Lucas 12
San Juan Atzingo Popoloca NT (POE_TBL) vs BKJ
1 A̱ ntá nchónhya mil chojni kójnkotsé sín ntá tinkákꞌíntate kíchó sín. Ntá chꞌín Jesús sa̱oxín kjuankíxin chénka chꞌán tí sín kꞌuájiko chꞌán ntáchro chꞌán kíxin: ―Chrókuítekákonhyará tí nkehe ntoáhya tjenka̱yáxin tí sín fariseo chꞌia sín, na mé éxí yóhe̱ tí xro̱a̱n nchekꞌánkí nio̱tja̱ tí nkehe tjako sín.
1 Enquanto isso ajuntou-se uma multidão de inúmeras pessoas, de tal modo que pisoteavam umas as outras, e ele começou a dizer primeiro aos seus discípulos: Cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Kohya nkehe mó jie chrókónoxínhya chrꞌéxi̱n la ko kohya nkehe tjemá jie chrókónoahya chojni chrꞌéxi̱n.
2 Porque não há nada encoberto que não seja revelado, nem oculto que não venha a se tornar conhecido.
3 A̱ ntá kaín nkehe ntáchrorá tí sítié la chrꞌéxi̱n tsinhin chojni tí ncha̱kotjin; la ko kaín nkehe mó ntáchrorá kꞌuikjéhérá nchia la chrꞌéxi̱n tsꞌèya sín chrítaón nchia tsinhin kaín xín chojni.
3 Porquanto tudo o que em trevas falastes, será ouvido na luz, e o que nos quartos tiverdes falado nos ouvidos, será proclamado dos telhados.
4 ’Jahará chojni chóxin kíchó ni mé tjo̱nka̱rá kíxin chróchrakuenhyará tí chojni tꞌóyán tí cuerpo, a̱ ntá chrꞌéxi̱n la kohya nkehe tsjacha sín chrókjuichꞌe sín.
4 E eu vos digo meus amigos: Não tenham medo dos que matam o corpo e depois não têm mais o que fazer.
5 Kjánchó tjo̱nka̱rá kíxin nkexro chróchrakonhénrá. Chróchrakonhénrá Dios mé tí nkexro tsakitsje kjuachón ntá chónta kjuachaxin tsochrꞌán chojni tí siín xrohi tsjasótexín sín. Tí nkexro a mé chróchrakonhénrá chꞌán má.
5 Mas eu vos mostrarei a quem deveis temer: Temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, eu vos digo, a esse temei.
6 ’¿Á chrókóxi̱xi̱nhya inꞌó koxroxe yaá chichaon ntsíntsí? Kjánchó Dios la tsꞌitjáyenhya chꞌán nijnko tí jehe va.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses e nenhum deles fica esquecido diante de Deus?
7 Kjónté tí ka̱xi̱hi̱ chónta ikjárá la nohe chꞌán nkekja̱ín ka chontará. Méxra̱ chrakonhyará tí jahará kíxin a̱ntsí má tjete sínkí tí jahará. A̱ ntá kjónté nchónhya koxroxe la kánhyó sínkí tíha.
7 Mas até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, porque valeis mais do que muitos pardais.
8 ’Ntáxrja̱n kaín tíhi kíxin tí nkexro tsochrónka kíxin tinkáchónkina sín nkayakon chojni la kja̱xin tí Xje̱en Dios Kꞌóna Chojni tsochrónka kíxin chóxin chꞌán tí jehe sín nkayakon tí sín ángel kuènte Dios.
8 Eu também vos digo: Todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 A̱ ntá tí sín sinchemá sín kíxin chónhyana sín nkayakon chojni la ntá kja̱xian janhan si̱ntamá kíxin chonhya tí jehe sín nkayakon tí sín ángel kuènte Dios.
9 mas quem me negar diante dos homens, será negado diante dos anjos de Deus.
10 ’A̱ ntá jnkojín nkexro tsꞌántaxínhi̱n sín tí Xje̱en Dios Kꞌóna Chojni na̱xa̱ jína tsꞌitjáyan tí jie̱ kꞌuántaxínhi̱n sín. A̱ ntá tí nkexro tsꞌántaxínhi̱n tí Ncha̱kuen Dios la xitjahya tsjìin tí jie̱ tí xi̱kaha tsixro sín.
