Lucas 1
San Juan Atzingo Popoloca NT (POE_TBL) vs NTLH
1 Nchónhya chojni tjinkaon chrókjin sín ntoá kaín xín nkehe nkexrí kónhen kꞌuátsínka Ìnchéni tí kꞌuéjóni.
1 Prezado Teófilo, Muitas pessoas têm se esforçado para escrever a história das coisas que aconteceram entre nós.
2 Éxí kjua̱ko̱he̱ni tí sín tsíkꞌikonxín kon sín tí xrankíxixín nkehe kꞌuátsínka chꞌán la ntá kꞌuáyéhe̱ sín tí xra̱ sákjuíchronka sín tí tan jína
2 Elas escreveram o que foi contado por aqueles que viram essas coisas desde o começo e anunciaram a mensagem do evangelho .
3 a̱ ntá janhan kja̱xian kjuánchánkiá jína kaín nkehe kꞌuátsínka tí xrankíxixín. Ntá nòna jína ikjian kaín tíha éxí tsíkónhen ntá tsochrꞌanhan jaha Teófilo kíxin imá tjua̱ha
3 Portanto, Excelência, eu estudei com todo o cuidado como foi que essas coisas aconteceram desde o princípio e achei que seria bom escrever tudo em ordem para o senhor,
4 kíxin ntá jaha tso̱noha jína tí nkehe chaxín tsíkja̱ko̱ha sín.
4 a fim de que o senhor pudesse conhecer toda a verdade sobre os ensinamentos que recebeu.
5 A̱ ntá tí chꞌín rey Herodes kꞌue̱to̱an chꞌán tí estado Judea la ko ntiha kjuákꞌe ijnko ncha̱tꞌá mé itꞌin Zacarías. Jehe chꞌán mé kuènte tí sín tsíkꞌaxrjeníxin tí chꞌín Abías.A̱ ntá ichjién chꞌán mé itꞌin Elisabet. Jehe tjan mé tsíkꞌaxrjeníxin tjan tí ncha̱tꞌá Aarón.
5 Quando Herodes era o rei da terra de Israel, havia um sacerdote chamado Zacarias, que era do grupo dos sacerdotes de Abias. A esposa dele se chamava Isabel e também era de uma família de sacerdotes.
6 Yóí sín na mé jína sín kíxin éxí tjinkaon Dios la mé kjuínchexiteyéhe̱ sín kaín nkehe kꞌue̱to̱an chꞌán. Méxra̱ ninkexró chrókꞌuekahya jie̱ tí jehe sín.
6 Esse casal vivia a vida que para Deus é correta, obedecendo fielmente a todas as leis e mandamentos do Senhor.
7 A̱ ntá jehe sín chóntahya sín xje̱en sín kíxin ó jehí tsíki̱to̱enhya tjan Elisabet kíxin sichꞌéna tjan xjan la ko ntá jie la ó táda chꞌán la ko ó nána tjan.
7 Mas não tinham filhos porque Isabel não podia ter filhos e porque os dois já eram muito velhos.
8 A̱ ntá ijnko ya̱on tónhen tocar chꞌín Zacarías la ko tí í so sín tjejóko chꞌán sichꞌe sín xra̱ ncha̱tꞌá kuènte Dios.
8 Certo dia no Templo de Jerusalém, Zacarias estava fazendo o seu trabalho de sacerdote, pois era a sua vez de fazer aquele trabalho diário.
9 A̱ ntá xi̱kaha kuènhen tí sín ncha̱tꞌá a̱ ntá jie chꞌín Zacarías mé kónhen tocar tsꞌixenhen chꞌán tí cuarto tjóá kuènte ni̱nko tsja̱kꞌe̱ chꞌán chji̱nco̱ chrítaón tí altar kuènte Dios.
9 Conforme o costume dos sacerdotes, ele havia sido escolhido por sorteio para queimar o incenso no altar e por isso entrou no Templo do Senhor.
10 Ntá kjuákꞌe chꞌán ntiha kjua̱kꞌe̱ chꞌán tí chji̱nco̱ la nachrohe kaín tí chojni kꞌuéjó sín ntója nixje̱he̱ sín Dios.
10 Durante o tempo em que o incenso queimava, o povo lá fora fazia orações.
11 Ntá xrína̱hya kꞌuíkon chꞌín Zacarías ijnko ángel kuènte Dios tjexín to̱té chꞌán nánko chjina tí altar tja̱kꞌe̱xi̱n sín chji̱nco̱.
