Lucas 1
San Juan Atzingo Popoloca NT (POE_TBL) vs ARC
1 Nchónhya chojni tjinkaon chrókjin sín ntoá kaín xín nkehe nkexrí kónhen kꞌuátsínka Ìnchéni tí kꞌuéjóni.
1 Tendo, pois, muitos empreendido pôr em ordem a narração dos fatos que entre nós se cumpriram,
2 Éxí kjua̱ko̱he̱ni tí sín tsíkꞌikonxín kon sín tí xrankíxixín nkehe kꞌuátsínka chꞌán la ntá kꞌuáyéhe̱ sín tí xra̱ sákjuíchronka sín tí tan jína
2 segundo nos transmitiram os mesmos que os presenciaram desde o princípio e foram ministros da palavra,
3 a̱ ntá janhan kja̱xian kjuánchánkiá jína kaín nkehe kꞌuátsínka tí xrankíxixín. Ntá nòna jína ikjian kaín tíha éxí tsíkónhen ntá tsochrꞌanhan jaha Teófilo kíxin imá tjua̱ha
3 pareceu-me também a mim conveniente descrevê-los a ti, ó excelentíssimo Teófilo, por sua ordem, havendo-me já informado minuciosamente de tudo desde o princípio,
4 kíxin ntá jaha tso̱noha jína tí nkehe chaxín tsíkja̱ko̱ha sín.
4 para que conheças a certeza das coisas de que já estás informado.
5 A̱ ntá tí chꞌín rey Herodes kꞌue̱to̱an chꞌán tí estado Judea la ko ntiha kjuákꞌe ijnko ncha̱tꞌá mé itꞌin Zacarías. Jehe chꞌán mé kuènte tí sín tsíkꞌaxrjeníxin tí chꞌín Abías.A̱ ntá ichjién chꞌán mé itꞌin Elisabet. Jehe tjan mé tsíkꞌaxrjeníxin tjan tí ncha̱tꞌá Aarón.
5 Existiu, no tempo de Herodes, rei da Judeia, um sacerdote, chamado Zacarias, da ordem de Abias, e cuja mulher era das filhas de Arão; o nome dela era Isabel.
6 Yóí sín na mé jína sín kíxin éxí tjinkaon Dios la mé kjuínchexiteyéhe̱ sín kaín nkehe kꞌue̱to̱an chꞌán. Méxra̱ ninkexró chrókꞌuekahya jie̱ tí jehe sín.
6 E eram ambos justos perante Deus, vivendo irrepreensivelmente em todos os mandamentos e preceitos do Senhor.
7 A̱ ntá jehe sín chóntahya sín xje̱en sín kíxin ó jehí tsíki̱to̱enhya tjan Elisabet kíxin sichꞌéna tjan xjan la ko ntá jie la ó táda chꞌán la ko ó nána tjan.
7 E não tinham filhos, porque Isabel era estéril, e ambos eram avançados em idade.
8 A̱ ntá ijnko ya̱on tónhen tocar chꞌín Zacarías la ko tí í so sín tjejóko chꞌán sichꞌe sín xra̱ ncha̱tꞌá kuènte Dios.
8 E aconteceu que, exercendo ele o sacerdócio diante de Deus, na ordem da sua turma,
9 A̱ ntá xi̱kaha kuènhen tí sín ncha̱tꞌá a̱ ntá jie chꞌín Zacarías mé kónhen tocar tsꞌixenhen chꞌán tí cuarto tjóá kuènte ni̱nko tsja̱kꞌe̱ chꞌán chji̱nco̱ chrítaón tí altar kuènte Dios.
9 segundo o costume sacerdotal, coube-lhe em sorte entrar no templo do Senhor para oferecer o incenso.
10 Ntá kjuákꞌe chꞌán ntiha kjua̱kꞌe̱ chꞌán tí chji̱nco̱ la nachrohe kaín tí chojni kꞌuéjó sín ntója nixje̱he̱ sín Dios.
10 E toda a multidão do povo estava fora, orando, à hora do incenso.
11 Ntá xrína̱hya kꞌuíkon chꞌín Zacarías ijnko ángel kuènte Dios tjexín to̱té chꞌán nánko chjina tí altar tja̱kꞌe̱xi̱n sín chji̱nco̱.
