Lucas 9
Magtubu dənə̂ Mãr̰ĩ (SOR) vs NAA
1 Targɨn̰ ɗang da, Jesu ꞌwaga paja duwa nə mwaj dii sɨr sɨwə me, ꞌyàgɨ́ dwana me gasɨnani dɨ idɨ ꞌywara dúndi dɨ àcn̰e bam nare sɨdəgɨ lə me, swaa gɨ nare daa mwom dayyə me ca.
1 Tendo Jesus convocado os doze, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios e para curar doenças.
2 Ɨr̰ɨ an̰ji kɨjɨgɨ ba hana àsɨnagɨ nare berni dɨnə dwãr̰ĩ dɨnə Mãr̰ĩ duwa me, ba swana nare daa mwom dayyə me ca.
2 Também os enviou a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 Me an̰ji waygɨ da: «Anə ilə hára lə da, unə mani mɨn ɨsɨrangə bədə: cilang bədə me, magɨla bədə me, sadɨ bədə, me gursɨ bədə, me layna gumaj sɨr sɨr bədə me ca.
3 E disse-lhes:
4 Ciri dɨ anə dɨmnə lə me, gun ꞌwagɨnang hana nɨm kɨrə duwa lə da, damna lə kɨrə ta di jang, bɨraa swaa dan gaba hára ciri dɨ ɗangə bá.
4 Na casa em que vocês entrarem, fiquem ali até saírem daquele lugar.
5 Mana gɨ ciri dɨ anə dɨmnə lə me nare dɨra yɨnəng sɨdəgɨ lə bədə da, ɓɨr̰ɨn̰ɨnə hana pii me, ɓwabɨnagɨ usɨsɨ gɨ gɨdɨrangə kalnagɨ dodə. Ta di ha gɨləgɨ dara Mãr̰ĩ dusɨw ba nawe dɨdəgɨ lə.»
5 E onde quer que não receberem vocês, ao saírem daquela cidade sacudam o pó dos pés em testemunho contra eles.
6 I yande me paja nənə Jesu duwa sogɨ ha nɨm ciriyə bá bá. Ciri dɨ we we dɨ cendi dɨmnə lə da, way Nõ dɨ lade dɨnə Mãr̰ĩ duwa me, so nare daa mwom dayyə me ca.
6 Então, saindo, percorriam todas as aldeias, anunciando o evangelho e fazendo curas por toda parte.
7 Wála gɨ ta di lə da, Erod Antipas gɨ i dole gɨ wama gɨ Galileyə doy gwale gɨ gɨ way dara mani nə Jesu àlgɨ̀ pad ta di me, dusɨw cubɨw nan̰e. Dara nare nə yab way da, Jesu di, ba i Jã Batis me ba dɨmə daa nare nə mare dwar̰agɨ lə me,
7 Ora, o tetrarca Herodes soube de tudo o que se passava e ficou perplexo, porque alguns diziam: “João ressuscitou dentre os mortos.”
8 nare nə mɨn way day ba i aba cɨmə Mãr̰ĩ bɨw gɨ pii gɨ gɨ ꞌwogɨw Eli me ba cwara yala an̰ju, nə mɨn ɗang way day ba i woni cɨmə Mãr̰ĩ bɨw nə pii gun day gɨ mɨn ɗang me ba dɨmə daa nare nə mare dwar̰agɨ lə an̰ju.
8 Outros diziam: “Elias apareceu.” E ainda outros diziam: “Um dos antigos profetas ressuscitou.”
9 Erod way da: «Jã di, nə ꞌwocn̰ dara an̰ji mar bam, dara i ɨndi sɨn ni me tanga nə waygɨ nare yɨw saw dɨw bam ka me, gun gɨ gɨ way gwale duwa ta di, i wi ɗang tugu mo?»
9 Herodes, porém, disse: — Eu mandei decapitar João. Quem, então, é este a respeito do qual tenho ouvido tais coisas? E se esforçava para vê-lo.
10 Wála gɨ paja nənə Jesu duwa nə an̰ji kɨjɨgɨ di cwara gɨra da, kɨbɨw mani nə cendi ba gɨ àlagɨ̀ pad di daa me, an̰ji wolgɨ ha nɨm bam mɨ́ndagɨ ciri dɨ gɨ ꞌwogɨdɨ Besada tuldɨ lə ib.
