Atos 13
Tjukurpa Palya (PJT) vs AAI
1 Ka ngura nyara Antiyakala Jesuku walytja tjuṯangka tjungu wangkatjara maṉkurpa munu nintilpai maṉkurpa kuḻu nyinangi ini nyanganpa wati panya Paanapatjanya, munu Tjimiyannga ini kutjupa Maṟunya, munu wati ini Lutjiyanya ngura Tjaaṟininya nguraṟa, munu wati kutjupa ini Manayinnga mayatja panya Iṟataku ngalungku, munu wati panya Saulanyalta.
1 Ekaleisia Antioch wanawananamaim orot afa i dinab oro’orot naatu afa i bai’obaiyenayah, naatu orot wabih i iti: Barnabas, Simeon, wabin ta i Niger, Lucius Sairini matuwan, Manaen, Herod hairi bay ta’imon hi’aan hirara’at naatu Saul.
2 Wati nyanga paluṟu tjanaya tjunguringkula Godanya waḻkuṟa tjapiningi mai wantira, ka Kurunpa Miḻmiḻṯu tjanala wangkangu, “Ngayulu Paanapatjanya pulanya Saulanya ngurkantanu ngayuku waṟkarinytjaku, ka nyura nyanga palunya pulanya tjura waṟka nyanga palunya palyantjaku.”
2 Veya ta hiyohar Regah hikwakwafir wanawanan, Anun Kakafiyin iuwih eo, “Barnabas, Saul hairi kwayasairih ayu isou, anayabin bowabow ta isan a’afih hinabowamih.”
3 Kaya palulanguṟu kuwaripangkuṯu nyinara Godala tjapiningi mai wantira, munuya tjapiṟa wiyaringkula pulala katangka maṟa tjunkula pulampa ngapartji tjapinu munu pulanya rapaṟa iyaṉu ankula waṟka panya palunya palyantjaku.
3 Naatu hiyohar hiyoyoyoban ufunamaim, umah tafah hiyara’aten fair hitih imaibo hiyafarih hitit hin.
4 Ka Kurunpa Miḻmiḻṯu witunnyangka Paanapatjanya pula Saulanya anu ngura ini Tjalutjiyalakutu, panya pauta tjuṯa pitjala ngaṟapai ngura nyara palula uṟu puḻkangka kantilytja. Ka pula ngura nyara palulanguṟulta pautangka tatiṟa ma-pakaṉu uṟungka munu pula ankula manta tjukutjukungka wirkanu manta ini Tjaipuṟitjala.
4 Barnabas Saul hairi Anun Kakafiyin ana bonawiyenamaim hina Seleucia hitit naatu wa hibai hirabon hin Cyprus imaim hitit |alt="map" src="PAULJR1.tif" size="col" ref="Acts 13.4"
5 Munu pula tawunu ngura ini Tjalamitjala wirkaṟa pautanguṟu ukalingkula nyinangi munuya ngura nyara palula Jew tjuṯaku waḻi inmatja tjuṯangka tjarpara Godaku tjukurpa wangkangi aṉangu tjuṯangka. Ka wati panya John Markanya pulala tjunguṯu pitjalinangi pulanya alpamilantjikitja.
5 Naatu hina Salamis hititit ana maramain Jew hai Kou’ay baremaim God ana tur hibinan, John Mark i iti bowabow wanawananamaim baibaisih isan hibai bairi hin.
6 — ausente —
6 Nuw ana fofonin na’atube hiremor hin au waraunane bar merar wabin Pafos hitit, nati’imaim Jew orot kwerayan ma’am koun hiyen, wabin Bar-Jesus, iti i orot taiyuwin isan dinab orot erouw eo’o.
7 — ausente —
7 Naatu iti orot i gawan orot wabin Sergius Paulus ana of ta. Sergius i orot not wairafin, nati nuw ana gawan orot. Barnabas, Saul hairi e’af hina nanamaim hitit God ana tur nowar isan ifefeyanih.
