Atos 13
Ʉlwitɨkano Ʉlʉpya (NYY) vs NVT
1 Mmbandʉ baa nkɨpanga kya Kyala ɨkya Antyokija baalimo abakunguluka na bamanyisi aba: Balinaba, Simyoni ʉjʉ ɨngamu ɨjɨngɨ bantɨgɨ Ntiitʉ, Lukio ʉgwa mu Kilene, Manaeni ʉjʉ aakʉlile pamopeene nʉ malafyale Heloti, na Saʉli.
1 Entre os profetas e mestres da igreja de Antioquia da Síria estavam Barnabé e Simeão, chamado Negro, Lúcio de Cirene, Manaém, que tinha sido criado com o rei Herodes Antipas, e Saulo.
2 Ɨliisikʉ lɨmo biipuutaga kʉ Ntwa nʉ kʉfipɨɨka ɨfindʉ. Po Mbepo Mwikemo alɨnkʉbabʉʉla alɨnkʉtɨ, “Muusʉngʉlɨle Balinaba na Saʉli, ʉkʉbomba ɨmbombo ɨjɨ mbakooleliile.”
2 Certo dia, enquanto adoravam o Senhor e jejuavam, o Espírito Santo disse: “Separem Barnabé e Saulo para realizarem o trabalho para o qual os chamei”.
3 Pabʉngɨ bo biipuutile nʉ kʉfipɨɨka ɨfindʉ, balɨnkʉbabɨɨkapo amaboko Balinaba na Saʉli, po balɨnkʉbatʉma kʉ mbombo.
3 Então, depois de mais jejuns e orações, impuseram as mãos sobre eles e os enviaram em sua missão.
4 Mbepo Mwikemo bo abatʉmile baa Balinaba na Saʉli, balɨnkʉbʉʉka mu Seloikija. Ʉkʉfuma nkaaja ako, balɨnkʉloboka mu nyanja ʉkʉbʉʉka ndʉsʉngo lwa mu Saipulasi.
4 Enviados pelo Espírito Santo, eles desceram ao porto de Selêucia, de onde navegaram para a ilha de Chipre.
5 Bo bafikile mu Salami kʉ Saipulasi, baalʉmbɨlɨlaga iisyʉ lya Kyala mu sinagogi sya Bajuuta. Baalɨ nagwe Johani, ɨngamu ɨjɨngɨ Maalɨka, ʉkʉbatʉʉla ɨmbombo ɨjo.
5 Ali, na cidade de Salamina, foram às sinagogas judaicas e pregaram a palavra de Deus. João Marcos os acompanhava como assistente.
6 Baatumuseenie mu Saipulasi, balɨnkʉfika mu Pafu. Mula baalɨmmwagile ʉNjuuta jʉmo, ʉndosi, ʉnkunguluka gwa bʉtʉngʉlʉ, ɨngamu jaake aalɨ jo Bali-Jesu.
6 Viajaram por toda a ilha até que, por fim, chegaram a Pafos, onde encontraram um feiticeiro judeu, um falso profeta chamado Barjesus.
7 Ʉmundʉ ʉjo aalɨ mbombeli gwa Seligio Paʉli, ʉnkʉlʉmba gwa ndʉsʉngo lwa mu Saipulasi, ʉmundʉ gwa mahala. Ʉnkʉlʉmba ʉjo alɨnkʉbakoolela baa Saʉli na Balinaba kʉmyake, alɨnkʉbabʉʉla ʉkʉtɨ ikʉlonda ʉkʉpɨlɨkɨsya ɨliisyʉ lya Kyala.
7 Ele acompanhava o governador Sérgio Paulo, um homem inteligente que convidou Barnabé e Saulo para visitá-lo, pois desejava ouvir a palavra de Deus.
8 Looli ʉndosi jʉla, ʉjʉ ɨngamu ɨjɨngɨ bantɨgɨ Elima, aabapɨngaga baa Saʉli na Balinaba, nʉ kʉgela ʉkʉnsofya ʉnkʉlʉmba ʉjo, ʉkʉtɨ alɨngammwitɨka Jesu.
