Lucas 12

Ʉlwitɨkano Ʉlʉpya (NYY) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Akabalɨlo ako baabʉngeene abandʉ baelʉfu na baelʉfu, baakanyanaga. Jesu alɨnkwanda ʉkʉbabʉʉla taasi abafundigwa baake alɨnkʉtɨ, “Mujege maaso nʉ bʉsyobi ʉbwa Bafalisai, paapo bukʉbomba ɨmbombo ngatɨ nkese.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Syosa ɨsi sifisiigwe sikwisa kʉbɨɨkigwa pabwelu, na ɨsi silɨ mbʉtiitʉ sikwisa kʉmanyigwa.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Po ɨsi mujobile mu ngiisi, sikʉpɨlɨkigwaga pabwelu. Kangɨ ɨsi mukʉsipɨlɨka mbʉtiitʉ, sikʉfumusigwaga nkyeni mmbandʉ boosa.”
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 “Mwe bamanyaani bangʉ, nikʉbabʉʉla nikʉtɨ, mungabatiilaga aba bikʉgʉgoga ʉmbɨlɨ, bo bagʉgogile bakabagɨla ʉkʉbomba ɨsingi.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Looli nikʉbanangɨsya ʉjʉ mukʉlondigwa ʉkʉntiila, muntiilege ʉjʉ bo agogile ʉmundʉ, alɨ na maka agaa kʉntaaga ndʉpanga lwa mooto. Nalooli nikʉbabʉʉla, ʉjo jo muntiilege!
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 “Bʉle, baatʉndʉlʉ bahaano batikʉʉlɨsigwa kʉ senti ibɨlɨ? Poope Kyala atikʉmmwibwamo najʉmo.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Syope nɨ nywili syosa ɨsya mmitʉ gyɨnu asibalile. Bʉle, ʉmwe kwa Kyala, mukaja bapala ʉkʉbakɨnda baatʉndʉlʉ? Po mulɨngatiilaga!”
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 “Nikʉbabʉʉla nikʉtɨ, ʉmundʉ gwesa ʉjʉ ikʉjoba nkyeni mmbandʉ ʉkʉtɨ aanyiitiike ʉne, ne Nnyamundʉ ngwisa kʉmmwitɨkɨla nkyeni mbandʉmi baa Kyala.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Looli ʉmundʉ gwesa ʉjʉ ikʉngaana nkyeni mmbandʉ, ʉjo ngwisa kʉnkaana nkyeni mbandʉmi baa Kyala.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Ʉmundʉ gwesa ʉjʉ ikʉntʉka Nnyamundʉ abagiile ʉkʉhobokeligwa. Looli ʉjʉ ikʉntʉka Mbepo Mwikemo, atikwisa kʉhobokeligwa.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 “Bo bikʉbatwala mu sinagogi, kʉ bakʉlʉmba na kʉ balagɨli, mulɨngiipaakɨsyaga ɨsya kwamula pamo ɨsya kʉjoba,
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 paapo Mbepo Mwikemo ikʉbamanyisyaga akabalɨlo kalakala ɨsya kʉjoba.”
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Ʉmundʉ jʉmo ʉgwa nkɨlʉndɨlo kɨla, alɨnkʉmmbʉʉla Jesu alɨnkʉtɨ, “Gwe Mmanyisi, mmbʉʉle ʉgwamyɨtʉ ʉkʉtɨ aanjabɨle ɨfya pa kɨlɨngo kyɨtʉ.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Jesu alɨnkʉmmwamula alɨnkʉtɨ, “Jo jwani ʉjʉ aambɨɨkile ʉne ʉkʉja ndamuli pamo ʉkʉja njabi gwɨnu?”
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Po alɨnkʉbabʉʉla alɨnkʉtɨ, “Mujege maaso, mungajaga bapafu, paapo ʉbʉʉmi bwa mundʉ bʉtikʉfuma mbwingi bwa tʉndʉ twake.”
