Lucas 12
San Juan Atzingo Popoloca NT (POE_TBL) vs ARA
1 A̱ ntá nchónhya mil chojni kójnkotsé sín ntá tinkákꞌíntate kíchó sín. Ntá chꞌín Jesús sa̱oxín kjuankíxin chénka chꞌán tí sín kꞌuájiko chꞌán ntáchro chꞌán kíxin: ―Chrókuítekákonhyará tí nkehe ntoáhya tjenka̱yáxin tí sín fariseo chꞌia sín, na mé éxí yóhe̱ tí xro̱a̱n nchekꞌánkí nio̱tja̱ tí nkehe tjako sín.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Kohya nkehe mó jie chrókónoxínhya chrꞌéxi̱n la ko kohya nkehe tjemá jie chrókónoahya chojni chrꞌéxi̱n.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 A̱ ntá kaín nkehe ntáchrorá tí sítié la chrꞌéxi̱n tsinhin chojni tí ncha̱kotjin; la ko kaín nkehe mó ntáchrorá kꞌuikjéhérá nchia la chrꞌéxi̱n tsꞌèya sín chrítaón nchia tsinhin kaín xín chojni.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 ’Jahará chojni chóxin kíchó ni mé tjo̱nka̱rá kíxin chróchrakuenhyará tí chojni tꞌóyán tí cuerpo, a̱ ntá chrꞌéxi̱n la kohya nkehe tsjacha sín chrókjuichꞌe sín.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Kjánchó tjo̱nka̱rá kíxin nkexro chróchrakonhénrá. Chróchrakonhénrá Dios mé tí nkexro tsakitsje kjuachón ntá chónta kjuachaxin tsochrꞌán chojni tí siín xrohi tsjasótexín sín. Tí nkexro a mé chróchrakonhénrá chꞌán má.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 ’¿Á chrókóxi̱xi̱nhya inꞌó koxroxe yaá chichaon ntsíntsí? Kjánchó Dios la tsꞌitjáyenhya chꞌán nijnko tí jehe va.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Kjónté tí ka̱xi̱hi̱ chónta ikjárá la nohe chꞌán nkekja̱ín ka chontará. Méxra̱ chrakonhyará tí jahará kíxin a̱ntsí má tjete sínkí tí jahará. A̱ ntá kjónté nchónhya koxroxe la kánhyó sínkí tíha.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 ’Ntáxrja̱n kaín tíhi kíxin tí nkexro tsochrónka kíxin tinkáchónkina sín nkayakon chojni la kja̱xin tí Xje̱en Dios Kꞌóna Chojni tsochrónka kíxin chóxin chꞌán tí jehe sín nkayakon tí sín ángel kuènte Dios.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 A̱ ntá tí sín sinchemá sín kíxin chónhyana sín nkayakon chojni la ntá kja̱xian janhan si̱ntamá kíxin chonhya tí jehe sín nkayakon tí sín ángel kuènte Dios.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 ’A̱ ntá jnkojín nkexro tsꞌántaxínhi̱n sín tí Xje̱en Dios Kꞌóna Chojni na̱xa̱ jína tsꞌitjáyan tí jie̱ kꞌuántaxínhi̱n sín. A̱ ntá tí nkexro tsꞌántaxínhi̱n tí Ncha̱kuen Dios la xitjahya tsjìin tí jie̱ tí xi̱kaha tsixro sín.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 ’Tió tsjikoará sín nkaxenhen ni̱nko Israel la ko tí tjejó tí sín tꞌe̱to̱an la ko tí tjejó tí síxre̱é la tóxakuanhyará nkehe tsjate̱herá la ko tóxakuanhyará nkehe tsixrorá
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 kíxin tió tsonixjará la tí Ncha̱kuen Dios sinchexraxinkaonrá nkehe tsixrorá ―ichro chꞌán.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Ijnko nkexro tjenkákjan tí sin tsíkójnkotsé ntáche chꞌán tí chꞌín Jesús kíxin: ―Maestro, ntáche tí kíchó ni a kíxin tsjanjon chꞌán tí nkehe tónhenni tocar tsíkito̱he itꞌéni tsakjani ―ichro chꞌán.
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Ntá kjuáte̱he chꞌín Jesús ntáchro chꞌán kíxin: ―Lo̱ntia jaha. ¿Nkekuènte chrókjui̱chꞌénará juez tí janhan chrókꞌoxika̱ya̱ha̱ tí nkehe chrókuakjará jahará? ―ichro chꞌán.