10 E a todo aquele que falar uma palavra contra o Filho do homem, lhe será perdoada, mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo não lhe será perdoado.
11 ’Tió tsjikoará sín nkaxenhen ni̱nko Israel la ko tí tjejó tí sín tꞌe̱to̱an la ko tí tjejó tí síxre̱é la tóxakuanhyará nkehe tsjate̱herá la ko tóxakuanhyará nkehe tsixrorá
11 E, quando eles vos conduzirem às sinagogas, aos magistrados e poderosos, não cuideis de como ou o que respondereis, ou o que direis;
12 kíxin tió tsonixjará la tí Ncha̱kuen Dios sinchexraxinkaonrá nkehe tsixrorá ―ichro chꞌán.
12 porque o Espírito Santo vos ensinará na mesma hora o que deveis dizer.
13 Ijnko nkexro tjenkákjan tí sin tsíkójnkotsé ntáche chꞌán tí chꞌín Jesús kíxin: ―Maestro, ntáche tí kíchó ni a kíxin tsjanjon chꞌán tí nkehe tónhenni tocar tsíkito̱he itꞌéni tsakjani ―ichro chꞌán.
13 E disse-lhe um da multidão: Mestre, fala ao meu irmão que ele divida comigo a herança.
14 Ntá kjuáte̱he chꞌín Jesús ntáchro chꞌán kíxin: ―Lo̱ntia jaha. ¿Nkekuènte chrókjui̱chꞌénará juez tí janhan chrókꞌoxika̱ya̱ha̱ tí nkehe chrókuakjará jahará? ―ichro chꞌán.
14 E ele lhe disse: Homem, quem me fez por juiz ou um divisor entre vós?
15 Kja̱xin ntáchro chꞌán kíxin: ―Tóxakonhanrá tí chróchontará itsjé nkehe. Jehya tí nchónhya nkehe chróchontará ntá náxrjón chrókꞌuejorá ―ichro chꞌán.
15 E ele disse-lhes: Acautelai-vos e guardai-vos da cobiça; porque a vida do homem não consiste na abundância das coisas que ele possui.
16 Ntá kjuíncheyóe̱xin chꞌán ntáchro chꞌán kíxin: ―Kjuákꞌe ijnko chojni rico, a̱ ntá tí no̱nte̱e chꞌán na mé imá kꞌóna.
16 E ele falou-lhes uma parábola, dizendo: A terra de um certo homem rico produziu com abundância;
17 A̱ ntá tí chꞌín rico kjuenka̱yáxin chꞌán ntáchro chꞌán kíxin: “¿Nkexrí chrókjui̱tꞌa jie kíxin chontahya nketí tsꞌínka̱chjina tí noa kꞌónana?” ichro chꞌán.
17 e ele pensava consigo mesmo, dizendo: O que eu farei pois não tenho espaço para guardar os meus frutos?
18 Ntá kjuenka̱yáxin chꞌán ntáchro chꞌán kíxin: “Ó nòna nkehe si̱tꞌa jie. Tsꞌoxíka tí tꞌinkachjinayá noa chonta ntá si̱tꞌána ijnko a̱ntsí jié tsꞌinkachjinayá kaín nkehe kꞌónana jie chonta.
18 E ele disse: Eu farei isto: derrubarei os meus celeiros, e edificarei maiores, e ali eu colocarei todos os meus frutos e os meus bens.
19 Ntá tsontátjan a̱senná kíxin: A̱sénni, nchónhya nkehe chonta jaha tsíchjina tsjacha nchónhya nánó. Ntá jie tꞌo̱kꞌáha la inte la itsꞌia la tócháha,” ichro chꞌán.
19 E eu direi à minha alma: Alma, tens em depósito muitos bens, para muitos anos; descansa, come, bebe e alegra-te.
20 Kjánchó ntáche Dios tí jehe chꞌán kíxin: “Lo̱ntia xi̱kaha ichrua la, kíxin ijie tie itsi nkexro tsjanchia a̱sán. A̱ ntá tí nkehe kjuásichjina la, ¿xá nkexro kuènte tíha?” ichro chꞌán.