8 Mas Elimas, o feiticeiro (esse é o significado de seu nome), opôs-se a eles, na tentativa de impedir que o governador viesse a crer.
9 Looli Saʉli, ʉjʉ ɨngamu jaake ɨjɨngɨ jo Paʉli, alɨnkwisʉla Mbepo Mwikemo, alɨnkʉnngʼaatulɨla amaaso Elima.
9 Cheio do Espírito Santo, Saulo, também conhecido como Paulo, encarou Elimas nos olhos
10 Alɨnkʉmmbʉʉla alɨnkʉtɨ, “Ʉgwe ʉlɨ mwana gwa Seetano, kʉpɨnga syosa ɨngolofu! Bwila kʉbasyoba nʉ kʉbabombela ɨnyali abandʉ. Ʉleke ʉkwandʉla ɨnjɨla ɨngolofu ɨsya Ntwa!
10 e disse: “Filho do diabo, cheio de toda espécie de engano e maldade e inimigo de tudo que é certo! Quando deixará de distorcer os caminhos retos do Senhor?
11 Keeta! Lʉlʉʉlʉ ʉNtwa ikʉkʉpapo ʉlʉfundo, ʉlʉ kʉjaga mfwa maaso, kʉkabalɨlo.”
11 Preste atenção, pois o Senhor colocou a mão sobre você para castigá-lo, e você ficará cego, sem conseguir ver a luz do sol por algum tempo”. No mesmo instante, neblina e escuridão cobriram-lhe os olhos e ele começou a tatear, suplicando que alguém o tomasse pela mão e o guiasse.
12 Po ʉnkʉlʉmba jʉla bo asibwene ɨsi sibombiigwe, alɨnkʉmmwitɨka ʉNtwa Jesu, paapo syalɨnswigiisye ɨnongwa syake ɨsi baamanyisyaga.
12 Quando o governador viu o que havia acontecido, creu, muito admirado com o ensino a respeito do Senhor.
13 Po Paʉli na banine balɨnkwipakɨla mu sitima ʉkʉfuma nkaaja akaa mu Pafu, balɨnkʉbʉʉka mu Pelige nkiisʉ ɨkya mu Pamfilija. Apo Johani, ɨngamu ɨjɨngɨ Maalɨka, alɨnkʉbaleka, alɨnkʉgomoka kʉ Jelusalemu.
13 Paulo e seus companheiros saíram de Pafos num navio e foram à Panfília, onde aportaram em Perge. Ali, João Marcos os deixou e voltou para Jerusalém.
14 Paʉli na Balinaba balɨnkʉfuma kʉ Pelige, balɨnkwenda ʉkʉbʉʉka nkaaja akaa mu Antyokija, aka kalɨ nkiisʉ ɨkya mu Pisitija. Ɨliisikʉ ɨlya pa Sabati balɨnkwingɨla mu sinagogi, balɨnkʉtʉʉgala.
14 Paulo e Barnabé prosseguiram para o interior, até Antioquia da Pisídia. No sábado, foram à sinagoga.
15 Bo gabaliigwe amasyʉ ʉkʉfuma mu ndagɨlo sya Moose na baakalata abaa bakunguluka, abalongosi baa sinagogi balɨnkʉntʉma ʉmundʉ ʉgwa kʉbabʉʉla baa Paʉli na Balinaba ʉkʉtɨ, “Mwe baamyɨtʉ, lɨnga mulɨ nasyo ɨnongwa ɨsya kʉbakasya abandʉ aba, isaga mujobe.”
15 Depois da leitura dos livros da lei e dos profetas, os chefes da sinagoga lhes mandaram um recado: “Irmãos, se vocês têm uma palavra de encorajamento para o povo, podem falar”.