11 Então, um anjo do Senhor lhe apareceu, posto em pé, à direita do altar do incenso.
12 A̱ ntá tió kꞌuíkon chꞌín Zacarías tí ángel la imá kóxakonhen chꞌán la ko imá chrakon chꞌán.
12 E Zacarias, vendo- o, turbou-se, e caiu temor sobre ele.
13 A̱ ntá ntáchro tí chꞌín ángel kíxin: ―Zacarías, chrakonhya jaha. Ó kuínhin Dios tí nkehe tjanchehé chꞌán la ntá ichjián Elisabet sichꞌéna tjan ijnko xjan ntoa na mé si̱nchekꞌian xjan Juan.
13 Mas o anjo lhe disse: Zacarias, não temas, porque a tua oração foi ouvida, e Isabel, tua mulher, dará à luz um filho, e lhe porás o nome de João.
14 Jaha la tso̱cháha̱ má la ko itsjé chojni tso̱chéhe̱ sín kíxin tsokjíhi xjan
14 E terás prazer e alegria, e muitos se alegrarão no seu nascimento,
15 kíxin imá tjetoan tsjakꞌe tí xja̱an éxí tóxrjínhi̱n Dios. Ninkehó xran vino la ko ninkehó í jnko xran tsꞌihya chꞌán. Tsochónta chꞌán kjuachaxin kuènte Ncha̱kuen Dios kjónté na̱xa̱ tokjíehya chꞌán.
15 porque será grande diante do Senhor, e não beberá vinho, nem bebida forte, e será cheio do Espírito Santo, já desde o ventre de sua mãe.
16 Jehe chꞌán mé tsja̱ko̱he̱ chꞌán tí chojni nación Israel a̱ ntá itsjé sín tsokjan sín tsinkáchónki sín Ìnché sín Dios.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus,
17 Jehe chꞌín Juan tsítaón chꞌán nti̱a tsi̱xi̱n Ìnchéni. Éxí kꞌuékjako chꞌín Elías ósé mé tsjako chꞌán la ko tsochónta chꞌán kjuachaxin éxí kꞌuéchónta chꞌín Elías kíxin tí sín itꞌé xjan la mé jína tsꞌejóko xje̱en sín la ko kja̱xin tí sín titekakonhya mé tsitekaon sín. Mé xi̱kaha tsonixje̱he̱ chꞌán chojni kíxin ó itsi Ìnchéni la chrókuinkáchónki sín tí jehe chꞌán.
17 e irá adiante dele no espírito e virtude de Elias, para converter o coração dos pais aos filhos e os rebeldes, à prudência dos justos, com o fim de preparar ao Senhor um povo bem disposto.
18 A̱ ntá tí chꞌín Zacarías kjuanchankíhi chꞌán tí chꞌín ángel ntáchro chꞌán kíxin: ―¿Nkexrí chrókónòna kíxin chaxín chrókónhen tíhi? Janhan la ó tádana la ko tí chjin chonta la kja̱xin ó nána tjan ―ichro chꞌán.
18 Disse, então, Zacarias ao anjo: Como saberei isso? Pois eu já sou velho, e minha mulher, avançada em idade.
19 Ntá kjuáte̱he tí chꞌín ángel ntáchro chꞌán kíxin: ―Janhan mé Gabriel la mé tꞌa̱ha̱ xra̱ Dios. A̱ ntá jehe chꞌán mé kꞌue̱tua̱nna kꞌuinka tsonixja̱ha tso̱xrja̱nka tí nkehe jína tso̱nhen.
19 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado a falar-te e dar-te estas alegres novas.
20 A̱ ntá jie kuítekákonhya tí nkehe xrja̱nka a̱ ntá tso̱nósian jaha xitjahya tsonixja jaha tsoxitjajia tí ya̱on tsokjíhi tí xja̱an. Mé xi̱kaha tsoxiteyá kaín tíha ―ichro chꞌán.
20 Todavia ficarás mudo e não poderás falar até ao dia em que estas coisas aconteçam, porquanto não creste nas minhas palavras, que a seu tempo se hão de cumprir.