8 — ausente —
8 Baise kwerayan wabin Elimas (wabin Greekamain) eotanih men kok gawan orot tur tanowar baitumatum tab.
9 Ka Saulalu, ini kutjupa Paulalu, Kurunpa Miḻmiḻṯu witulyankunyangka wati panya palunya tjukaṟurungku kuṟu nyakula wangkangu,
9 Imaibo Saul wabin ta Paul, Anun Kakafiyin iwanasum ma’am mutufor nuw kwerayan orot itinkikin
10 “Nyuntun mamuku walytjangku tjukurpa kuraṉi! Nyuntun aṉangu tjukaṟuru tjuṯaku mirpaṉtju munun aṉangu tjuṯangka Godaku tjukurpa kampa kutjupaṟa kuraṟa wangkapai tjukurpa palya-palku. Yaalaṟan kampa kutjupariku munun wantiku Godaku tjukurpa kuralwiyangku?
10 naatu eo, “O i Demon natun! Sawar gewasih etei hai rakit wairafin i o. O i baifuwen kakafih yumatah ta ta biya awan karatan, o i mar etei Regah ana turobe kubotabiren baifuwen temamatar!
11 Nyuntu rawa alatjirinyangkanta nyuntunya ngapartji Godalu kuwari mirpaṉarira kuṟu patini, kan puṯu alatjiṯu nyakuku munun ngula kutju aḻaringkula nyakuku.” |src="tnACT13V10.tif" size="col" loc="p" ref="13:11"
11 Imih Regah uman boun boro tafamaim nare mata nifim naatu marakaw boro mar kafai men ina’itin.”
12 Ka mayatja panyangku wati panya palumpa maḻpa kuṟu patiringkunyangka nyakula Godaku puḻkaṟa mulamularingu. Panya paluṟu tjukurpa Godaku nintinnyangka kulintjatjanungku kulinu, “Awari! Tjukurpa wiṟuṉatju kuwari kutju kulinu.”
12 Gawan orot abisa matar i’itin i itumatum, anayabin Regah ana bai’obaiyen tur nonowar i ifofofor men kafaita.
13 Munuya palulanguṟu Paulanya tjana pautangka tatiṟa uṟungka ma-pakaṉu ngura Paipatjanya wantikatira, munuya ankula ngura ini Puukala wirkanu manta puḻkangka ini Pampiliyala. Ka nyara palula John Markalu tjananya wantikatira maḻaku anu Jerusalemalakutu.
13 Paul ana ofonah bairi Pafos imaim wa hibai hirabon hina Perga hitit tafaram Pamfilia wanawanan. John Mark nati’imaim ihamiyih, naatu matabir maiye in Jerusalem tit.
14 Ka Paulanya pula ngura Puukalanguṟu tjina anu munu pula ankula ngura Antiyaka kutjupangka wirkanu manta panya Pitjitiyala nguṟurpa. Munu pula Saturday-ngka tjiṉṯu panya pakuwiyaringkupaingka aṉangu tjuṯangka tjunguringkula waḻi inmatjangka tjarpara nyinangi.
14 Baise Barnabas Paul hairi hikofan maiye hin Pisidia Antioch hitit tafaram Pisidia wanawanan. Naatu Baiyarir Ana Veya Kou’ay Bar hirun himare.
15 Ka kutjupangku nyiringuṟu nyakula wangkangi tjukurpa panya Moseku munu wangkatjara tjuṯaku aṟa kuḻu. Ka nyakula wangkara wiyaringkunyangka waḻi inmatjaku mayatja tjuṯangku wati kutju wituṉu Paulala pulala tjapintjaku, ka ankula wangkangu, “Walytja wiṟu kutjara! Tjinguṟu nyupali tjukurpa wiṟu kanyini nganaṉanya wangkara kuṉpuntjikitjangku. Ka nyangatja kuwari nyupali wangkanytjaku ngaṟanyi.”
15 Buk Atamaninamaim Moses ana ofafar kikirum naatu dinab hai buk hibiyab ufunamaim. Kou’ay Bar ana ukwarih isah tur hiyafar hio, “Taitu kwa aur koufair tur ta nama’am na’at aki akokok iti sabuw kwanao hinanowar.”
16 Ka Paulalu pakaṟa maṟangku tjananya pilunmanu munu wangkangu alatji, |src="Preach symbol GT.tif" size="col" loc="p" ref="13:16" “Uwa, aṉangu Israelkunu tjuṯa munu Jew wiya tjuṯa kuḻu, nyura uwankarangku Godanya waḻkulpai. Wanyuṉiya kulila kaṉa nyurala wangkaku!