16 Paʉli alɨnkwɨma, alɨnkwinʉla ɨkɨboko ʉkʉnangɨsya ʉkʉtɨ bamyeke, po alɨnkʉjoba alɨnkʉtɨ, “Mwe Banyaisilaɨli, na mwe bandʉ mwe mwingiile ndwitɨko lwɨtʉ, mupɨlɨkɨsye!
16 Então Paulo ficou em pé, levantou a mão para pedir silêncio e começou a falar: “Homens de Israel e gentios tementes a Deus, ouçam-me!
17 Kyala ʉjʉ twe Banyaisilaɨli tukʉmmwipuuta, aabasalile abiisʉkʉlʉ bɨɨtʉ, aapelile ʉkʉja bingi, bo bikʉtʉʉgala mbʉheesya nkiisʉ kya Misili. Alɨnkʉbatʉʉla na maka gaake amakʉlʉmba ʉkʉsookako kʉla.
17 “O Deus desta nação de Israel escolheu nossos antepassados e fez que se multiplicassem e se fortalecessem durante o tempo em que ficaram no Egito. Então, com braço poderoso, ele os tirou da escravidão.
18 Alɨnkʉtɨ lyambepa ndʉngalangala, kʉkabalɨlo kaa fyɨnja amalongo mana.
18 Ele suportou seu comportamento durante os quarenta anos em que andaram sem rumo pelo deserto.
19 Alɨnkʉfipyuta ɨfikolo fihaano na fibɨlɨ ɨfya nkiisʉ kya Kaanaani, alɨnkʉbapapo abiisʉkʉlʉ bɨɨtʉ ɨkiisʉ kɨla ʉkʉja kyabo.
19 Destruiu sete nações em Canaã e deu seu território a Israel como herança.
20 Fyakɨndile ɨfyɨnja 450 ʉkʉfuma bo bikwingɨla nkiisʉ ɨkya Misili, mpaka bo bikʉkɨtola ɨkiisʉ kya Kaanaani.
20 Tudo isso levou cerca de quatrocentos e cinquenta anos. “Depois, Deus lhes deu juízes para governá-los até o tempo do profeta Samuel.
21 Akabalɨlo kala, aBanyaisilaɨli balɨnkʉnsʉʉma ʉkʉtɨ abasalɨle ʉmalafyale. Po Kyala alɨnkʉbapapo Saʉli ʉmwana gwa Kisi, ʉmundʉ gwa nkɨkolo kya Benjamini, ʉkʉja malafyale gwabo. Alɨnkʉlongosya kʉkabalɨlo kaa fyɨnja amalongo mana.
21 Então o povo pediu um rei, e ele lhes deu Saul, filho de Quis, homem da tribo de Benjamim, e ele reinou por quarenta anos.
22 Looli Kyala alɨnkʉnsoosya Saʉli mbʉnyafyale, alɨnkʉnsala Ndaabɨti ʉkʉja malafyale gwabo. Kyala alɨnkʉnsisimɨkɨsya, alɨnkʉtɨ, ‘Nʉmmwagile Ndaabɨti ʉmwana gwa Jese, ʉmundʉ ʉjʉ ɨndumbula jangʉ jiikyeliile, jo ikʉbombaga ʉbwigane bwangʉ boosa.’
22 Mas Deus removeu Saul e colocou em seu lugar Davi, a respeito de quem Deus disse: ‘Davi, filho de Jessé, é um homem segundo o meu coração; fará tudo que for da minha vontade’.
23 “Ʉkʉfuma ndʉjungu lwake ʉmundʉ ʉjʉ, Kyala abatwaliile aBanyaisilaɨli ʉMpoki, jo Jesu, bo muumo aafingiile.
23 “E Jesus, um dos descendentes de Davi, é o salvador que Deus concedeu a Israel, conforme sua promessa!