20 Mas Deus lhe disse: Tolo, esta noite te requisitarão tua alma, e de quem serão estas coisas que tu preparaste?
21 Mé xi̱kaha tso̱nhen tí nkexro chónta nchónhya nkehe chjasintajni ntihi, a̱ ntá na̱xa̱ kjueyáhya chꞌán nkehe kuènte nkaya nka̱jní ―mé ichro chꞌín Jesús.
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros, e não é rico para com Deus.
22 Ntá chrꞌéxi̱n ntáche chꞌín Jesús tí sín kꞌuájiko chꞌán kíxin: ―Tjo̱nka̱rá kíxin chrókóxakuanhyará tí nkehe chrókjónterá la ko tí ka chrókꞌuítsa̱rá.
22 E ele disse aos seus discípulos: Por isso eu vos digo: Não sejais cuidadosos quanto à vossa vida, pelo que haveis de comer, nem quanto ao vosso corpo, pelo que haveis de vestir.
23 A̱ntsí sínkí tí kjuachón, a̱ ntá tí nkehe chrókjónterá la kánhyó sínkí. La ko a̱ntsí sínkí tí cuerpo kuèntárá, a̱ ntá kánhyó sínkí tí ka chrókꞌuítsa̱rá.
23 A vida é mais do que a comida, e o corpo é mais do que o vestuário.
24 Xráxinkáonrá nkexrí siín tí kontálo. Tꞌe̱nka̱hya va la ko tjáhya va la ko chóntahya va nketí tsꞌi̱nka̱chjinayá va tí noa. Kjánchó Dios la tjanjon nkehe sine va. A̱ ntá jahará la a̱ntsí tjetoan, a̱ ntá tí ko xritjaka la kénhyó.
24 Considerai os corvos, que não semeiam, nem colhem, nem têm despensa, nem celeiro, e Deus os alimenta; quanto mais sois vós mais valiosos do que as aves?
25 ¿Á tjejó jnkojínrá tjenka̱yáxinrá kíxin tí chrókóxakonhanrá má ntá na̱xa̱ chrókꞌuankírá itꞌo̱ metro nte̱toxinrá ínaá?
25 E qual de vós poderá, com os seus cuidados, acrescentar um côvado à sua estatura?
26 A̱ ntá xitjahya chrókjui̱chꞌerá tíha kjónté ijnko nkehe ntsí, ¿a̱ ntá nkehe tso̱nhen tóxakonhanrá í so nkehe siín?
26 Então se não sois capazes de fazer as coisas mínimas, por que andais cuidadosos com o restante?
27 ’Xráxinkáonrá nkexrí sítꞌánkí tí catsjo lirio chꞌehya xra̱ la ko tjo̱nhya. Ntá kjónté ntáxrja̱n kíxin tí chꞌín rey Salomón kaín ka náxrjón kꞌuékꞌinkáya chꞌán na̱xa̱ kjuíncheyóe̱hya chꞌán kíxin a̱ntsí náxrjón tí tsjo a.
27 Considerai os lírios, como eles crescem; eles não trabalham, nem fiam; e eu vos digo que Salomão em toda a sua glória não se vestiu como um deles.
28 A̱ ntá xi̱kaha Dios mé nchekꞌitsa chꞌán kaín kayoa kjónté ijie síchón la ntóye tsoche, la mé xi̱kaha tsjanjon chꞌán tí nkehe chrokꞌuítsa̱rá jahará. ¿Ntá nkekuènte kíxin na̱xa̱ titekákonhyará chꞌán?
28 Então se Deus assim veste a erva, que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais vestirá a vós, Oh pequena fé?
29 ¿Ntá nkekuènte ixrírá tóxakonhanrá xrítjéyárá nkehe sinterá la ko nkehe itsꞌirá?
29 E não busqueis o que comer, ou o que beber, nem sejais de mente duvidosa.
30 A̱ ntá tí chojni chjasintajni xritjeyá sín kaín tí nkehe a. Kjánchó Itꞌárá ó nohe chꞌán kíxin tꞌichjánxi̱nhanrá kaín tí nkehe a.