11 Então um anjo do Senhor apareceu em frente de Zacarias, de pé, do lado direito do altar.
12 A̱ ntá tió kꞌuíkon chꞌín Zacarías tí ángel la imá kóxakonhen chꞌán la ko imá chrakon chꞌán.
12 Quando Zacarias o viu, ficou com medo e não sabia o que fazer.
13 A̱ ntá ntáchro tí chꞌín ángel kíxin: ―Zacarías, chrakonhya jaha. Ó kuínhin Dios tí nkehe tjanchehé chꞌán la ntá ichjián Elisabet sichꞌéna tjan ijnko xjan ntoa na mé si̱nchekꞌian xjan Juan.
13 Mas o anjo lhe disse: — Não tenha medo, Zacarias, pois Deus ouviu a sua oração! A sua esposa vai ter um filho, e você porá nele o nome de João.
14 Jaha la tso̱cháha̱ má la ko itsjé chojni tso̱chéhe̱ sín kíxin tsokjíhi xjan
14 O nascimento dele vai trazer alegria e felicidade para você e para muita gente,
15 kíxin imá tjetoan tsjakꞌe tí xja̱an éxí tóxrjínhi̱n Dios. Ninkehó xran vino la ko ninkehó í jnko xran tsꞌihya chꞌán. Tsochónta chꞌán kjuachaxin kuènte Ncha̱kuen Dios kjónté na̱xa̱ tokjíehya chꞌán.
15 pois para o Senhor Deus ele será um grande homem. Ele não deverá beber vinho nem cerveja. Ele será cheio do Espírito Santo desde o nascimento
16 Jehe chꞌán mé tsja̱ko̱he̱ chꞌán tí chojni nación Israel a̱ ntá itsjé sín tsokjan sín tsinkáchónki sín Ìnché sín Dios.
16 e levará muitos israelitas ao Senhor, o Deus de Israel.
17 Jehe chꞌín Juan tsítaón chꞌán nti̱a tsi̱xi̱n Ìnchéni. Éxí kꞌuékjako chꞌín Elías ósé mé tsjako chꞌán la ko tsochónta chꞌán kjuachaxin éxí kꞌuéchónta chꞌín Elías kíxin tí sín itꞌé xjan la mé jína tsꞌejóko xje̱en sín la ko kja̱xin tí sín titekakonhya mé tsitekaon sín. Mé xi̱kaha tsonixje̱he̱ chꞌán chojni kíxin ó itsi Ìnchéni la chrókuinkáchónki sín tí jehe chꞌán.
17 Ele será mandado por Deus como mensageiro e será forte e poderoso como o profeta Elias. Ele fará com que pais e filhos façam as pazes e que os desobedientes voltem a andar no caminho direito. E conseguirá preparar o povo de Israel para a vinda do Senhor.
18 A̱ ntá tí chꞌín Zacarías kjuanchankíhi chꞌán tí chꞌín ángel ntáchro chꞌán kíxin: ―¿Nkexrí chrókónòna kíxin chaxín chrókónhen tíhi? Janhan la ó tádana la ko tí chjin chonta la kja̱xin ó nána tjan ―ichro chꞌán.
18 Então Zacarias perguntou ao anjo: — Como é que eu vou saber que isso é verdade? Estou muito velho, e a minha mulher também.
19 Ntá kjuáte̱he tí chꞌín ángel ntáchro chꞌán kíxin: ―Janhan mé Gabriel la mé tꞌa̱ha̱ xra̱ Dios. A̱ ntá jehe chꞌán mé kꞌue̱tua̱nna kꞌuinka tsonixja̱ha tso̱xrja̱nka tí nkehe jína tso̱nhen.
19 O anjo respondeu: — Eu sou Gabriel,
20 A̱ ntá jie kuítekákonhya tí nkehe xrja̱nka a̱ ntá tso̱nósian jaha xitjahya tsonixja jaha tsoxitjajia tí ya̱on tsokjíhi tí xja̱an. Mé xi̱kaha tsoxiteyá kaín tíha ―ichro chꞌán.