21 A̱ ntá tí í so sín ntiha kꞌuéjóchónhen sín ntója ni̱nko kíxin tsꞌaxrje chꞌín Zacarías, ntá kóxakonhen sín kíxin imá sé kóxrjenhen chꞌán nkaxenhen ni̱nko.
21 E o povo estava esperando a Zacarias e maravilhava-se de que tanto se demorasse no templo.
22 Ntá tió kꞌuaxrjexín chꞌín Zacarías tí nkaxenhen ni̱nko la í xitjahya nixja chꞌán. Ntá kónohe sín kíxin ichrén kjuaxroan kuènte Dios tsíkꞌikon chꞌán tí nkaxenhen ni̱nko. Ntá itja chꞌán ó tja̱ko̱xi̱n chꞌán tí nkehe chróntáchro chꞌán kíxin í xitjahya nixja chꞌán.
22 E, saindo ele, não lhes podia falar; e entenderam que tivera alguma visão no templo. E falava por acenos e ficou mudo.
23 A̱ ntá tió kjuixin tí ya̱on kjuíchꞌe chꞌín Zacarías xra̱ ni̱nko ntá sákjuí chꞌán nto̱e chꞌán.
23 E sucedeu que, terminados os dias de seu ministério, voltou para sua casa.
24 A̱ ntá chrꞌéxi̱n ntá kjuákꞌeyá tí ichjién chꞌán Elisabet. Ntá nto̱e tjan ó kuíto̱he tjan inꞌó nitjó kjuenka̱yáxin tjan kíxin:
24 E, depois daqueles dias, Isabel, sua mulher, concebeu e, por cinco meses, se ocultou, dizendo:
25 “Mé xi̱kaha ijnko kjuaxroan kjuanjon Ìnchéni kíxin chrókꞌuántaxíe̱nhyani chojni kíxin ó tsochóntani xje̱enni jie chrókjuikosáyeheni sín”, ichro tjan.
25 Assim me fez o Senhor, nos dias em que atentou em mim, para destruir o meu opróbrio entre os homens.
26 A̱ ntá kꞌuátsínka injon nitjó ntá Dios kꞌue̱tue̱nhen tí chꞌín ángel Gabriel kíxin sátsji chꞌán ijnko chjasin estado Galilea mé itꞌin Nazaret,
26 E, no sexto mês, foi o anjo Gabriel enviado por Deus a uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 sátsji nixje̱he̱ chꞌán ijnko tjan tjarisoá na̱xa̱ kuákjahya tjan chojni ntoa mé itꞌin tjan María. Jehe tjan mé tsíkjate̱he tjan kíxin tso̱te̱he tjan ijnko chꞌín mé itꞌin José, mé tsíkꞌaxrjeníxin chꞌán tí chꞌín rey David.
27 a uma virgem desposada com um varão cujo nome era José, da casa de Davi; e o nome da virgem era Maria.
28 A̱ ntá tí chꞌín ángel kꞌuíxenhen tí tjen tjan ntá ntáchro chꞌán kíxin: ―Kꞌuinka nixja̱ha jaha kíxin Dios kjuínki̱tsa tí jaha. Ìnchéni Dios tjekoa tí jaha. A̱ ntá jaha imá kjuíntaya̱van chꞌán ntá tí í so chojni chjin la kénhyó ―ichro chꞌán.
28 E, entrando o anjo onde ela estava, disse: Salve, agraciada; o Senhor é contigo; bendita és tu entre as mulheres.
29 Kjánchó tió kꞌuíkon tjan tí chꞌín ángel na mé kóxakonhen tjan kjuenkayáxin tjan kíxin nkekuènte xi̱kaha nixje̱he̱ni chꞌán, ichro tjan.