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Po alɨnkʉbabʉʉla ɨkɨfwanikɨsyo ɨkɨ alɨnkʉtɨ, “Aalipo ʉnkabi jʉmo, ʉjʉ ʉngʉnda gwake gwalyelile.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Alɨnkwinogona mu ndumbula jaake alɨnkʉtɨ, ‘Kalɨ, mbombe ɨfiki? Apa ngaja nʉ bʉjo ʉbwa kʉbɨɨkamo ɨfi ngʉtondolaga.’
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Po alɨnkʉtɨ, ‘Ngʉbomba bo ʉlʉ, ngʉpangʉla ɨndamba syangʉ nʉ kʉjenga ɨndamba ɨsingi ɨnywamu ʉkʉkɨndapo. Ʉmo mo muno ngʉbɨɨka ʉntondolo gwangʉ goosa nʉ tʉndʉ twangʉ.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Po ngwibʉʉlaga jʉjʉʉne ngʉtɨgɨ, “Ʉlɨ nʉ tʉndʉ twingi ʉtʉnunu ʉtʉ gwibɨɨkiile, ʉtwa kʉkʉtʉʉla ɨfyɨnja fingi. Tengaanaga, ʉlyege nʉ kʉnwa, ʉsaalege.” ’
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Looli Kyala alɨnkʉmmbʉʉla alɨnkʉtɨ, ‘Gwe nkonyofu ʉgwe! Kʉfwa ɨkɨlo ɨkɨ! Po ʉtʉndʉ ʉtʉ gwibɨɨkiile, tukʉjaga twani?’
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 “Bo sikʉjaga bo ʉlo kʉ mundʉ gwesa ʉjʉ ikwilʉndɨkɨla ɨkyʉma, kɨsita kʉbomba ɨsi ikʉlonda Kyala.”
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Po Jesu alɨnkʉbabʉʉla abafundigwa baake alɨnkʉtɨ, “Kʉnongwa ɨjo nikʉbabʉʉla nikʉtɨ, mulɨngapaasyaga ɨsya bʉʉmi bwɨnu, ʉkʉtɨ mukʉlyaga ɨfiki, pamo ɨmibɨlɨ gyɨnu, ʉkʉtɨ mukʉfwalaga ɨfiki.
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Paapo ʉbʉʉmi bʉkʉlʉmba ʉkʉkɨnda ɨfindʉ, nʉ mbɨlɨ nkʉlʉmba ʉkʉkɨnda ɨmyenda.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Amwinogone amakʉngʉʉlʉ. Gatikʉbyala nʉ kʉtondola, gakaja nɨ ndamba pamo ʉbʉjo ʉbwa kʉbɨɨkamo, leelo Kyala ikʉgaswɨla. Bʉle, ʉmwe mukaja bapala ʉkʉsikɨnda ɨnjʉni ɨsyo?
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 “Akajako najʉmo pakatɨ pamyɨnu ʉjʉ abagiile ʉkongelapo ʉbʉʉmi bwake nalɨnga isikʉ lɨmo, kʉ njɨla jaa kʉpaasya ɨsya bʉʉmi bwake.
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Lɨnga mukabagɨla ʉkʉbomba akandʉ akanandɨ bo ako, fiki mukwipaakɨsya kʉ singi?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 “Mukeete ʉbʉlenge muno bukʉkʉlɨla. Bʉtikʉbomba ɨmbombo pamo ʉkwisonela ɨmyenda. Looli nikʉbabʉʉla nikʉtɨ, joope ʉmalafyale Solomoni mbʉsisya bwake boosa, akaafwelemo kanunu bo ʉbʉlenge ʉbo!
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Po lɨnga Kyala ikʉbʉfwɨka kanunu bo ʉlʉ ʉbʉlenge bwa ndiisʉ, ʉbʉ bʉlipo ʉmwisyʉgʉ, looli kɨlaabo bukʉsopigwa mmooto, bʉle atikʉkɨndapo ʉkʉbafwɨka, mwe baa lwitɨko ʉlʉnandɨ ʉmwe?
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 “Po mulɨngapaasyaga ʉkʉtɨ mukʉlyaga ɨfiki, pamo mukʉnwaga ɨfiki, kangɨ mulɨngajaga nʉ lʉtende kʉnongwa jaa ɨsyo.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Paapo abandʉ aba bakammanya Kyala, bikwijʉʉla ʉkʉtʉlonda ʉtʉndʉ ʉto toosa, looli ʉGwiseemwe ʉgwa kʉmwanya ameenye ʉkʉtɨ ʉmwe mukʉlonda ʉto!