10 Ao regressarem, os apóstolos relataram a Jesus tudo o que tinham feito. Ele, levando-os consigo, retirou-se à parte para uma cidade chamada Betsaida.
11 Ɨr̰ɨ nare nə gɨr̰e doy gwale duwa me pamɨw tarɨwə. An̰ji yɨgɨ sɨwə waygɨ gwale gɨnə dwãr̰ĩ dɨnə Mãr̰ĩ duwa me, nare woni ùrə labiya da, an̰ji sogɨ daa mwom dayyə me ca.
11 Mas as multidões souberam disso e o seguiram. Acolhendo-as, Jesus lhes falava a respeito do Reino de Deus e socorria os que tinham necessidade de cura.
12 Mana gɨ dawa àl dara ɗwanda mwom da, paja nənə Jesu duwa nə mwaj dii sɨr di gɨra ꞌyow me wayɨw da: «Cəgdɨ nare di daa ɗɨm, kalgɨ gɨ hana ciri dɨ gechideyə me dɨ dineyə me dɨ i tulbəndɨ lə ta di, gɨ hana kan̰ja mana gɨ ꞌya me mani nə wama me, dara ka di, də ꞌyang i bam dɨn dwar̰ɨ lə.»
12 Mas o dia estava chegando ao fim. Então os doze se aproximaram de Jesus e disseram: — Despeça a multidão, para que, indo às aldeias e campos ao redor, se hospedem e encontrem alimento; pois estamos aqui em lugar deserto.
13 Me Jesu cogɨ waygɨ da: «ꞌYànagɨ́ mani nə wama di ꞌyeni gang.» Cendi cor wayɨw da: «Ɨsɨraninnə ka da, i mapa jii me gòche sɨr me mɨra. Mə ùr dara ba nə hananin kɨlnəgɨ nare nə gɨr̰e nə ta di mani nə wama wunəgɨ mo?»
13 Jesus, porém, lhes disse: Os discípulos responderam: — Não temos mais que cinco pães e dois peixes, a não ser que nós mesmos vamos e compremos comida para todo este povo.
14 Nare nə ta di dwar̰agɨ lə da, nare nə abje nem ya dubu jii de.
14 Porque estavam ali cerca de cinco mil homens. Então Jesus disse aos seus discípulos:
15 Woni gɨrsə gwale duwa di doy gwale bɨwə me kalgɨ dam dodə pad dayyə.
15 Eles atenderam, fazendo com que todos se assentassem.
16 Jesu lay mapa gɨ jii di me gòche nə sɨr di me ɨsəwə, me u dɨrəw daa àlɨ́w Mãr̰ĩ dóche dara mani nə wama nə ta di. An̰ji ɓolbɨ mapa di me gòche di me dodə me ꞌyàgɨ́ woni gɨrsə gwale duwa ɨsɨgɨ nare nə gɨr̰e nə ta di.
16 E Jesus, pegando os cinco pães e os dois peixes, erguendo os olhos para o céu, os abençoou, partiu e deu aos discípulos para que os distribuíssem entre o povo.
17 Nare di pad wom ɨbdə me, gɨndɨw wor dodə, gɨ lay ꞌwonbɨ kɨrangé mwaj dii sɨr daa.
17 Todos comeram e se fartaram; e dos pedaços que sobraram foram recolhidos doze cestos.
18 Wála mɨn, Jesu ilə amsa Mãr̰ĩyə bam hin̰e me, woni gɨrsə gwale duwa ilə gandɨw me ca. An̰ji ùrgɨ ba da: «Caga da, nare nə gɨr̰e di way ba nə i wi ɓag mo?»
18 E aconteceu que, enquanto Jesus estava orando em particular, achavam-se presentes os discípulos, a quem perguntou:
19 Cendi cow wayɨw da: «Nare nə mɨn da, way ba mə i Jã gaba àlagɨ́ nare batem, nə mɨn way day ba mə i aba cɨmə Mãr̰ĩ bɨw gɨ Eli me, nə mɨn ɗang way day ba mə i woni cɨmə Mãr̰ĩ bɨw nə pii gun day gɨ mɨn ɗang me ba dɨmə daa nare nə mare dwar̰agɨ lə.»