20 Você não está acreditando no que eu disse, mas isso acontecerá no tempo certo. E, porque você não acreditou, você ficará mudo e não poderá falar até o dia em que o seu filho nascer.
21 A̱ ntá tí í so sín ntiha kꞌuéjóchónhen sín ntója ni̱nko kíxin tsꞌaxrje chꞌín Zacarías, ntá kóxakonhen sín kíxin imá sé kóxrjenhen chꞌán nkaxenhen ni̱nko.
21 Enquanto isso, o povo estava esperando Zacarias, e todos estavam admirados com a demora dele no Templo.
22 Ntá tió kꞌuaxrjexín chꞌín Zacarías tí nkaxenhen ni̱nko la í xitjahya nixja chꞌán. Ntá kónohe sín kíxin ichrén kjuaxroan kuènte Dios tsíkꞌikon chꞌán tí nkaxenhen ni̱nko. Ntá itja chꞌán ó tja̱ko̱xi̱n chꞌán tí nkehe chróntáchro chꞌán kíxin í xitjahya nixja chꞌán.
22 Quando saiu, Zacarias não podia falar. Então perceberam que ele havia tido uma visão no Templo. Sem poder falar, ele fazia sinais com as mãos para o povo.
23 A̱ ntá tió kjuixin tí ya̱on kjuíchꞌe chꞌín Zacarías xra̱ ni̱nko ntá sákjuí chꞌán nto̱e chꞌán.
23 Quando terminaram os seus dias de serviço no Templo, Zacarias voltou para casa.
24 A̱ ntá chrꞌéxi̱n ntá kjuákꞌeyá tí ichjién chꞌán Elisabet. Ntá nto̱e tjan ó kuíto̱he tjan inꞌó nitjó kjuenka̱yáxin tjan kíxin:
24 Pouco tempo depois Isabel, a sua esposa, ficou grávida e durante cinco meses não saiu de casa. E ela disse:
25 “Mé xi̱kaha ijnko kjuaxroan kjuanjon Ìnchéni kíxin chrókꞌuántaxíe̱nhyani chojni kíxin ó tsochóntani xje̱enni jie chrókjuikosáyeheni sín”, ichro tjan.
25 — Agora que o Senhor me ajudou, ninguém mais vai me desprezar por eu não ter filhos.
26 A̱ ntá kꞌuátsínka injon nitjó ntá Dios kꞌue̱tue̱nhen tí chꞌín ángel Gabriel kíxin sátsji chꞌán ijnko chjasin estado Galilea mé itꞌin Nazaret,
26 Quando Isabel estava no sexto mês de gravidez, Deus enviou o anjo Gabriel a uma cidade da Galileia chamada Nazaré.
27 sátsji nixje̱he̱ chꞌán ijnko tjan tjarisoá na̱xa̱ kuákjahya tjan chojni ntoa mé itꞌin tjan María. Jehe tjan mé tsíkjate̱he tjan kíxin tso̱te̱he tjan ijnko chꞌín mé itꞌin José, mé tsíkꞌaxrjeníxin chꞌán tí chꞌín rey David.
27 O anjo levava uma mensagem para uma virgem que tinha casamento contratado com um homem chamado José, descendente do rei Davi. Ela se chamava Maria.
28 A̱ ntá tí chꞌín ángel kꞌuíxenhen tí tjen tjan ntá ntáchro chꞌán kíxin: ―Kꞌuinka nixja̱ha jaha kíxin Dios kjuínki̱tsa tí jaha. Ìnchéni Dios tjekoa tí jaha. A̱ ntá jaha imá kjuíntaya̱van chꞌán ntá tí í so chojni chjin la kénhyó ―ichro chꞌán.
28 O anjo veio e disse: — Que a paz esteja com você, Maria! Você é muito abençoada. O Senhor está com você.
29 Kjánchó tió kꞌuíkon tjan tí chꞌín ángel na mé kóxakonhen tjan kjuenkayáxin tjan kíxin nkekuènte xi̱kaha nixje̱he̱ni chꞌán, ichro tjan.
29 Porém Maria, quando ouviu o que o anjo disse, ficou sem saber o que pensar. E, admirada, ficou pensando no que ele queria dizer.