24 Jesu bo akaalɨ ʉkwanda ɨmbombo jaake, Johani aabalʉmbɨliile aBanyaisilaɨli boosa, ʉkʉtɨ bapɨndʉke nʉ koosigwa.
24 Antes da vinda de Jesus, João Batista anunciou que todo o povo de Israel precisava se arrepender e ser batizado.
25 Johani bo ikʉjɨmalɨɨsya ɨmbombo jaake, aababʉʉlaga abandʉ aatɨgɨ, ‘Mukwinogona ʉkʉtɨ ʉne ne ani? Ʉne ngaja jo ʉjʉ mukʉtɨ, jo jʉʉjo! Looli ikwisa kʉnyuma kʉmyangʉ, ʉjʉ ʉne ngabagɨsya koope nʉ kwabʉla ʉtʉkoba ʉtwa filato fyake.’
25 Quando João estava concluindo seu trabalho, perguntou: ‘Vocês pensam que eu sou o Cristo? Não sou! Mas ele vem em breve, e não sou digno sequer de desamarrar as correias de suas sandálias’.
26 “Mwe baamyɨtʉ, mwe baa ndʉjungu lwa Abulahamu, na nuumwe mwe mwingiile ndwitɨko lwa Bajuuta, mupɨlɨkɨsye. Ɨndʉmi jaa bʉpoki jɨtʉmiigwe kʉmyɨtʉ twesa.
26 “Irmãos, vocês que são filhos de Abraão e também vocês gentios tementes a Deus, esta mensagem de salvação foi enviada a nós.
27 Abenekaaja kaa Jelusalemu, na balongosi baabo, bakaameenye ʉkʉtɨ Jesu aalɨ Mpoki, balɨnkʉnndonga ʉkʉtɨ agogigwe. Ʉkʉbomba bo ʉlo syaboniike ɨsya Jesu ɨsi baajobile abakunguluka, ɨsi sikʉbaligwa kʉkʉtɨ isikʉ ɨlya pa Sabati.
27 O povo de Jerusalém e seus líderes não reconheceram que Jesus era aquele a respeito de quem os profetas haviam falado. Em vez disso, eles o condenaram e, ao fazê-lo, cumpriram as palavras dos profetas, que são lidas todos os sábados.
28 Na paapo bakaajaagile ɨnongwa najɨmo ɨjaa kʉnngogela, balɨnkʉnsʉʉma Pilati ʉkʉtɨ Jesu agogigwe.
28 Não encontraram motivo legal para executá-lo, mas, ainda assim, pediram a Pilatos que o matasse.
29 Bo bammbombiile Jesu syosa ɨsi sisimbiigwe mwa Kalata ʉMwikemo, balɨnkʉnsulusya pa kɨkohekano, balɨnkwakʉmmbɨɨka mwi ipʉmba.
29 “Depois de cumprirem tudo que as profecias diziam a respeito dele, eles o tiraram da cruz e o colocaram num túmulo,
30 Looli Kyala aalɨnsyʉsiisye ʉkʉfuma mbafwe.
30 mas Deus o ressuscitou dos mortos.
31 Kaa kingi Jesu aabasetʉkɨlaga abandʉ aba aalongeseenie nabo, ʉkʉfuma kʉ Galilai ʉkʉbʉʉka kʉ Jelusalemu. Abo bo bakeeti baake, ʉkʉbabʉʉla abandʉ ʉkʉtɨ asyʉkile.
31 E, por muitos dias, ele apareceu àqueles que o tinham acompanhado da Galileia para Jerusalém. Agora eles são suas testemunhas diante do povo.
32 “Ʉswe tʉlipo apa ʉkʉbabʉʉla ɨNdʉmi ɨNunu, ɨjaa ɨsi Kyala aafingile kʉ biisʉkʉlʉ bɨɨtʉ ʉkʉtɨ ikʉbomba.
32 “Estamos aqui para trazer a vocês esta boa-nova. A promessa foi feita a nossos antepassados,
33 Asibombile ɨsi aafingile kʉlɨ twe baa ndʉjungu lwabo, kʉ njɨla jaa kʉnsyʉsya Jesu ʉkʉfuma mbafwe, bo ʉlʉ sisimbiigwe mu Sabʉli ɨjaa bʉbɨlɨ ʉkʉtɨ,
33 e agora Deus a cumpriu para nós, os descendentes deles, ao ressuscitar Jesus. É isto que o segundo salmo diz a respeito dele: ‘Você é meu Filho; hoje eu o gerei’.