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Kja̱xin ntáchro chꞌán kíxin: ―Tóxakonhanrá tí chróchontará itsjé nkehe. Jehya tí nchónhya nkehe chróchontará ntá náxrjón chrókꞌuejorá ―ichro chꞌán.
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Ntá kjuíncheyóe̱xin chꞌán ntáchro chꞌán kíxin: ―Kjuákꞌe ijnko chojni rico, a̱ ntá tí no̱nte̱e chꞌán na mé imá kꞌóna.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 A̱ ntá tí chꞌín rico kjuenka̱yáxin chꞌán ntáchro chꞌán kíxin: “¿Nkexrí chrókjui̱tꞌa jie kíxin chontahya nketí tsꞌínka̱chjina tí noa kꞌónana?” ichro chꞌán.
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Ntá kjuenka̱yáxin chꞌán ntáchro chꞌán kíxin: “Ó nòna nkehe si̱tꞌa jie. Tsꞌoxíka tí tꞌinkachjinayá noa chonta ntá si̱tꞌána ijnko a̱ntsí jié tsꞌinkachjinayá kaín nkehe kꞌónana jie chonta.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Ntá tsontátjan a̱senná kíxin: A̱sénni, nchónhya nkehe chonta jaha tsíchjina tsjacha nchónhya nánó. Ntá jie tꞌo̱kꞌáha la inte la itsꞌia la tócháha,” ichro chꞌán.
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Kjánchó ntáche Dios tí jehe chꞌán kíxin: “Lo̱ntia xi̱kaha ichrua la, kíxin ijie tie itsi nkexro tsjanchia a̱sán. A̱ ntá tí nkehe kjuásichjina la, ¿xá nkexro kuènte tíha?” ichro chꞌán.
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Mé xi̱kaha tso̱nhen tí nkexro chónta nchónhya nkehe chjasintajni ntihi, a̱ ntá na̱xa̱ kjueyáhya chꞌán nkehe kuènte nkaya nka̱jní ―mé ichro chꞌín Jesús.
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Ntá chrꞌéxi̱n ntáche chꞌín Jesús tí sín kꞌuájiko chꞌán kíxin: ―Tjo̱nka̱rá kíxin chrókóxakuanhyará tí nkehe chrókjónterá la ko tí ka chrókꞌuítsa̱rá.
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 A̱ntsí sínkí tí kjuachón, a̱ ntá tí nkehe chrókjónterá la kánhyó sínkí. La ko a̱ntsí sínkí tí cuerpo kuèntárá, a̱ ntá kánhyó sínkí tí ka chrókꞌuítsa̱rá.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Xráxinkáonrá nkexrí siín tí kontálo. Tꞌe̱nka̱hya va la ko tjáhya va la ko chóntahya va nketí tsꞌi̱nka̱chjinayá va tí noa. Kjánchó Dios la tjanjon nkehe sine va. A̱ ntá jahará la a̱ntsí tjetoan, a̱ ntá tí ko xritjaka la kénhyó.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 ¿Á tjejó jnkojínrá tjenka̱yáxinrá kíxin tí chrókóxakonhanrá má ntá na̱xa̱ chrókꞌuankírá itꞌo̱ metro nte̱toxinrá ínaá?
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 A̱ ntá xitjahya chrókjui̱chꞌerá tíha kjónté ijnko nkehe ntsí, ¿a̱ ntá nkehe tso̱nhen tóxakonhanrá í so nkehe siín?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 ’Xráxinkáonrá nkexrí sítꞌánkí tí catsjo lirio chꞌehya xra̱ la ko tjo̱nhya. Ntá kjónté ntáxrja̱n kíxin tí chꞌín rey Salomón kaín ka náxrjón kꞌuékꞌinkáya chꞌán na̱xa̱ kjuíncheyóe̱hya chꞌán kíxin a̱ntsí náxrjón tí tsjo a.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 A̱ ntá xi̱kaha Dios mé nchekꞌitsa chꞌán kaín kayoa kjónté ijie síchón la ntóye tsoche, la mé xi̱kaha tsjanjon chꞌán tí nkehe chrokꞌuítsa̱rá jahará. ¿Ntá nkekuènte kíxin na̱xa̱ titekákonhyará chꞌán?
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 ¿Ntá nkekuènte ixrírá tóxakonhanrá xrítjéyárá nkehe sinterá la ko nkehe itsꞌirá?