30 Porque todas estas coisas as nações do mundo buscam; mas vosso Pai sabe que necessitais destas coisas.
31 Senó chrókjuéyárá tí kjuachaxin kuènte Dios, a̱ ntá jehe chꞌán mé tsjanjon chꞌán kaín nkehe tꞌichjánxi̱nhanrá.
31 Mas antes, buscai o reino de Deus, e todas essas coisas vos serão acrescentadas.
32 ’Chrakonhyará jahará kolélo kuènta̱na. Kjónté tsjéhyará la Itꞌárá tóxrjínhi̱n chꞌán tsotjáhará chꞌán tí kjuachaxin kuènte chꞌán.
32 Não temas, ó pequenino rebanho, porque é aprazível a vosso Pai dar-vos o reino.
33 Nchekjirá kaín nkehe chontará la ntá chje̱herá tí chichaon tí sín chóntahya. A̱ ntá xi̱kaha si̱chꞌerá la tí tjo̱a̱ tꞌinka chi̱cha̱ko̱anrá tso̱ntaxinhya kíxin tí nkehe tjete siín nkaya nka̱jní tsjeje̱hya la ko ntaha kohya xíche̱e la ko tsꞌínhya kué la ko tsꞌitjáyanhya.
33 Vendei o que tendes, e dai esmolas; provei para vós bolsas que não envelheçam, tesouro inesgotável nos céus, aonde não chega ladrão, nem a traça corrói.
34 A̱ ntá tí nkaya nka̱jní tsochontará nkehe tjete la ntá tí nkehe tjenka̱yáxinrá la kja̱xin ntaha tjen.
34 Porque onde estiver o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 ’Tꞌichjánxi̱n listo tsꞌejochonhénrá la ko tsjakꞌekoará xrohi tjeche.
35 Estejam cingidos os vossos lombos, e as vossas lâmpadas acesas,
36 Listo chrókꞌuejorá éxí chojni chꞌe xra̱ tjejóchónhen sín tsokja̱nxi̱n tí lámo̱e sín tí tsíkóte̱he chojni kíxin tió tsi chꞌán la tsꞌèya chꞌán, la ntá tsakitje̱he̱ sín tí puerta tjoka.
36 e sede vós semelhantes aos homens que esperam que o seu senhor retorne das bodas, para que, quando ele vier e bater, eles possam abrir-lhe imediatamente.
37 Náxrjón tí nkexro chꞌe xra̱ tió chrókjan tí lámo̱e sín chrókꞌuikon chꞌán kíxin na̱xa̱ tjejótsjehe sín. Ntá chaxín ntáxrja̱n kíxin tí chꞌín lamo tsꞌe̱to̱an chꞌán kíxin tsꞌejótja̱xi̱n sín tí tjen mesa ntiha ntá tsjanjon chꞌán nkehe sine sín.
37 Abençoados são aqueles servos que, quando vier o senhor, os ache vigiando; em verdade eu vos digo que ele se cingirá, e os fará assentar à mesa, e, chegando-se, os servirá.
38 Kjónté chrókui chꞌán kꞌáxrótjen o̱ chrókui chꞌán nantóye mé xi̱kaha chrókꞌuikon chꞌán kíxin tjejótsjehe sín la náxrjón tí sín chꞌehe chꞌán xra̱.
38 E, se ele vier na segunda vigília, ou vier na terceira vigília, e assim os encontrar, abençoados são estes servos.
39 Chrókónohará tíhi kíxin tí chrókónohe tí ìnché nchia nke hora chrókui tí xíche̱e ntá chrókjuakꞌetsjehe chꞌán chrókuíto̱ehya chꞌán chrókꞌuixenhen xíche̱e tí nto̱e chꞌán chrókueé.
39 Mas sabei isto: que se o dono da casa soubesse a que hora viria o ladrão, ele teria vigiado, e não teria permitido que arrombasse a sua casa.