16 Paul misir umanamaim rutanih naatu busuruf eo, “Israel orot baibin naatu kwa Ufun Sabuw iyab iti’imaim kwama God kwakwafir, anao kwananowar!
17 Godalu panya Israelkunu tjuṯa kanyilpaingku nganampa panya tjamupiti iriti ngurkantanu munu tjananya pukuḻmanu walytjapiti tjuṯatjararingkunytjaku ngura panya malikitjangka nyinanyangka manta Itjipala. Munu panya tjananya ngura nyara palulanguṟu pakaltjingaṟa katingu witulya puḻkangku.
17 Israel Sabuw ata God uwatanah rubinih naatu nah toumanih na’atube Egypt hima’am ana veya iwa’an wabih ra’at, naatu ana fairamaim nawiyih hitit.
18 Munu paluṟu tjananya rawangkuṯu katiṟinangi ilytjingka kuḻi 40.
18 Naatu arar yanamaim kwamur etei 40 na’atube ba’afuwih bairi hima.
19 Munu tjananya witulyanangi aṉangu ngura 7-itja pungkula wiyantjaku manta panya Kainanta nyinanytja tjuṯa. Munu tjanampa manta palumpa walytja tjuṯa ungu nguraṟitjaringkula nyinanytjaku.
19 Tafaram seven Canaan wanawanan gurusih naatu me bai ana sabuw nowahimih itih.
20 Kaya pala palula rawa nyinangi kuḻi 450.
20 Sawar iti himamatar i kwamur etei 450 na’atube wanawananamaim himatar.
21 Kaya nyara palula aṟa aṉangu tjuṯangku tjapiningi Godala tjanampa mayatja mulapa ngurkantaṟa tjunkunytjaku, ka Godalu mulapaṯu ngurkantanu wati panya ini Saulanya tjanampa mayatja puḻka nyinanytjaku. Wati panya paluṟu tjamu Pintjimantanguṟu palumpa pakaḻi maḻatja mulapa wati ini Kiitjaku katja. Munu wati panya Saulanya Israelkunu tjuṯaku mayatjarira nyinangi kuḻi 40.
21 Naatu sabuw aiwob isan hifefeyan, God Saul bai itih orot Kish natun, Benjamin wawawan, Saul i’aiwob ma kwamur etei 40 na’atube.
22 Ka nyara palula maḻangka Godalu palunya mayatja wiyaṉu munu Davidanya ngapartji ngurkantaṟa tjunu Israelkunu tjuṯaku mayatja nyinanytjaku. Nyanga alatji Godalu wangkangu, ‘Ngayuluṉa Davidanya ngurkantanu wati ini Tjiitjiku katja, panya nyara palumpaṉa puḻkaṟa pukuḻarinyi. Nyara paluṟu ngayuku waṟka wangaṉarangku kuliṟa palyalku.’
22 Naatu God Saul bobosair ufunamaim David bai Saul efanin yai. God iti na’atube eo, ‘David o Jesse natun, orot o na’atube isa i ayu au yasisir gagamin na’in, ayu abisa sinafumih akokok etei boro i nasinaf.’
23 “Munu Godalu ngaṉmanytju kalkuntjatjanungku Davidaku walytjapiti maḻatjanguṟu Jesunyalta iyaṉu aṉangu Israelkunu tjuṯa wankaṟunkunytjaku.
23 Ana’omatanen eo na’atube, orot David ana rara’ane Israel Sabuw hai baiyawasinayan God bai na.
24 Ka panya Jesunya pitjanytja kuwaripangka Johntu palunyatjara tjanala tjakultjunangi aṉangu panya Israelkunu tjuṯangka paluṟu tjana kuliṟa kuranguṟu kuṉṯaringkula Godalakutu aṟuringkunytjaku munu uṟungka baptise-arinytjaku.
24 Jesu nanamaim John mat na bowabow kakafih baihamiyen dogor baikitabiren bapataito bain isan busuruf eorerereb Israel sabuw tutufin etei isah.