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 A̱ ntá tí chojni chjasintajni xritjeyá sín kaín tí nkehe a. Kjánchó Itꞌárá ó nohe chꞌán kíxin tꞌichjánxi̱nhanrá kaín tí nkehe a.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Senó chrókjuéyárá tí kjuachaxin kuènte Dios, a̱ ntá jehe chꞌán mé tsjanjon chꞌán kaín nkehe tꞌichjánxi̱nhanrá.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 ’Chrakonhyará jahará kolélo kuènta̱na. Kjónté tsjéhyará la Itꞌárá tóxrjínhi̱n chꞌán tsotjáhará chꞌán tí kjuachaxin kuènte chꞌán.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Nchekjirá kaín nkehe chontará la ntá chje̱herá tí chichaon tí sín chóntahya. A̱ ntá xi̱kaha si̱chꞌerá la tí tjo̱a̱ tꞌinka chi̱cha̱ko̱anrá tso̱ntaxinhya kíxin tí nkehe tjete siín nkaya nka̱jní tsjeje̱hya la ko ntaha kohya xíche̱e la ko tsꞌínhya kué la ko tsꞌitjáyanhya.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 A̱ ntá tí nkaya nka̱jní tsochontará nkehe tjete la ntá tí nkehe tjenka̱yáxinrá la kja̱xin ntaha tjen.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 ’Tꞌichjánxi̱n listo tsꞌejochonhénrá la ko tsjakꞌekoará xrohi tjeche.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Listo chrókꞌuejorá éxí chojni chꞌe xra̱ tjejóchónhen sín tsokja̱nxi̱n tí lámo̱e sín tí tsíkóte̱he chojni kíxin tió tsi chꞌán la tsꞌèya chꞌán, la ntá tsakitje̱he̱ sín tí puerta tjoka.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Náxrjón tí nkexro chꞌe xra̱ tió chrókjan tí lámo̱e sín chrókꞌuikon chꞌán kíxin na̱xa̱ tjejótsjehe sín. Ntá chaxín ntáxrja̱n kíxin tí chꞌín lamo tsꞌe̱to̱an chꞌán kíxin tsꞌejótja̱xi̱n sín tí tjen mesa ntiha ntá tsjanjon chꞌán nkehe sine sín.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Kjónté chrókui chꞌán kꞌáxrótjen o̱ chrókui chꞌán nantóye mé xi̱kaha chrókꞌuikon chꞌán kíxin tjejótsjehe sín la náxrjón tí sín chꞌehe chꞌán xra̱.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Chrókónohará tíhi kíxin tí chrókónohe tí ìnché nchia nke hora chrókui tí xíche̱e ntá chrókjuakꞌetsjehe chꞌán chrókuíto̱ehya chꞌán chrókꞌuixenhen xíche̱e tí nto̱e chꞌán chrókueé.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Ntá jahará kja̱xinrá xi̱kaha chrókꞌuejotsjehérá kíxin titàya̱ tsi tí Xje̱en Dios Kꞌóna Chojni.
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 A̱ ntá chꞌín Pedro kjuanchankí chꞌán kíxin: ―Ìnchéni, ¿á jehóni kaín ni kjui̱ncheyóéxian nkehe ntáchrua o̱ kaín chojni? ―ichro chꞌán.
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Ntá ntáchro Ìnchéni kíxin: ―¿Nkexro tí tꞌe̱to̱an tí xra̱ jína, a̱ ntá tí lámo̱e tsꞌe̱tue̱nhen kíxin tsꞌayakonhen chꞌán tí chojni siín tí nchia ntiha kíxin tsjanjon chꞌán nkehe sine sín xintii tí hora a?