40 Ntá jahará kja̱xinrá xi̱kaha chrókꞌuejotsjehérá kíxin titàya̱ tsi tí Xje̱en Dios Kꞌóna Chojni.
40 Por isso, estai vós prontos também; porque o Filho do homem vem em uma hora que não penseis.
41 A̱ ntá chꞌín Pedro kjuanchankí chꞌán kíxin: ―Ìnchéni, ¿á jehóni kaín ni kjui̱ncheyóéxian nkehe ntáchrua o̱ kaín chojni? ―ichro chꞌán.
41 Então, Pedro lhe disse: Senhor, dizes essa parábola a nós, ou também a todos?
42 Ntá ntáchro Ìnchéni kíxin: ―¿Nkexro tí tꞌe̱to̱an tí xra̱ jína, a̱ ntá tí lámo̱e tsꞌe̱tue̱nhen kíxin tsꞌayakonhen chꞌán tí chojni siín tí nchia ntiha kíxin tsjanjon chꞌán nkehe sine sín xintii tí hora a?
42 E disse o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, que seu senhor fará governante sobre os servos, para lhes dar uma porção de alimento na estação devida?
43 Náxrjón tjen tí nkexro a tió tsi tí lámo̱e tsꞌikon chꞌán kíxin na̱xa̱ tjechꞌe tí xra̱.
43 Abençoado é aquele servo, a quem o senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Tíhi mé chaxín tsontáxrja̱n kíxin tí chꞌín lamo tsochjéhe chꞌán kaín xra̱ chónta chꞌán tsꞌe̱to̱an tí chꞌín a.
44 Em verdade eu vos digo que ele o fará governante sobre tudo o que ele tem.
45 A̱ ntá tí chꞌín tꞌe̱to̱an sítónhen xra̱ tsjenka̱yáxin kíxin tjokahya tsokjan tí lámo̱e chꞌán, a̱ ntá tsjankíxin chꞌán tso̱nínkakonhen chꞌán tsjanjo̱nko chꞌán tí í so chojni chꞌé xra̱, tí chojni ntoa la ko tí chojni chjin, a̱ ntá jehe chꞌán sine chꞌán la itsꞌi chꞌán la tso̱koan chꞌán.
45 Mas, e se aquele servo disser em seu coração: O meu senhor atrasa em sua vinda, e começa a espancar os servos e servas, e a comer e a beber, e a embriagar-se,
46 A̱ ntá tí lamo tsokjan tí ya̱on tjenka̱yáxinhya tí chꞌín chꞌe xra̱, na mé ijnko hora noehya chꞌán. A̱ ntá imá sinchekjasóte chꞌán tí chꞌín kuíto̱hehe xra̱ la ntá tsjasóteko chꞌán tí sín titekakonhya.
46 o senhor daquele servo virá em um dia quando ele não espera, e em uma hora quando ele não estiver ciente, e açoitá-lo-á severamente e irá designar-lhe sua porção com os incrédulos.
47 ’A̱ ntá tí nkexro nohe chꞌán nkehe tí xra̱ tjinkaon tí lámo̱e chꞌán la tóxakuenhya chꞌán la titekakonhya chꞌán la mé tí chꞌín a imá tsjasóte chꞌán tsꞌekon chꞌán.
47 E o servo que sabia a vontade do seu senhor e não se preparou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites.
48 A̱ ntá tí nkexro noehya nkehe tí xra̱ tjinkaon tí lámo̱e chꞌán ntá chꞌe chꞌán nkehe chrókjuasótexín chꞌán la kjónté kánhyó tsjasóte chꞌán tsꞌekon chꞌán. A̱ ntá tí nkexro kꞌuáyéhe̱ nchónhya nkehe la a̱ntsí tsjé xra̱ tsꞌáyéhe̱ chꞌán sichꞌe chꞌán; la ko a̱ntsí tsjé xra̱ tsoxranchehe tí nkexro kꞌuáyéhe̱ itsjé nkehe.
48 Mas, o que a não sabia e fez coisas dignas de açoites, será castigado com poucos açoites. Porque a quem quer que muito for dado, muito será requerido dele; e para o homem que muito foi confiado, muito mais se exigirá dele.
49 ’Janhan kꞌuinka kíxin si̱ntakꞌákjen xrohi chjasintajni. Áchꞌe ntáxrja̱n kíxin ó tjechrꞌákjen tí xrohi a ntá na̱xa̱ náhí.