30 A̱ ntá ntáchro tí chꞌín ángel kíxin: ―Chrakonhya, María. Dios la imá tjetjinki̱tsa tí jaha.
30 Então o anjo continuou: — Não tenha medo, Maria! Deus está contente com você.
31 A̱ ntá jie la tsjakꞌèyá jaha, tsochonta ijnko xjan ntoa la ko si̱nchekꞌian xjan Jesús.
31 Você ficará grávida, dará à luz um filho e porá nele o nome de Jesus .
32 Imá tsꞌe̱to̱an chꞌán la ko itsꞌin chꞌán Xje̱en Dios nkaya nka̱jní. Ìnchéni Dios mé tsjanjon chꞌán kjuachaxin tsꞌe̱to̱an chꞌán éxí ijnko rey éxí kꞌue̱to̱an chꞌín David, tí nkexro tsꞌaxrjeníxin chꞌán.
32 Ele será um grande homem e será chamado de Filho do Deus Altíssimo. Deus, o Senhor, vai fazê-lo rei, como foi o antepassado dele, o rei Davi.
33 Jnkochríxín tsjakꞌe chꞌán tsꞌe̱tue̱nhen chꞌán tí sín nación Israel, la mé tsjeje̱hya tí kjuachaxin tsꞌe̱to̱an chꞌán ―ichro tí chꞌín ángel.
33 Ele será para sempre rei dos descendentes de Jacó, e o Reino dele nunca se acabará.
34 Ntá kjuanchankíhi tjan María tí chꞌín ángel kíxin: ―¿Nkekuènte kíxin xi̱kaha chrókónhen kíxin janhan la na̱xa̱ chontahya chojni ntoa? ―ichro tjan.
34 Então Maria disse para o anjo: — Isso não é possível, pois eu sou virgem!
35 Ntá kjuate̱he tí chꞌín ángel, ntáchro chꞌán kíxin: ―Tí Ncha̱kuen Dios mé tsꞌinkajin éxí ijnko tjui̱ la ko tí kjuachaxin kuènte Dios mé tsjakꞌetja tí jaha, a̱ ntá tsꞌóna tí xjan. Mé xi̱kaha tí xjan tsokjíhi la mé tjóá xjan la mé itsꞌin xjan Xje̱en Dios.
35 O anjo respondeu: — O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Deus Altíssimo a envolverá com a sua sombra. Por isso o menino será chamado de santo e Filho de Deus.
36 La ko kja̱xin tjan Elisabet kjéhya jaha kjónté ó nána tjan la mé tjeyá tjan. Senó la kꞌuéchóntahya tjan xjan, a̱ ntá jie la ó injon nitjó tjeyá tjan.
36 Fique sabendo que a sua parenta Isabel está grávida, mesmo sendo tão idosa. Diziam que ela não podia ter filhos, no entanto agora ela já está no sexto mês de gravidez.
37 Kíxin tí kjua̱cha̱xién Dios la tsjacha tso̱nhen kaín xín nkehe ―ichro tí chꞌín ángel.
37 Porque para Deus nada é impossível.
38 Ntá ntáchro tjan María kíxin: ―Janhan mé tꞌa̱ha̱ Ìnchéni Dios xra̱. Ó ncho̱xon tí nkehe kꞌue̱to̱an chꞌán si̱ntaxiteyáha̱ chꞌán éxí chro̱nka jaha ―ichro tjan. A̱ ntá kjuixin chrónka tí chꞌín ángel ntá sákjuí chꞌán.
38 Maria respondeu: — Eu sou uma E o anjo foi embora.
39 A̱ ntá ijnko ya̱on tí tjan María tji̱a̱n sákjui̱ tjan ijnko chjasin tjen tí jna̱ estado Judea.
39 Alguns dias depois, Maria se aprontou e foi depressa para uma cidade que ficava na região montanhosa da Judeia.
40 Ntá kjuíji tjan tí chjasin ntiha ntá kꞌuíxenhen tjan nto̱e chꞌín Zacarías la ntá nixje̱he̱ tjan tí tjan Elisabet.
40 Entrou na casa de Zacarias e cumprimentou Isabel.
41 A̱ ntá tió kuínhin tjan Elisabet nixja tjan María ntá chrika tí xjan nkaya tse̱e tí tjan Elisabet. Ntá a̱ntsí kꞌuáyéhe̱ tjan kjua̱cha̱xién Ncha̱kuen Dios
41 Quando Isabel ouviu a saudação de Maria, a criança se mexeu na barriga dela. Então, cheia do poder do Espírito Santo,
42 ntá itsen nixja tjan ntáchro tjan kíxin: ―Dios imá kjuíntaya̱van la ntá tí í so chojni chjin la kénhyó la ko kja̱xin kjuíncheyaon chꞌán tí xja̱an.