29 E, vendo- o ela, turbou-se muito com aquelas palavras e considerava que saudação seria esta.
30 A̱ ntá ntáchro tí chꞌín ángel kíxin: ―Chrakonhya, María. Dios la imá tjetjinki̱tsa tí jaha.
30 Disse-lhe, então, o anjo: Maria, não temas, porque achaste graça diante de Deus,
31 A̱ ntá jie la tsjakꞌèyá jaha, tsochonta ijnko xjan ntoa la ko si̱nchekꞌian xjan Jesús.
31 E eis que em teu ventre conceberás, e darás à luz um filho, e pôr-lhe-ás o nome de Jesus.
32 Imá tsꞌe̱to̱an chꞌán la ko itsꞌin chꞌán Xje̱en Dios nkaya nka̱jní. Ìnchéni Dios mé tsjanjon chꞌán kjuachaxin tsꞌe̱to̱an chꞌán éxí ijnko rey éxí kꞌue̱to̱an chꞌín David, tí nkexro tsꞌaxrjeníxin chꞌán.
32 Este será grande e será chamado Filho do Altíssimo; e o Senhor Deus lhe dará o trono de Davi, seu pai,
33 Jnkochríxín tsjakꞌe chꞌán tsꞌe̱tue̱nhen chꞌán tí sín nación Israel, la mé tsjeje̱hya tí kjuachaxin tsꞌe̱to̱an chꞌán ―ichro tí chꞌín ángel.
33 e reinará eternamente na casa de Jacó, e o seu Reino não terá fim.
34 Ntá kjuanchankíhi tjan María tí chꞌín ángel kíxin: ―¿Nkekuènte kíxin xi̱kaha chrókónhen kíxin janhan la na̱xa̱ chontahya chojni ntoa? ―ichro tjan.
34 E disse Maria ao anjo: Como se fará isso, visto que não conheço varão?
35 Ntá kjuate̱he tí chꞌín ángel, ntáchro chꞌán kíxin: ―Tí Ncha̱kuen Dios mé tsꞌinkajin éxí ijnko tjui̱ la ko tí kjuachaxin kuènte Dios mé tsjakꞌetja tí jaha, a̱ ntá tsꞌóna tí xjan. Mé xi̱kaha tí xjan tsokjíhi la mé tjóá xjan la mé itsꞌin xjan Xje̱en Dios.
35 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Descerá sobre ti o Espírito Santo, e a virtude do Altíssimo te cobrirá com a sua sombra; pelo que também o Santo, que de ti há de nascer, será chamado Filho de Deus.
36 La ko kja̱xin tjan Elisabet kjéhya jaha kjónté ó nána tjan la mé tjeyá tjan. Senó la kꞌuéchóntahya tjan xjan, a̱ ntá jie la ó injon nitjó tjeyá tjan.
36 E eis que também Isabel, tua prima, concebeu um filho em sua velhice; e é este o sexto mês para aquela que era chamada estéril.
37 Kíxin tí kjua̱cha̱xién Dios la tsjacha tso̱nhen kaín xín nkehe ―ichro tí chꞌín ángel.
37 Porque para Deus nada é impossível.
38 Ntá ntáchro tjan María kíxin: ―Janhan mé tꞌa̱ha̱ Ìnchéni Dios xra̱. Ó ncho̱xon tí nkehe kꞌue̱to̱an chꞌán si̱ntaxiteyáha̱ chꞌán éxí chro̱nka jaha ―ichro tjan. A̱ ntá kjuixin chrónka tí chꞌín ángel ntá sákjuí chꞌán.
38 Disse, então, Maria: Eis aqui a serva do Senhor; cumpra-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo ausentou-se dela.
39 A̱ ntá ijnko ya̱on tí tjan María tji̱a̱n sákjui̱ tjan ijnko chjasin tjen tí jna̱ estado Judea.
39 E, naqueles dias, levantando-se Maria, foi apressada às montanhas, a uma cidade de Judá,
40 Ntá kjuíji tjan tí chjasin ntiha ntá kꞌuíxenhen tjan nto̱e chꞌín Zacarías la ntá nixje̱he̱ tjan tí tjan Elisabet.
40 e entrou em casa de Zacarias, e saudou a Isabel.
41 A̱ ntá tió kuínhin tjan Elisabet nixja tjan María ntá chrika tí xjan nkaya tse̱e tí tjan Elisabet. Ntá a̱ntsí kꞌuáyéhe̱ tjan kjua̱cha̱xién Ncha̱kuen Dios
41 E aconteceu que, ao ouvir Isabel a saudação de Maria, a criancinha saltou no seu ventre; e Isabel foi cheia do Espírito Santo,
42 ntá itsen nixja tjan ntáchro tjan kíxin: ―Dios imá kjuíntaya̱van la ntá tí í so chojni chjin la kénhyó la ko kja̱xin kjuíncheyaon chꞌán tí xja̱an.