49 Eu vim para lançar fogo na terra; e o que eu quero, se este já está aceso?
50 Tꞌichjánxi̱n nchónhya tso̱na tsjasótena. Tóxakonna tsoxiteyájia kaín tíha.
50 Mas eu tenho um batismo para ser batizado; e como estou afligido até que venha a cumprir-se!
51 ¿Á tjenka̱yáxinrá kíxin kꞌuinkakian kjuaxróxin tí chjasintajni ní? Méxra̱ ntáxrja̱n náhí. Jnkoko̱áhya tsjenka̱yáxin chojni xi̱kaha.
51 Suponhas que eu vim dar paz à terra? Eu vos digo: Não; mas antes divisão.
52 Kíxin ijie xrankíxixín inꞌó chojni na̱xa̱ kjéhya jnkoko̱áhya tsjenka̱yáxin sín. Tí iní tso̱nínkakonhen tí yaá. Tí yaá tso̱nínkakonhen tí iní.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos em uma casa; três contra dois, e dois contra três.
53 A̱ ntá tí itꞌé tso̱nínkakonhen tí xje̱en ntoa, la ko tí xje̱en ntoa tso̱nínkakonhen tí itꞌé. A̱ ntá tí ìné tso̱nínkakonhen tí xje̱en chjin, la ko tí xje̱en chjin tso̱nínkakonhen tí ìné. Tí ichꞌe̱e tso̱nínkakonhen tí tíkínte̱e la ko tí tíkínte̱e tso̱nínkakonhen tí ichꞌe̱e tjan.
53 O pai estará dividido contra o filho, e o filho contra o pai; a mãe contra a filha, e a filha contra a mãe; a sogra contra a sua nora, e a nora contra sua sogra.
54 Chꞌín Jesús kja̱xin ntáche chꞌán tí chojni siín kíxin: ―A̱ ntá tsꞌikonrá tsꞌàya tjui̱ tí tjia̱tóxin ya̱on, a̱ ntá ntáchrorá kíxin tsꞌaniá chrin, a̱ ntá xi̱kaha chaxín tso̱nhen tsꞌaniá chrin.
54 E ele também dizia à multidão: Quando vedes subir uma nuvem do oeste, imediatamente dizeis: Lá vem chuva; e assim acontece.
55 A̱ ntá tí chjéhe xri̱nto̱ nó sur ntá ntáchrorá kíxin tso̱sóa, a̱ ntá xi̱kaha chaxín tso̱sóa.
55 E quando vedes soprar o vento sul, dizeis: Haverá calor; e assim acontece.
56 Jahará ntoáhya tjenka̱yáxinrá. Ó nohará tjenka̱yáxinrá nkexrí tso̱nhen nka̱jní la ko chjasintajni. ¿Ntá nkexrí na̱xa̱ tiénxinhyará nkehe sítónhen tí tjejorá jie?
56 Hipócritas, podeis discernir a face da terra e do céu; mas, como não discernis este tempo?
57 ’¿Nkekuènte tjéyáhyará jahará nkehe tí jína?
57 Sim, e por que vós mesmos não julgam o que é certo?
58 Tí jnkojín nkexro tsjanchia jie̱ sátjikoará chꞌán nkayakon tí sín tꞌe̱to̱an na tí nti̱a ó chrónkakjórá chꞌán kíxin tso̱yóxin tsꞌixinhya kjuanínkaon kíxin sátsjikoahyará nkayakon tí chꞌín juez, kíxin tí chꞌín juez chrókꞌue̱to̱an chꞌán kíxin sátsjikoará tí sín comandante. A̱ ntá tí chꞌín comandante chróchrꞌáxanhanrá chꞌán nto̱echiso.
58 Porque, quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para pôr em ordem o assunto com ele no caminho, para que ele não te arraste ao juiz, e o juiz te entregue ao oficial, e o oficial te lance na prisão.
59 Ntáxrja̱n kjá ni chrókꞌuaxrjéxinhyará ntiha tsjenka̱jiará kaín xín chichaon chonta.
59 Eu te digo que não sairás de lá enquanto não pagares o último ceitil.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.