42 Isabel disse bem alto: — Você é a mais abençoada de todas as mulheres, e a criança que você vai ter é abençoada também!
43 ¿Xá nkexro tí janhan kíxin kjuínixja̱na ìné Ìnchéni?
43 Quem sou eu para que a mãe do meu Senhor venha me visitar?!
44 Tió kui̱nha̱n nixjana ntá tí xjan la chrika xjan nkaya tse̱na kíxin chéhe̱ xjan kjuiha.
44 Quando ouvi você me cumprimentar, a criança ficou alegre e se mexeu dentro da minha barriga.
45 Ntá jaha la cháha kíxin kuítekávan kíxin Ìnchéni Dios sinchexiteyá tí nkehe ntáchro chꞌán ―ichro tjan.
45 Você é abençoada, pois acredita que vai acontecer o que o Senhor lhe disse.
46 Ntá ntáchro tjan María kíxin:
46 Então Maria disse:
47 — ausente —
47 — A minha alma anuncia a grandeza do Senhor. O meu espírito está alegre por causa de Deus, o meu Salvador.
48 — ausente —
48 Pois ele lembrou de mim, sua humilde De agora em diante todos vão me chamar de mulher abençoada,
49 — ausente —
49 porque o Deus Poderoso fez grandes coisas por mim. O seu nome é santo,
50 — ausente —
50 e ele mostra a sua bondade a todos os que o em todas as
51 — ausente —
51 Deus levanta a sua mão poderosa e derrota os orgulhosos com todos os planos deles.
52 — ausente —
52 Derruba dos seus tronos reis poderosos e põe os humildes em altas posições.
53 — ausente —
53 Dá fartura aos que têm fome e manda os ricos embora com as mãos vazias. que fez aos nossos antepassados e ajudou o povo de Israel, seu servo. Lembrou de mostrar a sua bondade a Abraão e a todos os seus descendentes, para sempre.
56 A̱ ntá tjan María kuíto̱eko tjan tí tjan Elisabet iní nitjó la ntá chrꞌéxi̱n xíkjan tjan nto̱e tjan.
56 Maria ficou mais ou menos três meses com Isabel e depois voltou para casa.
57 Ntá xétja tí ya̱on sinchekokjíhi tjan Elisabet tí xje̱en tjan, a̱ ntá kjuínchekokjíhi tjan ijnko xjan ntoa.
57 Chegou o tempo de Isabel ter a criança, e ela deu à luz um menino.
58 A̱ ntá tí sín chjinaxón nto̱e la ko tí sín kjéhya tjan mé kjuíjitsjehe sín kíxin tso̱chéhe̱ko sín tjan kíxin kuínhin sín kíxin Dios imá tsíki̱konóe̱he̱ tí jehe tjan.
58 Os vizinhos e parentes ouviram falar da grande bondade do Senhor para com Isabel, e todos ficaram alegres com ela.
59 Ntá tí ya̱on jníxin ikui sín sincheka sín xjan tí xro̱ye kuènte tí sín judío. Ntá chrókjuinchekꞌin sín xjan Zacarías éxí itꞌin itꞌé.
59 Quando o menino estava com oito dias, vieram circuncidá-lo e queriam lhe dar o nome do pai, isto é, Zacarias.
60 Kjánchó ntáchro ìné xjan kíxin: ―Náhí. Tꞌichjánxi̱n itsꞌin xjan Juan ―ichro tjan.
60 Mas a sua mãe disse: — Não. O nome dele vai ser João.
61 Ntá ntáchro sín kíxin: ―¿Nkekuènte kíxin xi̱kaha chrókꞌuin xjan? Kohya nkexro na̱xa̱ kjéhya xi̱kaha itꞌin ―ichro sín.
61 Então disseram: — Mas você não tem nenhum parente com esse nome!
62 A̱ ntá kaín tí sín kjéhya kjua̱ko̱xi̱n sín tja sín kjuanchankíhi sín tí itꞌé xjan kíxin nkexrí tjinkaon chꞌán chrókꞌuin tí xjan.