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Looli ʉmwe mubʉlondege ʉBʉnyafyale bwa Kyala, po nɨ singi syosa ikʉbongelapo.”
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 “Mulɨngatiilaga, mwe baa nkatiimo akanandɨ, paapo ʉGwiseemwe iikyeliile ʉkʉbapa ʉBʉnyafyale bwake.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Mʉʉlɨsye ɨfi mulɨ nafyo, mubapepo abalondo. Ʉko ko kʉbɨɨka ɨndalama mfinyambɨ ɨfi fitikʉkʉʉlʉpa, ko kwibɨɨkɨla ɨkyʉma kʉmwanya ɨkɨ kɨtikʉmalɨka, kʉno ʉnhɨɨji atikʉsegelelako, na majenje gatikoonanga.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Kʉno mukʉbɨɨka ɨkyʉma kyɨnu, ko kʉno nɨ ndumbula syɨnu sikʉjaga.”
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 “Mwitendekesye ngaani akabalɨlo koosa kʉlɨ syosa ɨsi sikʉboneka, nɨ nyaale syɨnu syakege.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Mujege bo ababombeli aba bikʉnnguulɨla ʉntwa gwabo ʉkʉgomoka ʉkʉfuma kʉ lʉsekelo. Bo afikile nʉ kʉkungʼunda kʉ lwigi, biise bammwigʉlɨle nakalɨnga.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Aasikʉja kanunu kʉ babombeli aba ʉntwa gwabo bo iisile, ikʉbaaga balɨ maaso. Nalooli nikʉbabʉʉla nikʉtɨ, ʉmwene ikwitendekesya nʉ kʉbakoolela ʉkʉtɨ batʉʉgale, ikʉbategelekesya ɨfindʉ, nʉ kʉbabombela bo bikʉlya.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Po aasikʉja kanunu kʉ babombeli abo, ʉntwa gwabo lɨnga ikʉbaaga balɨ maaso, nalɨnga ikwisa pakɨlo pakatɨ, pamo kʉbʉkye.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 “Musyaganie ɨsi ʉkʉtɨ, lɨnga ʉmwene nyumba aamanyaga akabalɨlo aka ʉnhɨɨji ikwisa, ngalɨ ikʉja maaso, akaabagiile ʉkʉjɨleka ɨnyumba jaake ʉkʉpangʉligwa.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Na nuumwe mwitendekesyege, paapo Nnyamundʉ ikwisa pakabalɨlo aka mutikʉsʉʉbɨla.”
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Po Peeteli alɨnkʉnndaalʉʉsya alɨnkʉtɨ, “Gwe Ntwa, ɨkɨfwanikɨsyo ɨkɨ, kʉtʉbʉʉla twibeene pamo abandʉ boosa?”
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 ɄNtwa alɨnkʉtɨ, “Po jo jwani mwɨmɨlɨli ʉnsʉʉbɨligwa, ʉgwa mahala? Jo ʉjʉ ʉntwa gwake ikʉmmbɨɨka ʉkwɨmɨlɨla ababombeli banine, ʉkʉbapa ɨfindʉ pakabalɨlo kaake.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Aasikʉja kanunu kʉ mbombeli ʉjʉ bo ʉntwa gwake ikwisa, ikʉmmwaga ikʉbomba bo ʉlo.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Nalooli nikʉbabʉʉla, ikʉmmbɨɨka ʉmbombeli ʉjo ʉkʉja mwɨmɨlɨli gwa tʉndʉ twake toosa.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Looli ʉmbombeli jʉla lɨnga ikwijobeesya mu ndumbula ikʉtɨ, ‘Ʉntwa gwangʉ akaabiile ʉkwisa,’ kangɨ lɨnga ikwanda ʉkʉbakoma ababombeli banine, ikʉlya nʉ kʉnwa nʉ kʉgaala,
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 ʉntwa gwa mbombeli ʉjo ikwisa pi isikʉ ɨlɨ akaasʉʉbɨlaga na pakabalɨlo aka akakamanya. Ikwisa kʉmmbuutania nʉ kʉmmbɨɨka pabʉjo bʉmo na bandʉ aba bakaja bagolofu.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 “Ʉmbombeli ʉjʉ abʉmeenye ʉbwigane bwa ntwa gwake, looli akiitendekesya pamo akabomba bo muno ikʉlondela ʉntwa gwake, ʉjo ikwisa kʉkomigwa fiijo.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Looli ʉmbombeli ʉjʉ akabʉmanya ʉbwigane bwa ntwa gwake, lɨnga abombile kabiibi, ʉjo ikwisa kʉkomigwa panandɨ. Kʉ mundʉ ʉjʉ apeeliigwe twingi, ʉjo ikwisa kʉmeleligwaga twingi. Kʉlɨ ʉjʉ apeeliigwe ʉkʉlɨndɨlɨla fingi, fikwisa kʉlondigwaga ɨfingi ʉkʉkɨndapo.”