34 “Kangɨ ɨsya kʉnsyʉsya ʉkʉfuma mbafwe, ʉkʉtɨ ʉmbɨlɨ gwake gʉlɨngabola, Kyala aajobile amasyʉ aga,
34 Pois Deus havia prometido ressuscitá-lo dos mortos, para que jamais apodrecesse no túmulo. Ele disse: ‘Eu lhes darei as bênçãos sagradas que prometi a Davi’.
35 “Bo ʉlʉ sisimbiigwe pabʉngɨ mwa kalata gwa Ɨsabʉli ʉkʉtɨ,
35 Em outro salmo, ele explicou de modo mais direto: ‘Não permitirás que o teu Santo apodreça no túmulo’.
36 Paʉli alɨnkongelapo ʉkʉjoba alɨnkʉtɨ, “Ndaabɨti bo abombile syosa ɨsya bwigane bwa Kyala nkabalɨlo akaa bandʉ baa ngʉlɨlo jaake, alɨnkʉfwa, balɨnkʉnsyɨla kɨfuki na biisʉkʉlʉ baake, ʉmbɨlɨ gwake gʉlɨnkʉbola.
36 Não se trata de uma referência a Davi, porque, depois que Davi fez a vontade de Deus em sua geração, morreu e foi sepultado com seus antepassados, e seu corpo apodreceu.
37 Looli ʉjʉ Kyala aalɨnsyʉsiisye ʉkʉfuma mbafwe akaabolile.
37 É uma referência a outra pessoa, a alguém a quem Deus ressuscitou e cujo corpo não apodreceu.
38 “Po leelo mwe baamyɨtʉ, mumanyege ʉkʉtɨ, ɨndʉmi ɨjaa kʉhobokeligwa ʉbʉtʉlanongwa kʉ njɨla jaa Jesu, jikʉfumusigwa kʉmyɨnu.
38 “Ouçam, irmãos! Estamos aqui para proclamar que, por meio de Jesus, há perdão para os pecados.
39 Kʉ njɨla jaake, kʉkʉtɨ mundʉ ʉjʉ ikʉmmwitɨka, ikʉbaligwa na Kyala ʉkʉja ngolofu kʉlɨ syosa ɨsi akaabagiile ʉkʉbaligwa ʉkʉja ngolofu kʉ njɨla jaa ndagɨlo sya Moose.
39 Todo o que nele crê é declarado justo diante de Deus, algo que a lei de Moisés jamais pôde fazer.
40 Mujege maaso, singiisa kʉbaaga ɨnongwa ɨsi baajobile abakunguluka ʉkʉtɨ,
40 Por isso, tomem cuidado para que não se apliquem a vocês as palavras dos profetas:
41 ‘Amupɨlɨkɨsye ʉmwe mwe baa loobelo,
41 ‘Olhem, zombadores; fiquem admirados e morram! Pois faço algo em seus dias, algo em que vocês não acreditariam mesmo que lhes contassem’”.
42 Paʉli na Balinaba bo bikʉsooka mu sinagogi jɨla, abandʉ balɨnkʉbasʉʉma ʉkʉtɨ biise pa Sabati ɨjɨ jikwisa, isababamanyisye kangɨ ɨnongwa ɨsyo.
42 Quando Paulo e Barnabé estavam saindo da sinagoga, o povo pediu que voltassem a falar dessas coisas na semana seguinte.
43 Bo lʉmaliike ʉlʉkomaano ʉlwa mu sinagogi, aBajuuta abingi na bandʉ aba bingiile ndwitɨko lwa Bajuuta, balɨnkwanda ʉkʉbakonga baa Paʉli na Balinaba. Po Paʉli na Balinaba, baajobaga nabo, balɨnkʉbakasya ʉkʉtɨ, bʉʉmɨɨlɨlege ɨliipyana ɨlya Kyala.