19 Eles responderam: — Uns dizem que é João Batista; outros dizem que é Elias; e ainda outros dizem que um dos antigos profetas ressuscitou.
20 Ɨr̰ɨ Jesu cor ùrgɨ da: «Me ꞌyeni da, anə ɨrɨm dan ba nə i wi mo?» Piyer cow wayɨw da: «Ɨjɨm, mə i dole gɨ Mãr̰ĩ biyəw gɨ Kris di.»
20 Então Jesus perguntou: Respondendo, Pedro disse: — O Cristo de Deus.
21 Me Jesu yəgdɨ sumdəgɨ dara cendi ba cɨmnəw gun mɨn kaw gwale gɨ ta di daa bədə me,
21 Jesus, porém, advertindo-os, mandou que a ninguém declarassem tal coisa,
22 an̰ji cor waygɨ ɗang: «Ɨndi gɨ Gun gorndɨw di, ha ùrən i gɨlə gɨ dɨrɨn̰ nan̰e. Gechide nənə nare nə Juwib day me, woni bwasa Mãr̰ĩ gechide day me, woni gɨlə bii gɨ ꞌwoo gɨnə Moyis duwa me, ha gɨn̰ən bam. Gɨ ha ꞌyán bam me, wála gɨ subu lə da, nə ha dɨmə daa munɨ lə.»
22 dizendo:
23 Ɨr̰ɨ Jesu waygɨ nare nə pad di ba da: «Gun gɨ ùrnə ba a pamna tarɨn da, kal a ɨrmɨnə dɨw duwa lə an̰ju gang bədə, a unə habda duwa gɨ dagɨla dɨwə gɨ wála bá bá me pamnan nɨm.
23 Jesus dizia a todos:
24 Dara gun gɨ ùrnə bɨlə gɨ sɨw duwa dodə sɨn̰a dɨdə ka da, an̰ji ha nwala bɨlə duwa gaba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ di bam, me gun gɨ gɨn̰ɨnə bɨlə duwa gɨ sɨn̰a dɨdə ka di bam dara daran da, an̰ji ha ꞌywaa bɨlə gaba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ di le.
24 Pois quem quiser salvar a sua vida a perderá; e quem perder a vida por minha causa, esse a salvará.
25 Gun da, dee ꞌywana mani nə sɨn̰a dɨdə ka pad le, me ꞌywana bɨlə gaba dama gɨ dɨrəw bɨr̰ɨn̰ di bədə labaa myandɨna dúndɨw bam da, ladni duwa ilə na lə mo?
25 De que adianta uma pessoa ganhar o mundo inteiro, se vier a perder-se ou causar dano a si mesma?
26 Gun gɨ lán̰ɨna waya ba a i gun ni me ba a kal dusɨw gwale niyə me da, ɨndi gɨ Gun gorndɨw di kaw, sanga wála gɨ nə cwarnay gɨ ꞌywagda ni me ꞌywagda gɨnə Aban duwa me gɨ nə paja duwa nə daa day me ca da, nə ha waya an̰ju ba i gun ni bədə me ca.
26 Pois quem se envergonhar de mim e das minhas palavras, dele se envergonhará o Filho do Homem, quando vier na sua glória e na glória do Pai e dos santos anjos.
27 Dwayna, nə wayang i gwale sɨw: Nare nə yab nə ilə dwar̰angə caga ka di, cendi ha yara dwãr̰ĩ dɨnə Mãr̰ĩ duwa gɨ dɨrəgɨ do me cendi ha mara sɨn̰.»
27 Em verdade lhes digo que alguns dos que aqui se encontram não passarão pela morte até que vejam o Reino de Deus.
28 Mana gɨ Jesu way gwale gɨ ta di nem ya wála dunasɨr de da, an̰ji wol Piyer me Jã me Jak me, cendi nagɨgɨ ha daa kur̰a dɨdə dara amsa gɨ Mãr̰ĩ.
28 Cerca de oito dias depois de proferidas estas palavras, Jesus levou consigo Pedro, João e Tiago e subiu ao monte com o propósito de orar.
29 Mana gɨ an̰ji ilə amsa Mãr̰ĩyə da, dɨrəw cor kɨlangar wun jiga me, barge duwa gɨdɨ burage kəng me ꞌyogdɨ nan̰ me ca.
29 E aconteceu que, enquanto ele orava, a aparência do seu rosto se transfigurou e a roupa dele ficou de um branco brilhante.