25 Munu paluṟu Godaku waṟka palyaṟa wiyantjikitjangku wangkangu alatji, ‘Tjinguṟu nyura ngayunya kulini wati panya Godalu kalkuntjanya-palku. Palu wiya, wati nyara paluṟu ngayula maḻangka pitjanyi. Nyara paluṟu mayatja puḻka mulapa nyinaku ngayula waintaṟa alatjiṯu, kaṉa palula miṟangka ngaṟala puḻkaṟa kuṉṯaringanyi.’” Alatji Johntu wangkara paluṟunku tjukutjukunmanangi munu Jesunya puḻkanmanangi.
25 Naatu John ana bowabow bisawar auman sabuw iuwih eo, ‘Kwa anot ayu isou mi’itube kwanotanot? Kwanotanot ayu’uban i nati orot? En, baise orot ta ayu ufu’umaim enan, ayu men karam boro ana kwafure an ana sumasum anarufam.’
26 “Walytja wiṟu tjuṯa! Kulilaṉiya Aipuṟamaku walytjapiti maḻatja maḻatjangku! Munuṉiya Jew wiya tjuṯangku kuḻu kulila nyura Godanya waḻkulpai nyinara! Panya Godalu tjukurpa wankaṟunkupainya nganaṉala utinu nyuntu nganaṉa kuliṟa wankaringkunytjaku.
26 Taitu, Abraham ana niburune kwana warar kwatatain, naatu kwa Ufun Sabuw iyab God kwabiruw kwakakafiy, it isat yawas ana tur i hiyafar na tit.
27 Ka panya Jew tjuṯa nyara Jerusalemala nyinapai tjuṯangku munu tjanampa mayatja tjuṯangku kuḻu Jesunya ngurkantankuwiyangku wantingi nganampa panya wankaṟunkupainya Godalu kalkuntjitja. Munuya paluṟu tjana tjukurpa panya wangkatjara tjuṯangku iriti walkatjunkunytja puṯu kuliṟa nintiringangi. Panya tjukurpa nyara palunya tjananyaya rawangku nyakula wangkapai inmangka tjunguringkula Saturday kutjupa Saturday kutjupa. Palu tjana tjukurpa palumpa mulamularingkuwiyangku wantira Jesunya puḻkaṟa anaṟa kuranmanangi, panya alatjirinytjakuya wangkatjara tjuṯangku iriti nyiringka walkatjunu.
27 Anayabin Jerusalem bar merar sabuw hai ukwarih bairi Jesu ana bowabow men hi’inan, naatu dinab oro’orot hai tur mar etei Baiyarir Ana Veya hibiyab men naniyan hibaib, imih abisa hisisinaf i tur hio inu’in na iturobe.
28 — ausente —
28 Basit morob isan ana ef men hitita’ur, Pilate asabunin morob isan hifefeyan naatu easabun morob.
29 — ausente —
29 Bukamaim abisa i isan eo na’atube hikirum inu’in hisisinaf ufunamaim, onaf afe’enane hibai hire hub wanawanan hiyai.
30 Palu Godalu palunya wankaṟa pakaltjingaṉu.
30 Baise morobone God bora’ah misir maiye.
31 Ka nyara palula maḻangka aṉangu panya Jesula tjungu para-ngaṟapai tjuṯangku Jesunya nyangangi tjuṯa-aṟa tjanala utiringkunyangka. Aṉangu nyara paluṟu tjana panya ngaṉmanypa Galileelanguṟu Jerusalemaku Jesula tjungu anangi. Munuya paluṟu tjana kuwari tjukurpa palunyatjara tjakultjunanyi aṉangu Israelkunu tjuṯangka.
31 Naatu veya moumurih na’in sabuw iyab Galilee’ine hi’ufunun bairi hina Jerusalem hititit isah irerereb, naatu nati sabuw i boun hitit sabuw afa isah sif tirurubon.