42 e exclamou com grande voz, e disse: Bendita és tu entre as mulheres, e é bendito o fruto do teu ventre!
43 ¿Xá nkexro tí janhan kíxin kjuínixja̱na ìné Ìnchéni?
43 E de onde me provém isso a mim, que venha visitar-me a mãe do meu Senhor?
44 Tió kui̱nha̱n nixjana ntá tí xjan la chrika xjan nkaya tse̱na kíxin chéhe̱ xjan kjuiha.
44 Pois eis que, ao chegar aos meus ouvidos a voz da tua saudação, a criancinha saltou de alegria no meu ventre.
45 Ntá jaha la cháha kíxin kuítekávan kíxin Ìnchéni Dios sinchexiteyá tí nkehe ntáchro chꞌán ―ichro tjan.
45 Bem-aventurada a que creu, pois hão de cumprir-se as coisas que da parte do Senhor lhe foram ditas!
46 Ntá ntáchro tjan María kíxin:
46 Disse, então, Maria: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 — ausente —
47 e o meu espírito se alegra em Deus, meu Salvador,
48 — ausente —
48 porque atentou na humildade de sua serva; pois eis que, desde agora, todas as gerações me chamarão bem-aventurada.
49 — ausente —
49 Porque me fez grandes coisas o Poderoso; e Santo é o seu nome.
50 — ausente —
50 E a sua misericórdia é de geração em geração sobre os que o temem.
51 — ausente —
51 Com o seu braço, agiu valorosamente, dissipou os soberbos no pensamento de seu coração,
52 — ausente —
52 depôs dos tronos os poderosos e elevou os humildes;
53 — ausente —
53 encheu de bens os famintos, despediu vazios os ricos,
54 — ausente —
54 e auxiliou a Israel, seu servo, recordando-se da sua misericórdia
55 — ausente —
55 (como falou a nossos pais) para com Abraão e sua posteridade, para sempre.
56 A̱ ntá tjan María kuíto̱eko tjan tí tjan Elisabet iní nitjó la ntá chrꞌéxi̱n xíkjan tjan nto̱e tjan.
56 E Maria ficou com ela quase três meses e depois voltou para sua casa.
57 Ntá xétja tí ya̱on sinchekokjíhi tjan Elisabet tí xje̱en tjan, a̱ ntá kjuínchekokjíhi tjan ijnko xjan ntoa.
57 E completou-se para Isabel o tempo de dar à luz, e teve um filho.
58 A̱ ntá tí sín chjinaxón nto̱e la ko tí sín kjéhya tjan mé kjuíjitsjehe sín kíxin tso̱chéhe̱ko sín tjan kíxin kuínhin sín kíxin Dios imá tsíki̱konóe̱he̱ tí jehe tjan.
58 E os seus vizinhos e parentes ouviram que tinha Deus usado para com ela de grande misericórdia e alegraram-se com ela.
59 Ntá tí ya̱on jníxin ikui sín sincheka sín xjan tí xro̱ye kuènte tí sín judío. Ntá chrókjuinchekꞌin sín xjan Zacarías éxí itꞌin itꞌé.
59 E aconteceu que, ao oitavo dia, vieram circuncidar o menino e lhe chamavam Zacarias, o nome de seu pai.
60 Kjánchó ntáchro ìné xjan kíxin: ―Náhí. Tꞌichjánxi̱n itsꞌin xjan Juan ―ichro tjan.
60 E, respondendo sua mãe, disse: Não, porém será chamado João.
61 Ntá ntáchro sín kíxin: ―¿Nkekuènte kíxin xi̱kaha chrókꞌuin xjan? Kohya nkexro na̱xa̱ kjéhya xi̱kaha itꞌin ―ichro sín.
61 E disseram-lhe: Ninguém há na tua parentela que se chame por este nome.
62 A̱ ntá kaín tí sín kjéhya kjua̱ko̱xi̱n sín tja sín kjuanchankíhi sín tí itꞌé xjan kíxin nkexrí tjinkaon chꞌán chrókꞌuin tí xjan.