30 Mana gɨ ta lə jisgɨ yande da, nare sɨr ɗɨbɨ ilə waya gwaleyə gandɨw. Nare nə ta di i woni cɨmə Mãr̰ĩ bɨw nə pii nə Moyis day gɨ Eli.
30 E eis que dois homens falavam com ele: eram Moisés e Elias,
31 Cendi dɨmə gɨ ꞌywagda gɨnə Mãr̰ĩ sɨdəgɨ lə me, way gwale gɨ Jesu dara made dɨ ɗan̰ an̰ju ba ha maradɨ mana gɨ Jursalem dara ꞌyan̰a gɨ giyə duwa di.
31 que apareceram em glória e falavam da morte de Jesus, que ele estava para cumprir em Jerusalém.
32 Mana gɨ ta lə da, Piyer day gɨ nə kwandaw nə sɨr di bor igɨ i nuni me, mana gɨ dɨrəgɨ a daa mwom da, cendi yər ꞌywagda gɨnə Jesu duwa me, nare nə sɨr nə ɗɨbɨ gandɨw di me ca.
32 Pedro e seus companheiros estavam caindo de sono; mas, conservando-se acordados, viram a glória de Jesus e os dois homens que estavam com ele.
33 Mana gɨ nare nə sɨr di ilə hára lə mwom da, Piyer wayɨw Jesu da: «Aba ciri nin, dama ɨnda gɨ ka di da, ladɨ nan̰e. Kalnin nə ɗangr̰ɨnin kundi subu; mɨn dɨma me, mɨn Moyis duwa me, mɨn Eli duwa me ca.» Me an̰ji ꞌwocn̰ gwale gɨ wayɨw ta di gɨndɨw bədə.
33 Quando estes começaram a se afastar de Jesus, Pedro lhe disse: — Mestre, bom é estarmos aqui. Façamos três tendas: uma para o senhor, outra para Moisés e outra para Elias. Porém, Pedro não sabia o que estava dizendo.
34 Mana gɨ an̰ji ilə waya gwaleyə mwom da, siyaya swaa mugɨ daa gwam, me mana gɨ cendi ɗɨbə siyaya dalawə da, woni gɨrsə gwale duwa di, lán̰a àlgɨ̀ le.
34 Enquanto assim falava, veio uma nuvem e os envolveu. E ficaram com medo ao entrar na nuvem.
35 Gun mɨn mar̰ɨjaw nɨmə daa siyaya lə ba da: «Ta di me i gorndɨn, i an̰ji me nə biyəw. Dwayna gwale bɨwə!»
35 E dela veio uma voz que dizia: — Este é o meu Filho, o meu eleito; escutem o que ele diz!
36 Mana gɨ gun mar̰ɨjaw di nɨm bam mwom da, gun mɨn kaw, ilə bədə, wor i Jesu mɨnaw mɨn tenene. Woni gɨrsə gwale duwa di, dam bɨdəgɨ mɨgɨmi wála gɨ ta lə di me, cɨmɨw gun mɨn mani nə cendi yərgɨ di daa bədə.
36 Depois daquela voz, perceberam que Jesus estava sozinho. Eles ficaram calados e, naqueles dias, não contaram nada a ninguém a respeito do que tinham visto.
37 Sanga dɨra da, Jesu day gɨ nə woni gɨrsə gwale duwa swagɨ daa kur̰a dɨdə. Mana gɨ cendi ilə chə́gdə dodə da, nare nə gɨr̰e nan̰ hára gɨra ꞌyow.
37 No dia seguinte, quando eles desceram do monte, uma grande multidão veio ao encontro de Jesus.
38 Mana gɨ nare nə gɨr̰e di dwar̰agɨ lə da, gun mɨn soy mar̰ɨjaw daa nan̰ ba da: «Aba gɨlənin mani, nə amsɨm, yər gorndɨn de! I an̰ji mɨn tenene duwa lə.
38 E eis que, do meio da multidão, surgiu um homem, dizendo em alta voz: — Mestre, peço que o senhor olhe o meu filho, porque é o único que tenho.