62 Aí fizeram sinais ao pai, perguntando que nome ele queria pôr no menino.
63 A̱ ntá tí itꞌé xjan mé kjuanchia chꞌán ijnko ntachiso ntsí tsokjin chꞌán ntá kjin chꞌán kíxin: “Ihni̱é xjan mé Juan.” A̱ ntá kaín tí sín tjejó sín ntiha la chrakon sín kuínhin sín xi̱kaha kónhen.
63 Zacarias pediu uma tabuinha de escrever e escreveu: “O nome dele é João.” E todos ficaram muito admirados.
64 A̱ ntá xrína̱hya chꞌín Zacarías kjuankíxin chꞌán nixja chꞌán ínaá kjuanchehe chꞌán Dios kjuasáya.
64 Nesse momento Zacarias pôde falar novamente e começou a louvar a Deus.
65 A̱ ntá kaín tí sín chjinaxón nto̱e sín mé chrakon sín. La ntá nkuíxín tí jna̱ kuènte estado Judea mé kjo sín kíchó sín chrónka sín kíxin xi̱kaha tsíkónhen.
65 Os vizinhos ficaram com muito medo, e as notícias dessas coisas se espalharam por toda a região montanhosa da Judeia.
66 A̱ ntá kaín tí sín kuínhin mé kjuenka̱yáxin sín kjuanchankíhi sín kíchó sín kíxin: ―¿Xá nkehe tí xra̱ tsíki̱to̱nhe̱n tí xjan i? ―ichro sín. Kíxin chaxín Ìnchéni Dios tsíkjincheyaon chꞌán tí xjan.
66 Todos os que ouviam essas coisas e pensavam nelas perguntavam: — O que será que esse menino vai ser? Pois, de fato, o poder do Senhor estava com ele.
67 A̱ ntá itꞌé tí xjan mé chꞌín Zacarías, mé a̱ntsí kꞌuáyéhe̱ chꞌán kjuachaxin kuènte Ncha̱kuen Dios ntá xi̱kaha nixja chꞌán itén Dios ntáchro chꞌán kíxin:
67 Zacarias, o pai de João, cheio do Espírito Santo, começou a profetizar . Ele disse:
68 — ausente —
68 — Louvemos o Senhor, o Deus de Israel, pois ele veio ajudar o seu povo e lhe dar a liberdade.
69 — ausente —
69 Enviou para nós um poderoso Salvador, aquele que é descendente do seu
70 — ausente —
70 Faz muito tempo que Deus disse isso por meio dos seus santos
71 — ausente —
71 Ele prometeu nos salvar dos nossos inimigos e nos livrar do poder de todos os que nos odeiam.
72 — ausente —
72 Disse que ia mostrar a sua bondade aos nossos antepassados e lembrar da sua santa ao nosso antepassado Abraão; prometeu que nos livraria dos nossos inimigos e que ia nos deixar servi-lo sem medo,
75 — ausente —
75 para que sejamos somente dele e façamos o que ele quer em todos os dias da nossa vida.
76 — ausente —
76 E você, menino, será chamado de profeta do Deus Altíssimo e irá adiante do Senhor a fim de preparar o caminho para ele.
77 — ausente —
77 Você anunciará ao povo de Deus a salvação que virá por meio do perdão dos pecados deles.
78 — ausente —
78 Pois o nosso Deus é misericordioso e bondoso. Ele fará brilhar sobre nós a sua luz
79 Na mé kaín tíhi chrónka tí chꞌín Zacarías.
79 e do céu iluminará todos os que vivem na escuridão da sombra da morte, para guiar os nossos passos no caminho da paz.
80 A̱ ntá tinkákꞌánkí tí xjan a la ko Dios kjuínchekꞌánkí tí kjuaxrexinkaon kuènte xjan kíxin a̱ntsí tso̱nohe xjan nkexrí tjen Dios. A̱ ntá kjuákꞌe xjan nte̱je̱ kꞌuánkí xjan kjuixrakájia tí ya̱on kjuankíxin kjua̱ko̱he̱ chꞌán tí chojni nación Israel.
80 O menino cresceu e ficou forte de espírito. E viveu no deserto até o dia em que apareceu diante do povo de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.