32 — ausente —
32 Naatu iti tur gewasin i abisa God ata’a’agir eo’omatanih abai kwa isa anan.
33 — ausente —
33 Iti tur i bai it isat ebiturobe, it i ata’a’agir natunatuh, Jesu morobone mimisiramaim. Psalm bairu’abin eo na’atube,
34 “Godalu alatjiṯu panya Jesunya ilunyangka wankaṟa pakaltjingaṉu, ka paluṟu puṯu ananyi maḻaku kuḻpikutu piṟuku ngarira mantaringkunytjikitja. Panya Godalu katjangka wangkanytja alatji ngaṟanyi,
34 Naatu ana’an aisim God morobone bora’ah maiye mimisir, naatu boro men nihamiy maiye na’in namasamih. Nati isan ana tur iti na’atube eo,
35 “Palu nyiri kutjupangka Davidalu Godala wangkanytja ngaṟanyi nyanga alatji,
35 Buk efan ta’ane eo maiye,
36 Panya Davidalu Godaku waṟka palyaṟa wiyantjatjanu ilungu, kaya katira palumpa mamaku kuḻpingka tjunu, ka ngarira piḻṯiringkula mantaringu.
36 Anayabin David ana veya’amaim God ana kok bow bisawar ufunamaim morob uwahinah sisibihimaim hiyai mas i’akir
37 Palu wati panya Godalu wankaṟa pakaltjingantjanya piḻṯiringkunytja wiyaṯu.
37 Baise orot yait God morobone iyawas mimisir i men mas i’akir.
38 — ausente —
38 Isan imih taitu kwananowar, iti orot Jesu wabinamaim bowabow kakafih notawiyen isan ana tur i ao’orerereb,
39 — ausente —
39 iti Jesu wabinamaim sabuw iyab tibitumatum hai bowabow kakafihine i rufamih titit anayabin Moses ana ofafaramaim boro men karam narufami.
40 Wanyuya kulila, panya Godaku wangkatjara tjuṯangku nyiringka iriti walkatjunu Godalu Israelkunu tjuṯangka wangkanytja alatji,
40 Imih kwanakaifi gewas, saise abisa dinab hio men isa hinamatar.
41 ‘Nyura tjukaṟurungku wangkanyangka ngayunya anaṟa kuraṟa pungkupai.
41 ‘Okwanekwaneyah Kwana’itin!
42 Munu palulanguṟu wangkara wiyaringkula Paulanya pula Paanapatjanya waḻi inmatjanguṟu pakantjikitja tuwakutu ma-pitjangi, kaya aṉangu tjuṯangku pulanya wangkangi ngula piṟuku pitjala tjanala tjukurpa tjakultjunkunytjaku tjiṉṯu Saturday kutjupangka.
42 Paul, Banabas hairi Kou’ay Bar hibihamiy auman sabuw hifefeyanih fur ta Baiyarir ana veya’amaim iban hitan maiye iti sawar isah hitidudur hitanowar.
43 Ka inma wiyaringkunyangka aṉangu tjuṯa pakaṉu munuya tjarangku pulanya waṉaṉu aṉangu Jew tjuṯangku munu Jew wiya tjuṯangku kuḻu, panya Jew wiya tjuṯa ngaṉmanypa kampa kutjuparingu munuya Jew tjuṯa puṟunytju Godanya waḻkulpai nyinangi. Ka Paulalu pula Paanapatjalu tjanala tjukurpa rawangku wangkangi munu tjanala alatji wangkangi, “Panya Godalu nganaṉanya pukuḻtju puḻkangku kanyini, kaya watarkurinytja wiyangku rawangku kulinma.” |src="tnACT13V46.tif" size="col" loc="p" ref="13:43-46"
43 Kou’ay Bar ana rou’ay hibihamiy ufunamaim, Jew sabuw maumurih na’in naatu sabuw iyab Jew hai kwafiren ana kakafemaim hima’am, Paul Barnabas hibi’ufununih koufair hitih God ana manaw ana kabeberamaim ma’amih hifefeyanih.
44 Ka ngula Saturday kutjupangka tjiṉṯu panya pakuwiyaringkupaingka aṉangu winki mulapa ngura nyara palunya nguraṟa tjuṯa tjunguringu Tjukurpa Palya Mayatja Jesunyatjara kulintjikitja.
44 Baiyarir Ana Veya bairou’abin sabuw nati bar merar tutufin etei Regah ana tur nowaramih hina.
45 Kaya wati Jew kuranyitja tjuṯangku nyangu aṉangu mungilyi mulapa kapuṯurira ngaṟanyangka, munuya nyakula nyaṟaringangi munuya Paulalu wangkanyangka anaṟa palunya kuranmanangi.
