopga owa l̈i kjë nopga pjl̈o bek tjeng l̈ishko dwayo,
49 Imih mar yomanin nanan itinin i boro nati na’atube. God boro ana tounamatar niyafarih hinatit hinan sabuw gewasih wanawanahimaim sabuw kakafih hinabow
50 ga nopga owa l̈i dbuya l̈ok iök pjë jong ri ri sjer l̇l̇ëm shtoyo l̈i roshko, ber tjeng sl̈ar eshko, kowo uë, l̇l̇ëbo bang ara ba kong kjĩy» l̈e.
50 wairaf wan hiyara’aten na’arahih hina’in hina rerey wah takitak niwa’an.”
51 Eshko ga Jesús tjl̈ẽ ba kong l̈ok ga «¿Tjl̈õkwo l̈ër shäng l̈i l̇l̇ë l̈okl̈o miydëmi l̈öngde?»
51 Jesu ibatiyih eo, “Oroubon iti ao’oban naniyah kwabow?” Ana bai’ufununayah hiya’afut hio, “Naniyah abow.”
52 Kuya ga tjl̈ẽ ba kong ga «Ëye no ping pjl̈ú, Sbö ber no pjl̈uyo sorë l̈i kjĩshko ga e so domer u sogo kjoyoe. L̇l̇ëbo jnek tjeng ara, l̇l̇ëbo tjagl̈ën, l̇l̇ëbo këguë bakoe. Ga l̇l̇ëbo l̈i shiya, twe oba kong ga pjl̈úe» l̈e.
52 Naatu Jesu iuwih eo, “Isan imih, ofafar bai’obaiyenayan orot yait mar ana aiwob isan bai’obaiyen hibitin i bar matuwan matar, imih nati bar wanawanan ana sawar boubuh naatu atamanih etei boro nayataiten.”
53 Jesús tjl̈ẽno l̇l̇ëbo jyãgl̈o go pjir ga to ey dwayo.
53 Jesu iti oroubon eo hinonowar ufunamaim nati efan itumar,
54 Jek öötong shäng ba kjokshko, tek chirawa ga kuno shäng l̈ishko obi ga nopga pina ara judíoga syõ uyo jong eshko l̈i roshko. Kuya l̈ok ga beno l̈öng yëy l̈e erä. Ga tjl̈ẽ l̈ok ëng kong ga «¿Kjwe kjok miydë ara opping kjone? ¿L̇l̇ëbo ĩydëba l̇l̇ëm wl̈eniyo shärye sorë?
54 naatu remor na i ana bar meraramaim tit Kou’ay Bar ta wanawanan run, busuruf sabuw i’obaibiyih. Naatu sabuw hima hinonowar hifofor hio, “Iti orot ana ukwar rerekab naatu ina’inanen sinaf isan ana fair i menamaim bow?
55 ¿Domer kjwe u shäryaga l̈i wa l̇l̇ëmdo? ¿Mekë María l̇l̇ëmdo? ¿L̈ëmga Santiago, José, Simón, Judas l̇l̇ëmdo?
55 Iti orot tamah i bar wowabayan naatu hinah i Mary naatu James, Joseph, Simon, Judas i taitin.
56 ¿Dorga l̈öng na bi tjok bako l̇l̇ëmdo? ¿Kjok miydë ara kjwe wl̈ẽya kjone?» l̈e l̈ok ëng kong eni.
56 Naatu taitin baibitar auman bairit iti tama’am, imih iti sawar etei i menamaim bow?”
57 Ga tjl̈õkwo kjre l̈ok woydë l̇l̇ëm, iirkono l̈ok ara erä.
57 Iti na’atube hio hina’ufut hin. Jesu iuwih eo, “Dinab orot tafaram afa’amaim i tekakafiy, baise i ana bar meraramaim naatu i tain tuwan i men tekakafiy.”
58 Kjok eshko sopga mär Jesús go l̇l̇ëm kuzong ga l̇l̇ëbo ĩydëba l̇l̇ëm wl̈eniyo shäryara ara eshko l̇l̇ëme.
58 Naatu nati’imaim men ina’inan moumurih sinafumih, anayabin nati sabuw aurih baitumatum en.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.