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 “Niisile pakiisʉ apa ʉkwasya ʉmooto, naalondaga fiijo ngalɨ gwakile!
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Ndɨ nɨ ngʉbɨlo ɨsya kʉkʉbɨlwa, ngʉtaamigwa mu ndumbula jangʉ mpaka simalɨke!
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Baatɨ, mukʉtɨ niisile nkiisʉ ʉkʉtwala ʉlʉtengaano? Hɨmma! Nikʉbabʉʉla nikʉtɨ, niisile ʉkʉtwala ʉkʉtapʉkana.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Ʉkʉfuma ʉlʉ, nnyumba jɨmo bikʉjangamo abandʉ bahaano aba batapʉkeene. Abandʉ batatʉ bikʉtapʉkanaga na bandʉ babɨlɨ, kangɨ abandʉ babɨlɨ bikʉtapʉkanaga na bandʉ batatʉ.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Ʉgwise ikʉtapʉkanaga nʉ mwanaake, joope ʉmwana nʉ gwise. Ʉnna ikʉtapʉkanaga nʉ mwanaake ʉndɨndwana, joope ʉndɨndwana nʉ nna. Ʉnkamwana ʉnkiikʉlʉ ikʉtapʉkanaga nʉ nkasi gwa mwanaake, joope ʉnkasi gwa mwanaake nʉ nkamwana ʉnkiikʉlʉ.”
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Jesu alɨnkʉbabʉʉla kangɨ abandʉ abaa nkɨlʉndɨlo kɨla, alɨnkʉtɨ, “Lɨnga mukʉlɨbona iibɨngo likʉfyʉka ʉkʉfuma kʉbʉjongelo iisʉba, nakalɨnga mukʉtɨ, ‘Ɨfula jikʉja pakʉtima,’ nalooli jikʉtima.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Kangɨ lɨnga mukʉgʉbona ʉmbelo gukʉkula ʉkʉfuma ɨkɨbafu kya kwitongo, mukʉtɨ, ‘Gikʉja pakwanda amafuku,’ nalooli sikʉja bo ʉlo.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Mwe basyobi ʉmwe! Mumeenye ʉkʉfyagania ɨfimanyilo ɨfya pakiisʉ na mu mpaalanga. Po fiki mutoliigwe ʉkʉlɨngaania ɨsya nkabalɨlo aka?”
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 “Po fiki mukʉtoligwa ʉkʉsyagania ɨsya bʉgolofu?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Lɨnga kʉbʉʉka nʉ ndʉgʉ gwako kʉ ndongi, bo mulɨ mu njɨla gwijʉʉlege ʉkʉtɨ mupɨlɨkɨsanie, ʉkʉtɨ alɨngakʉtwala kʉ ndongi, paapo ʉndongi ikʉkʉtwala kʉ nsikali, ʉnsikali ikʉkʉsopa mu nnyololo.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Nikʉkʉbʉʉla nikʉtɨ, ʉtikwisa kʉsooka nkatɨ mula mpaka ʉhombe fyosa, ɨfi kʉmeleligwa!”
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.