39 Me dúndi dɨ àcn̰e àlbɨwe. Wála gɨ swanaw mwom da, an̰ji soy gura me, dúndi di uw ɨndəw dodə me, habdɨ dodə, me bɨw sugdɨ le me, kalɨw kaláng bədə me ca. Àlɨw kalɨw i made bɨdə bá.
39 Um espírito se apodera dele, e, de repente, o menino grita, e o espírito o convulsiona até espumar; e dificilmente o deixa, depois de o ter maltratado.
40 Nə amsɨ woni gɨrsə gwale dɨma ba ꞌywarnaw dúndi di bam kaw, cendi nem ꞌywaradɨ bədə.»
40 Pedi aos seus discípulos que o expulsassem, mas eles não puderam.
41 Jesu waygɨ da: «Hay! ꞌYeni nare nə àcn̰e nə kal dusɨrəng dɨnnə bədə me nə gá! Nə ha dama gandang àla wála ɨndi na mo? Nə ha ꞌwóng dɨn bam bɨraa mindi na mo?» Ɨr̰ɨ an̰ji wayɨw abe di ba hane gɨ gorndɨw di kwa.
41 Jesus exclamou:
42 Mana gɨ dwe di ilə hára dara ꞌywaa Jesu da, dúndi dɨ àcn̰e di uw ɨndəw dodə sɨn̰a lə me habdɨ me ca. Jesu ɨr̰ɨn̰ dúndi dɨ àcn̰e di gɨ dwana ba dɨmnə bam dwe di sɨwə. An̰ji so dwe di daa me yɨw ꞌyàw gandɨw abəw.
42 Quando o menino estava se aproximando, o demônio o atirou no chão e o convulsionou; mas Jesus repreendeu o espírito imundo, curou o menino e o entregou ao pai.
43 Nare pad nə yər mani nə ta di, yɨbdɨ dɨdəgɨ dara Mãr̰ĩ ba i gun gɨ geche.
43 E todos ficaram maravilhados com a majestade de Deus. Como todos estavam admirados com tudo o que Jesus fazia, ele disse aos seus discípulos:
44 «Kalna sumdəng ladɨna dwayna gwale gɨ nə ilə wayangə: Ɨndi gɨ Gun gorndɨw da, gɨ ha yə̀n ꞌyàgɨ́ nare ɨsɨragɨ lə.»
44 — Prestem bem atenção nas seguintes palavras: o Filho do Homem está para ser entregue nas mãos dos homens.
45 Me woni gɨrsə gwale duwa di ꞌwocn̰ gwale gɨ ta di gɨndɨw bədə. Gɨ budɨgɨ gandɨw dodə dara cendi ba ꞌwacn̰ana gɨndɨw daa bədə me, cendi lán̰ ùrə gɨ Jesu gwale gɨ ta di gɨndɨw me ca.
45 Eles, porém, não entendiam isso, e lhes foi encoberto para que não o compreendessem. E temiam fazer perguntas a Jesus a respeito deste assunto.
46 Ɨr̰ɨ woni gɨrsə gwale gɨnə Jesu duwaso ilə gaga gwaleyə bá, dwar̰agɨ lə ka da, i wi me ba i geche mo?
46 Surgiu entre os discípulos uma discussão sobre qual deles seria o maior.
47 Jesu ꞌwocn̰ gwale gɨ cendi ilə ɨrmə lə dusɨrəgɨ lə com mwom da, an̰ji ꞌwoo dwe gɨ ꞌyəng gɨra chɨ́w tulɨwə
47 Mas Jesus, sabendo o que se passava no coração deles, pegou uma criança, colocou-a junto de si
48 me, waygɨ da: «Gun gɨ yɨnə dwe gɨ ꞌyəng gɨ ta di gɨ dwani gɨ sumɨn da, yɨn i ɨndi gɨ dwani me, gun gɨ yɨnən ɨndi gɨ dwani da, yɨ i aba giyən di me ca. Dwayna, gun gɨ àsɨna dɨw dodə ꞌyeni nə pad ka di dwar̰angə da, i gun gɨ geche an̰ju.»
48 e lhes disse:
49 Mana gɨ ta lə da, Jã u gwale way ba da: «Aba ciri nin, dee nə yaranin gun mɨn ꞌywara dúndi dɨ àcn̰e bam nare sɨdəgɨ lə gɨ sumɨm me, nə kan̰janin ba nə ɨməwnin bam, dara an̰ji ilə pamammə gandanin mɨn bədə.»