43 Muitos judeus e gentios devotos convertidos ao judaísmo seguiram Paulo e Barnabé, que insistiam com eles para que continuassem a confiar na graça de Deus.
44 Po pa Sabati ɨjɨ jaakongile, abandʉ bingi, ko kʉja akaaja koosa, baaliisile kʉkʉbapɨlɨkɨsya baa Paʉli na Balinaba, bo bikʉlʉmbɨlɨla iisyʉ lya Ntwa Jesu.
44 No sábado seguinte, quase toda a cidade compareceu para ouvir a palavra do Senhor.
45 Looli aBajuuta bingi bo bakɨbwene ɨkɨlʉndɨlo kya bandʉ, balɨnkʉkoligwa nʉ bʉʉfi, balɨnkwanda ʉkʉsipɨnga ɨsi Paʉli aalʉmbɨlɨlaga, nʉ kʉntʉka.
45 Quando alguns dos judeus viram as multidões, ficaram com inveja, de modo que difamaram Paulo e contestavam tudo que ele dizia.
46 Paʉli na Balinaba balɨnkʉjoba kɨsita kʉtiila, balɨnkʉtɨ, “Twalondigwaga ʉkʉlʉmbɨlɨla taasi ɨliisyʉ lya Kyala kʉmyɨnu. Looli paapo mulɨkaanile, nʉ kwibona ʉkʉtɨ mukabagɨsya ʉkʉkaba ʉbʉʉmi bwa bwila na bwila, po tʉbalekile, tukwakʉbalʉmbɨlɨlaga aba bakaja Bajuuta.
46 Então Paulo e Barnabé se pronunciaram corajosamente, dizendo: “Era necessário que pregássemos a palavra de Deus primeiro a vocês, judeus. Mas, uma vez que vocês a rejeitaram e não se consideraram dignos da vida eterna, agora vamos oferecê-la aos gentios.
47 Tukʉbomba bo ʉlo paapo ʉNtwa atʉlagiile atile,
47 Pois foi isso que o Senhor nos ordenou quando disse: ‘Fiz de você uma luz para os gentios, para levar a salvação até os lugares mais distantes da terra’”.
48 Abandʉ aba bakaja Bajuuta bo bapɨliike amasyʉ ago, balɨnkʉlɨtuufya iisyʉ lya Ntwa. Po aba baasʉngʉliigwe ʉkʉkaba ʉbʉʉmi bwa bwila na bwila, balɨnkʉja biitɨki.
48 Quando ouviram isso, os gentios se alegraram e agradeceram ao Senhor por essa mensagem, e todos que haviam sido escolhidos para a vida eterna creram.
49 Iisyʉ lya Ntwa lyabalanilaga nkiisʉ kɨla.
49 Assim, a palavra do Senhor se espalhou por toda aquela região.
50 Looli aBajuuta balɨnkʉbasonga abakiikʉlʉ abakabi aba baalingiile ndwitɨko lwa Bajuuta, na balongosi baa kaaja kala. Balɨnkwanda ʉkʉbataamya baa Paʉli na Balinaba, balɨnkʉbakaga nkaaja kaabo.
50 Então os judeus, instigando as mulheres religiosas influentes e as autoridades da cidade, provocaram uma multidão contra Paulo e Barnabé e os expulsaram dali.
51 Po Paʉli na Balinaba balɨnkʉbakungʼundɨla ɨfumbɨ jaa mmalʉndɨ gaabo ʉkʉbasoka, balɨnkʉbʉʉka nkaaja akaa mu Ikonija.
51 Eles, porém, sacudiram o pó dos pés em sinal de reprovação e foram à cidade de Icônio.
52 Looli abiitɨki baa Jesu baahobokaga fiijo, baaliiswile ʉlʉsekelo na Mbepo Mwikemo.
52 E os discípulos estavam cheios de alegria e do Espírito Santo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.