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Náxrjón tjen tí nkexro a tió tsi tí lámo̱e tsꞌikon chꞌán kíxin na̱xa̱ tjechꞌe tí xra̱.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Tíhi mé chaxín tsontáxrja̱n kíxin tí chꞌín lamo tsochjéhe chꞌán kaín xra̱ chónta chꞌán tsꞌe̱to̱an tí chꞌín a.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 A̱ ntá tí chꞌín tꞌe̱to̱an sítónhen xra̱ tsjenka̱yáxin kíxin tjokahya tsokjan tí lámo̱e chꞌán, a̱ ntá tsjankíxin chꞌán tso̱nínkakonhen chꞌán tsjanjo̱nko chꞌán tí í so chojni chꞌé xra̱, tí chojni ntoa la ko tí chojni chjin, a̱ ntá jehe chꞌán sine chꞌán la itsꞌi chꞌán la tso̱koan chꞌán.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 A̱ ntá tí lamo tsokjan tí ya̱on tjenka̱yáxinhya tí chꞌín chꞌe xra̱, na mé ijnko hora noehya chꞌán. A̱ ntá imá sinchekjasóte chꞌán tí chꞌín kuíto̱hehe xra̱ la ntá tsjasóteko chꞌán tí sín titekakonhya.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 ’A̱ ntá tí nkexro nohe chꞌán nkehe tí xra̱ tjinkaon tí lámo̱e chꞌán la tóxakuenhya chꞌán la titekakonhya chꞌán la mé tí chꞌín a imá tsjasóte chꞌán tsꞌekon chꞌán.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 A̱ ntá tí nkexro noehya nkehe tí xra̱ tjinkaon tí lámo̱e chꞌán ntá chꞌe chꞌán nkehe chrókjuasótexín chꞌán la kjónté kánhyó tsjasóte chꞌán tsꞌekon chꞌán. A̱ ntá tí nkexro kꞌuáyéhe̱ nchónhya nkehe la a̱ntsí tsjé xra̱ tsꞌáyéhe̱ chꞌán sichꞌe chꞌán; la ko a̱ntsí tsjé xra̱ tsoxranchehe tí nkexro kꞌuáyéhe̱ itsjé nkehe.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 ’Janhan kꞌuinka kíxin si̱ntakꞌákjen xrohi chjasintajni. Áchꞌe ntáxrja̱n kíxin ó tjechrꞌákjen tí xrohi a ntá na̱xa̱ náhí.
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Tꞌichjánxi̱n nchónhya tso̱na tsjasótena. Tóxakonna tsoxiteyájia kaín tíha.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 ¿Á tjenka̱yáxinrá kíxin kꞌuinkakian kjuaxróxin tí chjasintajni ní? Méxra̱ ntáxrja̱n náhí. Jnkoko̱áhya tsjenka̱yáxin chojni xi̱kaha.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Kíxin ijie xrankíxixín inꞌó chojni na̱xa̱ kjéhya jnkoko̱áhya tsjenka̱yáxin sín. Tí iní tso̱nínkakonhen tí yaá. Tí yaá tso̱nínkakonhen tí iní.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 A̱ ntá tí itꞌé tso̱nínkakonhen tí xje̱en ntoa, la ko tí xje̱en ntoa tso̱nínkakonhen tí itꞌé. A̱ ntá tí ìné tso̱nínkakonhen tí xje̱en chjin, la ko tí xje̱en chjin tso̱nínkakonhen tí ìné. Tí ichꞌe̱e tso̱nínkakonhen tí tíkínte̱e la ko tí tíkínte̱e tso̱nínkakonhen tí ichꞌe̱e tjan.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Chꞌín Jesús kja̱xin ntáche chꞌán tí chojni siín kíxin: ―A̱ ntá tsꞌikonrá tsꞌàya tjui̱ tí tjia̱tóxin ya̱on, a̱ ntá ntáchrorá kíxin tsꞌaniá chrin, a̱ ntá xi̱kaha chaxín tso̱nhen tsꞌaniá chrin.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 A̱ ntá tí chjéhe xri̱nto̱ nó sur ntá ntáchrorá kíxin tso̱sóa, a̱ ntá xi̱kaha chaxín tso̱sóa.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Jahará ntoáhya tjenka̱yáxinrá. Ó nohará tjenka̱yáxinrá nkexrí tso̱nhen nka̱jní la ko chjasintajni. ¿Ntá nkexrí na̱xa̱ tiénxinhyará nkehe sítónhen tí tjejorá jie?
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 ’¿Nkekuènte tjéyáhyará jahará nkehe tí jína?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Tí jnkojín nkexro tsjanchia jie̱ sátjikoará chꞌán nkayakon tí sín tꞌe̱to̱an na tí nti̱a ó chrónkakjórá chꞌán kíxin tso̱yóxin tsꞌixinhya kjuanínkaon kíxin sátsjikoahyará nkayakon tí chꞌín juez, kíxin tí chꞌín juez chrókꞌue̱to̱an chꞌán kíxin sátsjikoará tí sín comandante. A̱ ntá tí chꞌín comandante chróchrꞌáxanhanrá chꞌán nto̱echiso.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Ntáxrja̱n kjá ni chrókꞌuaxrjéxinhyará ntiha tsjenka̱jiará kaín xín chichaon chonta.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.