49 João tomou a palavra e disse: — Mestre, vimos certo homem que expulsava demônios em seu nome, mas nós o proibimos de fazer isso, porque não segue conosco.
50 Jesu cow wayɨw da: «Ɨmnəw bam bədə, dara gun gɨ ɨlnəng bədə da, an̰ji i gun dan.»
50 Mas Jesus lhe disse:
51 Wála gɨnə Jesu duwa gɨ ba gɨ ha biyəw hára nɨm daa di wor ib ɗɨm da, an̰ji way ba, wamna sii ya man de kaw, ba a ha i mana gɨ ciri dɨJursalem bá.
51 E aconteceu que, ao se completarem os dias em que seria elevado ao céu, Jesus manifestou, no semblante, a firme resolução de ir para Jerusalém.
52 An̰ji kɨjɨ nare ba hana dɨrəwə pii. Cendi ha me gɨrgɨ mana gɨ ciri mɨn dɨ wama gɨ Samariyə ba gɨ ha ɗangr̰aw mana dɨrəwə pii.
52 E enviou mensageiros que fossem na frente. Indo eles, entraram numa aldeia de samaritanos para lhe preparar pousada.
53 Ɨr̰ɨ nare nə Samari di gɨn̰ yə̀w sɨdəgɨ lə bam, dara an̰ji ùr ba a ha i Jursalem.
53 Mas não o receberam, porque o aspecto dele era de quem, decisivamente, ia para Jerusalém.
54 Mana gɨ woni gɨrsə gwale duwa nə Jã day gɨ Jak doy gwale gɨ ta di mwom da, cendi way da: «Aba ciri nin, mə ùr ba nə waynanin dara dùwa dɨ daa ba hane ulnəgɨ bam gɨdɨnəgɨ dɨbɨrɨn̰ mo?»
54 Vendo isto, os discípulos Tiago e João perguntaram: — Senhor, quer que mandemos descer fogo do céu para os consumir?
55 Jesu co dɨrəw dɨdəgɨ lə me àlgɨ́ gwale nan̰e.
55 Mas Jesus, voltando-se, os repreendeu.
56 Ɨr̰ɨ cendi cɨmgɨ hargɨ ciri dɨ ɗangə.
56 E seguiram para outra aldeia.
57 Mana gɨ cendi ilə hára lə bɨrmə lə da, gun mɨn wayɨw Jesu ba da: «Mana gɨ we we gɨ mə hana lə kaw, nə ha pama i tarɨm.»
57 Enquanto seguiam pelo caminho, alguém disse a Jesus: — Vou segui-lo para onde quer que o senhor for.
58 Jesu cow wayɨw da: «Babasa kaw, gubdɨr̰i day gaba ꞌya ilə me, dirbi nə daa kaw, ciri day ilə me ca. Ɗɨm da, ɨndi gɨ Gun gorndɨw da, mana ni gɨ sɨn gaba hura dɨn ilə bədə.»
58 Mas Jesus lhe respondeu:
59 Jesu wayɨw gun mɨn ɗang: «Pam tarɨn!» Gun di wayɨw da: «Aba ciri ni, kalɨn bɨrmə nə ha mõõ aban bam do.»
59 A outro Jesus disse: Mas ele respondeu: — Senhor, deixe-me ir primeiro sepultar o meu pai.
60 Jesu cow wayɨw ba da: «Kal nare nə mare munə made day cendi, me ɨjɨm da, ha àsagɨ nare berni dɨnə dwãr̰ĩ dɨnə Mãr̰ĩ duwa.»
60 Mas Jesus insistiu:
61 Gun gɨ mɨn ɗang wayɨw da: «Aba ciri ni, nə ha pamamme. Ɗɨm da, kalɨn nə ha cɨməgɨ nare nə kɨrə niyə daa do.»
61 Outro lhe disse: — Senhor, quero segui-lo, mas permita que antes disso eu me despeça das pessoas da minha casa.
62 Jesu cow wayɨw da: «Gun gɨ bwana ɨsaw yɨnə cheri ilə yiga nɨm lə me byalna tarɨw da, an̰ji nem àla giyə dara dwãr̰ĩ dɨnə Mãr̰ĩ duwa bədə.»
62 Mas Jesus lhe respondeu:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.