62 E perguntaram, por acenos, ao pai como queria que lhe chamassem.
63 A̱ ntá tí itꞌé xjan mé kjuanchia chꞌán ijnko ntachiso ntsí tsokjin chꞌán ntá kjin chꞌán kíxin: “Ihni̱é xjan mé Juan.” A̱ ntá kaín tí sín tjejó sín ntiha la chrakon sín kuínhin sín xi̱kaha kónhen.
63 E, pedindo ele uma tabuinha de escrever, escreveu, dizendo: O seu nome é João. E todos se maravilharam.
64 A̱ ntá xrína̱hya chꞌín Zacarías kjuankíxin chꞌán nixja chꞌán ínaá kjuanchehe chꞌán Dios kjuasáya.
64 E logo a boca se lhe abriu, e a língua se lhe soltou; e falava, louvando a Deus.
65 A̱ ntá kaín tí sín chjinaxón nto̱e sín mé chrakon sín. La ntá nkuíxín tí jna̱ kuènte estado Judea mé kjo sín kíchó sín chrónka sín kíxin xi̱kaha tsíkónhen.
65 E veio temor sobre todos os seus vizinhos, e em todas as montanhas da Judeia foram divulgadas todas essas coisas.
66 A̱ ntá kaín tí sín kuínhin mé kjuenka̱yáxin sín kjuanchankíhi sín kíchó sín kíxin: ―¿Xá nkehe tí xra̱ tsíki̱to̱nhe̱n tí xjan i? ―ichro sín. Kíxin chaxín Ìnchéni Dios tsíkjincheyaon chꞌán tí xjan.
66 E todos os que as ouviam as conservavam em seu coração, dizendo: Quem será, pois, este menino? E a mão do Senhor estava com ele.
67 A̱ ntá itꞌé tí xjan mé chꞌín Zacarías, mé a̱ntsí kꞌuáyéhe̱ chꞌán kjuachaxin kuènte Ncha̱kuen Dios ntá xi̱kaha nixja chꞌán itén Dios ntáchro chꞌán kíxin:
67 E Zacarias, seu pai, foi cheio do Espírito Santo e profetizou, dizendo:
68 — ausente —
68 Bendito o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e remiu o seu povo!
69 — ausente —
69 E nos levantou uma salvação poderosa na casa de Davi, seu servo,
70 — ausente —
70 como falou pela boca dos seus santos profetas, desde o princípio do mundo,
71 — ausente —
71 para nos livrar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos aborrecem
72 — ausente —
72 e para manifestar misericórdia a nossos pais, e para lembrar-se do seu santo concerto
73 — ausente —
73 e do juramento que jurou a Abraão, nosso pai,
74 — ausente —
74 de conceder-nos que, libertados das mãos de nossos inimigos, o servíssemos sem temor,
75 — ausente —
75 em santidade e justiça perante ele, todos os dias da nossa vida.
76 — ausente —
76 E tu, ó menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque hás de ir ante a face do Senhor, a preparar os seus caminhos,
77 — ausente —
77 para dar ao seu povo conhecimento da salvação, na remissão dos seus pecados,
78 — ausente —
78 pelas entranhas da misericórdia do nosso Deus, com que o oriente do alto nos visitou,
79 Na mé kaín tíhi chrónka tí chꞌín Zacarías.
79 para alumiar os que estão assentados em trevas e sombra de morte, a fim de dirigir os nossos pés pelo caminho da paz.
80 A̱ ntá tinkákꞌánkí tí xjan a la ko Dios kjuínchekꞌánkí tí kjuaxrexinkaon kuènte xjan kíxin a̱ntsí tso̱nohe xjan nkexrí tjen Dios. A̱ ntá kjuákꞌe xjan nte̱je̱ kꞌuánkí xjan kjuixrakájia tí ya̱on kjuankíxin kjua̱ko̱he̱ chꞌán tí chojni nación Israel.
80 E o menino crescia, e se robustecia em espírito, e esteve nos desertos até ao dia em que havia de mostrar-se a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.