45 Baise Jew sabuw rou’ay gagamin hi’i’itin ana veya hibobowen naatu baigigimen tur hibow hitit, Paul abisa eo isan hibas.
46 Palu pula kurunpa rapangku alatjiṯu tjanala wangkangi Jew panya kuranyitja tjuṯangka. Alatji pula wangkangi, “Panya Godalu ngalinya wituṉu palumpa tjukurpa Jesunyatjara nyurala-waraṟa wangkanytjaku. Palu nyura tjukurpa nyanga palunya kuliṟa wantingu rawa wanka nyinanytjikitja mukuringkunytja wiyangku. Ka ngali nyura wantinyangka Jew wiya tjuṯakutu ankuku tjukurpa nyanga palunyaṯu tjanala wangkanytjikitja.
46 Imaibo Paul, Barnabas hairi hiofok hio, “God ana tur i wantoro’ot kwa ao kwanowar, baise kwa tur i kwakwahir, taiyuw kwanunutitiy ma’ama wanatowan kwa isa men karam, isan imih abihamiy aki anan Ufun Sabuw isah.
47 Ngali kulini Godalu panya wangkanytja alatji,
47 Anayabin Regah ana obaiyunen tur biti iti na’atube eo,
48 Kaya Jew wiya tjuṯangku Paulalu alatji wangkanyangka kuliṟa pukuḻaringu munuya mirawaṉira wangkangi, “Mayatja God! Nyuntumpa tjukurpa Jesunyatjara wiṟu mulapa ngaṟanyi. Kala nyuntunya puḻkaṟa alatjiṯu mirawaṉira waḻkuṉi.” Kaya aṉangu panya Godalu ngurkantankunytja tjuṯa Jesuku mulamularingu, panya tjananya ngurkantanu palula tjungu wanka tiṯutjara nyinanytjaku.
48 Ufun Sabuw iti tur hinonowar ana maramaim hiyasisir Regah ana tur hibora’ara’ah. Naatu sabuw moumurih na’in ma’ama wanatowan isan hirubinih hima’am hina baitumatumayah himatar.
49 Ka tjukurpa Jesunyatjara lipiringu ngura winkingka manta nyara palula.
49 Naatu Regah ana tur ra’at tasasar tit nati bar merar ana fofonin etei hinowar.
50 Palu ngura nyara Antiyaka kutjupangkaya Jew kuranyitja tjuṯangku Paulaku pulampa Paanapatjaku kuraringkula mayatja ngura nyara palunya nguraṟa tjuṯa wituwituningi, minyma kuranyitja tjuṯa kuḻu, tjanala tjunguringkula Paulanya pulanya pikaringkula paiṟa iyantjaku. (Minyma nyara paluṟu tjanaya Jew wiya tjuṯa munuya Jew tjuṯa puṟunypa Godanya waḻkulpai nyinangi.) Kaya mulapaṯu pulampa kuraringkula pulanya paiṟa iyaṉu palumpa tjanampa mantanguṟu ngura kutjupakutu.
50 Baise Jew hai ukwarih himisir bar merar orot gagamih naatu God ana bowayah baibin gagamih yah hi’ora’ah Paul, Barnabas hairi isah hiwosai, naatu hinunih hitit nati bar merar ufunane hire.
51 Ka pula tjinatja araltjaṟa ulpuru patapataṟa tjanala wangkangu, “Nyanga alatjili palyaṉi nyura tjukurpa nyanga Jesunyatjara wantinyangka nyura nyakula kulintjaku, panya nyura Godaku ngurpa tjuṯangku puṟunytju ngalinya paiṟa iyaṉu.” Munu pula tjinatjangka tjarpara anu ngura kutjupakutu ngura ini Akani-yamalakutu. |src="tnACT13V51.tif" size="col" loc="p" ref="13:51"
51 Basit Paul Barnabas hairi ah fofob hiru’uh re i hin Ikonium hitit.
52 Palu ngura nyara Antiyakalaya Jesuku walytja tjuṯa pukuḻpa alatjiṯu nyinangi munuya Kurunpa Miḻmiḻṯu nintinnyangka wangaṉarangku kulilpai.
52 Naatu bai’ufununayah Antioch hima’am yasisir yah awan karatan naatu Anun Kakafiyin iwansumih.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.